Қазақстан нарық қатынастардың қалыптасуы мен даму кезендері

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Нарық қоғамның экономикалық өмірінің негізі

1.1 Нарық ұғымы,нарықтың мәні, ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Нарықтың пайда болуының шарттары, қызметтері, түрлері,
субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
1.3 Нарықтың құрылымы, инфрақұрылымы,коньюнктурасы ... ... ... ... ..12

2 Қазақстанда нарықтық қатынастардың қалыптасу ерекшеліктері

2.1 Нарыққа өту кезеңіндегі Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Нарықтық құрылымды қалыптастыру және оны қалыптастырудағы мемлекетті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.3 Жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

3 Қазақстан Республикасындағы нарық жағдайы: оның функцияларының даму принциптері

3.1 Нарық экономикасындағы қазіргі басымдылықтары мен кемшіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
3.2 Қазақстанның реттеуші нарық экономикасына өтуі, бағыттары және Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасу, даму стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
КІРІСПЕ


Курстық жұмыстың тақырыбы: «Қазақстанда нарықтың қалыптасу ерекшеліктері мен заңдылықтары». Курстық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және қосымшадан тұрады.
Курстық жұмыстың мақсаты: Нарық ұғымын, нарықтың мәнін, ерекшеліктерін, нарықтың пайда болуының шарттарын, қызметтерін, түрлерін, субъектілерін толықтай ашып, нарыққа өту кезеңіндегі Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік жағдайы, Рыноктық құрылымды қалыптастыру және оны қалыптастырудағы мемлекеттің рөлі, жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу жөнінде толықтай мәліметтер беру.
Бүкіл тарихтың өн бойында әрбір қоғам мынадай бір іргелі экономикалық проблемаға тап болып отырды:ресурстары шектеулі осынау дүниеде нені өндіру,қалай және кім үшін өндіру керек? ХХ ғасырда бір – бірімен бәсекелес екі экономикалық жүйе орталықтандырылған үкімет басқаратын әміршілдік экономика және жеке іскерлікке негізделген рыногтық экономика бұл сауалға бір – бірімен мүлдем кереғар 2 түрлі жауап берді. Бүгінде орталықтандырылған,әміршілдік экономикалық пішім,жер – жаһанның қай бөлігінде ірге тепсе де,тұрақты экономикалық өсімді баянды ете алмайтыны,гүлденудің белгілі бір деңгейіне қол жеткізе алмайтыны,тіпті өзі азаматтардың экономикалық молшылықта тұруына жағдай жасай алмайтыны айдан анық болып отыр.
Сөйтсе де нарықтық эконоиканың әртүрлі қоғамдарда айтарлықтай табысқа жеткеніне қарамастан,осынау балама экономикалық жүйенің іргелі принциптері мен механизмдері көптеген адамдарға белгісіз яки бұлыңғыр күйінде қалып отыр.Бұлай болуының бір себебі мынадан нарықтық экономика дегеніміз идеологиялық емес,адамдар мен қоғамдардың экономикалық молшылықта тұруына бағытталған әдістер мен қалыптардың уақыт сынынан өткен біртұтас жүйесі.
Еліміздегі үрдіс пен нарықтық қатынастар жүйесі жылдан жылға дамып келеді.Нарықтық экономиканы ары қарай жетілдіру мен дамыту экономикалық қатынастарға түсімі жақтарды ақпараттар жүйесімен қамтамасыз ету,жан – жақты талдау қызметтерін жүргізу,экономикалық талдау қызметкерлердің қызметін жүргізу,экономикалық тиімді шешім қабылдау үрдісін де.
Нарықтық экономиканың атқаратын рөлі зор. Нарықтық жұмыстың жалпы ішінде: Нарық жүйесінің мәні, элементтері, принциптері, кемшіліктері, Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасу және даму стратегиясы сипатталады.
Нарықтық экономиканың жалпы мақсаты – экономиканы тұрақтандыру мақсатында Республика Үкіметі нарыққа өтудің тұжырымдамасын жасап шығарады.Тұжырымдама мемлекеттің және экономикалық егемендіктің қағидаларына негізделген.
Нарықтық экономика әркімге ыңғайлы бола алады,бірақ ол жеке бас бостандығының іргелі принциптеріне:тұтынушының бәсекелес көптеген қызметі өнімдер мен көрсетілетін ішінен өзіне қолайлысын таңдап алу бостандығына;өндірушінің жаңа бір іс бастауына не бұрыңғы ісін ұлғайтуға,сөйтіп соған байланысты тәуекелге барып,оның зейнетін көру бостандығына,қызметкердің жұмыс немесе мансап жолын таңдап алу,кәсіподаққа кіру немесе жұмыс беруші біреуден басқасына ауысу бостандығына негізделген.Нарықтық экономика,осы заманғы жекеше іс бастау және іскерлік рухы,саяси демократиямен астасып отырып,бостандықты сақтап қалудың ең жақсы перспективасын ашып берді және барлық адамдар үшін экономикалық өсу мен молшылықтың барынша кең мүмкіндіктерін ұсынады. Нарық пен демократия дамуға батыл бет бұру – күллі адамзаттық мүдде.
Сондықтан елімізде нарыққа көшуді жөн көрді.Еліміздің басты мақсаты ашық нарықты қалыптастыру – бүгінгі таңда өте актуалды мәселе.Осы тақырыпты таңдау себебім де осында.
Нарықтық экономиканы алғаш рет А.Смит қарастырған.Оның «Халық байлығы» атты еңбегі 1776 жылы шыққан.Смиттің ойынша,ұлттың басты байлығы алтын немесе күміс қорын жинауда емес,ол еңбек түрін атқаратын және нарықта сауда жасайтын қарапайым адамдар әрекеттерінің нәтижесі.Смиттің пікірінше,нарықтық экономика – көптеген адамдар өздерінің жеке мүддесін қамтамасыз ету үшін мақсатты әрекеттерінің нәтижесі.
Смиттің нарық туралы ілімі Фридрих Фон Хайектің еңбектерінде дамытылған.Оның ілімі бойынша нарық – ішкі себептерден пайда болған әлеуметтік тәртіптің бір формасы.Нарық шегінде бағалылықтың белгілі бір біркелкі шкаласы жоқ,ол тек бәсекелестік мақсатты жалғастырады;солар үшін қызмет атқарады,қайсысы бірінші орындалу керектігіне кепілдік бермейді.
Смит ілімінен шығатын қорытынды:нарықтың тиімділігі және барлық бәсекелестердің өздерінің экономикалық мақсаттарына жету жолындағы мүмкіндіктерін арттыра беретіндігі.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Әубәкіров Я.Ғ., Байжұманов Б.О. «Экономикалық теория» Алматы 1999 ж.
2. Абугазин Д. «Регулирование инвестиционной деятельностив экономике Казахстана».
3. Василевский А. «Конспект лекций по экономической теорий».
4. Жүнісов Б.А. «Жалпы экономикалық теория»,Алматы 2002 ж.
5. Крымова В. «Экономикалық теория»,Алматы 2003 ж.
6. Сейтқасимова Ғ.С. «Ақша,несие,банктер»,Алматы 2001 ж.
7. Егеменді Қазақстан, 2005 ж. 1 ақпан, 4 маусым, 6 сәуір, 11 мамыр.
8. Жетісу, 2003 ж. 25 қаңтар.
9. Атамекен, 2002 ж.1 ақпан, 5 маусым, 17 қаңтар.
10. Атамекен,2 006 ж. 1 ақпан, 11 қаңтар.
11. Осипова Б. «Экономикалық теория»
12. Колесникова В. «Экономикалық теория», Москва 2000 ж.
13. Мейірбеков Л.Қ., «Кәсіпорын экономикасы», Алматы-2003
14. Дүйсенбаев К.Ш., «Экономика» Алматы - 2001
15. Ниязбеков Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Г., «Кәсіпорын экономикасы» /Алматы экономика - 2008
16. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексі. Алматы – 95.
17. Шеденов Ө.К. , Байжомартов Ұ.С., Жүнісов Б.А. «Жалпы экономикалық теория», Алматы – Ақтөбе, 2002 ж.
18. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері», Алматы – 2002 ж.
19. Мамедов О. Ю. Қазіргі таңдағы экономика. Ростов н\Д., 1998, 633 бет.
20. Микульский К. И. Әлеуметтік-бағдарланған нарықтық экономика. // Қоғам және экономика. 1997. № 1-2, 8 бет
21. Николаева И. П. Экономикалық теория. – М.: «Проспект», 1998, 511 бет.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫСПән: МикроэкономикаТақырып:  Қазақстан нарық қатынастардың қалыптасуы мен даму кезендеріЖоспарКіріспе..............................................................................................................31 Нарық қоғамның экономикалық өмірінің негізі1.1 Нарық ұғымы,нарықтың мәні,ерекшеліктері........................................51.2 Нарықтың ...  ... ... ... түрлері,субъектілері......................................................................................................91.3 Нарықтың құрылымы, инфрақұрылымы,коньюнктурасы..................122  Қазақстанда нарықтық қатынастардың қалыптасу      ерекшеліктері2.1 Нарыққа өту кезеңіндегі Қазақстанның экономикалық және ... ... ... ... және оны қалыптастырудағымемлекетті......................................................................................................192.3 Жекешелендіру және мемлекет иелігіненалу......................................243 Қазақстан  Республикасындағы ... ... оның ... дамупринциптері3.1 Нарық экономикасындағы қазіргі басымдылықтары менкемшіліктері...................................................................................................283.2 Қазақстанның реттеуші нарық экономикасына өтуі, бағыттары жәнеҚазақстан Республикасындағы  нарықтың  ... ... ...   ...   ...   ...   ...   қалыптасуерекшеліктері мен заңдылықтары».  Курстық  жұмыс  ...  үш  ... және ... ...   ...   ...   ...   ұғымын,   нарықтың   мәнін,ерекшеліктерін, нарықтың пайда болуының  шарттарын,  ...  ...  ...   ашып,   нарыққа   өту   кезеңіндегі   ... және ... ... ... құрылымды  қалыптастыру  жәнеоны  қалыптастырудағы  мемлекеттің   рөлі,   жекешелендіру   және   ... алу ... ... ... ...  тарихтың  өн  бойында  әрбір  қоғам  мынадай   бір   ... ... тап ... отырды:ресурстары шектеулі осынау  дүниеденені өндіру,қалай және кім үшін өндіру  керек?  ХХ  ғасырда  бір  –  ...  екі  ...  жүйе  ...   үкімет   басқаратынәміршілдік экономика және жеке іскерлікке   ...  ...  ... сауалға бір – бірімен  мүлдем  кереғар  2  түрлі  жауап  берді.  ...  ...   ......   ...   ірге   тепсе   де,тұрақты   ...   ...   ...   етеалмайтыны,гүлденудің белгілі бір деңгейіне қол жеткізе  алмайтыны,тіпті  өзіазаматтардың экономикалық ... ... ...  ...  ...  айдананық болып отыр.Сөйтсе де нарықтық  эконоиканың  әртүрлі  қоғамдарда  айтарлықтайтабысқа  жеткеніне  ...  ...  ...  жүйенің  іргеліпринциптері  мен  механизмдері  көптеген  адамдарға  белгісіз  яки  бұлыңғыркүйінде қалып ... ...  бір  ...  ...  ...  ... идеологиялық емес,адамдар мен қоғамдардың экономикалық  молшылықтатұруына бағытталған әдістер мен қалыптардың  уақыт  сынынан  өткен  ... ... пен ...  ...  ...  жылдан  жылғадамып  келеді.Нарықтық  экономиканы   ары   ...   ...   мен   ... қатынастарға түсімі жақтарды  ақпараттар  жүйесімен  қамтамасызету,жан   –   жақты   талдау   ...    ...    ... ... ... ... ... қабылдау  үрдісінде.Нарықтық экономиканың  атқаратын  рөлі  зор.    Нарықтық  жұмыстыңжалпы ішінде: Нарық жүйесінің мәні, ... ...  ...  Республикасындағы  нарықтың  қалыптасу  және   даму   ... ...  ...  ......  ...  ...   Үкіметі   нарыққа   өтудің   тұжырымдамасын   жасапшығарады.Тұжырымдама    мемлекеттің    және    ...     ... ... ... ... ыңғайлы бола  алады,бірақ  ол  жеке  басбостандығының іргелі принциптеріне:тұтынушының  ...  ...  ...   мен   ...   ...   ...    қолайлысын    таңдап    алубостандығына;өндірушінің   жаңа   бір   іс   ...   не   ...   ...  ...  ...  ...  барып,оның   зейнетін   көрубостандығына,қызметкердің жұмыс немесе мансап ...  ...  ...   немесе   жұмыс   беруші   біреуден   басқасына   ...   ... ... ... ... іс  бастау  және  іскерлікрухы,саяси демократиямен астасып отырып,бостандықты сақтап қалудың ең  жақсыперспективасын ашып берді және ...  ...  үшін  ...  өсу  менмолшылықтың барынша кең мүмкіндіктерін ұсынады. Нарық пен демократия  дамуғабатыл бет бұру – ... ... ... елімізде нарыққа көшуді жөн көрді.Еліміздің басты  мақсатыашық нарықты қалыптастыру – бүгінгі таңда өте актуалды мәселе.Осы  тақырыптытаңдау себебім де ...  ...  ...  рет  ...  қарастырған.Оның  «Халықбайлығы» атты еңбегі 1776 жылы шыққан.Смиттің  ойынша,ұлттың  басты  байлығыалтын немесе күміс қорын жинауда ... ... ... ... және  нарықтасауда   жасайтын   қарапайым    ...    ...    ... ... –  көптеген  адамдар  өздерінің  жеке  мүддесінқамтамасыз ету үшін мақсатты әрекеттерінің нәтижесі.Смиттің  ...  ...  ...  Фридрих  Фон  Хайектің   еңбектеріндедамытылған.Оның  ілімі  бойынша  нарық  –  ішкі  ...  ...   ... ... бір  ...  шегінде  бағалылықтың  белгілі  бірбіркелкі шкаласы жоқ,ол тек бәсекелестік  мақсатты  ...  ... ... ... ... керектігіне кепілдік бермейді.Смит ілімінен  шығатын  қорытынды:нарықтың  ...  және  ...   ...   ...   ...   жету   ... арттыра беретіндігі.1 НАРЫҚ ҚОҒАМНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨМІРІНІҢ НЕГІЗІ1.1 Нарық ұғымы,нарықтың мәні,ерекшеліктеріНарықтық механизмді ең жалпы түрде экономикалық  негізгі  ... ... ... мен ...  ...  арқылы  өзара  әрекетететін шаруашылықты ұйымдастыру ... деп ... ... дегеніміз не? Басында  нарық  дегенді  әр  ...  ... ... ...  ...  орын  ...  ...  Қоғам  дамығансайын,нарық ұғымы да өзгеріп отырды. Қазіргі  дамыған  қоғамды  нарық  дегенміндетті түрде сатышулар мен ... ... ...  ...  орынемес. Қазіргі заманда саудагер теледидар  ...  ...  бере  ... ... ... ... ... телефонмен  жинап,тауарларды пошта арқылы жібере алады.Нарық   –   қоғамдық   ...   ...   ...   ... ...  ...  етуші  және  анықтаушы  ...  ... ...   ... бұрын-соңды біздің елде терең  зерттелмеген.Себебінұсқау-бөлу  әдістеріне  негізделген   басқару   жүйесі   ...   ...  ...  ...  зерттеу  пәні   бола   ...   ... және ... ғалым – экономистерінің арасында нарық  туралыбірыңғай  пікір   жоқ.Осыған   байланысты   нарықтың   ...   ... – бұл ... факторларын немесе оның нәтижелері мен шарттарынайырбастауға байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір  бөлігінемесе ...  ...  П.  ...  экономикадағы  нарық.  –  «Вопросыэкономики»,1990 ж.№1,143 бет)Нарық – бұл сатушылар мен сатып алушылар арасындағы  экономикалыққатынастардың ... бір ... ...  ...  ...  ... К.К. ... интенсификациялау  және  нарықтық  қатынастар.М,1990ж.204 бет)Нарық – тауарларды  ...  алу  –  ...  ...  орын  ... ... жиынтығы (Саяси  экономия.Алматы,Ана  тілі,1991ж,169бет)Келтірілген анықтамалар дәлелді болғанымен,олар проблеманың бір жағынғана  қамтиды.Бұл  анықтамаларға  ортақ  нәрсе  –  ол   ...   ... ... ... ... -  ...  ...   деп   көрсетілді.Тауар   өндірісі   ...   ...  ...   қатынастардың   барлық   жүйесін   және   барлықсубъектілерін қамтиды.Нарық құрамына өз жұмыс күшін ...   ...    ...    ...    ...  қағаздардың  иелері  де,т.б.  көреді.   Нарық   ...  мен  ...  ...  ...  ...   ... өркениеттік ұлы  жетістіктерінің  бірі  деп  есептеледі.Бірақ  нарықмеханизмі кәсіпкелік пен бәсекелестікті  дамытпайынша өмір  сүре  ... ... әр ... ... және әр ...  ...  ...  болғандағана мүмкін,бұнда өндіріс экономикалық жағынан  әлсіз,өмір  сүруге  ... ... ... ... ...  ...  жұмыс  жасайтынболашағынан үміт күттіретін қолайлы жағдай  жасайды.Бұдан  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  және  еңәділетті төрешісі екенін көріп отырмыз.Нарықтық экономика мына басымдылықтарға ие:1. ... ... бөлу мен ... ... ... өзгеруші жағдайларына икемді жауап береді;3. Тұтынушылармен қатар өндірушілердің таңдауы мен әрекет ету ... ...  ҒТР  ...  ...   ...   мен   ...   ... енгізу үшін жасауға көмектеседі;5. Өндірушілерді адамдар қажеттіліктерін қанағаттандыруға  және  тауарлармен қызмет көрсетулер сапасын арттыруға ... ... ... ... ... ... да  бар.Оларғаәлеуметтік  жіктеулі,әлсіздерге  ,әсіресе  банкротқа   ұшырағандарға   ...  ...  ...  ...   таза   ...  ...  ...  ету,білім  алу,табыс  табу  сияқты  әлеуметтік  –экономикалық хұқтарына кепілдік ...  ...  ...  ... ... ...  ...  етеді.Мемлекет  бағаны  реттеу,салық  жүйесінегізінде табысты қайта бөлу,бюджет шығындарының есебін  ...  ... ... ақша бөлу және  ...  ...  амту  ... нарықтық экономиканың қысымын жұмсартады.Нарық          механизмі           ...           мен           ...   ...    жаңа    әдістерінкеңінен пайдалануды көздейді.Бірақ көп қаржы уақытты қажет ететін оның  ...  ...  ...   ...   ...   ... өзгерістер жасауды қамтамасыз ете алмайды.Бұл  жерде  мемлекеттіңстратегиялық ғылыми – техникалық  саясаты  мен  ...  ... мен ... ... ... ... нәтижеге жету  мүмкінемес.Сонымен, нарықтық экономика кемшіліктеріне мыналар жатады:1. табыс алуға кепілдік бермейді;2. толық жұмыс бастылыққа кепілдік ... ... ... ... ... көмектеспейді;4.  қоршаған   ортаны   қорғау   жөніндегі   шараларды   ендіруді   ... ...  ...  ...  мен  ...  ...  ... қамтамасыз етпейді.Нарықтық экономиканың әрекет ету жиынтығында нарық  жүйесін  ... ... бір ... ... көздейді.Нарықтық экономиканың бірінші әрі маңызды элементі - өндірушілер  ментұтынушылар.Олар  еңбектің  қоғамдық  бөлінуі   ...   ... оны ... ... ...  жеке  ...  жәнеөндіруші болып бөлінеді.Жеке тұтыну кезінде  тауарларды  өндіріс  сферасынаншығарып,олар халықтың жеке ... ... үшін ... тұтыну өндіріс процесінің жалғасы ретінде  жүреді,бұл  кездетауар басқа өндірушілер ары қарайғы өңдеу  үшін  ...  ... мен  ...  ...  ...  әрекет  қызмет  нәтижелеріналмасу   үшін    ...    ...    ол    ... негізінде құрылады  және  көтерме  нарықтық  ... ... ... ... элементі ретінде өндірістік  бірліктердікорпоративті басқару базасындағы ... жеке ...  ...  ... ... ерекшелік жүреді.Үшінші маңызды элемент – баға.Ол айрықша зерттеуді  қажет  етеді.Бұлжерде  екі  ...  бар:  ...  ...  ...  етуші  коньюнктурағабайланысты ауытқитын сұраныс пен ұсыныс нәтижесінде  ...  ... ...  ...  осы  ...  ...  нарықтық  қатынастыңәрекеті   сферасын    ...    ...    ...    ... ... байланысты айналым шығындармен анықталады.Төртінші элемент – орталық буын сұраныс пен  ...  ...  ...  ...  нарықта   тауарларға   деген   қажеттілік   түріндежүреді.Тұтынушылар осы  ...  ...  ...  ақша  ...  ...  ала  ...  өндірістің   ең   үнемді   әдістері   менресурстарды  тиімді  ...  ...  ...   ...   ... пен  ұсыныс  материалдық  игіліктерді  ...  мен  ...  ...  ...  қамтамасыз  ететін   нарықтық   ... ... ... ... ... ... элементі – бәсеке.Ол пайданы мол  табудыжәне осының негізінде өндіріс көлемін кеңейтуге  жол  ...  ... мен ...  ...  ...  өзара  әрекетінің  нысаныретінде жүреді.Бәсекенің негізгі  қызметі  пайда,процент  нормасы,баға  т.б.экономикалық реттеушілер көлемін анықтауда ... ...  ...  ...  ...  ...  үш  басты  принципкенегізделеді1.2  Нарықтың  пайда   болуының   шарттары,   ...   ... ... факторларға байланысты белгілі  бірнақты  әлеуметтік  –экономикалық жағдайларда өмір ... ... ... ... ... дербестігі мен тәуелсіздігі;- меншік қатынастарының әртүрлі нысандары;- өндіріс қуатының белгілі бір резерві мен бос жұмыскерлердің болуы;- нарық инфроқұрылымын жасау;- тауар ... сан ... ... ... ... контрагенттер өздерінің өнімдеріне баға белгілеу құқы.Нарықтың мәні оның атқаратын қызметінен көрінеді:- ұдайы өндіріс процесін үнемі қамтамаыз ... ... ... ... мен ...  ...  ...  және  оның  сұранымтөлем қабілетіне икемделді;-  бәсеке  ...  ...  ...  түрінен  экономиканы  сауықтыру(санациялау),тазалау;-  ...  ...  ...  ...  мен  ...  арасынбайланыстыратын буын;- құрылымдық тұтыну,тұтынысынан (табыстың осы ... ...  ... ... ... тұтынушыны экономикалық мәжбүр ету.Ақпараттық қызмет.Нарық тауарлар бағасы мен  қызмет  ақыларының,несиежәне банк ... ... ...  ...  өзгеріп  отыруыарқылы өндіріске қатысушыларға олар сататын  немесе  сатып  алатын  тауарлармен ... ... ... қажетті сапасы мен  ассортименті  туралыақпарат беріп отырады.Сонымен бірге нарық бәсеке күресінің ...  ...  ...  ...  ...  тазартады,үміт   артатындардың   дамуынаыңғайлы жағдай жасайды.Біздің нарық ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  кәсіпорын  қызыметімонополияланған  саналады.Сондықтан  рыноктық  ортаны  қалыпта  ...   ...  ...   ...   ...   нарықтық   қатынастардың   табиғиболмысы,бұндай ... ... ... өнім өндіру мен сатуға  байланыстыкәсіпкерлікпен белсенді түрде айналысуға мүдделі болады.Нарықтың құрылымын әртүрлі белгілеріне ... ... ... ... ... ...   ...    қарай    нарық:дүниежүзілік,еларалықбірлестіктер,ұлттық,аймақтық,оқшауланған  немесе  ...  ...   ... ... мен ... ...  арасындағы  тауарлармен қызметтерді айырбастау жүйесі түрінде көрінетін бүкіләлемдікшаруашылықтың құрамдас бөлігі.Ол  ...  ...  ... ... ... ...  нарық  өндірістіккооперация және интергация,сыртқы  сауда,тауар-айырбас  операциялары  арқылыішкі ... ... ... ...  нарығы  деп  экономикалық  айырбастың  ерекшеформалары  мен  ...  ...  ...  ...   ... ... құрылған нарықты айтады.Ұлттық нарық-бір елдің мемлекеттік шекарасының  аумағымен  шектелгенжалпы ішкі нарық.Ұлттық нарықта белгілі бір нысанда экономикалық  ... ... ... ... – ақша және  ...  айналысыныңболуының анықтайтын тауар ақшалы форма түрінде көрінеді.Аймақтық   нарық   –    ...    ...    ...    ... ... нарық деп негізінен,халық тұтынатын тауарлармен ақылы қызмет нарығына қатысты айтылады.Нарықтық қатынастардың жетілу шамасына қарай үстіндегі және   ... ... ...  рыногы  (олигополиялық,монополиялық,  т.б.)  депайырады.Олигополиялық нарық баға белгілеу саясатына тым сезімтал және ... ... ... ... аз ғана сатушылардан тұрады.Монополиялық бәсеке нарығы сапасы,қасиеті,сыртқы безендірілуіне қарайерекшеленетін тауарлардың әртүрлі вариантын ұсынатын көптеген сатушылар  ... ... ... ... ... ...  нарығы»  және«сатып алушылар нарығы» деп те бөледі.Қолданылып ... ... ... ...  ...  ... ... (ашық) нарық деп те айтады.Нарықтың  дамуының  сәйкестігіне   (пропорционалдығына)   ...  ...  және   ...   ... деп бөлу ...  мен  ...  ...  толық  сәйкестікорныққан нарықты теңдестірілген нарық деп ... ... ... ... – салалық және сала  ішіндегі  нарықболып  бөлінуі  мүмкін.Өткізу  объектісі  халық  ...  бір  ...  ...  ...  ...  ...  ...  нарық   дейді.Қоғамдықөндірістің бір саласының өз ішіндегі өнім ... ... сала  ...  ...  ...   көлемді   тауар   топтары,бөлек   тауарлар   ...   ...  ...  ...  ...  ...   ... Нарықтың құрылымы, инфрақұрылымы, коньюнктурасыАдамдардың әрекет ету ортасына (өндірістік, әлеуметтік, қаржы, рухани)және сатып алу – сату ... ... ... ішкі ... ... ...  ...  түрлерге  бөлуге  болады.Олар  біртұтас  ...   ...   ... жеке ... ... ... байланысты  және  өзаратәуелділікте болады.Мәселен өндірістік  және  өндірістік  емес  (әлеуметтік)салалар  -  ...  ...  және  ...  күші   ...  ...  саралап  көрсететін  терең  құрылым  жасауфакторы  –  ...  ...  ...  ...  ...  болыптабылады.Осы фактор бойынша олар өндіріс  құрал-жабдықтары,тұтыну  және  қызметкөрсету,қаржы (бағалы   қағаздар, қарыз, валюта,  ...  ...  ... астыртын экономика нарықтары болып бөлінеді.Нарықтық экономиканың қажетті элементтерінің бірі – инфрақұрылым.  Олинституттар  (ұйымдар,фирма,мекемелер)  жиынтығынан   ...   мәні   ... ... мен қызмет жасауы үшін  қалыпты  жағдай  қалыптастырады  жәнеқызмет  көрсетеді.Нарықтың  ...   ......  ...  және   ...   ...    сауда     орталықтары,аукциондар,жәрмеңкелер,т.б.жатады.Дамыған нарықтық инфрақұрылым  кәсіпкерліктің  ...  ...  ... ... жеңілдетеді.Нарықтың инфрақұрылым  проблемасының  өндіріспен тұтыну арасындағы  пропорция  және  осы  ...  ...  ...  өндіріспрцесінің дамуының объективті заңдылықтары мен халық  ...  ... ... ұтымды пайдалануды анықтау үшін өзекті маңызы бар.Қазақстанның «Дағдарысқа  ...  ...  және  ...  ... тереңдету бағдарламасында» нарықтық инфрақұрылымның  инвестициямен    ...     және     ...     ...     ...  ...  ...  мен  фирмалар,сауда-өнеркәсіп   палаталары,көлік-экспедиция,заң   консалтинг   ...   ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлінген.Нарық инфрақұрылымның тиімділігі көбінесе экономикалық  коньюнктурағабайланысты,яғни нарықтық белгілі мерзімдегі уақытша жағдайы.2  ... ...  ... ҚАЛЫПТАСУ  ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ2.1.    Нарыққа өту кезеңіндегі Қазақстанның экономикалық жәнеәлеуметтік ...  көп  ...   ...   ...   ...   салуғабағытталған қайта құру 1990 жылдардың басында басталды. Қазақстанды  ... ... ... дамуында өзіне тән  бірқатаререкшеліктер бар еді.Олар ең алдымен Қазақстан экономикасының құрылылымындағы  қайшылықтарда  болды.Өнеркәсіп  ...   өте   ...   ...   Реформаға   кірісердереспубликаның қоғамдық табысындағы өнеркәсіп өндірісіндегі ... ...  ... орта ... 61%болса, Қазақстанда 46%ғана болды.Қор және  капиталдыкөп ... ... ... өте  жоғары  еді,КСРО-да  химия,  мұнай-химияөндірудің  ...   ...   ...   15%   еді.Машина   жасауөнеркәсібінің   үлесі   КСРО   ...    ...    ...  ...  ...  ...  және  оның  ...  төменболғандықтан, адам басына шағатын өнім өте төмен ... ...  ...  ...  мен  ...  аймақтықерекшеліктері бар. Республикамызда әртүрлі пайдалы  қазбалар  мол  және  жерқойнауының геологиялық құрылымы біркелкі емес.Солтүстік  және   ...   ...   пен   ... ... ... ... аймақтар.Орталық Қазақстанда негізінен жоғары деңгейде көмір өнеркәсібі, түстіжәне қара металлургия, машина құрылысы және металл өндеу,  химия  өнеркәсібідамыған.   ...   ...   ...   бүгінгі   күннің   ...    ... ... ... 7%-і  ғана  ...  ...  өнімі.  Шығысаймақтары өздерінің табиғат-ауа  райы  ...  ...  ... ... ет,жүн, тігін бұйымдарын өндіру, т.б. салалар  басым.  ШығысҚазақстан облысында түсті металлургия, энергетика, ... ...  ...  ... ... ... ерекше көзге түседі.Оңтүстік аймақтарда республикада  дағдарысқа  ...  ...  ...  ...  өндірісінің  40%-і  орналасқан.Өркендеу  бағыты   ...  ...  ...  ...  жолына  бағдарлау  кең   көлемдежүргізіле бастады. Нарықты қалыптастырудың алғышарты-нақты тәуелсіздік.Тәуелсіздік не үшін  ...  Бұл  ...  ...  ...  ...  ... көңіл аударайық.Бұл сұраққа жауап бермес  бұрын  мына  деректергекөңіл  аударайық.  Бұрыңғы   Одақта   ...   ...   ... ... ...  30  ...  ...  ішіндекөмір және металлургия өнеркәсібі,  мұнай,  газ,  ...  және  ...  ... ... ... т.б. ... экономикасын дамытуғаелеулі үлес қосатын салалар қалып қойған.Осының салдарынан республикада өндірілетін осы  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  мен  тұтыну  заттарынәкелуге мәжбүр болдық.Халық тұтынатын тауарлар өндіретін салалардың үлесі Қазақстанда  кемеді.Ол өнімдердің 60%-ке дейін  ...  ...  ...  жүннің  70%-іжиналған  астықтың  жартысынан  ...  ...   ... терісінің 50%-і өңделген күйінде сыртқа жіберілген өнім құны 6-7 млрд рубль болса, оны республикадан тыс ... ... ... әкелгенде әлгілердің құны 13,8млрд болып шықты.Республика  бюджетіндегі  ...  ...  ...  ...  ... ... шығатын қорытынды:Қазақстан өз  экономикасының  құрылымын  өзіайқындап,оның  салаларының  арақатынас  пропорцияларын  белгілеу  және  ... ... ...  ...  ...  ...  ... республика қандай өнімді қанша  мөлшерде  және  ...  ...  ... шығарудан дұрыс реттей алады.Қазақстанның  нарыққа  көшуде  бастапқы   капитал   дәрежесі   ... адам ... ... ... ... ...  қайтақұра бастағанда  түрмыс  дәрежесі  төмен  5-6млн  адам  ...  ... ...  214  ...  ...  180-іжәрдем   қаржыменкүнелтті,70  аудан  экономикалық  даму  жағына  өте  артта  ...   ... ... ...  ...   бойы   ...   ...   елемеу   экономиканыңмонополиялығы,  бұйрық-әкімшілік  басқару  ...   қор   және   ... ... ... тауар-ақша  тепе-теңінің  бұзылуына,қайта-қайта бөле берудің тууына, мемлекетке арқа сүйеушілікке әкеп соқты.Нарыққа көшудің қиындығы да,күрделілігі  де,ұзаққа  созылатындығы  ... ...  ...  ...  ...  ...  ...  ескереотырып,нарыққа кезеңдей кірісу қажет болды.1990 жыл желтоқсанның аяғында Қазақ КСР-ның экономикасын тұрақтандыружәне нарыққа көшу бағдарламасы қабылданды. Бұнда нарықтық ...  ...  ...  ...  ...  республиканың   әлеуметтік-экономкалық  жағдайын  тұрақтандыру,нарық  тарапын   ... ... ...  ...  ...  үшін  ...  өндіріс  деңгейініңтөмендеуі  сипатты  болды.   Бұл   ...   ...   ... ... ... ... саласында ерекше  көрінді.Себебікөптеген кәсіпорындардың мемлекеттік бақылаудан шығып  кеткені  болып  ... өзі өнім ... күрт ... ... Азық ...  тауарлары-23есе,басқа тауарлар-18есе қымбаттады.1993жыл         Қазақстан         ... ... ... ... құру  және  ... жетілдіруді ілгерілету шаралары  жүзеге  асырылды.Үшіншіден,қаржы-несие және инвестициялық саясаттарға түбегейлі өзгерістер енгізілді.Осы  ...  ...  ...  ...  ...  ...  тоқтамады,1993жылы  таза  материалдық   өнім   1992жылменсалыстырғанда 14,8%-ке кеміді.1994жылдың  ...  ...   ...   ...   ...      ...      жағдайының      ... 1 ... 730  ...  ...  немесе  олардың  бірен-сараны тоқтап тұрды,соның ішінде55,2мың жұмыскерді  қамтитын  106  ... ... ... ... тұра көп ... ... ...  қаржысұрады, қарызды өтей алмады,қарыз болса өсе берді.Осылардың  ...  Ж/Ө  осы  ...   ...   айларында1993жылдың осыған  сәйкес  кезеңінен  27%-ке,өнеркәсіп  ...  ... ... мен ...  курделі  қаржылары-61,2%-кекемиді.Табыс деңгейі   1994жылы  1сәуірде  Қазақстанда  орташа  жалақы  23,8долларға тең ... ... ... ...  ... ... болды.Экономикалық      реформа      осындай      қиын      ... ...  ...  ...  ...  ...   1991-1992жылдарға   арналған   мемлекеттік   меншіктімемлекет иелігінен  алу  және  ...  ...  ...   ...   және   ...   ...    тереңдетубағдарламасы  және  мемлекеттік  меншікті   мемлект   ...   алу   ... ... ... ... бағдарламасы.Дағдарыстарға  қарсы  және  әлеуметтік-экономикалық   ...   ... ... ... ... ... туралы екінші  бағдарламада1992-1995жылдарға алғашқы кезеңге мынандай міндеттер қойылды:- мемлекет меншігінен алып,меншікті жекешелендіруді белсене жүргізу:-  тұтыну нарығын ... ...  ... әлем ... ...  ...  басым  жағын  ұлт  мүддесінің  тәуелсіздігіне  дегенэкономикалық  саясатты  белсене   ...   ...   ... ... беруін  тоқтату,оны  өркендете  беруге  жағдайжасау,халықтың әлеуметтік нәзік жағына ...  ...  ...  ... ... ... ... кезеңге көзделген міндеттер:-  республиканың шикізат өндіруге бағыт ұстауын жойып, нарықтыңтолық механизмін құру транспорт  ...  ...  ...  және  ... түрлерін де қалыптастыру;-   экономиканы  монополизацияға  соқтырмай,дұрыс  бәсеке  атаулыныкеңінен қолдау  арқылы  барлық  ...  ...  шын  ...  ...  ... және халықаралық бизнес саласын кадрлармен толықтыру,5-7 жылға арналған кезеңде ашық экономиканы  дамыту  негізінде  ... ... ... ... ... ... мәселелерін  шешу,ұлттықвалютаға  толық  жол  ашу,республиканың  әлемдегі  өнеркәсібі   озық   ... ... ...  ...  ...  Қазақстанның  егеменді  мемлекетретінде қалыптасуы мен ...  ...  ...  ...  ... стратегиялық мақсаттар деп мыналарды айтады:-  меншіктің  ...  ...  ...  және  ...  ... ... ...  әлеуметтік  нарықтық  және  басқажағдайлар жасалады.-  Қазақстанның ...  ...  ...  таур  ... ... ... ... алу немесе басқа елдермен бөлісу.-  Тұтыну нарығын толықтыру-  Қазақстанды дамыту  үшін  шетл  инвстиццияларын  тарту  және  ... ... ... ... экономика саласындағы стратегиясы  үшкезең ішінде нарықтық жүйеге өтуді жалғастыру болатынын атап көрсетті:-1кезең  макроэкономикалық  тұрақтандырудың  екі  ...  ... ... жекешелендіру және тұтыну нарығын тауарлармен толықтыру;-2кезең  экономиканың  шикізат  базасын  өзгертуге  қадам  басу   ... мен  ...  ...  ...  ...  ...  ...  дамыған  тауар  және  бағалы  қағаздар   мен   ...   ... ... үшін ...  ...  ашық  типін  жедел  қарқынмен  дамытумен,осыныңнегізінде  өтпелі  кезеңде  ...  ...   ... ...  ...  ...  кіруі  әлемдік  саудада  позициясыныңнығайюымен сипатталады.  1997 жылы қарашада президенттің  Қазақстан  ...  ...  ...  әлеуметтік-экономикалық  дамудың  қорытындысышығарылды, тежеуші факторлары айқындалып, 2030 жылға дейін,  жүзеге  ... жеті ұзақ ... ... мен ... ... ...    ... құрылымды қалыптастыру және онықалыптастырудағы  мемлекеттің рөліБұрынғы КСРО-да 1985 жылы басталған қайта ... ... ... ... ... ... кезеңінің бастамасы болды.Қазақстан үкіметі осы бағытта мынандай үш  негізгі  ...  ... ...  бағаға  және  өндірушілерге  бақылауды  алу  ...  ...  ... ақша ... реттеу және бюджетті тептең ету  арқылымакроэкономикалық тұрақтандыру;-   ... ... жеке ... және ... ...  Республикасының  аралас  нарықтық  экономикаға  өтуі  ТМДелдеріндегі   сияқты   ...   ...   ...    ... ... ... ... басты міндеттері:1.Мемлекеттік меншікті мемлекеттен алу жекешелендіру.2.Кәсіпкерлердің әлеуметтік ... ... ... ... ... мен  қор  ... ... нарықтың құрылуы.4.Бәсекелестік   пен   кәсіпкерлікті   ...   ...   ... ... менұсыным негізінде нарықтың сипаттағыбағаға көшу.6.Экономиканың қаржы-экономикалық тұрақтануы.7.Өтпелі кезеңде тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесін мықты қамтамассызету.Нарықтық экономикаға көшу-бір  сөзбен  ...  ...  ... ... отырып, тізгінді  еркін  бәсекелестікке  беріп,  солбәсекелестік арқылы ... ... да, баға да ... ... ... ... ... негізі  мақсат-мүдделерімізге  қысқ  ашатоқталайық.Бірінші мақсат-тауарлар  мен  қызмет  көрсету  нарығын  ... ... ...  ...  қатар,  өндірістік  емес  мәні  бартауарлар қызмет көрсету туралы да айтылды. ... ...  жай  ...  алу  ... ғана емес, ол-тауар  өндіру  мен  қызмет  ...  ... тек ... ... жоғары даму  деңгейінде  ғана  орын  алады,әрі  ...  кең  ...  ...  ...  алғанда  ғана  нәтижеліболады.  Таңдау  ...  ...   мен   ...   ...   ... ... ... жасау  керек.  Бұл  шарттар  қажет  бірақжеткілікті емес. Өйткені таңдау мәселесі абсалютті емес.Тауарлар мен  ... түрі ... адам ... ... тауарларды таңдау үшін біліммен мәдениет деңгейі болуы керек. Бұл адамның маңызды қасиеті – таңдай  білуталғамын   қалыптастырады.Демек,нарықтық   ...   ...    ... ... ... де ... байланысты.Екінші мақсат – финанс-қаржы  нарығын  қалыптастыру.  Әңгіме  бағалықағаздар нарығы (акция, ... т.б. ) ... ... ...  ...  ... нарық құрылымының биік деңгейі,оны реттеп әрі қалыпқа  ...  ... ... ... ... ... нарықты қалыптастыру  және  сынақтанөткізу  ...   үшін   ...   ...   ...   ... ... мүмкін емес. Бағалы қағаз иесі  қосымша  табыс  ... ... қана ... иесі де ... ... ...  шиеленісті  күрт  төмендетіп  қана  ...  ... ... жақындастырылуына себеп болады.Сондай-ақ  бағалы  қағаздартауар эквиваленті ретінде ақшаны қамтамасыз етуде қосымша қызмет атқарады.Үшінші ...... күші ... ... ... мен оны ... жағдайымызда, бұл ең қиын,  нәзік  мәселе.  Шынында,  ондаған  жылдарбойы КСРО-да еңбек нарығы жоқ және ... ... емес деп, ...  ... ... ... күші өндіріс құралдарынан  бөліп  қаралмады,  енді  ... құру ... ... ... Бұл мәселе болашақта өте  актуалды  болмақ.Еңбекпен қамтамасыз ету саласы мен жалпы ... ... жете  ... ...  ...  ...  жан-жақты  зертемеу,  нарықжағдайында  еңбекпен  ...  ...  ...  ...  ... елді қиын ... әкеп ... жылдары қабылданған «Республикадағы  еңбекпен  қамтамасыз  етутуралы»  заңмен  қоғамымыз  ...  ...  ...  тағы  бір  ... Бұл заң ...  күші  ...  қалыптастырудың  негізгі  принциптерінайқындап,заң жүзінде белгілеп берді.Ең алдымен еңбек етудің еріктілік  принципі  енгізілді.Соңғы  70  ... ... ... нақты өмірде алғаш рет әртүрлі  заңдастырылғанеңбек ету салаларын таңдауға мүмкіндік алды.Екіншіден  жаңа  Конституцияға  сай   ...   ...  ...  ...  ...  ...   ... тең құқық беріледі. Бұл біздің жұмыс  берушілерге,  енді  шетелдікмаманданған жұмыс күшін пайдалануына мүмкіндік  ...  ...  ... шет ... ... ... ... Сонымен еліміз дүниежүзілік  жұмыс  күшінарығына біртіндеп ене бастады. Үшіншіден, жұмыс орны жоқ және  ...  ...  ...  әлеуметтік  кепілдіктер  берілген,   яғни   ... ... ... ала ... ... ... ... осы процестің бөлінбейтінэлементіне айналды.Бүгінгі таңда  мұндай  қатынасу  барлық  жолдары,  көпір,каналдар, газ, ... ... ... ... ... т.б.Нарықтың  бір   қателігі   ...   жол   ...   ... мәнінде, нарық  коньюктурасы  анықтағндай,көптеген  қателіктержібереді. ... ... ... пен  ...  ... ... трапынан  байқалатын  әрекеті  аз  емес.  ...  ... ... ... еске ала ... оның өз  ...  елеусізқалдыруға болмайды, яғни мемлекеттің өзі  әдейі  тудыратын  жағдайды  ескеруқажет. Мемлекеттің экономикаға  ...  ...  ...  баға,процентік ставкалар.Мемлекет  дағдарысқа  қарсы  саясатты  ...  мен  ...  ...  ...  саясаттың  көмегін  ұлттық  табысты   үлестіру   арқылыжүргізеді.Тұрғандардың толық жұмыспен қамтамассыз етілуін олдайды.Мемлекеттік  ...  ...  ...   елдерде   мемлекеттіңэкономикалық  саясатының  жоғарылауын  білдіру  болып  табылады.   ... ... ... мен ... ... Оның аса  ... емес  ...  ұмтылу  немесе  оны  ең  төменгі  деңгейдеұстау.-  нарықтық  жүйе  ...   мен   ...   және   ...    сырт    қалдырып,тауарларды    қалталы    қоғам     ...  ...   ...   ...   ...   ... бағалық механизмін жақтаушылар  және  оны  сынаушылар  нарықжүйесінің тиімділігіне  ...  ...  ...  жол  ашатындығынмойындаулары қажет. Бұл нарық кемістігі емес бөлудің кемістігі. Мемлекет  олжағдайды өзгерте алады және ... ... ...  ... жолы бар: 1) ... ... ... 2) зейнеткерлер  еңбекке  жарамсызкөп  балалы,жұмыссыздар,т.б.  ...  ...  ...  қоршараларынқарастыру;мемлекеттің  тағы  бір  қызметі  –  экономикалық  тұрақтылығы  аса   ... ... ... ...  ...  циклдіңшарықтап  өсуін  және  оның  ...  ...  ...  және   ...  мемлекеттің  қолданатын  басты  тәсілі:өндіріс,жұмыссыздықжәне құнсыздану деңгейін қаржылау және салық салу ... ...  ...  көшу   ...   ...   ... қызметі және оған әсер ететін әр  түрлі  тәсілдерді  қолданады.Олар: құқықтық мөлшерлер, ақпарат ... ... ету, ... бөлу  ...  ...  ...  ...  баға  т.б.)  тетіктер:   Мелекеттіктапсырыс, заттай салық, лимиттер мен квоталар, т.б.  Нарықтың  қалыптасуындаақша және ... ... ... де ... рөл атқарады. Мұнда  айта  кететінжайт,   мемлекет   экономикамызды   сауықтыру    ...    ... ... жатқан реформалары. қалыптастыру, экономикаға  тиімдіәсер  ететін   несие   саясатын   жүргізу,   ...   ақша   ... оны ...    ... және мемлекет иелігінен алуНарықтық экономикаға өту, меншік  ...  ...  ... ... Өйткені,шетел тәжірибесі көрсеткендей мемлекеттік  меншік  30-40%  ...  ...  ...  ...  ...   сапасын   жоябастады. Сондықтан Қазақстанда нарықтың экономикалық қалыптасуы көп  укладтыэкономикалық  дамуын  қарастырады.  ...  ...  ...   ...  ...  мен  реттеу  жүзеге   асты.   Меншік   құқығы   экономиканымемлекеттен мүліктер азаматтарға ... ... ...  алу  ...  ...  ...  ...  меншігінен  алып,оның  иелері   қатарынаменшіктің  басқа  да  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ...  болуы  мүмкін.Жекешелендіру  дегеніміз  -  әр  ... беру ... сөз. ... ...... барлық  түріне  –мемлекеттік,ұжымдық,жеке  меншіктің  теңдігі  мен  құқығына  қалапты  жағдайжасайды.Меншікті мемлекет иелігінен алу мен  ......  ... аса ... ... байланысты елімізде «Мемлекет  иелігіненалу  мен  жекешелендіру  туралы»  заң  қабылданды.  Жекешелендіру  барысындаҚазақстан ... ... мен ... ... тура келді:-   экономикалық  реформалар  басталғанда  ...   ... ... 80 %-ы ...  ...  ...  секторүлесін 30-40 %-ке түсіру көзделінді;- экономикалық дағдарыс тереңдеп,үдеп жатқанда жүргізілді;- инфляциялық процестердің күшеюі  жұмыс  дәрежесінің  төмендеуінеәкелді,өйткені ...  ...  ...  ...  ... ...  ...  халық  шаруашылық  кешенді  ірі  кәсіпорындардыңүлесінің жоғары болуы;-   ... ... ... бағыты басым болды;-  кәсіпорындардың  аймақ  бойынша,қалалар  мен  ауылдар  ... ... ... сай ...  Республикасында  мемлекеттен  алумен жекешелендіру үш кезеңде жүргізілді:- 1991 – 1992 жж;- 1993 – 1995 жж;- 1996 – 1998 ... ... алу мен ... ... ...   ...   ...   тиімді   түрі   ретінде   жекеменшіктоптарын қалыптастыру;- бәсекелестік ... ... ...  ...  ... шағын және орта бизнесті дамыту;жолымен,сол сияқты акцияларды ашық саудаларда ... ... ... 2 ... ... ... мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру жатқызылатын объектілер;- жекешелендіруге тыйым салынған объектілер.Олар: ... ...  және  ...  ...  ресурстар,елдің  тарихи,  мәдениқұндылықтары.Жекешелендіру   субъектілері   –   сатушы,   мемлекеттік   ... іске ... ... ... алу мен жекешелендірудің объектілері – кәсіпорын,бірлестік,ұйымдар  және   ...   ...   ...   ...   ... ... ...  қоры,  мүлік  түрлері  ...  ... ... өнім т.б.) ... ...  ...  қордыңакциялары мен үлестері т.б. құндылықтар.Қазақстан Республикасында мемлекеттік меншік объектілерін мемлекеттеналу мен жекешелендірудің төмендегідей түрлері  қолданылады:  а)  ... ...  ...  ...  ә)  ...  ...  мемлекеттік  кәсіпорынмүлігін сатып алу; б) мемлекеттік меншік объектілерін концессияға  беру;  в)мемлекеттік кәсіпорын акционерлік қоғам ... ... ... құру;  г)кңбек  ұжымы  мүшелерінің  мемлекеттік  кәсіпорын  мүлігін  сатып  ...  ...  ...  ...  ...  мемлекеттік  кәсіпорын  мүлігінзаңды тұлғаға және азаматтарға конкурс немесе аукцион арқылы сату.Бұл құблыс агроөнеркәсіп кешенінде былай жүзеге  ...  ...   да    ...    ...    ...    және    ... кәсіпорын мен  олардың  ассоциациялары,  т.б.  мемлекеттікемес ... ... ... ... құрылды;-ашық және жабық типтегі акционерлік қоғамдық құру;-құс фабрикасы менкешендерін, теплица комбинаты акционерлік, шаруашылыққоғамы немесе серіктестігі етіп ... ... емес ... ауылшаруашылығы кәсіпорын  мүлігін  заңдыжәне жеке тұлғаларға ... ... ...  1997жылы  1қаңтарда  2400  силхозбен колхоз қайта құрылып, 47000 шаруашылық субъектілері құрылды.Жекешелендіру  нәтижесінде  ...  ...   553   ... бойынша жалпы өнім көлемінің 38,7% мөлшерінде өнімөндірген. Осы  ...  ...  ...  ...  ... теңге түсті.Жекешелендірудің  ең  қарапайым  түрі-өнім  шығаратын  кәсіпорындардысату. Бұл жағдайда сатып алушы толық меншік иесі ... Тағы бір  ... ... ...  ...  түгелімен  бөліп  беру.  ...  ...  ...  кәсіпорындарды   акционерлік   қоғамға   жәнежауапкершілігі шектеулі қоғамға айналдыру.3 ҚАЗАҚСТАН  ... ... ...  ОНЫҢ  ФУНКЦИЯЛАРЫНЫҢДАМУ ПРИНЦИПТЕРІ3.1.    ... ... ... ... менкемшіліктеріНарықтық   экономика   төмендегілерден    көрінетін    ...    ... ие:1. ... тиімді бөлу мен пайдалануға көмектеседі;2. Өндірістің өзгеруші жағдайларына икемді жауап береді;3. Тұтынушылармен қатар өндірушілердің таңдауы мен әрекет  ету  ... ...  ҒТР   ...   өндірісті   ұйымдастыру   мен   ...   ... ... үшін ... жасауға көмектеседі;5. Өндірушілерді адамдар қажеттіліктерін қанағаттандыруға және тауарлар менқызмет көрсетулер сапасын арттыруға бағытталады.Нарықтық экономикаға ... ... бір ... ... ... ... ... бермейді;2. Толық жұмыс бастылыққа кепілдік берілмейді;3. Қалпына келтірілмейтін ресурстарды сақтауға көмектеспейді;4.  Қоршаған  ...    ...   ...   шараларды   ендіруді   әлсізынталандырады;5. Ұжымдық пайдаланылған ... мен ... ... өндіреді.Тәуелсіз  нарықта  экономиканы  құрудың  басты  жолы  –   нарықтың   ... мен ... ...  ...  функциялары  оны  тиімді  жүйеге  айналдырады.  ... ... ...  болуын  және  барлығында  қоғамның  ...   ...   ...   ...   ...   ...    өзініңкемшіліктері де бар.Біріншіден, нарықтық жүйені атқару экономикалық  реттеушілердің  ...  ...  Осы  ...   ...   тұрақсыздықты   жеңеді.Бірқалыптылықты қамтамасыз  ету  ...  ...  да  ...  ... асып ... Екіншіден,  нарықтық  ортаның  бақылаусыздық  негізіндебәсекеніңеркіндігін шектейтін монополизацияланған құрылымдар пайда болады.Үшіншіден, нарықтық қызмет етуші ... ... ... қажеттіліктермен қамтамасыз ете отырып, бизнеспен  байланысты  ... ... ... ету мақсатында ішкі  қорлы  құрылымдықажет етпейді. Ең алдымен, осы әлеуметтік  Бұл  экономикалық  ...  ...  ...  ...  ...   ...   ... мәдениетті, спортты және т.б. құру болып табылады.Төртіншіден, ... ... ... ... ... еңбектіктөлемақымен немесе тұрақты түрде жұмыспен қамтамасыз ете алмайды.Әрбір адам қоғамдағы белгілі бір орын алуына өзі ғана әсер ете ... ... ... ...  да  әлеуметтік  жағынан  қабаттануға,  әлеуметтіктоптарға, яғни кедей  мен  бай  етіп  ...  ...  ...  Нәтижесіндеәлеуметтік жағдай күрделене  түседі.  Нарықтық  қатынастар  арам  ниеттердіңпайда болуына ... ... ... ...  рэкетті,  есірткі  жәнеқоғамға қарсы заттарды сатуды алып ...  ...  ...   ...   ...   ... көрінеді.Сонымен, нарықтың жетіспеушілік ерекшеліктеріне кішкене болса да,ойластырылған экономикалық саясат жүргізе отырып әсер  етуге  болады.  Мұндашаруашылықты мемлекттік ... ... аса ... рөлге  ие.  Мемлекет  өзіннарықтық  ...  ...  ...  ...  ...  ... салаларына қаражатты бөле отырып  жоғарыда  аталған  саясатты  жүзегеасырады.Экономикалық жүйенің жұмыс атқаруы, оның тепе-теңдігі мен ...  ...  ...  ...  ...  ...  Нарықтықинституттар   –   арнайы   нарық   шектеуінде   ...    ...    ... мекемелер. Қазіргі таңда бұл институттар бір-бірімен  тығызбайланысты және өзара тәуелді болып келеді.Тауарлар және ... ... ... - ... ... ... және бөлшектік сауданың кәсіпорындары, жәрмеңкелер  мен  ... ... ... ... қамтамасыз етумен  (жарнама,маркетинг,  түрлі  делдалдық  ...  ...  ...  және   ... ... ... ифрақұрылымының осы буындарының барлығыныңіс-әрекеті  экономикалық  «кеңістікті»   өзіндік   «полюстермен»   ...  мен  ...  ...  ...   ...   ... қоғамдық өндірістің барлық сфераларын өзара  байланыстыруда  болыпкеледі. Капитал нарығы екі бөліктен құралады: «несиелік нарық» және«бағалы қағаздар ... ... – бұл ... алу ... ... оның жұмысы босқаражатты жинақтап, оны  несиелерге  айналдыра  алатын  банктер,  сақтандырукомпаниялары,  ...  ...  ...  ...  ...  Бағалы  қағаздарнарығында негізінен кәсіпорынды иелену үлестері сатылады. Бұл  жеке  ... ... ... оның ... институты – «биржа қоры».Еңбек нарығы өндіріс факторлары нарығының көлемді бөлігі ретіндекапитал нарығымен бірге жұмыс ... ... ...  еңбек  күші  сауда-саттық арқылы бөлінеді. Ол еңбек биржасы ретінде ... ... ... ... аса ... ... ... Олар өзіндік функцияларын орталық немесе  жергілікті  ... ... ... ...  реттеуші  нарық  экономикасына  өтуі,  бағыттарыжәне   Қазақстан Республикасындағы  нарықтың  қалыптасу, даму ...  ...  ...  Республика  Үкіметі  нарыққаөтудің  тұжырымдамасын   жасап   ...   ...   ...   ... ... анықтаған. Реттеулі нарықтық экономикаға өту  келесінегізгі бағыттардан құралады:-  меншікті  мемлекет  иелігінен  алу  –  ол  ...  ... жою  және  ...  ...  дамытуға  жағдай  туғызу.Қазақстан жағдайына орай: акционерлік, ұжымдық,  кооперативтік,  ... ... ...  ... және ...  ...  ...  аталмыш  заңдықабылдау еркін кәсіпкерлікке жағдай туғызу  және  қатарлы  ...  ...  ...  ...   ...   ... кәсіпорындарын ұйымдастыру;- қаржылық сақтандыру және экономиканы тұрақтандыру;- баға құрылымы саясаты (басты тағам ... ...  ...   ... қызмет түрлеріне бағаны нарық талабына қарай қалыптастыру).Аталған  реттеулі  нарықтық  экономикаға  өту  тұжырымдамасында  ... ... Олар ... көрсетілгендей:- республиканың территориясында заңдылықтың басымдылығы мен үстемдігі;-  ...  ...  сан  ...  және  ...  ...  ...  менбәсекесі;- дербес баға белгілеу саясаты, еркін бағалау;- сыртқы экономикалық саясатты жүргізудегі толық дербестік.Нарықтық жүйені ұйымдастыру мен оларды реттеу тетіктерін ... ... ...  ...  (коммерциялық  банктер,  тауаржәне қор биржалары, маркетинг орталығы, ...  ...  ... орталықтары, т.б.);- өндірістік құралдар нарығы;- тұтыну тауарлары мен қызмет ... ... ... ... ... ...  ...  нарығының  қалыптасуы  банк  жүйесі   заңдылықтарынегізінде  Ұлттық  ...  ...  ...  банк  ...   ...  ...  банктердің  екінші  деңгейіндегі  банк  ретіндегіқызмет  жасау  шарттарын  анықтауды,  ...  ...  ...   ... ... ... капиталды ішке енгізуге  жағдай  туғызудықамтиды.Стратегияның  маңызды  элементтерінің  бірі  –  Қазақстанның  ... мен даму ... ... ...  ...  елдерінің  жедел  экономикалық  өсу   стратегиясыойдағыдай  жүзеге  асырылған.  Олардың  ...  ГФР,  ...  ... ... ... Ганк –Конг бар.Нарықтық  экономика  ұдайы  өз  арнасымен  «өз  ...  ... ... ... ... оның ... тән  кезеңдері  мен  соған  сәйкескелетін нақты міндеттері бар.Бірінші кезең  1992-1995  жылдарды  ...  және  ...  екі  ...  процесімен  сипатталуы   тиіс;олар   меншіктімемлекет иелігінде белсенді түрде алу,оны жекешелендіру және тұтыну  нарығынтауарлармен толтыру.Меншік ... бұл ... ... ... бір  ...  мемлекеттікменшіктің  барлық  объектілерінде,  стратегиялық  маңызы  бар  және   ... ... ... басқа салаларда іс жүзінде жүргізілуге тиіс.Сонымен  қатар,ғылыми  зерттеулердің   қысқа   мерзімдік   жобаларықайтарылып,коммерциялық өнімді  тез  ...  ...  ...  дүниежүзілікдеңгейдегі  жаңалықтарды  анықтау  және   алмасымды   кәсіпкерлікті   ...  ...  ...  ...   ... жүзеге асуы қажет.Екінші кезең (1998-2005 ж).Экономиканың шикізаттық бағытын біртіндепжою жалғасады,бірақ оның басты мазмұны көлік жүйесі  мен  ... ...  ...  ...  және  ...  нарығын  бұдан  басқа:капитал,жұмысшы күші, бағалы қағаздар құру болмақ .Екінші кезең ішінде экономиканың қарқынды дамуының  қозғаушы  ... ... ... механизмдер;- -барлық тауар өндірушілердің шынайы еркіндігі;- табиғатты ұтымды пайдалану;- шапшаңдығы үдей түскен  жоғары  ...  ...  ...  ... ... ... жеңіп алу;- отандық және халықаралық  бизнес  салаларында  білікті  кадр  ... ...  ...  ...  ...  ...  нарық  жағдайытуралы  түсінік  беріп,жазылып  кетті.  Жалпы  айтқанда  нарық  дегеніміз  ... ... алу  ...  өнім  ...  мен  ... ... екі ... байланыс, тауар-ақша  қатынастарын  іскеасыру саласы, сонымен бірге құралдардың, әдістердің, жабдықтардың,  ұйымдық-құқықтық  нормалардың,  ...  және  тағы  ...  ...  ... ... ететін барша жиынтықты айтамыз.Біздің ойлауымызша осы Қазақстан  Республикасында  нарықтың  жүйесінжүзеге асыру керек. Жалпы алғанда табыс ... ... алу ...  ... ... ... ... керектігін ескере өткен жөн.Нарықтық қатынастарға  сай  ...  ...  ...  қамтамасызететін  несие  түрлерінен  несиелеу  принциптерінен,несиелеу  әдістері   ментәсілдерінен  және  ...  ...  ...   ...   ... ... ... қарастырып кеттік.Нарықтық экономика ұтымды жұмыс істейді,егерде мына жағдайлар  айқынболжанып және анықталса:1. Тауарды қанша ... ... ... ... ... ...  Не  ...  керек,  яғни  қоғамның  материалдық  тұтынымын  толығыраққамтамасыз ететін тауарлар мен атқаратын қызметті анықтау.3. Қоғамға қажет ... ... ... ... ... атқаруы керек.4. Өндірілген өнім кімге арналған, оны кім  алу  керек,  яғни  ... ... ... ... ... ... ... бола  қалса  қатысушылырдың  соған  бейімделе  беруіне  қолжеткізу.Нарықтың  ...  ...  оны  ...  ...  айналдырады.  Бұлнарықтық қатынастардың жеткілікті  болуын  және  ...  ...  ...   ...   етуді   білдіреді.   Нарықтық   шаруашылықта    ... де ... ... жүйені атқару экономикалық  реттеушілердің  іс-әрекетіне  байланысты.  Осы  ...   ...   ...   жеңеді.Бірқалыптылықты қамтамасыз  ету  кризистерінен  басқа  да  жағдайларымен  дежүзеге асып отырады.Екіншіден,  нарықтық  ...  ...  ...   ... ... ... ... пайда болады.Үшіншіден,  нарықтық  қызмет  етуші  механизм  экономиканы  көптегенқоғамдық қажеттіліктермен қамтамасыз ете отырып, ...  ...  ... ... қамтамасыз ету мақсатында ішкі  қорлы  құрылымдықажет етпейді. Ең ... осы ...  ...  ...  ...  степендия,  төлемақы)денсаулық сақтаудықолдауды, білім-ғылымды, мәдениетті, спортты және т.б. құру болып  табылады.Төртіншіден, нарық  жұмысқа  ...  ...  ...  ... ... ... ...  жұмыспен  қамтамасыз  ете  алмайды.  Әрбірадам қоғамдағы белгілі бір орын  ...  өзі  ғана  әсер  ете  ...  ... ... ... да ... ... қабаттануға, әлеуметтік  топтарға,яғни кедей мен бай  етіп  бөлінуге  мәжбүр  болады.  ...  ... ... ... ... арам ... пайда  болуына  жағдай  жасайды,алдауды, коррупцияны, рэкетті, есірткі және қоғамға  қарсы  ...  ... ... ... ...  Республика  Үкіметі  нарыққаөтудің   тұжырымдамасын   ...   ...    ...    ... бағыттарын анықтаған.Реттеулі нарықтық  экономикаға  өту  келесі  негізгі  бағыттарданқұралады:- меншікті мемлекет иелігінен алу – ол ... ... жою және ... ... ... жағдай туғызу.Қазақстан жағдайына  орай:  акционерлік,  ұжымдық,  кооперативтік,мемлекеттік және ... ... ... және ... ... ... аталмышзаңды қабылдау еркін кәсіпкерлікке жағдай  туғызу  және  қатарлы  өндірістікқұрылымдарды  дамыту,шетелдік  ...  ...  ...  ... ұйымдастыру;- қаржылық сақтандыру және экономиканы тұрақтандыру;- баға құрылымы саясаты (басты тағам өнімдерін ... ...  ... ... ... ... ... талабына қарай қалыптастыру).Қорыта келгенде,  Қазақстан  Республикасының  нарық  жағдайы  жәнеалдына қойылған  ...  ...  ...  ...  ...  толық  ашыпкеттік. Осы курстық жұмысты осындай  мәліметтермен  толық  ашып  кеттік  депойлаймыз.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... Я.Ғ., ... Б.О. ... теория» Алматы 1999 ж.2. Абугазин Д.  «Регулирование  инвестиционной  деятельностив  ... ... А. ... ... по ... теорий».4. Жүнісов Б.А. «Жалпы экономикалық теория»,Алматы 2002 ж.5. Крымова В. «Экономикалық теория»,Алматы 2003 ж.6. Сейтқасимова Ғ.С. «Ақша,несие,банктер»,Алматы 2001 ж.7. ... ... 2005 ж. 1 ... 4 маусым, 6 сәуір, 11 мамыр.8. Жетісу, 2003 ж. 25 ... ... 2002 ж.1 ... 5 ... 17 ... Атамекен,2 006 ж. 1 ақпан, 11 қаңтар.11. Осипова Б. «Экономикалық теория»12. Колесникова В. «Экономикалық теория», Москва 2000 ж.13. Мейірбеков Л.Қ., ... ... ... ... К.Ш., «Экономика» Алматы - 200115. Ниязбеков Р.Қ., Рахметов Б.А., Байнеева П.Г., «Кәсіпорынэкономикасы»            ... ... - 200816. ... ... Азаматтық кодексі. Алматы – 95.17. Шеденов Ө.К. , Байжомартов Ұ.С., Жүнісов Б.А. ... ... ... – Ақтөбе, 2002 ж.18. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері», Алматы – 2002 ж.19. Мамедов О. Ю. Қазіргі ... ... ... н\Д., 1998, 633 ... Микульский К. И. Әлеуметтік-бағдарланған нарықтық экономика. //Қоғам және экономика. 1997. № 1-2, 8 бет21. Николаева И. П. ... ... – М.: ... 1998, 511бет.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі және нарықтық қатынастардың қалыптасуы, кезеңдері38 бет
Нарық және нарықтық экономика38 бет
Қазақ қоғамындағы “билер институтының” құқықтық қызметi, бұл институттың қалыптасу кезеңдерi және құқықтық қатынастардағы орны, сондай-ақ, билердiң билiк шешiмдерiне ғылыми тұрғыда талдау жасау, оның құқықтық табиғатын айқындау және мән-мазмұнын ашып көрсету134 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1950-1960 жылдардағы қазақ прозасындағы кейіпкер сомдау дәстүрі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь