Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы туралы мәлімет

Қызметтің сыртқы экономикалық сферасы мемлекеттің, оның жеке және заңи тұлғаларының ұқсас шетелдік қатысушыларымен және халықаралық қаржы-кредит институттарымен сауда, кредиттік, салықтық, инвестициялық, борыштық, есеп-қисаптық, сақтық, трансферттік және өзге операциялар кезінде қатысуымен байланысты қатынастардың кең шеңберін қамтиды.
Халықаралық байланыстарды дамытуда қаржының рөлі үш бағыт бойынша көрінеді:
қаржы көздерін іздестіру және халықаралық ынтымақтастықтың әр түрлі бағыттарын қаржыландыру үшін қажетті қаржылық ресурстарды жұмылдыру;
халықаралық ықпалдастық үдерістерді реттеу;
халықаралық қатынастардың әрбір түрін және бұл қатынастардың тікелей қатысушыларын ынталандыру;
Дамудың қазіргі кезеңінде сыртқы экономикалық байланыстарға мыналар жатады:
1) сыртқы сауда – тауарларды, қызметтерді, жұмыстарды, ақпаратты, зият¬керлік қызмет нәтижелерін халықаралық айырбастау саласындағы кәсіптік қызмет;
        
        22-тарау. Сыртқы экономикалықбайланыстар жүйесіндегі қаржы22.1. Сыртқы экономикалық қызметтің  сипаттамасы                                                                                                                                                        және ... оның даму ... ... экономикалық сферасы мемлекеттің, оның жеке және заңи тұлғаларының ұқсас шетелдік қатысушыларымен және халықаралық қаржы-кредит институттарымен сауда, кредиттік, салықтық, инвестициялық, борыштық, ... ... ... және өзге операциялар кезінде қатысуымен байланысты қатынастардың кең шеңберін қамтиды. Халықаралық ... ... ... рөлі үш ... ... ... қаржы көздерін іздестіру және халықаралық ынтымақтастықтың әр ... ... ... үшін ... ... ресурстарды жұмылдыру; халықаралық ықпалдастық үдерістерді реттеу; халықаралық қатынастардың әрбір түрін және бұл қатынастардың тікелей қатысушыларын ынталандыру; Дамудың қазіргі кезеңінде ... ... ... ... жатады: 1) сыртқы сауда  -  тауарларды, қызметтерді, жұмыстарды, ақпаратты, зият - керлік қызмет нәтижелерін халықаралық айырбастау ... ... ... ... ... ... ... бірлескен кәсіпкерлік, соның ішінде заңи тұлғалардың мүлкіне акциялар және басқа бағалы қағаздар арқылы үлестік қатысу, ...  -  ... ... ... және өзге ... ... асыру үшін мемлекет меншігіндегі табиғат ресурстарын, әр түрлі объектілерді пайдалануға мүліктік құқықтарды алу, меншікті жалдау; 3)	халықаралық қаржы-кредит ұйымдарына қатысу; ... ... - лық ... бұл ... ... кредиттер мен қарыздарды беруге байланысты және халықаралық қаржы және ... ... ... ... ... техника, мәдениет, туризм, спорт салаларындағы ынты - мақ - тастық; 5)	шет елдерде елшіліктерді, консулдықтарды және ... ... ... ... ... ... ... (еркін) экономикалық аймақтарды  -  айрықша құқықтық және экономикалық режімі бар арнайы бөлінген ... ... ... ... түрі ... ... олар аймақты жеделдетілген әлеуметтік-эконо - микалық дамыту үшін ... ... ... ... ... мен ... тәжірибесін тарту мақсатымен құрылады. Аталған сыртқы экономикалық байланыстарды дамыту республиканың шетелдермен валюталық-қаржылық, есеп-қисаптық және кредиттік ... ... ... (22.1 ... қараңыз) Сыртқы сауда айналымының динамикасы, млн. АҚШ долл.2006 ж.2007 ж.2008 ж.2009 ж.2010 ж.Сыртқы ... ... ... ... ... жөніндегі агенттігіСыртқы сауда экспорт пен импортты кіріктіредіСтатистика  жөніндегі ... ... ... ... сыртқы сауда айналымы (ұйымдастырылмаған сауданы есепке алмағанда) 2010 жылы 89 миллиард АҚШ долларын құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 24,3 %-ға ... (22,1 ... ... Бұл ... экспорттың құндық көлемдері 37,1 %-ға өсіп, 59,2 миллирад доллардан асты, импорттың құндық көлемдері 4,0 %- ға өсіп, 29,8 миллиардқа жуық ... ... ... ... оң ... ... жылдың көрсеткішінен (14,79 миллиард доллар) екі есеге өсіп, 29,5 миллиард ... ... ... сауда саласындағы көрсеткіштердің айтарлықтай өсуіне Қазақстан, Ресей және Беларусь мемлекеттері арасында 2010 жылғы 1 ... ... ... істей бастаған Кедендік  одақ ерекше игі ықпал еткендігін атап көрсету керек. Кедендік одақтың алғашқы қорытындылары көрсетіп отырғанындай, 2010 жылы ... ... ... ... ... 35,9 ... Беларуське шығарылған өнімдер 1,6 есеге артқан.  Ресейден  әкелінген импорт көлемі 23,7 пайыз, ал Беларусь ... ... 24,5 ... артты. Кедендік одаққа мүше мемлекеттермен тауар айналымының көлемі 2010 жылы 16,5 миллиард АҚШ долларын құрап, 28,1 пайызға өсті. ... ... ... сыртқы сауда айналымы Қазақстанның жалпы сауда айналымының 18,5 пайызына тең ... ... ... ... 2010 жылы да ... ... ... Экспорттың жалпы көлемінде минералдық өнімдердің үлес салмағы жыл ішінде 74,0 %-дан небәрі 74,9 %-ға  ... Бұл ... ... ... ... 5,3 %-дан 5,1%-ға, азық-түлік тауарлары мен шикізат 3,8 %-дан 3,4%-ға, машиналар мен жабдық 0,9%-дан 0,8%-ға төмендеді.Өндірістің қазіргі қалыптасып отырған құрылымына ... ... ... ... ... ... шикізатқа, түсті металдарға, материалдарға, отынға, астыққа және шала фабрикаттарға тиіп отыр. ... ... ... мен ... 88%-ға ... ... ... бар - лық тауарларға 12%-ы тиіп отыр, соның ішінде машиналар мен құрал-жабдық ... ... ... 0,8%-ын құрайды. Сөйтіп біздің еліміз бұрынғысынша әлемдік рынокта шикізаттық ресурстардың экспорттаушысы болып қалуда.Қазақстанның ... ... ... әріптестері Қытай және Ресей болып табылады. Қытайға тауарлар экспортының үлесі 2010 жылы 17,1 %-ды ... 10,1 ... ... ... Италияға 16,2 %-ды, Ресейге 8,1 %-ды, Францияға  7,5 %-ды құрады. Бұл ... ... ... ... 37 %-ы ... 13,3 %-ы ... 6,1 %-ы Германияға, 5,3 %-ы Италияға тиеді. Басқа алыс және ...   ... ... ... сондай-ақ импорты 5%-дан келіп отыр.2020 Стратегиялық жоспарға сәйкес 2020 жылға қарай экспорттың жалпы көлемінде шикізаттық емес ... ... ... 45%-ға ... ... тиіс.Қаржылық практикада   -  валюталық түсім-ақша мен шығындардың (өнім өндіруге жұмсалынған шығындардың, ішкі ... оның құны және ... ...  -  ... ... ... тиеу, порттарда, стансаларда сақтау шығындарының) 22.2. Сыртқы экономикалық ... ... ... мен ... ... ... ... реттеу әр түрлі нысандар мен әдістерді кіріктіреді. Реттеудің негізгі нысандары мыналар болып табылады: 1)	сыртқы ... ... ... ... салу; 3)	инвестициялау; 4)	сыртқы қарыз алу; 5)	сыртқы берешек; ... ... ... ... ... ... сай ... және тура, сондай-ақ жанама әдістерді кіріктіреді. Тура әдістерге реттеудің әкімшілік нысандары: лицензиялар мен квоталар жатады. Экспорт пен ... ... мен ... ... ресурстар мен тауар қорларының шектеулігі жағдайында ішкі рынокты толтырып, тұрақтандыру мақсатымен ... ... ... ... Сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметке (сыртқы саудаға, валюталық операцияларға және ... ... ... ... ... ... ... немесе экономикалық әдістері неғұрлым пәрменді және дамыған сыртқы экономикалық қатынастарға сай болып табылады. Бұларға салықтар, соның ішінде кедендік баждар, ... ... ... баға,сыртқы кредиттер бойынша пайыздық мөлшерлемелер, облигациялардың, басқа бағалы қағаздар мен төлемдік қаражаттардың бағамы жатады. Мемлекеттің валюта ... ... ... ... ... ... ... бағамдары түрінде ұйымдастырылуы мүмкін. Икемді бағамдар жүйесі кезінде айырбас валюталардың сұранымы мен ұсынымы негізінде жүзеге асырылады, тіркелген бағамдар жүйесі ... ... ... алтынға немесе бақа тұрлаулы валютаға белгілі бір қатынасы белгілінеді; екінші жағдайда мемлекет бұл арақатынасты реттеп ... ... ... ... ... теңгерімділігіне жету мақсатында валюта рыногының қызметіне араласады. Бұл орайда шетелдік валюта бағамының кемуі экспорт кезінде құнның импорт ... ... ... ... және керісінше, бұл бағамның көтерілуі кезінде ысыраптар импорт кезінде пайда болады, бұл қосымша экспортпен жабылуы тиіс (22.1 кестені, А бөлімін ... 22.1 ... ... ... өзгерімінің экспорт пен импорттың көлеміне әсері (шетелдік ақшалай өлшемдерінде  -  шет. ... өлш. және ... ... ...  -  ұлт. ... ... ... арақатынасы (шет.ақшалай өлш.:ұлт.ақшалай өлш.)1:1501:1401:180Ақшаның бастапқы сомасы (мың ұлт.өлш.)А. Тіркелген бағамдар10000Экспорт Алынған ... ... (мың ... ... бағам бойынша қайта саналған экспорттық түсім-ақша (мың ұлт. ақшалай өлш.)150014001600Валюталардың қалыпты бағамының ... ... (мың ... ... импорттаушы үшін:2. Шетелдік валютаға қайта саналған ақшаның сомасы (импорт құны, мың шет. ақшалай өлш.) ... ... ... көлемі (рыноктық шарттар бойынша мың ұлт. өлш. 1:150)100001071093,751234Валюталардың қалыпты бағамының шарттарынан ауытқу (мың. ұлт. ... ... ... ... ... (мың. шет. өлш.)100100100Өткізуден алынған табыс (мың. ұлт. өлш.)1500150015000Шетелдік валютаға қайта саналған өткізуден алынған табыс (мың. ұлт. ... ... үшін ... (мың. шет. ... Икемді бағамдарЭкспорт Жеткізілім көлемі (мың. ұлт. өлш.)100001000010000Шетел рыноктарында сату (мың. ұлт. өлш.)66,771,462,5Еркін бағам ... ұлт. өлш. ... ... ... ... ... (мың өлт. өлш.)100001000010000Импорт1. Отандық импорттаушы үшін:Валютаға қайта саналған қаражаттардың сомасы және ... алу ... (мың. шет. ... ... ... ... (мың. ұлт. өлш.)1000010000100002. Шетелдік импортаушы үшін:Шетелдік өлшемдегі жеткізілім көлемі (мың. шет. өлш.)100100100Өткізуден алынған ... (мың. шет. ... ... ... ... алынған түсім-ақша (мың. шет. өлш.)100100100Импорт кезінде (шетелдік импортер үшін) шетел валютасы бағамының жергілікті валютаға салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... және керісінше, бұл бағамның артуы импортталатын тауарларға бағаның өсуіне ... ... ... ... ... Отандық импорттаушылар үшін бағамдардың ауытқулары шетел тауарларын сатып алу жөніндегі мүмкіндіктерінің ... ...  ... ... ... ... ... түрлі сыныптамалық белгілер бойынша валюта бағамдарының сан алуан түрлері бар:айырбас валюта ... ... ... ... есеп ... валюта бағамдары: атаулы валюта бағамы, атаулы тиімді валюта бағамы, нақты ... ... ... ... ... ... ... дәлізі, басқарылатын құбылым, нысаналы аймақтар, сырғымалы беркіту (фиксация), оңтайлы валюталық ... ... ... ... ... нұсқасы реттемелі құбылым режімі болып табылады. Импорт пен экспортты құндық реттеу ... ... ... импорттық және экспорттық субсидиялар беру арқылы жүзеге асырыла алады. Халықаралық заңнамамен тура экспорттық субсидияларға тыйым салынатындықтан жасырын субсидиялар (жеңілдікті несиелендіру, ... ... ... ... ресурстардың бағаларын кеміту, фрахтты қаражаттау) берілуі мүмкін. Әдеттегідей, мемлекет ... өнім ... мен шикі зат ... үшін ... ... ... ... және шикі заттың экспорты және дайын өнімнің импорты кезінде қандай бір жеңілдіктерді жоққа ... ... өзі ... ... ... үшін маңызды. 22.3. Сыртқы экономикалық қызметті салықтық реттеуСалықтар сыртқы экономикалық ... ... ... болып табылады; бұл жерде әңгіме кәдуілгі салықтар, сондай-ақ арнаулы  -  бірлескен кәсіпорындардың пайдасына салынатын ... ... ... (экспорт пен импортқа салынатын салықтар) жөнінде болып отыр. Көптеген мемлекеттерде экспорт пен импортты кедендік-тарифтік ... ... ... ... ... ... ... баждардың және кедендік алымдардың бірлігі негізінде кеден ісінің қағидаттарының (яғни тауарлар мен өзге де заттардың кеден шекарасы арқылы өту тәртібін, ... ... ... ... ... және ... саясатты жүзеге асырудың басқа құралдарын) белгілейді. Кедендік ... ішкі ... ... ... ... ... тариф кедендік баждар мөлшерлемелерінің жүйеленілген жиынтығы болып табылады, олар республиканың кедендік аумағына әкелінетін және бұл аумақ ... ... ... мен өзге де ... ... ... Республикасының 2010 жылдың 1 шілдесінен Кедендік одаққа кірумен байланысты енді ... ... ... пен ... баждар қолда - нылып, кедендік-тарифтік реттеу өзгерді. Кедендік төлемдер мен салықтарға:1) кедендік әкелім бажы;2) ... ... ... Қазақстан Республикасының кедендік аумағына тауарларды әкелу кезінде ... ... ... құн ... ... ... ... аумағына тауарларды әкелу кезінде өндіріп алынатын акциз (акциздер);5) кедендік ... ... ... ... ... алып жүру үшін кедендік алымдар, алдын ала шешім үшін төлем) жатады.Кеден ісін жүзеге асыру кезінде кеден органдары ... ... ... және мөлшерлемелерін Үкімет белгілейтін кедендік төлемдердің басты түрлерінің бірі кедендік баждар  -  ... ... ... ... тауардан кедендік тарифте қарастырылған мөлшерлемелер бойынша мемлекет алатын салықтар (22.2 кестені қараңыз). Әкелім, әкетілім, транзиттік, маусымдық, арнаулы, демпингке қарсы, ... ... ... пұрсаттылықтық (преференциалдық) кедендік баждарды ажыратады. Қазақстанда импорттық (әкелімдік), маусымдық, арнаулы, демпингке ... ... ... ... 2008 ... Қазақстан Республикасының кедендік аумағынан әкетілетін шикі мұнай мен мұнайдан ... ... ... баждар енгізілген. Отандық практикада баж салығының адвалорлық, айрықшалықты және құрамдастырылған мөлшерлемелері кең тараған: ...  -  ... ... ... кедендік құнына пайызбен белгіленген; айрықшалықты  -  заттай көрінісіндегі массасы, көлемі немесе өзге ... ... ... ...  -  салық салудың екі түрінің ұштастырылған жолымен есептелінетін мөлшерлемелер. 22.2-кесте. Кедендік баждардың түрлеріАлу әдісі бойыншаАйрықшалықтыАдвалорлықҚұрамдастырылғанСалық салу ... ... ... ... ... ... ... қарсыӨтемділік Шығарылған жері бойынша Дербес Конвенциялық Пұрсаттылықты Мөлшерлемелердің тұрпаттары бойыншаТұрақты Ауыспалы -Есептеп шығару ... ... ... ... шығарумен, тауарларды кедендік алып жүрумен байланысты іс-әрекеттер жасағаны, сондай-ақ Кедендік кодексте белгіленген өзге де іс-әрекеттер жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... кедендік алымдар болып табылады.Кедендік алымдарға:1) тауарларды кедендік мағұлымдамалау үшін кедендік алымдар;2) кедендік алып жүру үшін кедендік алымдар;3) алдын ала ... ... үшін ... ақы ... Кедендік алымдардың мөлшерлемелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.22.4. Валюталық ресурстарды қалыптастыру және пайдалануҚазақстан ... ... ... ... ... ... ... қорларды қалыптастыру және пайдалану арқылы сыртқы экономикалық байланыстарды ... ... ... рөл ... ... ... ... ырықтануы жағдайында валюталық түсімдердің негізгі көлемі кәсіпорындардың меншігінде болады. Алайда халықаралық қатынастарға мемлекеттің қатысуы және ... ...  -  ... ... үшін ... ел ... да, сондай-ақ Қазақстан Республикасы құрамындағы әкімшілік-аумақтық құрылымдар деңгейінде де орталықтандырылған валюталық қорлар құрылады. Мемлекеттің, мемлекеттік емес сектордың валюталық ... ... - лық ... ... кезде қалыптасып, пайдаланылады. Валюталық операциялар  -  бұл: меншік құқығының және өзге ... ... ... ... ... соның ішінде шетелдік валюта төлемдері мен шетелдік валютадағы төлемдік құралдарды қаражат ретінде пайдалануға байланысты ... ... ... кез ... ... елге ... елден әкелу/әкету және жөнелту; ұлттық валютаға, сондай-ақ номиналы мен (немесе) құны ұлттық ... ... ... ... мен төлемдік құралдарға меншік құқығы мен басқа құқықтардың ауысуына ... ... мен ... ... ... ... операциялар ағымдағы және капитал қозғалысына байланысты операцияларға бөлінеді. Ағымдағы операцияларға мыналар жатады: ... мен ... ... ... ұзартылмаған есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін ақша ... ... ... ... 180 ... аспайтын мерзімге кредит беруге байланысты есеп айырысуларды жүзеге асыру; 180 күннен аспайтын ... ... беру және ... алу; депозиттер, инвестициялар, қарыздық және өзге операциялар бойынша ақша аудару және дивидендтер, пайыздар, т.б. кірістер алу; сауда ... ... ақша ... оған қоса ... ... сомалардың аударымдары, жалақы, зейнетақылар, алименттер және өзге операциялар. Капитал ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің мүліктік және басқа құқықтарына төленетін ақша аударымдары; 180 күннен астам ... ... ... ... ... беру және алу. ... операциялар: экспорт, импорт, қызметтер көрсету, капиталды инвестициялау, халықаралық, мемлекеттік және коммерциялық кредит, экономикалық көмек көрсету, елдің алтын-валюталық резервтерінің қозғалысы, ... және ... ... ... ... іссапарлар, туризм, халықтың миграциясы, мемлекетаралық трансферттер, мәдени, ғылыми, техникалық ынтымақтастық және сыртқы экономикалық қызметтің басқа түрлері кезінде ... ... ... қызметтің аталған түрлерінің көбісі валюталық ресурстардың орнын толтыратындықтан, сондай-ақ олардың есебінен қаржы - ландырылатындықтан елдегі ... ... ... ... түсу ... ... ... Валюталық ресурстар қаржылық ресурстардың құрамды бөлігі болып табылады және ұқсас орталықтандырылған (мемлекеттік) және орта - лық - ... ... ... ... ресурстары) болып бөлінеді. Мемлекеттің валюталық ресурстары мыналардың есебінен қалыптасады: экономиканың мемлекеттік ...  -  ... ... компаниялардың, фирмалардың, қоғамдардың және т.б. өнімін, тауарларын және қызметін экспортқа шығарудан түскен түсім-ақшадан; тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... дайындау кезіндегі шетел валютасындағы кедендік баждардан, басқа төлемдерден; келісімшарттардың, мәмілелердің, контракттардың ... ... - лары ... ... ... ... ... түсімдерден;валюталық заңды бұзғаны үшін шетел валютасында төленген айыппұлдар мен ... ... ... және ... ... ... ... орналастырудан түсетін түсімдерден, сондай-ақ шетелдердегі мүлік пен активтерді пайдаланғаннан алынған табыстардан; ... ... ... халықаралық және мемлекетаралық қаржы ұйымдарының кредиттері мен қарыздарынан; валютадағы гранттар мен тегін көмек ... ... ... ... ... мемлекеттің қарамағына шоғырландырылады. Басым мәселелерді немесе жалпы ... ... бір ... ... үшін ... үлесте жалпы мемлекеттік ресурстардың бір бөлігі биліктің жергілікті органдарына берілуі мүмкін. Бұдан басқа, биліктің жергілікті органдары валютаны ... ... ... ала ... ... ... ... мен оның қаржы агенттері де банкаралық биржада валютаны сатып алушылар бола ... ... ... ... ... пайдаланылады: 1)	Ұлттық банк:   -  елдегі тұрақты ақша ... ... ету ... ... ... ... анықталатын, реттелетін деңгейде ұлттық валюта бағамын қолдап отыру ... ... ... ... ... ... ... банктің қарыздары мен басқа міндеттемелері бойынша есеп айырысы үшін; 2)	Қаржы министрлігі: қарыздар туралы келісімшартпен белгіленген ... ... ... өтеу ... ... жабу ... ... ұйымдардағы мүшелік үшін жарналар төлеу; елшіліктердің, консулдықтардың, өкілдіктердің және басқа елдердегі осындай органдардың жұмысын қаржыландыру үшін; 3)	үкімет органдары: мемлекеттік қажеттерді  -  ... мен ... ... бұйымдарды: елдің ұлттық шаруашылығында ұдайы өндірістік үдерістердің қалыпты ағымын қамтамасыз ету үшін қажетті шикізатты, отынды, қуат көздерін, техниканы, азық-түліктің ... ... және т.б. ... ... орталықтандырылған сатып алуды қанағаттандыру үшін; 4)	басқарудың жергілікті органдары  -  коммуналдық шаруашылықтың, өндірістік емес сфераның ... ... ... ... ... ... түрлі елеулі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін. Меншіктің барлық нысандары компанияларының, фирмаларының және ұйымдарының валюталық ... ... көзі ... ... ... валюталық түсім-ақша болып табылады. Бұрын валюталық түсім-ақшаның бір бөлігін кәсіпорын салықтар мен кедендік баждарды төлегеннен кейін Ұлттық ... оның ... ... бойынша сатуға, ал бір бөлігін уәкілетті банктер арқылы Ұлттық банк белгілейтін ... ... ішкі ... ... ... міндетті болатын. Қолданыстағы тәртіп бойынша заң жүзінде белгіленген салықтар мен баждарды төлегеннен ... ... ... заңи ... қарамағында қалады және иегердің немесе құрылтайшының қарап шешуі бойынша жұмсалады. Экспорттық өнім өндірмейтін шаруашылық жүргізуші субъектілер және ... ... ... оны валюта рыноктарында ұлттық валютаны айырбастау жолымен сатып ... ... ... ... ... шаруашылық органдары валюталық қорларды көбейте алады. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің валюталық ресурстарын қалып - тастырудың келесі көзі  -  ... ... ... Өнім ... ... ... ... айналысатын, басымдық сипаты бар, саланы, өңірді, жалпы ұлттық шаруашылықты дамыту тұрғысынан маңызды ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысатын компаниялар, фирмалар үшін шетел ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда мұндай практика коммерциялық есеп қағидатын дамыту қажеттігімен және қарыздық қаражаттарды тиімді пайдалану үшін жауаптылықтың оларды пайдалаушыларға ... ... ... ... ... ... ... ұқсас бағыттарын қаржыландыру үшін валюталық қаражаттар компанияларға, фирмаларға Үкімет ... ... ... ресурстарынан бөлінуі мүмкін. Үлестік негіздерде әрекет ететін шаруашылық жүргізуші субъектілер үшін ... ... ... ... ... ... осы ... құрылымдары қатысушыларының валютадағы қосымша салымдары есебінен жетуге болады. ... ... ... ... ... көзі келісімшарттарды, келісімдерді, арбитраж органдары белгілеген контракттар бойынша міндеттемелерді, басқа елдердің сақтық органдары тарапынан болатын валютадағы сақтық ... ... үшін ... ... болып табылады. Қайта бөлу ретіндегі валюталық қаражаттар басқарудың жоғарғы буыны тарапынан төменгі шаруашылық бөліністерге бөлінуі мүмкін (басқарудың бұл деңгейінде валюталық ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары жиынтығында шаруашылық жүргізуші субъектілердің валюталық қорларын құрады, бұл қорлар субъектілер ұжымдарының өндірістік және әлеуметтік дамуының әр түрлі мақсаттарына ... ... 8.2 ... қараңыз). Валюталық қорларды пайдаланудың мүмкін бағыттары мыналар болып табылады: 1)	әлемдік рыноктарда ... ... ... ... ... әлуетін ұлғайту; 2)	импортты алмастыратын өнім өндіруді ұйымдастыру немесе мұндай өнімнің қолданыстағы өндірісін ұлғайту; бұл мақсаттарды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... ... лицензиялар, ноу-хау сатып алынады, негізгі құралдардың лизингі ... ... ... ... мамандары шақырылады, кадрларды оқытады. 3)	валюталық кредиттерді және оларды пайдаланғаны үшін пайыздарды өтеу; 4)	мамандандырылған сыртқы экономикалық ұйымдарға ... ... ... ... ... ... қызметтері үшін комиссиялық сыйақылар төлеу; 5)	капиталға қатысу ретінде шетелдік компаниялардың, фирмалардың қар - жы және кредит мекемелерінің бағалы ... ... ... жұмсау; 6)	сыртқы экономикалық міндеттемелер бойынша келісімшарттардың шарттарын бұзғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... ету үшін ұлттық валютаны сатып алу; 8)	ұйым ұжымдарының қажеттіліктерін ... үшін ... және ... ... шетелдік тауарларын, дәрілік заттарды, медициналық жабдық пен саймандарды сатып алу (белгіленген нормативтерге сәйкес). Иегерлердің немесе құрылтайшылардың қарап шешуі бойынша ... ... ... ... да мүмкін. Заңи тұлғалар өздеріне қарасты валюталық қорларды дамудың: өндірістік инфрақұрылымның, ... ... ... құрылысының, ғылыми зерттеулер жүргізудің және ғылыми зерттемелерді өндіріске енгізудің, келешекке арналған жобаларды, ақпараттық жүйелерді, маркетингтік ... ... және т.б. ... ... ... үшін ... құқылы.22.5. Елдің төлем балансыКез келген елдің дүние жүзінің басқа елдерімен экономикалық байланыстары оның ... ... ... көрсетіледі. Төлем балансы дегеніміз уақыттың белгілі бір ... бір ... ... ... ... ... операцияларды жалпы қорытып көрсететін көрсеткіштердің жүйесі. Ол мына ... ... ... шот ... балансы); капиталмен және қаржылармен операциялардың шоты (күрделі шот), қателер мен рұқсатнамалар, жалпы баланс; қаржыландыру (соның ішінде резервтік актив - тер). 22.3 ... 2007 - 2008 ... ... Республикасының жиынтық төлем балансы (миллион АҚШ долларымен)ШОТТАРДЫҢ АТАУЫ2007200820091234А. АҒЫМДАҒЫ ШОТ-8226,396978,13-3404,66Сауда ... ... ... ... мен ... бойынша сыйақы төлемдері-3498,44-3873,47Тура инвесторлардың табыстары-11245,08-16623,85-10224,25Резевтер бойынша сыйақы745,67422,64205,32ҚР Ұлттық қорының резервтері мен активтері бойынша ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... операциялардың шоты-37,57-41,52-29,47соның ішінде мигранттардың трасферттері-11,18-31,58-60,87Қаржылық шот8403,841260,767218,21Тура инвестициялар7974,8610731,539525,70Қаржыландыру (нетто-игерілген)13622,5516367,1015622,28Өтелгені-5647,69-5635,57-6096,58Портфелдік инвестициялар-4583,09-9475,373074,66соның ... ... ... ...  құралдар (нетто)11373,554384,0956,821234Басқа орта-және ұзақ мерзімді инвестициялар-3188,47Сауда кредиттері-207,8943,1048,46Үкімет кепілдендірген кредиттер-53,39-22,16-23,41қаржыландыру (игеру)56,3144,1334,60борышты өтеу ... ... ... тартқан қарыздары11772,214436,20608,96қаржыландыру (игеру)682,75борышты өтеу (есептеу)-56,6424,71-73,78Басқалары (нетто)104,5890,32-4386,59Басқадай (нетто)-161,22-65,61540,70Басқадай қысқа мерзімді капитал11828,854411,49-2250С. ҚАТЕЛЕР МЕН РҰҚСАТНАМАЛАР-190,77-95,21-1322,29D. ЖАЛПЫ БАЛАНС2461,78Е. ҚАРЖЫЛАНДЫРУ-5994,87-4536,73-2461,78ҚР Ұлттық банкінің ... ... ... шот ... ... көрсетеді: тауарлармен операцияларды  -  экспорт пен импортты; ...  -  жүк, ... ... байланыс, туризм қызметтері; техникалық көмек; қарыздардан, кредиттерден алынатын табыстар; трансферттер; ізгіліктік көмек; техникалық жәрдемдесу; гранттар. Кейде ... ... және ... емес ... ... ... қызметтер көрсету өндіріс факторларын  -  еңбек пен капиталды пайдаланудан алынған табыстардан тұрады, бұл қызметшілерге берілетін өтемақылар, инвестициялар мен ... ... ... капиталдан түсетін табыстар, дивидендтер, пайыздар, басқадай табыстар түрінде ... ... ... емес қызметтер көрсету жүк және жолаушылар тасымалдарын, байланысты, ... ... ... және ... ... ... техникалық көмекті және бірқатар қызметтер көрсетуді кіріктіреді. Капиталмен және қаржылармен операциялардың шоттары тура ... ... ... ... ... шетелге қайтуын, портфелдік инвестицияларды, мигранттардың (жылыстау және құйылым) трансферттерін, коммерциялық кредиттерді, қарыздарды, басқа инвестицияларды (депозиттерді, валютаны және т.б.) бейнелеп ... ... ... шоты және ... шот ... ... біріншінің тапшылығы сырттан капиталдың құйылымы есебінен жабылады; ағымдағы ... ... шоты ... ... ... мен ... ... Жалпы баланс бұрынғы үш бөлімнің жиынын білдіреді.  бөлімі бұрынғы бөлімдерді: ағымдағы ... ... ... ... қателер мен рұқсатнамаларды теңдестіреді. Қателер мен рұқсатнамалар  қоса алғанда, бейрезиденттермен жасалынатын ресми есепке алынбаған операцияларды ... ... ... ... ... ... ... алудың арнаулы құқықтарын, шетелдік валютадағы талаптарды кіріктіреді; басқа елдерге қатысты міндеттемелерді шегергеннен кейін таза алтын резервтері жасалады. Төлем ... ... сол, онда ... ... мен ... емес, қаражаттардың ағыны,олардың кезең ішіндегі өзгерісі бейнелеп көрсетіледі. Түрлі валюталарға атауланылған операцияларды, соманы аударуды құндық бағалау бірыңғай ... ... ...  -  АҚШ ... ... ... жасалатын операцияларды тіркеу, оларды жасау, трансформациялау, айырбастау, аудару немесе ... ... ... ... ... ... ... мезетінде жүргізіледі. Төлем балансының жай-күйі ең алдымен сауда балансының жай-күйімен айқындалады. Сондықтан сыртқы экономикалық қызметтегі мемлекеттің іс-қимылдарының аса маңызды ... ... ... мен ... және ... емес қызметтер көрсетуді ұлғайту есебінен төлем балансын сауықтыру ... ... ... ... шешу ұлттық шаруашылықты тұтынушының орнына  экономика арнасына қайта бағдарлау жөнінде едәуір күш ... және ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге өндірістің кейінгі технологиялық өзгертіп ... ... ... ... да ... ... етеді. Әлемдік рыноктағы бағаның тұрақтануы 2009 жылдың ... ... ... ... ... және ... ... профицитінің айтарлықтай өсуіне мүмкіндік берді. 2008 жылы Қазақстан Республикасының төлем балансының профициті 6,6 миллиард АҚШ ... ... 2009 жылы ол 2,8 ... ... 2010 жылы 4,9 ... ... 2009 жылы елімізге тауар импорттау 2008 жылмен салыстырғанда 25,2%-ға төмендеді. Сонымен бірге өткен жылы ... ... ... мөлшері бір мезгілде жасалған девальвация әсерінен 15,4%-ға төмендеді.Айрықша қаржыландыру  -  төлем балансының теріс сальдосын, қаржы - ... ... ... ... бұл сальдоны дәстүрлі құралдармен қаржыландыратын деңгейге дейін төмендету ... ... ... ... ... мен ... кезінде оның жүргізетін операциялары. Айрықша қаржыландыру жөніндегі операциялар төлем балансының кез келген баптары ... өтуі ... және ... жекелеген топқа оқшауланбайды. Бұлардың оң мәнділері мыналар: борыштың күшін жою; берешекті акцияларға ... ... ... ... үшін қарыз алу; берешекті қайта ресімдеу, берешек бойынша төлемдердің мерзімін өткізіп алу. Мемлекеттік органдар валюта бағамын немесе пайыздық мөлшерлемелерді қаражаттандыру ... ... ... пен ... ... басқа, экономиканың басқа секторларының шетелден қаражаттар тартуды да төлем балансын айырықша қаржыландырудың әдісі деп саналады. Төлем ... ... ... ... мен ... арасындағы нақты және қаржылық ресурстардың ағындарын бейнелеп көрсетеді. Қаржылық ресурстардың халықаралық қозғалысы нәтижесінде пайда болатын босалқы қорлар ... ... ... тіркеледі. Халықаралық инвестициялар балансы  -  төлем балансынан туындайтын статистикалық есеп, ол сыртқы қаржылық активтер мен елдің міндеттемелерінің қордаланған ... ... ... Іс ... халықаралық инвестициялар балансы дегеніміз төлем балансының қаржылық шоты, оның активтері мен пассивтері мына сызба бойынша құрылған: кезең басындағы босалқы ...  -  ...  -  ... өзгерімі  -  валюта бағалараның өзгерімі  -  өзге түзетімдер  -  жыл аяғындағы босалқы қорлар. Инвестициялық ...  -  ... ... кезең бойына орын алған қаржылық операциялардың, құндық өзгерімдердің және басқа ... ... ... ... ... ... бір кезеңнің соңындағы және елдің сыртқы активтері мен пассивтерінің мөлшерін анықтайтын халықаралық инвестициялар балансы. Елдің жиынтық ... ... мен ... айырымы оның таза инвестициялық мөлшерін береді. Таза инвестициялық жайғасым  -  ... ... ... ... ... және оның басқа елдер алдындағы берешегі арасындағы ара ... ... ... ... тура ... бар кәсіпорындар есептемесінде көрсетілетін олардың ағымдағы рыноктық баланстық құны негізінде анықталады. Портфелдік инвестициялардың қосалқы қорлары есептік кезеңнің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Таза инвестициялық жайғасым негізінде елдің шетелдік активтер мен пассивтерге оның таза инвестициялық табысының бірқатар елдерде ... ... ... және ... ... ... шотының ірі бабы болып табылатын деңгейін шамалап ... ... Шет ... түсетін инвестициялық табысты негізінде дөрекі бағалау осы елдің таза шетелдік инвестицияларының көлемін бағалау негізіне және өткен жыл ішінде осындай ... ... ... орташа пайыздық мөлшерлемеге негізделуі мүмкін. Әдетте  мөлшерлемесі және плюс 1-1,5 пайыздық тармақтық мөлшеріндегі сыйлықақы пайдаланылады. Алайда, таза инвестициялық жайғасым ... ... ... дивидендтер әдетте акционерлік капиталға жұмсалынған инвестициялар сомасынан аз болуы нәтижесінде теріс болғанмен егер сыртқы пассивтер бойынша төлемдерге қарағанда сыртқы активтерге ... ... ... ... таза ... табыс оң болады.БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ1.	Сыртқы экономикалық сфераға қызметтің қандай түрлері жатады? 2.	Қазақстандағы экспорттық-импорттық операциялардың ерекшеліктері неде? 3.	Қазақстан экономикасына шетел капиталын ... ... ... бар? ... сауда ұйымына кірумен байланысты Қазақстанда қандай проблемалар пайда болады? 5.	Сыртқы экономикалық қызметті реттеу үшін қандай әдістер қолданылады? 6.	Валюта бағамы ... ... ... ... ... қызметтің тиімділігіне салықтар қалай әсер етеді? 8.	Кедендік баждар дегеніміз не, олардың қандай түрлері болады және маңызы қандай? 9.	Кеден ... ... ... мен мөлшерлемелердің түрлерін атап шығыңдар. 10.	Мемлекеттің валюталық ресурстары қалай қалыптасып пайдаланылады? 11.	Шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ... ... 12.	Елдің төлем балансы дегеніміз не және оны нығайту үшін ... ... ...  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мәліметтердің өзара байланысы мен информациялық қарым-қатынасы.43 бет
Delphi визуалды программасы30 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Delphі ортасында жұмыс істеу технологиясы80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь