Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау мазмұны және әдістері

Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау мазмұны және әдістері
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен, сондай-ақ олардың меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестер және басқа да контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау жөніндегі сұрақтарды қарастырмас бұрын , "қаржылық жағдай дегеніміз немесе "қаржылық жай-күй" дегеніміз не, соны анықтап алғанымыз жөн. Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеу үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Қаржылық талдаудың алты негізгі әдісі бар:
1) көлденең талдау;
2) тікелей талдау;
3) трендтік талдау;
4) салыстырмалы талдау;
5) Факторлық талдау;
6) Қаржылық коэфиценттер әдісі.
Көлденең (уақытша) талдау – есеп берудің әрбір позициясын өткен кезеңімен салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен салыстырғандағы бухгалтерлік есептің түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді.
Тікелей (құрылымдық) талдау - әрбір есеп позициясының жалпы нәтижеге тигізетін әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық көрсеткіштердің құрылымын анықтау. Ол жалпы баланс немесе оның бөлімдері бойынша қорытынды көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Тікелей және көленең талдаулар бірін-бірі толықтырып отырады. Сондықтан да есептік бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның жеке көрсеткіштерінің динамикасын да сипаттайтын кестелерді жиі жасайды.
Трендтік талдау – барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік жыл деңгейінен, бірқатар жылдар көрсеткіштерінің салыстырмалы ауытқуын есептеуге негізделеді. Басқаша айтқанда, трендтік талдау әрбір есеп позициясын бір қатар өткен кезеңдермен салыстыру салыстыруды және трендті, яғни жеке кезеңдерді дербес ерекшеліктері мен кездейсоқ әсерлерінен тазартылған көрсеткіш динамикасының негізгі тенденциясын анықтауды көрсетеді. Трендтің көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы қалыптасады, ал одан кейін перспективті, болжамдық талдау жүргізіледі.
Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау – бұл фирмалардың, еншілес фирмалардың, бөлімшелердің және цехтардың жекелеген көрсеткіштері бойынша есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай-ақ берілген фирманың көрсеткіштерін орташа салалық және орташа жалпы экономикалық мәліметтері бар бәсекелес фирмалардың көрсеткіштерімен салыстырғандағы шаруашылық аралық талдау болып табылады.
Факторлық талдау – бұл жекелеген факторлардың қорытынды көрсеткішке тигізетін әсерін зерттеудің детрминдік (анықтау) немесе реттелмеген тәсілдері көмегімен талдау. Сонымен қатар факторлық талдау қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде – тура, ал оның жеке элементтерін жалпы қорытынды көрсеткішке біріктіргенде ол – кері (синтез) болуы мүмкін.
        
        Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау мазмұны және әдістеріНарықтық ... ... ... ... ... маңызы өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен,сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... да контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметініңнәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау ... ... ... , ... ... дегеніміз немесе "қаржылық жай-күй" дегеніміз не,соны анықтап алғанымыз жөн. Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы кәсіпорынныңбелгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз ... ... ... мен ... ... ... ... өтеуүшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.Қаржылық талдаудың алты негізгі әдісі бар:1) ... ... ... талдау;3) трендтік талдау;4)  салыстырмалы талдау;5)  Факторлық талдау;6) Қаржылық коэфиценттер ... ... ... – есеп ... ... позициясын өткенкезеңімен салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен салыстырғандағы бухгалтерлікесептің түрлі баптарының ... және ... ... ... ... ... ... - әрбір есеп позициясының жалпы нәтижегетигізетін әсерін айқындай отырып, қорытынды қаржылық көрсеткіштердіңқұрылымын ... Ол ... ... ... оның ... ... ... жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.Тікелей және көленең талдаулар бірін-бірі ... ... ... ... бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның жеке көрсеткіштерініңдинамикасын да сипаттайтын кестелерді жиі жасайды.Трендтік талдау – барлық көрсеткіштер 100% деп ... ... ... ... ... ... ... ауытқуынесептеуге негізделеді. Басқаша айтқанда, трендтік талдау әрбір есеппозициясын бір ... ... ... ... ... және трендті,яғни жеке кезеңдерді дербес ерекшеліктері мен кездейсоқ әсерлерінентазартылған көрсеткіш динамикасының негізгі тенденциясын анықтаудыкөрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... ал одан кейін перспективті, болжамдық талдаужүргізіледі.Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау – бұл фирмалардың, еншілесфирмалардың, ... және ... ... ... ... ... көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай-ақберілген фирманың көрсеткіштерін орташа салалық және ... ... ... бар ... фирмалардың көрсеткіштеріменсалыстырғандағы шаруашылық аралық талдау болып табылады.Факторлық талдау – бұл жекелеген факторлардың қорытынды көрсеткішкетигізетін әсерін зерттеудің детрминдік (анықтау) немесе реттелмегентәсілдері ... ... ... ... ... ... қорытындыкөрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде – тура, ал оның ... ... ... ... біріктіргенде ол – кері (синтез)болуы мүмкін.Қаржылық коэфиценттер – салыстырмалы шамалар болып табылады, алардыңесептеу кезінде шамалардың біреуін бірлік ретінде алып, ал ... ... ... ... Қаржылық коэфиценттерді есептеубаланстың жеке баптарының арасында болатын өзара байланыстарға негізделген.Олар кәсіпорынның қаржылық жағдайын кезекті ... ... үшін ... ... ... және де олар талдау нәтижесінде талдау жүргізушігежасырын құбылыстарды ашуға ... ... екі ... ... ... ... көрсетеді.Қарыта келгенде, кәсіпорыннң қажы жағдайы талдауда аудиторлық түрліәдістер мен ... ... еркі бар. ... ... ... ... жүргізудің дәйектілігіне байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып,аудитор қаржылық жағдайға терең, жан-жақты және кешенді талдау жүргізеалады, ... ... және анық баға ... ... ... мен ... табыстылығының өсуі жөнінде ұсыныстар дайындайды.Шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығын талдауНарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйініңорнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы ... ... Ол ... ... орын ... ... ... тиімді пайдалану жолменөнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасызете алатын өзініңқаржы ... ... ... ... ... ... ... ғылыми негізделгенжәне үйлесімді басқару, өндірістік, әсіресе қаржылық шешімдер қабылдау үшіноның қаржылық жағдайын талдау қажет. Тек терең және ... ... ... оның ...  ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығынбелсенділігін арттыруға бағытталған басқару шешімдерін ... ... ... ... беруге болады.Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау –кәсіпорынның бардық мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің абсолюттіжәне  ... арту ... кему ... ... ... ... ... келесі әрекеті баланс активінің көздерін талдауболып табылады. Бүл кезде кәсіпорын ... ... ... оны ... алужәне оның құрылуы да, кәсіпорынның өзінің де, қарызға алынған капиталдың даесебінен жүргізілуі ... ... есте ... ... Ал ... ... қарызға алынған капиталдың арасындағы қатынас оның қаржылықтұрақтылығын ... ... ... мәселесін қарастырар алдында, жалпыактивтердің, баланстың және кәсіпорынның "өтімділігін" анықтап алу ... екі ... ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелерін өтеу қабілеттілігіұғынылады. Екінші тұжырымдама бойынша, өтімділік -  бұл ... ақша ... ... ... мен ... яғни ақша ... ... жылдамдығына байланыстыкәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.1) Ең өтімді активтер2) Тез ... ... Баяу ... ... Қиын өткізілетін активтерБаланс пассивтері оларды қайтару, төлеу уақытының ... ... ... ... ... ... міндеттемелер2) Қысқа мерзімді міндеттемелер3) Ұзақ мерзімді міндеттемелер4) Тұрақты міндеттемелерКәсіпорынның ... ... оның ... ... ... бірі және ... ... тығыз байланысты. Сол себепті нарықэкономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді.Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі деп, оның дер ... ... ... ... ... жүргізуге дайындығын түсіну болып табылады.Бірақ бұл үшін кәсіпорынның есеп ... ... және ... да ... болуы керек. Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттілігінанықтау үшін кәсіпорын активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатынжылдамдық және дайындықты ... ... ... ... ... көрсеткіш жиі қолданылады:1) абсолютті өтімділік коэффиценті;2) аралық өтеу (жабу) коэффиценті;3) жалпы өтеу ... ... ... ... ... ... ақша ... тез өткізілетін бағалы қағаздардың мерзімді және қысқа мерзімдіміндеттемелерге қатынасы ретінде есептеледі.Аралық өтеу коэффицентін есептеу үшін (қауіпті өтім коэффиценті,өтімділіктің дәл ... ақша ... ... ... ... ... борыш және басқа да активтер қосылады. Олкәсіпорынның дебиторлар мен уақытында есеп ... ... ... ... көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің қандайбөлігә тек ақша қаражаты есебінен ... ... ... ... өнімдер,орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін түсімдер есебіненөтелетінін ... өтеу ... ... құралдар жедел және қысқа мерзімдіміндеттемелерінің сомасын өтейтінін белгілеуге мүмкіндік береді жәнесонымен баланс құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана емес, ... ... ... ... ... тез ... алу ... төлем қабілеттілігін сипаттайтын маңызды көрсеткіштерініңбірі – несиеге қабілеттілігі. Төлем қабілеттілігі "несие қабілеттілік"түсінігімен салыстырғанда ... ... ... қайтарымдылық, жеделдік, тиімділік принциптерін қатаңсақтау, несиелерді мақсатты пайдалану мен ... ... және ... ... ... ... ... береді. Несиені беру жәнеөтеумен байланысты мәселелер келісім түрінде несиелік шарт жасау арқылы,банк ережелерімен қарыз алушы ... мен банк ... ... ... ... және ... талдаудың міндеттеріКәсіпорынның нарықтық экономика жағдайында қызмет етуінің ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштерімен мен сипатталады.Табыстар дегеніміз -  өаржының келуі немесе активтер құнының өсуі, неболмаса ... ... ... ... ... ... ұлғаюы болыптабылады, бұл акционерлер салымдарының есебінен өсуден басқа жағдайдағыкапиталдың өсуіне ... ... ... шаруашылық жүргізудің нәтижесін, жанды жәнезатқа айналған еңбектің өнімділігін көрсетеді.Табыстылық көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:• ... ... ... жоспарының орындалуынбағалау;• Таза табыстың қалыптасуының  құрамдас ... ... ... әсер ... ... ... анықтау және сандық өлшеу;• Табысты бөлу бағыттарын, пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу;• Табыстың өсу резервтерін анықтау;• Табыстылықтың әр ... ... және ... ... ... ... зерттеу;Табыстылықтың абсолютті көрсеткіші –бұл табыстар немесе пайдалардыңсомасы.Табыстылықтың бірінші абсолютті көрсеткіші өнімді өткізуден алынатынтабыс болып табылады. Ол ... ... ... туралы есептеқосымша құн салығы, акциздер және т.с.с. ... мен ... ... ... ... құны, сату шегерімдері және бағашегерімдері алынып тасталып көрсетіледі.Табыстылықтың екінші абсолютті көрсеткіші – жалпы табыс. Ол ... ... ... ... және негізгі қызмет нәтижесіндеөнімді өткізуден түскен табыс пен өткізілген өнімнің өндірістік өзіндікқұны  арасындағы айырма ретінде анықталады.Табыстылықтың келесі абсолютті көрсеткіші – ... ... ... салыстырмалы көрсеткіштеріне нарықтық экономиеажағдайындағы кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерінынталандыру және оларды ... ... ... ... ... кәсіпорынның қызметінің тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштер жатады.Олар кәсіпорын қызметін түрлі бағытта белгілейді және олар ... ... ... сай ... іскерлік белсенділігінің көрсеткіштерін талдауКәсіпорынның іскелік белсенділігі мен қызметінің тиімділігін бағалаужәне талдау қаржылық талдаудың ... ... ... ... іскерлік белсенділігі қаржылық жағдайда ең алдымен оныңқаражат айналымының жылдамдығы көрінеді.Іскерлік белсенділікті ... ... өз ... ... ... ... береді. Кәсіпорынның қаржылық активтергесалынған қаражаттың қаншалықты тез нақты ақшаға айналуына тікелей ... ... ... ... ... ... үшін үлкен маңызы бар. Өйткені қаражаттың айналым ... ... ... ... әсер ... ... белсенділігінің көрсеткіштеріне мына көрсеткіштержатады:1) Капиталдың жалпы айналымдылық коэффиценті – бұл жылына қанша ретөндірудің толық циклі болатынын және активтердің әрбір ақша ... ... ... ақша ... әкелгенін көрсетеді.2) Негізгі құралдардың айналымдылығы – бұл көрсеткіш қор қайтарымдылығынкөрсетеді, яғни ... ... ... ... қорларынпайналанудың тиімділігін сипаттайды.3) Меншікті капиталдың айналымдылық коэффиценті -  бұл көрсеткіш қызметтіәр қырынан сипаттайды: ... ... ... ол ... ... ... анықтайды, қаржылық жағынан –салынған меншікті капиталдың айналым жылдамдығын, ал экономикалықтұрғыдан – кәсіпорынның меншік иелері ... етіп ... ... ... ... ... Ағымдағы активтер немесе айналым капиталының айналымдылық коэффиценті– олардың айналым жылдамдығын, яғни зерттелген кезеңдегі барлықайналым ... ... ... ... ... айналым қаражатының айналымдылық коэффиценті –кәсіпорынның талдау кезіндегі шығындары мен қорларының айналым санынкөрсетеді, яғни олардың сатылу жылдамдығын сипаттайды.6) Дайын ... ... ...... талдау кезіндегіөнімді сатудан түскен табыстың кезеңдігі дайын өнімдерінің орташашамасанының қатынасы болып табылады.7) Дебиторлық ... ... ...... борыштыңсапасы мен көлемін бағалау үшін пайдаланылып, кәсіпорын бергенкоммерциялық несиенің ұлғайғанын ... ... ... ... ... айналымдылық коэффиценті -  коммерциялық несиеніңартқанын немесе төмендегенін көрсетеді.9) Ақша қаражатының айналымдылық коэффиценті -  ... ... етуі үшін ақша ... қозғалысының жылдамдығының ерекшемаңызы бар. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының ойдағыдай болуыныңнегізгі шарттарының бірі, оның ... ... ... ететін ақша қаражатының құйылуы болып табылады.10) Инвестицияланған ... ... ... ... ... ... қоса есептегенде, оның ұзақ мерзімді және қысқамерзімді инвестицияларының айналым ... ... ... капиталдың айналымдылығы - өндірістік қызметке тікелейқатысатын капиталдың айналымдылығының баяулағанын немесе жылдамдағанынкөруге болады.12) Перманенттік капиталдың айналым ...... ... пайдалануындағы капиталдың қаншалықты тез айналатындығынкөрсетеді.13) Іскерлік белсенділік индексі – ... ... ... ... ... ... ... бойынша кәсіпкерліктіңтиімділігін сипаттайды.Кәсіпорынның қызметінің тиімділігі көрсеткіштернін талдауБизнес - ... ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне аударылуы керек.Кәсіпорынның қызметінің тиімділігі өндірістің нәтижелерін ... мен ... ... ... жолымен өлшенеді. Қолжеткізілген тиімділікті (табыс, өнім) авансталған немесе қолданылғанресурстармен (шығындар) салыстыра ... ... ... ... ... анықтауға болады. Оларды шартты түрде екі топқабөлуге болады:1) қорытындылаушы2) техника - экономикалықБірінші топтың көрсеткішіне табыстың деңгейі, еңбек өнімділігі қорқайтарамдылығы , ... ... ... ... ... тапқаресурстарды пайдалану тиімділігінің көрсеткіштері жатады.  Оларкәсіпорындағы өндіріс процесінің кейбір жақтарын жоспарлау мен нақтыталдау, оның өсу ... ... үшін ... Бұлар: еңбекқұралдарын, агрегат қуатын пайдалану коэффиценті, жеке жұмыс ... т.б. ... ... материялдар мен шикізаттың меншіктішығындары; май, материял мен шикізаттың ... ... ... ... ... ... мекрзімі, келтірілген шығындар.Өнім динамикасы мен ресурстар динамикасы арақатынасы ... ... ... ... ... ... ... немесеинтенсивтік тәсілімен қол жеткізуге болады. өнімнің өсу қарқыныныңресурстардың ... ... өсу ... ... ... ... басым интенсивті екендігін дәлелдейді.Өндірістің экономикалық тиімділігінің жеткілікті жоғары қарқынды жәнебіріңғай өсуін қамтамасыз ету мүмкіншілігі тек дамудың ... ... ... ... ... ... ... өндірісті жан-жақтыинтенсивтендіру – оның тиімділігін арттырудың шешуші себебі.Өндірістің тиімділігінің ең басты көрсеткіші жанды еңбек өнімділігіболып саналады, ол өндіріс ... , ... ... ... ... ... немесе еңбек сыйымдылығымен, өнім бірлігіне кеткенжұмыс уақытының ... ... ...  ... ... ... көрсеткіштерініңбірі – қор қайтарымы, ол негізгі өндірістік қорларды ... ... ... ... банкрот болу ықтиалдылығын талдауБанкроттың нарық  шаруашылығының бір категориясы болып табылады. Олсоттың шешімі мен ... ... ... ... ... тыс ... ... Қазақстан Республикасының "Банкроттық туралы" 07.04.94 жылғы№2173 Заңына сәйкес, қарызды төлеуге шамасы жоқ ұғымы ақшалай міндеттербойынша кредиторлар сұранысын, еңбекақы төлеу талабын ... ... ... өзіне тиісті мүлік есебінен бюджет пен бюджеттен тыс ... ... ... ете ... ... Басқаша айтқанда,шаруашылық субъектісінің қарызды төлей алмауы, қарыздардың, ... ... ... міндеттемелерді өтеу қабілетсіздігі  немесеборышкердің балансының қанағаттанғысыз құрылымына байланысты ұғымдаркіреді.Банкроттық кәсіпорынның ұдайы өндіріс капиталының шаруашылықмеханизмінің балансының бұзылуынан, яғни оның ... және ... ... болуынан туындайды.Банкроттың пайда болуының нгізгі себептерін келтірейік:1) Шаруашылық жүргізу ... ... ... ... ... нормативті және заң шығаратын базаларының,қаржылық, ақша, несие, салық жүйелерінің жетілмегендігі;- Инфляция аса жоғары деңгейі;- Фирманың құнды қағаздарының нарықтық құнының ... ...  ... тікелей қатысты субъективті себептер:- банкроттықты уақытында болжап және келешекте одан сақтана алмау;- жарнама, өтімділіек жүйесінің болмауы, сұранысты ... сату ... ... ... ... ... ақталмаған жоғары шығындар;-  өнімнің төменгі рентабельділігі;- өндіріс циклінің өте көлемді болуы;-  ... ... мен ... ... ... аз ... алатынын ең басты себебінің бірі, ол оныңқаржылырының үлкен сомасының қозғалыссыз жататындығы. ... ... ... қоры тым көп, ... шамадан тыс көп болуыт.б. Бұның барлығы әрекетсіз капитал болып табылады.Бизнестің мәні айырбастау болып табылады. ... ... ... ... сату ... ... сондықтан бағаны көтеру банкроттыққаәкеледі, ал капиталдың айналымдылығының ең жоғары жылдамдығы ... ... ... ... ... ... ... береді.  
        
      

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шаруашылық субъектісінің қаржы жағдайын талдау мазмұны мен әдістері13 бет
Бухгалтерлік есепшоттарының жіктелуі мен жоспары10 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет
Монополия ұғымы және оның жетілмеген бәсекелі рыноктағы орны40 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілері29 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
Арнайы субъектісінің мәні, ұғымы, белгілері24 бет
Телекоммуникациялық жүйе болашақ біріңғай ақпараттық кеңістік бизнес-субъектісінің прототипі негізінде6 бет
Қылмыс субъектісінің түсінігі және белгілері14 бет
Қылмыстық субъектiсiнiң түсiнiгi29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь