Мағжан Жұмабаев, Мағжанның өлеңдері

МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ
(1893-1938)
Кеңес өкіметінің жетпіс жылдық билігі тұсында қазақ әдебиетінің тарихынан жазықсыз сызылып тасталған тұлғалардың бірі – Мағжан Жұмабаев. Талантты ақынның есімі де, маржан жырлары да бұл кезеңде идеологиялық қудалауға ұшырады. Азат өмірді, халқының тәуелсіз ел болған қалпын көруге ұмтылған, сол жолда білегіндегі күшімен де, жүрегіндегі жырымен де күресіп өткен қайраткер ақынның тағдыры аса күрделі белестерді бастан кешірді.
Өмір жолы. Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Солтүстік Қазақстан облысының бүгінде өз есімімен аталатын ауылында орташа ғана дәулеті бар отбасында дүниеге келеді. Әуелі ауыл молдасынан, содан соң ауылдағы мұғалімнен оқып, сауатын ашады. 1905-1910 жылдары Қызылжар (Петропавл) қаласындағы медреседе оқиды. Медреседе бірқатар шығыс тілдерінен дәріс алады, шығыс ақындарының жырларымен танысады. Өзі де әдебиетпен шұғылданады. 1910 жылдың күзінде Уфаға келіп, осындағы Ғалия медресесіне түсіп білімін молайтады. 1913-1917 жылдары Омбыдағы мұғалімдер семинариясында оқиды.
Омбыдан елге қайтып келіп, айналасында болып жатқан қоғамдық жұмыстарға араласады. 1917 жылдың көктемінде Ақмола облыстық халық ағарту бөліміне қызметке кіреді. Алаш партиясының жұмысына араласады. Ақмола губерниялық "Бостандық туы" газетінде жұмыс істейді. 1922 жылы Ташкентке келіп, сондағы "Ақ жол" газетінің редакциясына кіреді.
1923-1926 жылдары Мәскеудегі әдебиет-көркемөнер институтында оқиды. 1927 жылы елге оралып, оқытушылықпен айналысады. Бірақ көп ұзамай Мәскеуде оқып жүргенде "Алқа" ұйымын ұйымдастырғаны үшін тұтқындалып, он жылға сотталады. 1936 жылы тұтқыннан босап, еңбек жолына қайта оралысымен, 1937 жылдың аяғында ұсталып, 1938 жылы "халық жауы" деген жаламен ату жазасына кесіледі.
        
        МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ(1893-1938)Кеңес  өкіметінің  жетпіс  жылдық  билігі  ...  ...  ... ... ... тасталған тұлғалардың  бірі  –  Мағжан  Жұмабаев.Талантты ақынның есімі  де,  маржан  ...  да  бұл  ...  ... ... Азат ... халқының тәуелсіз ел  болған  қалпын  көругеұмтылған, сол жолда білегіндегі күшімен де, жүрегіндегі жырымен  де  ... ... ... ... аса күрделі белестерді бастан кешірді.Өмір жолы. Мағжан Жұмабаев  1893  жылы  Солтүстік  Қазақстан  облысыныңбүгінде өз ... ... ...  ...  ғана  ...  бар  ... ... Әуелі ауыл молдасынан, содан соң ауылдағы  мұғалімнен  оқып,сауатын ашады. ... ... ... ... қаласындағы  медреседеоқиды. Медреседе бірқатар шығыс тілдерінен дәріс  алады,  ...  ... ... Өзі де  ...  ...  1910  ...  күзіндеУфаға келіп, осындағы Ғалия медресесіне түсіп білімін  молайтады.  1913-1917жылдары Омбыдағы мұғалімдер семинариясында оқиды.Омбыдан елге қайтып келіп, айналасында ... ... ... ... 1917 жылдың көктемінде  Ақмола  облыстық  халық  ...  ... ... Алаш партиясының  жұмысына  араласады.  Ақмола  губерниялық"Бостандық туы" газетінде жұмыс істейді. 1922 жылы Ташкентке келіп,  ... жол" ... ... ... ...  ...  әдебиет-көркемөнер  институтында  оқиды.1927 жылы елге оралып, оқытушылықпен айналысады. Бірақ көп  ұзамай  Мәскеудеоқып жүргенде  ...  ...  ...  үшін  ...  он  жылғасотталады. 1936 жылы тұтқыннан босап, еңбек жолына  қайта  оралысымен,  1937жылдың аяғында ұсталып, 1938 жылы ... ... ...  ...  ату  жазасынакесіледі.Шығармашылық мұрасы. Мағжанның  шығармашылық  жолы  Қызылжар  қаласындаоқып жүргенде ... ... ...  деген  құштарлықтың  ұшқыны  баржас ... ... 1909 жылы ... қаласында  жарық  көрген  Абайдыңтұңғыш өлеңдер жинағы орасан зор  әсерін  тигізеді.  Абайдың  жыры  ...  ...  ...  алау  береді  Алғашқы  жырларын  ...   ...  ...  ...  көмегімен  1912   жылы   Қазан   ... ... деп ... ... ...  жинағы  жарық  көреді.  1922жылы Қазанда ақынның таңдамалы өлеңдер жинағы кітап болып ...... ...  ...  ...  көркем  поэмалар  жазғанақын. Атап ... ...  ...  ...  Баян",  "Қорқыт",  т.б.поэмалары ақын талантының ерекше қырын танытады.Әдеби шығармаларымен бірге Мағжанның қаламынан туған  ...  ... ... да кезінде халқының қызметіне жарап, елеулі  мәнге  ие  ... оқу, ... ... қаламгер педагогика саласында бірқатар  еңбекжазды. 1923 жылы Ташкентте "Педагогика" атты ...  ...  ...  бірге1928 жылы Мәскеуде төменгі сынып шәкірттеріне арналған  "Сауатты  бол"  ... ... ...   жылы   жазықсыз   жазаның   құрбаны   болғаннан   ...   ... ... ... тыйым салынды. Тек еліміз тәуелсіздік  алартұстағы ... ... ... ...  ғана  ақынның  есімі  мен  шығармашылықмұрасы толық ақталды. 1989 жылы ақын ... бір ...  1995  ... ... ... жарық көрді.Мағжанның өлеңдеріМағжан Жұмабаевтың алғашқы өлеңдері  ағартушылық  сарында  ...  ... еді. ... өмір ... ... ... күрделі  саяси,  қоғамдықтақырыптарды алға тартқанымен, оның алдындағы Шоқан, Ыбырай, Абайлар  бастапкеткен ағартушылық ой-пиғыл бұл ... ... ... ... ...  ...  ...  жыр  жазды,  ұлы  ұстаз   ...   ...   ... ... ... ...  ...  деп  атауының  өзінен  ақынның  ұлыАбайды ерекше құрмет тұтқаны сезіледі. Өз өлеңдерінде  қазақ  арасындағы  ... ... ... ...  пен  жалқаулықты,  сауатсыздықтысынайды. Елін білім алуға, өнер үйренуге шақырады. "Жазғы таң",  "Өнер-білімқайтсе табылар", Қазағым", т.б. өлеңдерінде  ақын  осы  ...  ... ... ... өлеңдерінің арасында ел  мен  жер  тағдырынаалаңдаушылық жатады. Ақын туған елін сүйді,  туған  жерінің  ...  ... ... ... ... жұрт ... асып жатыр,Кілтін өнер-білім ашып жатыр,–дей келіп, қазақ  арасында  мұндай  ұмтылыстың  әлі  де  жоқ  ...  ... ... ...  бар  ...  ...  да,  азын-аулақ  оқығантөрелер де өз басының қамын ойлаумен жүр. Халықтың жайына  ...  ... ... ...  де  дұрыс  білім  ...  Қыз  ...  ... Өзара дау-жанжал, айтыс-тартыс  көп.  Міне,  Мағжанның  өкініші  –осылар.Дегенмен Мағжанның ойлары ... ... Бір ...  өз  ... ...  ғана  қалып  қоймайды.  Мағжанның  азаматтық  парасатынантуындаған  арман-мақсаттар  бұдан  әлдеқайда  ...   ...   ...   ... оның  ...  ...  жолын  еске  алады,  оны  ...  ... ... де ... ақын жалпы түріктік идея  көтереді.  Түркітектес халықтардың  ...  ...  үміт  ...  ...  Шығысты  піртұтады. Бұл қатарда ақынның "Пайғамбар", "Күншығыс", "Түркістан", От",  ... ... ... ...  ...  ...  атаулының  бәрі  деШығыстан келмек, Батыстан торлаған қою қара бұлтты  Шығыстың  жарық  сәулесіғана талқандамақ. Бұл   ...  ...  ...  ...  өз  ...  ...  ...  сүйіспеншілігі,   перзенттік   патриотизмі   айқынкөрінеді.    ... ... ... ... ... қай ... енді, алыбым! –деп, Шығыс  елдеріне  ұран  тастай  ...  өз  ...  ...  "Пайғамбарөлеңінде былайша жалғайды :Күншығыстан таң келеді – мен келем,Көк күңіренеді: мен де көктей күңіренем.Жердің ... ... ... ... нұр ... Күн ... түн. ... ауыр жер жыры!Қап-қара түн. Күңіренеді түн ұлы.Күншығыста ақ алтын бір ... ... ... мен – ... Күн ... ақын ... ғаламат күші қаншалықты  сезіліп  тұрса,  ақынныңШығысқа, оның ұлдарына деген ... мен ... да ...  ...  ...  түркі  дүниесінің  басындағы  ауыр   ...   ... ...  өзін  ...  ...  ...  ...  отырады.Ақынның лирикалық кейіпкері – аса батыл, нені болса да кесіп  ...  ... ... кім ... ... ... кім ... – бұлт, жерде желмін гулеген,Жер еркесі – желдің жөнін кім сұрар? –деп  басталатын  "Мен  кім?"   атты   ...   ...   ...   ... дәл ... ... да қайратты, адал да қайсар  бейнесін  ашыпбереді. Ақынның  "мені"  өзін  ...  ...  ...  ...  ...  ... жүйрік тұлпарға теңейді.  Патшадай  қаһарлы,  казыдай  әділ,  бидейшешен де өзі. Олай ... оған ... ... күш бар ... – тәңірі, табынамын өзіме,Сөзім – кұран, бағынамын сөзіме!Бұзушы да, түзеуші де өзіммін,Енді, ескілік, келдің өлер кезіңе, –деген лирикалық ... ... ... күш-жігер мен  шынайы  шындық  қатарөрілген.Ақын өзін немесе өзінің лирикалық кейіпкерін ғана  емес,  айналасындағыжастарды да  ...  ...  ...  ...  ...  ... Халқының болашағы үшін күресетін негізгі күш  ...  Олай  ... бойы ... ... ... ...  ...  үшін  жастардың  орны  ... "Мен ... ... деп ... ...  ол  жас  ... үмітпен қарайды. Жастардың  бойынан  кыранның  қанатындай  күштілікті,таза жүрек  пен  сүйкімді  ...  ...  ...  ...  шексіз  махаббаттыкөреді. Соған мақтанады. Шабыттана ...  "Мен  ...  ...  ... ... өлеңдеріндегі ең басты тақырып – ел мен жер тағдыры. О бастан-ақхалқына азаттық өмір ... ақын ...  ...  ...  ...  ...  көзжіберіп отырады. Сол арқылы тарихи шындықтың бетін ашады.Мағжан нені айтса да, бейнелеп айтады. Ол үшін ... тауы да, суы ... де ... Ақын ...  адам  мен  ...  астасып  жатады.  Қайшығармасында да Мағжан осы екі ұғымды бірлікте алып жырлайды.  Бір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...   жерге   катыстысезімімен ұштастырып жатса, енді бір ... сол ...  асыл  ... адамды бәрінен жоғары кояды. Бұған дәлел – "Сен сұлу" өлеңі.Өлеңде сұлулықтың ... көз ... ...  ...  көз  ... ... бар. Ол ... тебіреніс  үстінде.  Оның  көңіліне  қуаныш,мактаныш сезімін ұялататын кең даланы гүлге ораған  көктемнің  арайлы  ... ... ... ... сұлу Ай, жібектей  есіп,  жанды  жадыратар  ... тау, ... ... ... көк ... ... ...  тұрған  Күн.  Ақыносы көріністің тамаша картинасын жасайды. Табиғаттың әр  құбылысынан,  туғанжердің әр ... ... ... ...  көреді.  Сонда  да  болса,дүниедегі ең сұлу жаратылыс Мағжан үшін  бұл  емес.  ...  ...... ... ... ... ... түрлі сұлу дүниеде,Бәрінен де маған, сәулем, сен сұлу!  
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мағжан Жұмабаев9 бет
Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен шығармашылығы27 бет
Мағжан жұмабаевтың өмірбаяны, шығармалары15 бет
Алашорда10 бет
Бейімбет Майлин17 бет
Діннің жастар психологиясына әсері7 бет
М. Жұмабаевтың лирикалық өлеңдеріндегі психологиялық қырлары6 бет
Мағжан Жұмабаев (1893-1938)4 бет
Мағжан Жұмабаев шығармаларындағы тарихи шындық және көркемдік шешім58 бет
Мағжан Жұмабаев өмірі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь