Экономикалық ғылым – ең ертедегі ғылымдардың бірі

Қазіргі жағдайда “экономика” сөзі көп мағыналы мәнге ие болуда. Біріншіден, “экономика” сөзімен өндірістік және өндірістік емес салалардың жиынтығы түсіндіріледі және онда игіліктер мен қызметтер көрсетіледі, онсыз адамзат қоғамы өмір сүре алмайды. Сондай-ақ “экономика” сөзімен экономикалық қатынастар жиынтығы түсіндіріледі. Ол қатынастар өндіру, бөлу, айырбастау және тұтыну жүйесінде қалыптасады. Бұл қатынастар қоғамның экономикалық базисін құрайды. Онда идеалогиялық және саяси қондырма орналасады. Екіншіден, “экономика” сөзімен ғылым саласының экономикалық қатынастардағы қызметтік немесе салалық аспектілерін қарастыру түсіндіріледі. Экономикалық теорияның өкілдері өндіріс деңгейінің макро мен микроэкономикасын және интерэкономикасын бөліп қарағанда да “экономика” ұғымын түсінген. Интерэкономика дүниежүзілік шаруашылықтың пайда болуы мен даму заңдылығын сипаттайды. Сондай-ақ экономикалық теорияда бірнеше экономика түрлерін бөліп қарайды: дәстүрлі, нарықтық, еркін бәсекелік, әкімшілдік-әміршілдік, аралас және басқалары. Үшіншіден, “экономика” сөзі ретінде экономикалық ғылымды және экономикалық теорияны түсінеді. Ең соңында, “экономика” сөзімен оқыту пәні түсіндіріледі. Қоғамдық қатынастар жүйесінде экономикаға ерекше орын беріледі, себебі ол саяси, құқықтық, рухани және басқада қоғамдық, өмір саласының мазмұнын анықтайды. Экономикалық саясат экономиканың шоғырланған мағынасын білдіреді. Генетикалық көзқарас тұрғысынан алғанда саясат экономикадан өрбиді деген сөз. Саяси көзқарастар, мекемелер мен қатынастар екінші реттегі байланымтар болып табылады, себебі олар экономикалық қатынастардан туындайды, олармен анықталады және соларға қызмет жасайды. Өз кезегінде саясат әрдайым қоғамдық дамуда ерекше роль атқарады. Экономикалық заңдардың дамуын адамзат қоғамы саясатты қолдану арқылы жүзеге асырады.
Экономикалық ғылым – ең ертедегі ғылымдардың бірі. Алғашқы рет “экономия” (“ойкономия”) термині біздің дәуірімізге дейін ІІІ-ші ғасырда ертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 384-322 жж.) еңбектерінде пайда болды.
“Ойкономия” (экономия) сөзі ретінде – (үй, шаруашылық) деп Аристотель құл иеленушілік шаруашылықты жүргізуді ұйымдастыру туралы ұсыныстар жиынтығын түсінген. Кейінірек, осы бір талаптарға сүйене отырып, феодалдық иелікті жүргізу үшін ұсыныстар жиынтығы жасалды.
Экономикалық (тауарлы-ақша) байланыстардың дамуы феодалдық тұйықтылықты жоюға және мемлекеттің пайда болуына әсер етті. Сол кездері жеке иеліктерді жүргізумен шектелмейді, жалпы ұлттық, мемлекеттегі (мемлекет грекше – “полис”, “политейя” деген сөз) барлық шаруашылықты жүргізудің жалпы ережесін анықтаудың алғашқы талпыныстары пайда болды. Мемлекеттік шаруашылықты жүргізудің жалпы ережесі “саяси экономия” деген атқа ие болды. Алғашқы рет “саяси экономия” деген ұғымды француз сарай қызметкері Антуан Мокретьен қолданды. Ол 1615-ші “Саяси экономия трактаты” кітабын жазып, онда Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік тұрғыдан басқарудың субъектісі ретінде қарастырады. Бірақ мұны әлі де ғылым деп айтуға болмайтын еді. Жалпы экономикалық теория ғылым ретінде XVI-XVII-ші ғасырлар тоғысында пайда болып, осы кезде тауарлы-ақша қатынастары кең дамып, оның даму заңдылықтарын қарастыру мен зерттеудің бастауы болып табылды. “Меркантилизм” (итальян сөзі “меркант” – саудагер, көпес деген ұғымды білдіреді ) бірінші экономикалық ілім болып табылады. Осы ілімінің негізгі мазмұны мынада: меркантилистер байлықтың қайнар көзі мен қоғамның әл-ауқаттылығы материалдық игіліктер өндірісінде емес, ол тауар мен ақша айналымы саласында болады деп есептеді. Олардың ойынша, қоғамының әл-ауқаттылығына сыртқы сауданы реттеу, тауарды сыртқа шығару басқа елден әкелуінен артып тұруы мен елдегі ақша капиталы (алтын, күміс) қорлануының арқасында қол жеткізіледі. Меркантилистік саясат елге барынша көп мөлшерде алтын мен күмісті жинауды көздейді. Меркантилизмнің нағыз өкілдері – Вильям Стаффорд (1554-1612 жж.) және Тома Мен (1571-1641 жж.) болып табылады.
        
        Қазіргі жағдайда “экономика” сөзі көп мағыналы мәнге ие болуда.Біріншіден, “экономика” сөзімен өндірістік және өндірістік емес салалардыңжиынтығы түсіндіріледі және онда игіліктер мен ... ... ... ... өмір сүре ... Сондай-ақ “экономика” сөзіменэкономикалық қатынастар жиынтығы түсіндіріледі. Ол қатынастар өндіру, бөлу,айырбастау және ... ... ... Бұл ... ... базисін құрайды. Онда идеалогиялық және саяси қондырмаорналасады. Екіншіден, “экономика” сөзімен ғылым саласының экономикалыққатынастардағы қызметтік немесе салалық аспектілерін ... ... ... ... өндіріс деңгейінің макро менмикроэкономикасын және интерэкономикасын бөліп қарағанда да “экономика”ұғымын түсінген. Интерэкономика дүниежүзілік шаруашылықтың пайда болуы ... ... ... ... экономикалық теорияда бірнешеэкономика түрлерін бөліп қарайды: дәстүрлі, нарықтық, еркін ... ... және ... ... “экономика” сөзіретінде экономикалық ғылымды және экономикалық теорияны түсінеді. Еңсоңында, “экономика” сөзімен оқыту пәні түсіндіріледі. Қоғамдық қатынастаржүйесінде ... ... орын ... ... ол ... құқықтық,рухани және басқада қоғамдық, өмір саласының мазмұнын анықтайды.Экономикалық саясат экономиканың шоғырланған мағынасын білдіреді.Генетикалық көзқарас тұрғысынан алғанда саясат экономикадан өрбиді дегенсөз. ... ... ... мен ... ... ... байланымтарболып табылады, себебі олар экономикалық қатынастардан туындайды, оларменанықталады және соларға қызмет жасайды. Өз кезегінде саясат әрдайымқоғамдық дамуда ерекше роль ... ... ... ... адамзатқоғамы саясатты қолдану арқылы жүзеге асырады.Экономикалық  ғылым  –  ең  ертедегі  ғылымдардың  ...  ...  ... (“ойкономия”) термині біздің  дәуірімізге  дейін  ІІІ-ші  ғасырдаертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 384-322  жж.)  ...  ...  ...  сөзі  ...  –   (үй,   шаруашылық)   депАристотель  құл  иеленушілік  шаруашылықты  жүргізуді   ...   ... ... ... Кейінірек, осы бір талаптарға  сүйене  отырып,феодалдық иелікті жүргізу үшін ұсыныстар жиынтығы жасалды.Экономикалық   (тауарлы-ақша)   ...   ...   ... жоюға және мемлекеттің пайда болуына  әсер  ...  Сол  ...  ...  ...   ...   ...   ...   мемлекеттегі(мемлекет грекше  –  “полис”,  “политейя”  деген  сөз)  ...  ... ...  ...  анықтаудың  алғашқы  талпыныстары  пайда  ... ... ... ...  ережесі  “саяси  экономия”  дегенатқа ие болды. Алғашқы рет  ...  ...  ...  ұғымды  француз  сарайқызметкері Антуан Мокретьен қолданды. Ол 1615-ші “Саяси  экономия  ...  ...  онда  ...  ...  ...  ...   тұрғыданбасқарудың субъектісі ретінде қарастырады.  Бірақ  мұны  әлі  де  ...  ... ... еді. ... ... теория  ғылым  ретінде  XVI-XVII-шіғасырлар тоғысында пайда  болып,  осы  кезде  тауарлы-ақша  қатынастары  ... оның  даму  ...  ...  мен  ...  ...  ... “Меркантилизм” (итальян  сөзі “меркант”  –  саудагер,  көпес  ... ... ) ... экономикалық ілім болып  табылады.  Осы  ... ... ... ... ... қайнар  көзі  мен  қоғамныңәл-ауқаттылығы материалдық игіліктер өндірісінде емес,  ол  ...  мен  ... ...  ...  деп  ...  ...  ойынша,  қоғамының  әл-ауқаттылығына сыртқы сауданы  реттеу,  тауарды  сыртқа  шығару  басқа  ... ... ... мен ... ақша капиталы  (алтын,  күміс)  ... қол ... ... ... елге ...  көп  ... мен күмісті жинауды көздейді. Меркантилизмнің нағыз өкілдері –  ВильямСтаффорд (1554-1612 жж.) және Тома Мен (1571-1641 жж.) болып табылады.Қоғам ... ... ... ол  ...  ...  ...  туралыидеяны алғашқы рет физиократтар (“физиократ”  гректің:  “физис”  –  ... - ... ... екі ... ...  ...  еңбектерінде  пайдаболды. Осы мектептің басты тұлғасы – Франсуа Кенэ (1694-1774  жж.)  еді.  Олұлттық ... ... көзі –  ауыл  ...  ...  деп  ... бұл ... Петти (1623-1687 жж.), Адам Смит (1723-1790  жж.)  жәнеДавид ... ... жж.)  ...  де  ...  Олар  ... қайнар көзі тек  ауыл  шаруашылығының  еңбегі  ғана  арқылы  емес,барлық  өндіріс  саласындағы  ...  ...  ...  ...   ...  өндірісі)  болатындығын  айғақ  етті.  Осы  идеялар   “классикалық”(үлгілі) деген атқа иеленді, сондықтанда бұл ...  ...  ... ... негізін қалаушылар деп аталды.Классикалық  мектеп  саяси  экономияның  тұжырымдамасын  дамыта  жәнетереңдете отырып, Уильям ... Адам Смит ... ... Карл  Маркс  (1818-1883 жж.) және  Фридрих  Энгельс  ...  жж.)  ...  ... ол ... ... ... атқа  ие  болды.  К.  ...  ...   ...   ...   ...   капитализмнің   дамузаңдылықтары, социализмнің (коммунизм) жаңа жүйе ретінде пайда болуы,  ұдайыөндіріс пен ... ... ... тауарға сіңген  еңбектің  екітабиғаттылығы,  ...  құн  ...  ...  ...   ...  ...  еңбектің  мәнін  ашты.  К.  ...  ...  ...  ... (1867-ші жылы І-ші, 1885  ж.  –  2-ші,  1894  ж.  –  3-ші  ... ... осы ... оны әлемдегі ұлы экономистер қатарына қосты.Бұл ілімінде жеке олқылықтар да  бар.  ...  К.  ...  ... ... ... ... ...  қорытындысын  қоғамтолық мақұлдамады, капитализмді таза қанаушы қоғам деген  пікір  де  қателеукөрінді. Әлемдік экономикалық  ...  ...  ...  ...  ...  осыілімэкономикалық теорияны дамытудағы ерекше  дәуір  болатындығын  иойындады.Экономикалық теорияның дамуына сүбелі үлес қосқан  белгілі  ...  ... ... ... ... Пол Самуэльсон (1915 ж.т.)  ұлы  үшойшылды ерекше бөліп қарайды. Олар А. Смит, К. ... және  Дж.  ...  ... ... ... ... Дж. Гэлбрейт былай деген:  К.  Маркстіңілімі өте бағалы, сондықтан оны толшық марксистерге беруге бола  қоймас.  К.Маркстің ... ... ... ... ...  ...  идеялар  шет  елдерде  де  жәнеРеседе де  өзінің  кейбір  ізбасарларын  ...  ...  К.  ...  пен  ...  ...  В.  И.  ...  ...   жж.)   белгілі   дәрежедетолықтырып өңдеді. В. И. Ленин К. Маркстің қоғамдық капиталды  ...  ... ... ... ... ... ... ерекше  мән  береді.Ол туралы оның “Ресейдегі туралы сұрақтар” (1893 ж.)  және  басқа  еңбектерікуәландырады. Бұл ... В. И. ... ірі ... үшін ішкі  ... ... ...  көрсетіп  және  рыноктың  ұйымдастырушылық  пенбіріктірушілік  күшінің   ...   ...   ...   Осы   ... ... қазіргі жағдайда ТМД  елдерінің  нарыққа  өтуіне  ... ... ...  –  шы  ғасырдың  екінші  жартысында  “маржинализм”   ...... ...  сөз)  ...  ...  Бұл  ... экономистері Карл Менгер (1840-1921 жж.), Фридрих  фонВизер (1851-1926 жж.), Эйген  фон  Бем-Баверк   ...  жж.),  ... ... ... ... ...  (1835-1882  жж.)   және  басқаларықалады.  Маржинанализмнің  басты  категориялары:  шекті  пайдалылық,   ... ... ... Маржинализм экономико-математикалық тәсілдер  менмоделдерді  кең  қолданды.  Математикалық   мектептің   бірден-бір   ... ... ... Леон Вальрас (1834-1940 жж.) болып табылады.  Олжалпы рыноктық тепе-теңділік моделін жасады, оның негізінде  –  сұраным  ... ... ...  ...  ...  ...  теория  негізінен  төрт  іріағыммен сипатталады:- бірінші ағым ... деп ...  ол   ...  «монетаризм»және  «неолиберализм»  теорияларымен  жұптасады.   Неоклассиктер  –А.Смиттің   тікелей   ...   ...   деп   ...   ...  субьектілеріне   мүмкіндігінше   экономикалықеркіндік берілсе өте ... ... ... ... еді;- ... ағым «капитализімді реттеу » теориясымен  айқындалады.  Оныңнегізін салушы ағылшын экономисі Дж.  ...  ...  ж.)  ... ... ағым ... (латынның  «institutum»  -  бекіту,құрылтайлау деген  сөзі)   теориясымен  айқындалады.  Оның  ... ... ... ...  ...  ...  жж.)болып табылады. Оның 1899 жылы « Парықсыз топтың теориясы  »   ... ... ...  Осы ағым  үшін  ...  ...   ... ... өзгеруіне арналған зерттеулер сипаты тән.   Т.Вебленніңізбасарларына  «индустриалды»  қоғам  ...  ...  ... Дж. ...  (1908  ж.)  және  «конвергенция»  (латынның   «convergers»  -  ...  ...   ...   сөзі   ...   ...   ...   ғалым-экономисі   Ян    ... ... ... Пол  ...  (1915  ж.)айтуынша,   бұл   теорияда    ...   ...   ...  ...   ағым   ...   ...   ...   шаруашылықтеориясымен  айқындалады. Осы теорияның негізін алаушылар  –  немісғалымы. ... ... ... ...  ...  жж.)  ... ғалым –экономисі Вальтер Ойкен  (1891-1950  жж.)  болыптабылады.Сонымен,   «саяси  экономия  »  әлде  ...  ...  ...  »    ... ... үш ғасыр бойы (ХVII – XIX  ғғ.)  саяси  экономия  ретіндедамыды. Экономикалық теория анықтамасында  ...  ...  ... ... ... оның кеңінен қолдануды ұсынды. Осы  ұғымды  алғашқырет француз-жазушысы  әрі  ... ... ...  ...  ...  АнтуанМонкретьен  өзінің экономикалық ілімнің  айналымына  енгізіп,   ол  «  ... ...  атты ... 1615 жылы жазған болатын.Ағылшын ғалым-экономисі  Альфред  Маршалл  ...  жж.)  ...  ... ... ... (1890 ж.) ... еңбегінде  «  саяси  экономия  »термині  «  экономикалық  теория»  ...  ...   ...   «Саясиэкономия»,- деп жазды ол,- « әл-ауқаттылықтың материалдық негізін құру  ... өте ... ... ...  ...  ...  Бұл  ...  шындықжиынтығы емес , тек нақты шындықты ашу үшін құрал-сайман ғана».  Содан  бері100 жылдан астам  ...  өтті  және  ...  ...  ...  ... жаңа  зерттеулермен  толықтырылады.   Осы  зерттеулер  дамығанелдерге кең тараған және «Экономикс»  (  авторлары  ...  ... ... ... және ...  ... оқулықтарда баяндалды.Экономикалық теория Д.Рикардо мен  К.Маркстің  еңбек  құны  ...  ...  ...  ...  ХІХ  –  шы  ...  соңғыширегінде құн  мәселесін  шеуге  жаңа  тәсілдің  кең  ...  етек  ... ... ... ... теориясы  туындады.  Жаңа  тәсілдің  бастыидеясы: құнды тек   шығыедарға  (мейлі  еңбекте   ...  «үш   ...  ... жер, ... ... ... орынсыз жай.  Құн  (бағалық)  пайдалылықдәрежесімен анықталды.А.Маршал ...  ...  ...  принціптері»  (1890  ж.)  жұмысындамынандай ойды қорытындылаған:  Д.Рикардо  мен  ...   ...  ... мен  шекті  пайдалылық   теориясы  мен  ...  ...  ...  ары   ...  бірдей  дамымайды,    сондықтан   ... ... ... ... ... теориясы мен классикалық  құнныңеңбек теориясын біріктіру арқылы  ғылыми  құн  теориясын  құруға  жол  ... ...  ... интинсивтігі,   өндіріс  шектеулігі  және  ... деп ... ... -  ...  өзара  реттейді».  Осы  уақытқадейін  ... бұл екі ...  ... оқулық пен оқу құралында  толыққолданылған жоқ. ... ... мен ... ...  құндық теориясы  -қосымша құн өндірісі механизімін ашты. Онсыз ... ...  дами  да  ... ... ... ... орташа  мөлшерден  шекті  шағын  шамаға  өтумүмкіндігін  ...  және   ...   ...   мен   ұсыным   мөлшеріндегі,көлеміндегі, сондай-ақ шығындардағы өзгерістерге  алып  ...   Бұл  ... ... үшін өте  ...  мәңге  ие  болды.  Экономикалық  теориядаматематикалық тәсілді ... жол ...  ...  ...   ...  ...   ...   экономияшеңберінен әлдеқайда шығып кеткен  -ол жалпы экономикалық теорияға  және  ... ... ... мен ...  ...  ...  ... трансформацияланды.Жалпы  экономикалық  теорияға  –  бұл  фундаменталды  ... ...  ...  және  ...  ...  ... Осы ... жалпы экономикалық теорияны байлық  туралы  ғылым,экономикалық қатынастар және ... ... ... ... ... ... ... және Ғылым МинистірлігіХ.Досмұхамедрв атындағы Атырау Мемлекеттік УниверситетіЭкономикалық  теориякафедрасыРЕФЕРАТДайындаған:    Экономика,қаржы және басқаруфакультетінің  ...  ... ... НұрланТексерген:   Игалиева Л.Н.Атырау 2006 ж.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
экология пәнінен кейс14 бет
XІХ-ХХ – ғасырдағы батыс философиясы3 бет
Геодезияның даму тарихы5 бет
Жаратылыстану - табиғат туралы біртұтас ғылым6 бет
Жаңа заман ғылымы кезеңі. Екінші жаратылыстық - ғылыми төңкеріс5 бет
Логикалық амалдар3 бет
Мемлекет және құқық пәні мен әдісі4 бет
Философия - дүниегекөзқарастың ғылыми-теориялық түрі4 бет
Философия, оның пәнi және қоғамдағы ролi7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь