Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру


Жоспар


Кіріспе.

I.Тарау. Қоршаған орта экологиясы.
1. Қоршаған орта . қамқорлыққа зәру.
2. Экология нашар болса, экономика көтерілмейді.

Қорытынды. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Табиғатты сүйю – парыз,
Сүю үшін білу – парыз.
Қасиетін ұғу – парыз,
Күзетінде тұру – парыз.
Мұзафар Әлімбаев.
Табиғат – бұл бізді қоршаған орта. Ол адам баласының санасынан тыс, өздігінен пайда болған дүние. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды. Табиғат өлі және тірі табиғат болып екіге бөлінеді.
Өлі табиғатқа – ауа, су, пайдалы қазбалар, топырақ құрайтын аналық жыныстар жатады.
Тірі табиғатқа - өсімдік дүниесі, майда ағзалар, насеком, құс, балық, аң мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі табиғат тірі табиғаттың тірегі, ал тірі табиғат өзінің қалдықтарымен өлі табиғатты баытып отырады. Ал топырақ осының екеуіне де жатпайды. Табиғатта өте тамаша бір қасиет бар. Оның өзі бөліп шығарған қалдықтардан адамдардың көиегісіз-ақ өзін-өзі тазартып аала алады. Ал адам баласының бөліп шығарған көң-қоқсығынан ақыл-оймен өмірге келген халық шаруашылығының ( ауыл, өнеркәсіп, транспорт, құрылыс ) улы, зиянды қалдықтарынан өздігінен тазалануға табиғатта шама жоқ. Табиғаттың адам баласының қажетін тек уланбаған, былғанбаған тек таза қалпында ғана өтуге мүмкіндігі бар. Уланған, былғанған табиғат байлығын қажетіне пайдаланса, жазылмас ауруға ұшырайды, ондай табиғат адамзаттың сорына айналады. Қысқасы, таза табиғат – біздің ырыс – құтымыз, ал былғанаған табиғат – біздің ауруымыз, өліміміз. Ал табиғатты былғайтын тек адам ғана. Таза табиғат үшін күрес – адам үшін күрес, келешек үшін күрес. Табиғаттың тозуы – экологиялық кризис. Бұл үлкен ғаламат апат. Ал одан құтылудың бірден бір жолы – халықтың, түгелдей табиғаттың, адамның санасыз әрекетінен тозуына қарсы күрес жүргізу. Ел біріксе, алынбайтын қамал, жеңілмейтін қиындық жоқ. Ендігі мәселе-әр адамның саналы түрде табиғаттың тозуына қарсы күресуі. әрбір кісіге табиғатты қорғау өзінің өмір қажетіне керек. Пайдаланғанда оны быгғану мен уланудан, тозып кетуден қорғауды үйрету, бұл әрине, педагогикалық оқу мен тәрбиелеу проблемасы. Табиғат қоғауға әрбір кісіні тәрбиелеу педагогика ғылымының негізгі принципі болуы керек. Адам бойында табиғатқа дос қасиеттің қалыптасуы әркімнің отбасы, ошақ қасынан, үлкендердің өнегелі іс-әрекетінен басталады. Бұл бүкіл халықтың дәстүрлік мәселесі. Мысалы, халқымыз ғасырлар бойы көктемнің алшақты наурыз мейрамының басын өз ауласын тазалап, үйінің айналасына гүл, жасыл желектер егіп, су ағатын арыған жөнге келтіріп, ел болып бірігіп көшелермен алаңдарды тазалап, көң – қоқыстарды жинап, ағаш, егін егіп, тұрмыс, шаруашылық мейрамы деп өткізген. « бір тал кесең, он тал ек», «Бұлақ көрсең – көзін аш» тағы басқа өзін қоршаған ортадан игілік атаулының көзін ашуға шақырған. Табиғатты қорғауға байланысты халқымыздың салт-дәстүрге айналдырған іс – шараларына көптеп мысал келтіруге болады. «Жері байдың – елі бай» деп халқымыз тегін айтпаған.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1) Қасымбекова Қ.Қоршаған ортаны қорғау – адамзаттық міндет.
Заман – Қазақстан. 2002ж. 4 қазан. №40. 6-бет
2) Шоқпытов А.Су мөлдір, ауа таза, көк шалғын мен орман – тоғай жайқалсын десек...Атамекен. 2002 ж. 10 шілде.
3) Қараева Ш. Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру. Сақшы. 2002 ж. 19 қыркүйек. 5-бет
4) Жұмалиева Б. Экологиялық сақтандыру туралы заң керек. Бірақ, сақтауды ойлап жатқан ешкім жоқ. Алтын Орда. 2004 ж. 5-7 тамыз 7-бет.
5) Әбенбаева С. Табиғат та сұлулықтың кәусарбұлағы. Ұлт тағлымы. 2003 ж.
6) Бейсенова Ә. Мәселенің мәні неде? Парасат. 2005 ж.
7) Темірғали Ж. Экология – екінші реттегі мәселе емес. Заң газеті. 2001 ж. 28 мамыр 3-бет
8) Фурсов В.И. экологические проблемы окружающей среды – Алматы 1991-192 б.
9) Бордский А К Жалпы экологияның қысқаша курсы. Оқу құралы Алматы ғылым 1997 -192 б.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

Кіріспе.

I-Тарау. Қоршаған орта экологиясы.
1. Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру.
2. Экология нашар болса, экономика көтерілмейді.

Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

Кіріспе.
Табиғатты сүйю – парыз,
Сүю үшін білу – парыз.
Қасиетін ұғу – парыз,
Күзетінде тұру – парыз.
Мұзафар Әлімбаев.
Табиғат – бұл бізді қоршаған орта. Ол адам баласының санасынан тыс,
өздігінен пайда болған дүние. Демек, адам табиғатсыз өмір сүре алмайды.
Табиғат өлі және тірі табиғат болып екіге бөлінеді.
Өлі табиғатқа – ауа, су, пайдалы қазбалар, топырақ құрайтын аналық жыныстар
жатады.
Тірі табиғатқа - өсімдік дүниесі, майда ағзалар, насеком, құс, балық, аң
мен біздер, адамдар жатамыз. Өлі табиғат тірі табиғаттың тірегі, ал тірі
табиғат өзінің қалдықтарымен өлі табиғатты баытып отырады. Ал топырақ
осының екеуіне де жатпайды. Табиғатта өте тамаша бір қасиет бар. Оның өзі
бөліп шығарған қалдықтардан адамдардың көиегісіз-ақ өзін-өзі тазартып аала
алады. Ал адам баласының бөліп шығарған көң-қоқсығынан ақыл-оймен өмірге
келген халық шаруашылығының ( ауыл, өнеркәсіп, транспорт, құрылыс ) улы,
зиянды қалдықтарынан өздігінен тазалануға табиғатта шама жоқ. Табиғаттың
адам баласының қажетін тек уланбаған, былғанбаған тек таза қалпында ғана
өтуге мүмкіндігі бар. Уланған, былғанған табиғат байлығын қажетіне
пайдаланса, жазылмас ауруға ұшырайды, ондай табиғат адамзаттың сорына
айналады. Қысқасы, таза табиғат – біздің ырыс – құтымыз, ал былғанаған
табиғат – біздің ауруымыз, өліміміз. Ал табиғатты былғайтын тек адам ғана.
Таза табиғат үшін күрес – адам үшін күрес, келешек үшін күрес. Табиғаттың
тозуы – экологиялық кризис. Бұл үлкен ғаламат апат. Ал одан құтылудың
бірден бір жолы – халықтың, түгелдей табиғаттың, адамның санасыз
әрекетінен тозуына қарсы күрес жүргізу. Ел біріксе, алынбайтын қамал,
жеңілмейтін қиындық жоқ. Ендігі мәселе-әр адамның саналы түрде табиғаттың
тозуына қарсы күресуі. әрбір кісіге табиғатты қорғау өзінің өмір қажетіне
керек. Пайдаланғанда оны быгғану мен уланудан, тозып кетуден қорғауды
үйрету, бұл әрине, педагогикалық оқу мен тәрбиелеу проблемасы. Табиғат
қоғауға әрбір кісіні тәрбиелеу педагогика ғылымының негізгі принципі болуы
керек. Адам бойында табиғатқа дос қасиеттің қалыптасуы әркімнің отбасы,
ошақ қасынан, үлкендердің өнегелі іс-әрекетінен басталады. Бұл бүкіл
халықтың дәстүрлік мәселесі. Мысалы, халқымыз ғасырлар бойы көктемнің
алшақты наурыз мейрамының басын өз ауласын тазалап, үйінің айналасына гүл,
жасыл желектер егіп, су ағатын арыған жөнге келтіріп, ел болып бірігіп
көшелермен алаңдарды тазалап, көң – қоқыстарды жинап, ағаш, егін егіп,
тұрмыс, шаруашылық мейрамы деп өткізген. бір тал кесең, он тал ек,
Бұлақ көрсең – көзін аш тағы басқа өзін қоршаған ортадан игілік атаулының
көзін ашуға шақырған. Табиғатты қорғауға байланысты халқымыздың салт-
дәстүрге айналдырған іс – шараларына көптеп мысал келтіруге болады. Жері
байдың – елі бай деп халқымыз тегін айтпаған.

I-Тарау. Қоршаған орта экологиясы.
1.1 Қоршаған орта – қамқорлыққа зәру.
Қазақта бұрыннан келе жатқан Адам мен табиғат егіз деген қағида
бар болса, қазіргі күні сол адам мен қоғамның табиғатпен, қоршаған ортамен
қарым-қатынасы ерекше күрделене түсті. Адамдардың табиғатқа ұмтылуын
арнаулы ұйымдастыру мәселесі толықтай терттелмеген. Сонда да төмендегідей
заңдылықтарды атап өтуге болады:
1) Қалада тұратын адамдардың табиғи ортада демалуға ұмтылуы соңғы
жылдары күрт өсіп, қала маңының жер бедеріне теріс әсерін тигізе
бастады.
2) Әлеуметтанушылық зерттеулер қала сыртында демалушылырдаң арасында жеке
адамдардың аз болып (4-5,5%-ы), отбасылық (54-55%-ы) және көңілдес (39-
40%-ы) топтардың басым екендігін дәлелдейді.
3) Қала тұрғындары қала сыртына барғанда уақыт өткізуді қолайлы ететін
жағдайларға үлкен көңіл бөледі.
4) Қала сыртында пошымдық қатынастардан гөрі, адамның өзін-өзі еркін
сезінуі жоғары қойылады.
Жалпы жер шарындағы халық санының жедел өсуі және көптеген елдерде
өндірістің күрт дамуы адамның табиғатқа ықпалын күшейтті. Мысалы, 1700 жылы
планетада 620 миллион адам болса, 1850 жылы оның саны 1 миллиард 200
миллионға жетті. Яғни екі есеге көбею үшін 150 жыл қажет болады. 1950 жылы
жер шары халқының саны 2 миллиард 500 миллионға жетті және 1850 жылдан
кейінгі кезекті еселенуге 100 жыл уақыт кетті. 1986 жылдың орта шенінде жер
бетінде 5 миллиард адам өмір сүріп жатты. Сонда еселену не бары 35 жыл
ішінде жүріп өтті. БҰҰ-ның болжамы бойынша 2050 жылға қарай планета
халқының саны 11,9 миллиардқа жетеді. Халық санының жылдам өсуі табиғатқа
деген тұтыну қысымын өсірді. Қазірдің өзінде табиғат ресурстары өзін-өзі
қалпына келтіре алмайтындай дәрежеде пайдаланылуда. Сондай-ақ, елімізде
материалдық өндірістің көлемі еселеп өсіп келеді. Соған орай, шикі затқа
деген сұраныс мөлшері де артты. Республикамыздағы экологиялық ауа
бассейнінің нашарлауы, ауа ағынының тежелеуі, жоғары деңгейдегі табиғи
қолданыс пен ауа қозғалысының өзгеруінен, үйлер мен алаңдардың
ойластырылмай салынуынан, яғни зиянды заттардың жердің беткі қабатында
қалуынан деп есептейміз. Әсіресе, көшедегі автокөліктердің шектен тыс
көбейіп кетуі қаладағы ауа бассейні ластануының негізгі көзі болып отыр.
Мысалы, ауа кңістігіндегі ластанудың 80%-ы автокөліктер үлесіне тиеді екен.
Айталық Алматы облысында 2005 жылы әуені былғауға қатысушы тұрғылық
тұтынушы көздерінің саны 4243 болса, қозғалысты ұшынды көздері, яғни облыс
аумағында тіркелген автокөлік саны 138 мыңға жетті және осы жыл ішінде әуге
тұрғылықты көздерден 69 мың тонна (2004 жылы 71 мың тонна) қозғалысты
көздерден 130,9 мың тонна ұшынды бөлініп шыққан. Келтірілген 4243
тұрғылықты ұшынды көздері ішінде Қарасай, Іле аудандарындағы ,Алматы 2-ЖЭС,
Қзмырыш Текелі қуатты кешені, Талдықорған жылу қызмет, Қарасай; Іле
аудандары мен Қарабұлақ, Балпық би аудандарындағы қант зауоттары әуеге
бөлініп жатқан ұшындының басым бөлігін шығаратындардың ең ірілері болып
табылады.
Өткен жылы ауа кңістігіндегі зиянды заттардың салмағы 184,5 мың тонна
болды. Бұл мәліметтермен қоса, бір ғана Алматыдағы жанар-жағар май
стансаларының саны 300-ге жетіпті. Жыл сайын елімізде 2,5 мың түп ағаш
кесіліп отырылады екен. Өкінішке қарай, халық алғашқы кездегі өзінің қадір-
қасиеті кеңістікті, парасатты ойлай білуде екендігін енді-енді дұрыстап
түсініп келе жатыр. Өссін десең өркенің, қамын ойла ертеңнің демекші, ата-
баба мекенін ұрпаққа амманнатқа қалдырғанынан қызармас үшін түрлі
әрекеттерді қолға алады.
Сондай-ақ, табиғатқа ірілі-ұсақты өндіріс орындары да қатты қиянат
жасап келеді. Тек 2000 жылы ғана өндіріс орындарынан 2,49 миллион тонна
зиянды қалдық заттар шығарылыпты. Әсіресе, ірі өндірістік аймақ саналатын
Қарағанды, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстары қоршаған ортаны ластау
жағынан рекорттық дәрежеге жеткен. Мұнай мен газ өндіретін Атырау,
Маңғыстау, Қызылорда және Ақтөбе облыстарындағы экологиялық жағдай да
жылдан-жылға асқына түсуде. Ғалымдардың есебі бойынша жыл сайын атмосфераға
250 миллион тонна көміртегі тотығы, 150 миллион тонна күкірт тотығы, 120
миллион тонна күл, 50 миллион тоннаға жуық көмірсутегі, көп мөлшерде фтор,
сынап тарайды. Біріккен ұлттар ұйымының мәліметтерінше, осыларға қосымша
жыл сайын ауаға 2,5 млрд. тонна шаң-тозаң, 1,2 млрд. тонна азот шығарылады
екен. Жер бетіндегі тіршілік өрісіне ғаламат залал әкелетін химиялық
қосылыстардың 65%-тен астамы мұнай және мұнай өнімдерінен тарайды. Қазіргі
мұнай өндірудің жүз жылдық тарихында жер бетінде 5 миллион тоннадан астам
мұнай жойылып, ол жерлерде тереңдігі 2 метрден 8 метрге жететін топырақ
қабаттары істен шыққан. Соның салдарынан мұнайлы аймақ Атырау, Маңғыстау
облыстары жерінің төрттен бірі өлі топыраққа айналып отыр.
Расында да, қазірдің өзінде табиғат ресурстары өзін-өзі қалпына
келтіре алмайтындай дәрежеде. Табиғаттың ластанып, кері реакция беруіне ең
бірінші адамдар өздері кінәлі.
География ғылымының докторы, профессор Әлия Бейсенованың айтуынша
Адам әрекеттерінің зиянды әсері атмосфера қабатарының бірі стратосфераға да
тиіп жатыр. Атмосфераның бұл бөлігінде жердегі барлық тіршілікті
радияциялық ультракүлгін және инфрақызыл сәулелерден қорғайтын озон қабаты
орналасқан. Соңғы кезде осы дұрыс озон қабатының бұзыла бастағаны туралы
жиі айтылып жүр. Оның бұзылуына тропосфера мен стратосфера шекарасында
ұшатын түрлі ұшақтар санының көбеюі себепкер болып отыр. Олардан бөлінетін
газдар озон қабатының бұзылуына әсер етеді. Қазақстан териториясында озон
қабаттарының бұзылуы космос ғарыш аймағы орналасқан Орталық Қазақстанда
байқалған. Сол маңайдағы жайылымдар шөбінің құрамының өзгеруі, сол жерді
мекендейтін қарақұйрық етіндегі радиациялық элементтер мөлшерінің шамадан
тыс көбеюі осының салдары , - деген екен.
Шынында, экологиялық шешімі қиын мұндай мәселелер төңірегінде
бұқаралық ақпарат құралдары арасында әңгімелер жиі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қоршаған орта экологиясы
Қоршаған орта
«Қамқорлыққа зәру балалар мен шетел азаматтары асырап алған балалардың жағдайын реттейтін заңдық базаны зерделеу
Қоршаған табиғи орта
Қоршаған орта және энергетика
Қоршаған орта факторлары
Ағза және қоршаған орта
Жылуэнергетикасы және қоршаған орта
Организм және қоршаған орта
Қоршаған орта ластаушыларының көздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь