Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыру

Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыру

Ел экономикасын тұрақты дамытуға бағытталған мемлекеттің бюджет саясаты – бюджеттік процесс қатысушыларының экономикалық, өңірлік және әлеуметтік мүдделерін максималды ескеретін бюджетаралық қатынастардың тиімді жүйесін құрусыз жүзеге асуы мүмкін емес.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіндегі тиісті жергілікті бюджеттің кірістері мен шығындарының құрылымын ұтымды белгілеу, сондай-ақ бюджеттік қатынастарды реттеу соңғы кездерде қоғам өмірінің әлеуметтік-экономикалық аясындағы өзекті мәселеге айналып, жергілікті бюджеттер жүйесі, жергілікті мемлекеттік басқару органдарының бюджеттік өкілеттіктері, жергілікті деңгейдегі қаржылық-бюджеттік қызмет, бюджеттік құқықтың қазіргі заманғы реттеуші қуаты, орталық және жергілікті мемлекеттік басқару органдарының бюджеттік қатынастардағы өкілеттіктерінің аражігін айқындау жөніндегі теориялық-тәжірибелік тұрғыдан маңызды әрі кезек күттірмей шешуді талап ететін көкейкесті проблемаларды алдыңғы қатарға шығарған болатын.
Қазақстанда мемлекеттік басқару, салық-бюджет, қаржы және экономикалық саясат жүйесін реформалау – барлығының жиынтығы өңірдің, аудандардың және ауылдық аумақтардың әлеуметтік-экономикалық жағдайына әсер етеді. Бұл өз кезегінде бюджетаралық қатынастар механизмінде көптеген проблемалардың туындауына жол береді. Осыған байланысты жергілікті бюджеттердің қалыптасу механизмі мен оның бюджеттің басқа деңгейлерімен қатынастарын қарастыруға қызығушылық туындайды.
Жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасында жергілікті бюджеттерді қалыптастыру механизмін талдау және жетілдіру. Бұл мақсатқа жетуде келесі міндеттерді шешу қажет:
1) бюджет түсінігінің мәнін ашу;
2) жергілікті бюджеттің кірістер бөлігінің құрылымын талдау;
3) бюджеттің шығындар бөлігін қалыптастыруды зерттеу;
4) жергілікті бюджет тапшылығын жабу үшін берілетін ресми трансферттерге сипаттама беру;
5) бюджетаралық қатынастар механизмінің шетелдік тәжірибесін талдау;
6) Қазақстан Республикасындағы бюджет деңгейлері арасындағы бюджетаралық қатынастар механизмін қарастыру;
7) жергілікті бюджеттерді әзірлеу мен бекітудегі мемлекеттік басқару органдарының рөлі;
8) бюджет жүйесін орталықсыздандыру мәселесіне сипаттама беру;
9) жергілікті мемлекеттік басқару органдарының бюджеттік құзыреттерін нығайту жолдарын табу;
10)бюджеттер арасында салықтық түсімдерді бөлу нормативін талдау
және т.б.

Әртүрлі рангтағы аумақтардың тиімді және пропорционалды дамуын қамтамасыз ететін экономикалық құралдар мен ынталандырулар жүйесі қажет. Олардың ең тиімдісі жергілікті бюджеттерді қалыптастыру жүйесін нормативтік негізде қайта құру болып табылады. Жергілікті бюджеттерді қалыптастыру жүйесін қайта ұйымдастыру олардың тұрақтылығын, жергілікті басқару органдарының экономикалық қызығушылығын арттыруды қамтамасыз ету мақсатымен жүргізілуі тиіс.
Жергілікті бюджеттердің экономикалық мәні - билік пен басқарудың жергілікті органдарының ақша көздерін қалыптастыру. Бір сөзбен айтқанда жергілікті бюджет ұлттық табысты аумақтық тұрғыда қайта бөлуге мүмкіндік жасайтын және билік пен басқарудың жергілікті органдарының қаржы базасын жасауды қамтамасыз ететін экономикалық қатнастардың жиынтығы. Себебі жергілікті атқарушы органдар халықты қамтамасыз ету үшін тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктердің бюджетінің бірыңғай бюджеттік жоспарлау негізінде әзірлеп, дербес атқарады және меншікті салықтан кіріс көздерін табады. Сөйтіп жергілікті өңірлерде өз әл ауқатын жақсарта түседі. Жергілікті бюджет даму үшін яғни бюджеті тапшы болмас үшін, бюджеттің кірісін көбейтеді, не шығысын азайтады, осы екі шараның бірін қолданылады. Ал жетілдіру үшін мемлекет тарапынан қаржы бөліп кәсіпорындар ашу керек, сонда халықты жұмыспен қамтып, меншікті салық көздері көбейеді.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде жергілікті бюджетті басқаратын қаржы мекемесі де жүктелген міндеттер қай кезеңнен болмасын күрделі, ауқымды болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде жергілікті бюджет қаржы базасын тауып елді мекенді қамтамасыз етіп отыр. Дипломдық жұмыс барысында Қазақстан Республикасының заңдары, бюджет кодексі, атақты ғалымдардың оқулықтары, газет журналдардағы мерзімдік басылымдар қолданылды.
        
        Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыруЕл  экономикасын  тұрақты  дамытуға  бағытталған  мемлекеттің   ......  ...  ...  ...  ...  ...  мүдделерін  максималды  ескеретін   бюджетаралық   қатынастардыңтиімді жүйесін құрусыз ... асуы ... ...  ...  ...   ...   тиісті   жергіліктібюджеттің кірістері мен ... ...  ...  ...  ... ... ...  соңғы  кездерде  қоғам  өмірінің  әлеуметтік-экономикалық  аясындағы  өзекті  ...  ...   ...   ...    ...    мемлекеттік    басқару    органдарының    бюджеттікөкілеттіктері, жергілікті ...  ...  ...  ...  ...  заманғы   реттеуші   қуаты,   орталық   және   жергіліктімемлекеттік басқару органдарының бюджеттік  ...  ...  ...  ...  ...  ...  маңызды  әрікезек  күттірмей  шешуді  талап  ...  ...  ...   ... ... ... мемлекеттік басқару, салық-бюджет, қаржы және экономикалықсаясат жүйесін реформалау – ... ...  ...  ...  ... ... ... жағдайына  әсер  етеді.  Бұл  ...  ...  ...  ...  ...   ... жол береді. Осыған байланысты жергілікті  бюджеттердің  қалыптасумеханизмі мен оның бюджеттің басқа  деңгейлерімен  қатынастарын  қарастыруғақызығушылық туындайды.Жұмыстың  ...  ...  ...  жергілікті  бюджеттердіқалыптастыру механизмін талдау және жетілдіру. Бұл  мақсатқа  жетуде  келесіміндеттерді шешу ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттің кірістер бөлігінің құрылымын талдау;3) бюджеттің шығындар бөлігін қалыптастыруды зерттеу;4)  ...   ...   ...   жабу   үшін   ...   ... ... ... бюджетаралық қатынастар механизмінің шетелдік тәжірибесін талдау;6)   Қазақстан   Республикасындағы   бюджет   ...    ... ... ... ... ... бюджеттерді әзірлеу мен бекітудегі  мемлекеттік  басқаруоргандарының рөлі;8) бюджет жүйесін орталықсыздандыру мәселесіне сипаттама беру;9) ... ... ... органдарының бюджеттік  құзыреттеріннығайту жолдарын табу;10)бюджеттер арасында ... ... бөлу ... ... ...  рангтағы  аумақтардың  тиімді  және   пропорционалды   ... ... ... ...  мен  ...  ...  ... ең тиімдісі жергілікті бюджеттерді қалыптастыру жүйесін  нормативтікнегізде қайта  құру  болып  табылады.  Жергілікті  бюджеттерді  ...  ...  ...   ...   ...   ...   ... экономикалық қызығушылығын арттыруды қамтамасыз ету  мақсатыменжүргізілуі тиіс.Жергілікті бюджеттердің экономикалық мәні  -  билік  пен  басқарудыңжергілікті ... ақша  ...  ...  Бір  ...  ... ... ... табысты аумақтық  тұрғыда  қайта  бөлуге  мүмкіндікжасайтын және билік пен басқарудың  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  қатнастардың   жиынтығы.   Себебіжергілікті атқарушы органдар халықты қамтамасыз ету үшін  ...  ... ...  ...  ...  ...  жоспарлау  негізіндеәзірлеп, дербес атқарады  және  меншікті  ...  ...  ...  ... ...  ...  өз  әл  ...  жақсарта  түседі.  Жергіліктібюджет  даму  үшін  яғни  ...  ...  ...  ...  ...   ... не шығысын  азайтады,  осы  екі  шараның  бірін  қолданылады.  ... үшін ... ... қаржы бөліп кәсіпорындар ашу керек,  сондахалықты жұмыспен қамтып, меншікті ... ... ...  ...  ...  ...  көшу  кезеңінде  жергіліктібюджетті басқаратын қаржы  мекемесі  де  ...  ...  қай  ... ... ... болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың  жаңакезеңінде жергілікті бюджет ...  ...  ...  елді  ...  ... отыр. Дипломдық  жұмыс  барысында  Қазақстан  Республикасының  заңдары,бюджет  кодексі,  ...   ...   ...   ...   ... ... ... бюджеттердің кірістер құрылымыЖергілікті бюджеттің кірісін талдауда кірістерді сенімді және  тұрақтынормативтік  ...  ...  ...  ...  ...  аграрлыбағыттардағы  аумақтардан  табыстарды  жаңа  меңгеріліп  жатқан   аумақтарғааудару  кезінде  әлеуметтік-экономикалық  даму  ...  ...   ... ... ... ... да салықтық бөлулердің диференциясы  болуыкерек.  Бұл  республика  ...  ...   ...   ...  ...  орган  және  мемлекеттік  бюджет  қатынастарын  ғылыминегізде нормативтік базаға ауыстыруға негізделген.Қазақстан  ...  ...  ...  халқына  Жолдауына,индустриалды-инновациялық даму  Стратегиясына  сәйкес  ...  ... ... ... сүйенетін негізгі жағдайлар болып табылады.Жүргізіліп  жатқан  саясат  салық   ...   ...   ...  ...  жету,  салық  тәртібін  сақтау,  тұрақтылық   ... ... ... ...  ...  ...  ... жету үшін тиімді жағдай туғызады.Жергілікті бюджет түсімдерінің  көп  бөлігі  салықтар  үлесіне  тиеді.Сондықтан қазіргі ... ...  ...  ...  ...  ...  әр  түрлідеңгейлерде бюджеттерді фискалды-қайта бөлу  қызметімен  қамтамасыз  етумен,өндірістік  қызметті  ынталандырумен  және  ...  салу  ...  ... ... ... ... бағытталған.Салықтық жүйені құрудағы  маңызды  қағида  ...  ...  пен  ... ... типіне сәйкес басқа деңгейлердегі бюджеттер  кірістерінанық бөліп көрсету.Мемлекеттік және бюджет құрылымы типіне сәйкес, ... ... ... және ... болып  бөлінеді.  Бұл  шектеу  әр  түрлі  деңгейдегібюджеттердің  ...  ...  ...   ...   жылдары   өңірлік   жәнежергілікті  билеуші  органдардың  ...   және   ...   ...  ...  ...   ...   түсімдерінде   жетекші   рөлдікорпоративті  табыс  салығы  ...  ...  және  ...  ... ...  көзі  –  жеке  табыс  салығы  және  ...  ... ... ... әр ... ... арасында осылай  бөлу  –заң шығарушы органдардың арнайы шешімдерімен реттеледі.Қазақстанда  «2002  ...  ...  ...   ...   ...  және  жергілікті  бюджеттер   арасында   Бірыңғай   ... ... бөлу ... 2002 ж. 4 қаңтарынан  Қазақстан  РеспубликасыҚаржы  Министрлігінің   №  3  Бұйрығына   ...   ...   ... ... жеке ... жеке ... салығы – 100% жергілікті бюджетке;- Қазақстан Республикасы  аумағында  өндірілген  ...  және  ... ... акциздер – 100%  түсімдері  жергілікті  бюджетке(газ конденсаты, шикі ... ... ... ... – 100% түсімдері жергілікті бюджетке;- мүлікке салынатын салық – 100% түсімдері жергілікті бюджетке;- жер салығы – 100% ... ... ... көлікке салынатын салық – 100% жергілікті бюджетке.Жоғарыда  көрсетілген  салық  түрлерінің  жиынтығы  жергілікті  бюджеткірістерінің салықтық ... ...  ...  ...  ...  мен   ...   құрылымыоблыстар табыстарының  қалыптасу  механизмінің  шынайы  көрінісін  көрсетугемүмкіндік  береді.  Әр  ...  ...   ...   ...   ... ... ...  қалыптасатын  салықтар  құрылымынанықтайды.Жергілікті бюджеттердің кірістері жыл сайын ...  2008  жылы  ... ... 803391 млн. ... ... 1830138 млн. ...  құрады(Сурет 1).млн.тенгеСурет 1. Жергілікті бюджеттердің кірістері* Қазақстан Республикасының ... ... ... ... (120), ... ... ... арналған бюджет кірістерінің көлемі  1830138  млн  теңге  сомасынқұрайды, соның ішінде:салықтық ... ... 748102 млн ... ... тыс түсімдер бойынша 13232 млн теңге (1%);негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер 48364 млн теңге ... ... ... 1020440 млн ... ... жылға арналған бюджет кірістерінің жалпы  көлемінде  меншікті  ...  млн.  ...  ...  ...  табыстар  құрылымы  төмендегідей(Сурет 2):-    ... ... – 748102  млн. ... ... ... – 92%);– ... тыс ... – 13232  млн. теңге (үлес салмағы – 2%);– ... ... ...  ...  ...  –  48364  млн.  ...  ... – 6%).млн.тенгеСурет 2. 2008 жылға арналған бюджеттің меншікті табыстарының үлесі* Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.Жергілікті салық пен ... ... 2008 ...  ...  ...  748102 млн ... сомасында белгіленді, бұл 2007  жылдың  ... 18880 млн ... ... 1 – 2006 -2008 жж ... ...  түскен  салық  пен  төлемдердіңжалпы көлемімлн теңге|Кірістер атауы                       |2006ж.      |2007ж.      |2008ж.      ... ...                  |541280      |729222      |748102      ... ...                         |            |            |            ... табыс салығы                    |165033      |221025      |267356      ... ...                     |236569      |295733      |251222      ...                             |31633       |36626       |35401       |* ... ... ... министрлігінің статистикалық бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.Кесте 1-ден көріп тұрғандай, салық түсімдерінің негізгі  көздері  жекетабыс ... (49%), ...  ...  (45%),  ...  ...  ... ... салынатын iшкi салықтар (6%) болып табылады.Төлем  көзінен  алынатын  табыстың  жеке  табыс  ...  ... және  ...  салудың  бекітілген  ставкаларына  сәйкес  ұсынылатыналынатын табыс, льготалар және шегерімдер сомасына тәуелді.Төлем ... ... ... жеке  ...  салығы  болжамын  есептеуүшін  салық  төлеушілер  салық  органдарына  ұсынатын  ...  ... ... ...  ...  ...  табыстар  сомасы  мен  жекетабыс салығының мөлшері негізінде өткен жылда және ағымдағы  жылдың  ... ... ...  қоюларының  орташа  пайызын  келесі  ... ...   PI   /   ... – алып ... орташа пайызы;PI – есептік кезеңдегі  төлем  көзінен  алынатын  жеке  табыс  салығыныңсомасы;OD – есептік ... ... ... ... ... ... табыстың күтілетін сомасы мен алып қоюдың орташа  пайызыныңнегізінде  ...  ...   ...   түсімдерінің   күтілетін   сомасыанықталады.Төлем көзінен  алынатын  табыстың  жеке  ...  ...  ... ... анықталады:PIP= ODOХ*I/100%  *  S  /  ...... ... алынатын табыс салығының болжамды сомасы;ODOХ – ағымдағы жылда салық салынатын табыстың күтілетін сомасы;I – жоспарланатын жылда еңбекке ақы ... ... ... – алып ... ... ... көзінен алынатын табыстың жеке табыс салығы – 267356 млн теңгесомасында белгіленді.Төлем көздерінен  алынбайтын  табыстың  жеке  ...  ...  ... ... жеке ... ...  ...  және  өзге  де  табыстары,адвокаттар мен жеке жеке нотариустар табыстары бойынша  салықтық  ... ... ... ... алынбайтын табыстың жеке табыс салығын есептеу  төлемкөзінен алынбайтын ... ... ...  ...  160  және  ... ... белгіленген салық салынбайтын  және  салықтық  шегерімдергежатпайтын табыстар сомасына азайтылған) болжанатын табыстар сомасына  ... ... ... ... көздерінен алынбайтын табыстың жеке табыс салығы  алынған  табыссомасына белгіленген ставканы пайдалану жолымен формула ... ...     ...... ... алынбайтын табыстың жеке табыс  салығының  ...... ... ... салынатын табыстың күтілетін сомасы;I – жоспарланатын жылда тұтыну бағаларының өсуі;S – салықтың ... ... ... ... ... ... және ... жылдың  есептіккезеңіндегі әлеуметтік салық бойынша  ...  ...  ... ...   CF/   ...... ... ставкасы;CF – есептік кезеңдегі әлеуметтік салықтың нақты түскен сомасы;OD – есептік кезеңдегі салық салынатын табыс.Салықтың  ...  ...  ...  ...  ...   ...  күтілетін   өсуін,   ...   ...   ...   ...  ...  бойынша  болжам   келесі   ...   ...       ... – әлеуметтік салықтың болжанатын сомасы;ODOХ – ағымдағы жылдағы ... ... ... ... ...... ... еңбекке ақы төлеу қорының өсуі;S – салықтың орташа ставкасы.Мұнда салық төлеушілердің табыстарының өсуіне әсер ететін  факторлардыжәне салық заңнамасының ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салық 251222  млнтеңге көлемінде белгіленді.Жергілікті бюджеттердің орындалуыБүгінгі күні жергілікті бюджет өңірлік экономиканы басқарудың  маңыздықұралы  ...  ...  Кез  ...   ...   ...   ...   ішіндеэкономикалық) экономикаға, әлеуметтік сфераға және  инфрақұрылымның  дамуынаүлкен қаржылық салымдарды қажет  ...  ...  ...  ... ... ... ... өйткені қаржы жүйесі  ғана  мемлекеттіңсыртқы және ішкі қаржылық ресурстарын шоғырландыруға  және  мобилизациялауғақабілетті.Бюджеттің    ...     ...     ...  басқаруды,  мақсатты  бағдарламаны   ...   ... ... шараларын,  ғылымды,  қорғаныс  және  ...  ...   ...   ...   Осы   ...   ...  ...  тиімділігін  анықтайды.  Халық  шаруашылық  салаларындамуына бағытталған шығындар  деңгейі  ...  ...  ...  ал  ... ... ... бюджеттік қаражаттың  пайдалануы  тиімді  боладыдеген сөз. Бюджеттік қаражат ... ... ...  ...  байланыстыболады. Жергілікті бюджеттің шығындарының құрлымына, жергілікті  органдардыңіске асыратын әлеуметтік саясат ағымдағы жылдық  ...  ...  ...  ...  ... экономикалық жағдайда әсер  етеді.  Ал  екіншіжағынан   ...   ...   мен   ...    ...    ... ...  қарама-қайшылықтарға  байланысты,  пайда  болатынэкономикалық кайшылықтарының  күшейуіне  ...  және  ...  ... жүргізілетін саясатқа қажетті түзетулер енгізіледі.1999  жылдан  бастап  бюджетті   қалыптастыру   жаңаша   ...  ...  ...  ...  ...  ... бөлінді. Бағдарламаларды бөлудің соңғы  мақсаты  мемлекеттікқызмет  көрсетулердің  тиімділігін  қамтамасыз  ету.  Бұл  шара   ...  ...  ...  ...   ...  өндірістік  емес  инфрақұрылымның  қызмет  етуін   қамтамасыз   ...  ...  ...  ...  ...  Жергілікті   атқарушыоргандардың функцияларына сәйкес жергілікті бюджет  қаражаты  төмендегілердіқаржыландыруға шығындалады:- мектепке дейінгі, жалпы орта, сонымен ... орта ... және ... беру;- арнайы білім беру бағдарламалары;- әскери қызметке шақыру және жазу ... ... ... жағдайлар жөнінде жұмыстар;- құқық қорғау қызметі;- азаматтарға ақысыз медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі;- денсаулық сақтау саласындағы бағдарламалар;- әлеуметтік қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... қамту бағдарламалары;- тұрғын-үй бағдарламалары;- мәдениет, спорт және ақпарат саласындағы қызмет,- өнеркәсіп, көлік және объектілер құрылысы саласындағы қызмет;- жергілікті ... ... ... ... ортаны қорғаужөнінде іс-шаралар;- жобалық-ізденуші жұмыстарды жүргізу;- елді мекендерді көркейту, жолдар мен көшелер құрылысы;- жергілікті ... бар ... ... жөндеу және пайдалану;- халықты ауыз сумен қамтамасыз ету және ағын суды ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту және қолдаубағдарламалары;- төмен тұрған бюджеттен жоғары тұрған бюджетке және жоғарытұрған   бюджеттен   ...   ...   ...   ...    ...   ...   ...   бюджеттерден   жергілікті   ... ... ... ... ... ...  саясаттың  міндеттерін  жүзеге  асыру   шеңберінде   Алматыоблысының қаржылық ресурстарын  мемлекеттік  басқарудың  ...  ... ... ... ... ... ете  ...  орналастыру  қажет.Ол үшін  нарық  ...  ...  ...  экономикалық  жәнебюджеттік жоспарлаудың біртұтас жүйесін құру керек. Бұл ...  ... ... ... ...  және  ...  ... шығындары шараларының өзара қатынасын нақты орнату болып табылады.Орта ...  ...  ...  ...  ...  ...  саясатсақталады және төмендегілерге бағытталады:денсаулық сақтауды реформалау және дамыту;білім беруді дамыту;әлеуметтік реформаларды ары қарай тереңдету;индустриялық-инновациялық даму;аграрлы секторды дамыту;жаңа ... ... іске ... сапада мемлекеттік қызмет көрсету.Облыстың  бюджет  шығындары  мемлекеттік  саясатты   ...   ... ... ... ... ...  көздейтін  салалы  белгілерменжәне функционалды бағыттармен біріккен.Даму бағдарламалары  шеңберінде,  ...  ...  ...  ... мемлекеттік инвестицияларды  тиімді  пайдалануға,  республикалықжәне  ...  ...  ...  ...   ...   ...   ... мәнділігіне пайдалануға бағытталған.Қазіргі  уақытта  Ел  басының  жыл  сайынғы  Жолдауларын  іске   ... ... ...  ...  ...  ...  ... құрылымын тиімді (оптимизацациялық)  және  бірыңғай  (унификациялық)жолдармен  ұйымдастыру,  мемлекеттік  органдар  және   ...   ... ... өкілеттілікті бекіту, айқын және тиімді  қайта  бөлу,бюджеттік  қатынаста  ...  ...  ...   тән   емес   ... ... секторға табыстау үшін әкімшілік  реформа  бойыншамемлекеттік аппаратта жұмыстар жүргізілуде.Жергілікті бюджеттің 2006-2008 жылдардағы  бюджеттерінің  шығындарыныңөсу динамикасында.млн.теңгеСурет 3. ... жж. ... ... шығындары* Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.Сурет 3 байқағанымыздай,  2008  жылы  ...  ...  ... ... 798624 млн ... ... 1798774 млн. ... құрады,  ал  2007жылы 2006 жылмен  салыстырғанда  467926  млн  тенгеге  ...  1468076  ... ... 2 – 2006-2008 жж. жергілікті бюджет шығындарының көрінісімлн теңге|Аталуы                              |2006 ж      |2007 ж      |2008 ж      ...                             |1000150     |1468076     |1798774     ||1. ... ... ...      |34867       |44208       |78316       ...                           |            |            |            ||2. ...                         |4912        |7203        |12322       ||3. ... ... ...    |33686       |44856       |51598       ... сот, ...     |            |            |            ...                             |            |            |            ||4. ... беру                       |259724      |371302      |475656      ||5. ... ...                 |185783      |262851      |320762      ||6. ... көмек және әлеуметтік |37859       |44789       |61874       ... ету                      |            |            |            ||7. ... ... ... |135010      |199937      |231925      ||8. ... ... ... және     |44005       |73778       |108493      ... ...                 |            |            |            ||9. ... ... және жер  |21881       |33653       |42104       ... ...                  |            |            |            ||10. ... су, орман, балық          |28066       |42490       |72243       ... ... ...      |            |            |            ... ... ... ...    |            |            |            ... ... ... ... жер |            |            |            ...                         |            |            |            ||11. ... ... қала құрылысы|5977        |8100        |39092       ... ... ...                |            |            |            ||12. ... және коммуникация         |76725       |156605      |198159      ||13. ...                         |7150        |9270        |11221       ||14. ... ... ...          |963         |705         |651         ||15. ...                     |123542      |168329      |94356       |* ... Республикасының Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.2008  жылға  ...  ...  ...  ...  ...  ... млн теңге көлемінде белгіленді (кесте 2).2008 жылға арналған жергілікті ...  ...  ...  ... кезінде, есептеу базасы ретінде,  Бюджет  кодексіне  сәйкес,  бюджетдеңгейлері арасындағы ... бөлу ... ...  ...  ... ... бөле ... бюджеттің 2008 жылға арналған  бекітілгенөлшемдері қабылданған.Сурет 4. 2008 ж жергілікті бюджет шығындарының көлемі*  Қазақстан  ...   ...   ...   ... №12 (120), желтоқсан 2008жСурет 4 көріп тұрғандай «Қорғаныс» функционалдық тобы бойынша шығындар12322000 мың теңге көлемінде (жалпы ... 1%) ...  ...  ...  пен  ...   ...   табиғи   жәнетехногендісипаттағы  төтенше  жағдайлардан,  олардың  ...  ... мен жою, ... қатар тасқын, сел  мен  көшкін  ықпалынан  тиімдіқорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ...  ...  жәнетехногенді  сипаттағы  төтенше  жағдайларды  жою  мен  ...   ... ... ... қабылданады.«Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқық, сот,  қылмыстық-атқару  қызметі»функционалдық тобы бойынша 51598000  мың  теңге  (3%)  ...  ...  жол  ...  ...  ...  ...   мен   ...  458 021 000  бағдарламасы  бойынша  шығын  6337300   мың   теңгесомасында  ...  ...  ...  жол  ...  ... және ... қоюға).Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 24 желтоқсандағы  №  1355бекітілген    қаулысында,    ...    ...    ...     ...  ...  бұзушылықтың  алдын   алу   және   қылмыспен   ... ... ... ... ... орта  мерзімді  кезеңдеазаматтардың заңды  мүддесін  және  бостандығын  қамтамасыз  етуде  құқықтыққорғау  ...  ...  ...  ...  және   ...   ... және хабарламаларды тарату заңды сақтағанды ғана рұқсат  беріледі;профилактикалық   ...   іске   ...   ...    қауіпсіздіктіқамтамасыз  ету;  құқық  бұзушылықтың  әлеуметтік-құқықтық  профилактикасынабағытталған мақсатты жүзеге асыру.«Білім беру» функционалдық тобы  ...  ...  ...  мың  ... ... бұл ...  бюджет  шығындарының  жалпы  сомасының27%-ын құрайды.2005-2010 ... ...  ...  ...  ...  беру  ...   ...   іске   асыруға   ...   ... ... ...  ...  және  материалдық-техникалық  базасыннығайту нығайту бойынша шығындар  көлемі  Қазақстан  Республикасының  «2005-2007 жылдарға ... ... ... ресми трансферттердің көлемі  туралы»Заңына сәйкес белгіленді.«Денсаулық сақтау» функционалдық  тобы  бойынша  ...  2007  ... ... ... 57911000 мың  теңгеге  өсе  отырып,  ... ... ... (18%) ...  Шығындардың  өсуі  жалақының  67,2%-ғаөсуімен және денсаулық  сақтау  ұйымдарының  материалдық-техникалық  базасыннығайтуға және күрделі ... ... ... ... ... бюджеттің «Әлеуметтік қамтамасыз ету және әлеуметтік көмек»функционалдық тобы ... 61874000 мың ... яғни ...  ...  ... ... ... шаруашылық» функционалдық тобы бойынша шығындар231925000 мың сомасында (13%) көзделген.«Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық ... ...  ... ... 108493000 мың теңге сомасында (6%) болжанған.«Ауылдық, су орман, балық шаруашылығы, аса қорғалатын табиғи аумақтар,қоршаған   ортаны   және   ...   ...   ...   жер   ... тобы  ...  шығындар  72243000  мың  теңге  ...  ... ... қала ... және ... ...  функционалдықтобы бойынша шығындар 39092000 мың теңге сомасында  (2%) көзделген.«Көлік  және  коммуникация»  функционалдық   тобы   ...   ... мың ... ... (11%)  ... функционалдық тобы  бойынша  шығындар  сомасы  11221000  мыңтеңге (1%)  ескерілген.Аталған ... ... ... және ... ... ...  автомобиль  жолдары,  білім   және   спорт   басқармалары,   тұрғын-үйкоммуналдық шаруашылық ... ... ... арналған  шығындар  даескерілген.Сөйтіп,  жергілікті  бюджеттің   ...   ...   ...   ... оның ... ... ... денсаулық сақтауға,  әлеуметтік  көмекпен әлеуметтік қамтамасыз етуге, мәдениет пен спортқа  да  тағы  сол  ... да ... ... ... ... ... ...  арналғаншығыстың үлесі бұданда жоғары болып келеді. Жалпы алғанда жергілікті  ... және ... ... ... ...  ...  ... жергілікті  бюджет  саласындағы  күрделі   ...  ...  ...  ...  үшін  негіз  қалайды  және  ...   ...  ...  ...   азайтуды   көздейді.   Жергіліктібюджеттік  қаражаттарды  бюджетте  көрсетілген  ...  ...   ... сай ... керек. Бюджеттік қаражаттардың  шығындардың  бағыттарымен табыс көздерінің тәртіпке келтірілуі ...  ...  мен  ... ... ... ... іске ... тек  олардың  материалдыққамтамасыз етілуінде ғана мүмкін. Жергілікті шығындары ... ...  ... оны ... ...  ...  болатын  экономикалық  қарым-қатынастар.Орталықтандырылмаған  қорларын  ақшалай   қаражаттар   есебінен   қамтамасызетіледі.  ...   ...   ...   басым   шығындарының   көпшілігімемлекеттік бюджеттің қаражатынан ... ...  ...  ... мен ... ... ... мазмұны мен жалпы ішкі өнімді  бөлубарысындағы тұрған мақсаттармен анықталады.Жергілікті бюджеттердің кірістерін қалыптастырудағы ресмитрансферттердің алатын рөліӨтпелі экономика бюджеттерінің ерекшелігі  ...  ...  ... ... бөлу ... ... құрылуы болып  табылады.  Олар  өңірлербюджеттеріне көмек көрсетуге ... ... ... ие  және  ...  ...  ...  және  ...  әлеуметтік  дамуын   теңестіруменбайланысты қаржылық іс-шараларға республикалық бюджеттен беріледі.Қазіргі кезде шығындардың орталықсыздандырылу процесі  ...  ...  ...  ...  ...  ...  ...  үлесі  менжергілікті бюджетке салықтар мен ... ...  ...  ... құрады.Бюджет субвенциялары дегеніміз  –  жоғары  ...  ...  ...  ...  ...  ...  облыстық   бюджетте   бекітілгенсомалар шегінде берілетін ресми трансферттер.Бюджеттік қаржыландырудың келесі ...  ...  ... ... – халықты әлеуметтік қолдауды қамтамасыз  ету  бойыншаіс-шаралар мен  бағдарламаларға  мақсатты  ...  ...  ...  ... қарастырылады; мақсатты пайдаланбаған  жағдайда  қаражат  қайтарылуытиіс.Субсидиялар – заңнамалық актілермен  немесе  ...  ... ... берілетін өтеусіз және қайтарымсыз төлемдер.Аталған  нысандар  ...  ...  ...  ...  ... ... қабылдайды (гранттардан басқа).Ресми трансферттер –  бюджетаралық  қатынастарды  реттеу  нысандарыныңнегізгі түрі.Ресми трансферттер Қазақстан Республикасының Бюджет ...  ... ... ... ... нысаналы трансферттер, нысаналы  дамутрансферттері болып бөлінеді.Бюджет субвенциялары мен бюджеттік алып қоюлар жалпы  ...  ...  ...  ...   ...  тұрған  бюджеттерден  жоғары  тұрғанбюджеттерге  республикалық  немесе  облыстық  бюджетте  бекітілген   ... ... ... ... ... алып ... ... табылады.Жалпы сипаттағы  ресми  трансферттердің  көлемдері  тиісті  жергіліктібюджеттің кірістері мен шығындары  көлемдерінің  ...  ...  ...  бюджет  шығындарының  болжамды   көлемінен   ...  ...  асып  ...  ...  ...  ...  ...  тұрғанбюджетке бюджеттік алып қоюлар белгіленеді.Жергілікті бюджет шығындарының болжамды  ...  ...  ... асып ... ... ... ... жоғары  тұрған  бюджеттенбюджет субвенциялары белгіленеді [2, 45-бап].Жекелеген  ағымдағы  бюджеттік  бағдарламаларды   іске   ...   ... ... ...  ...  ...  алып  ...  субвенцияларын)  есептеу  кезінде  ескерілмейтін  сомалар   шегіндежоғары тұрған бюджеттер төмен тұрған бюджеттерге ... ...  ... ... ... болып табылады.Дамуға арналған нысаналы трансферттер мыналар:мемлекеттік, салалық (секторлық) бағдарламаларда көзделген  жергіліктібюджеттік  инвестициялық  жобаларды  ...   іске   ...   ... ... ... ...  шегінде  республикалық  бюджеттеноблыстық  бюджетке,  республикалық  маңызы  бар   қала,   ...   ... ... ... ...  ...  ... (бағдарламаларды) іске асыру  үшін  облыстық  бюджетке  бекітілгенсомалар  шегінде  облыстық  бюджеттен  ...   ...  ...  бар  ...   ...   ...   трансферттер   дамуға   арналған    нысаналытрансферттер болып ...  ...  ...  ...  ...  абсолюттік  түрдежылдар  бойынша   бөліне   отырып   республикалық   бюджет   пен   ...  ...  бар  ...  ...   бюджеттерінің   арасында   жалпысипаттағы ресми трансферттердің көлемдері туралы» Қазақстан  РеспубликасыныңЗаңымен анықталады.Аталған ... ... ... ... маңызы бар  қала,  астанабюджеттерінен республикалық бюджетке берілетін бюджеттік алып қоюлар  көлемі2006 жылға – 119477 млн ... 2007 ... – 151499 млн ... 2008  ...  –81752 млн ... ... ... (кесте 3).Кесте 3 – 2006-2008 жж  облыстық,  ...  ...  бар  ...  ... республикалық бюджетке берілетін бюджеттік алып қоюлар көлемімлн теңге|Облыс,қала атауы             |2006ж.          |2007ж.        |2008ж.       ... ...                |1601            |1079          |-            ... ...                |35621           |43062         |15468        ... ...             |19440           |24437         |4249         ... ...                |56508           |72310         |52401        ... ...                |6306            |10611         |9634         ...                      |119477          |151499        |81752        |* ... ... ... ... ... бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.Облыстық,  республикалық  маңызы  бар  қала,   астана   ...  ...  алып  ...  ...  ...  2007  ж.  2006  ... 32022 млн теңгеге немесе 26,8%-ға ұлғайған, ал  2008  ж.  ...   ...   ...   ...   2008   ж.   ...   ... 69747 млн ... керісінше азайып тұр.3 кестеден  көріп  отырғанымыздай,  бюджеттік  алып  ...  ... 5 ... ...  ...  ...  бюджеттерге  берілетін  бюджеттіксубвенциялардың жалпы ... 2006 ж. ... мың ... 2007 ж.  ... ... 2008 ж. ... көлемінде белгіленді.Кесте 4 – Республикалық бюджеттен облыстық бюджеттерге ... ... ... ...  |Облыс атауы                     |2006ж.      |2007ж.      |2008ж.      ||р/с|                                |            |            |            ||1  ... ...                   |15959       |19617       |31498       ||2  ... ...                   |-           |-           |15723       ||3  ... облысы                   |17708       |22186       |48922       ||4  ... ... ...          |17610       |22189       |46936       ||5  ... ...                   |17396       |21326       |44197       ||6  ... ... ...          |8490        |11173       |20213       ||7  ... облысы                |5909        |7678        |35715       ||8  ... ...                |12330       |14812       |36161       ||9  ... облысы                 |10935       |13415       |33661       ||10 ... ...                 |1618        |3811        |14678       ||11 ... ... ...      |13367       |16546       |31032       ||12 ... ... ...       |31828       |40039       |90332       ||   ...                         |153150      |192791      |449066      |* ... ... ... ... ... ... (120), желтоқсан 2008ж.Республикалық бюджеттен  берілетін  бюджеттік  субвенциялардың  көлемі2007 ж. 2006 жылмен салыстырғанда 39641 млн ... яғни ... 2008  ж.2007 ... ... 256275 млн ... яғни ... артты.4 кестеден көріп отырғанымыздай  бұл  облыстарда  өз  шығындарын  жабуүшін бюджет кірістері ... ... ... ...  ...  ...  жылданжылға жоғары (Сурет 5).млн теңгеСурет 5. Республикалық бюджеттен берілетін субвенциялар мен жергіліктібюджеттерден бюджеттік ... ... жж. ... өсу ... ... ... ... министрлігінің статистикалық бюллетені№12 (120), желтоқсан 2008ж.Сурет 5 көрсеткендей, жалпы  сипаттағы  ресми  трансферттердің  көлеміжыл ... өсу  ...  Бұл  ...  ...  ...  органдарыныңшығындық  өкілеттіктері  артып,  көптеген  өңірлерде  түсімдерінің   ... ... ... ұлғаймауын  көрсетеді.  Нәтижесінде  өңірлердотациялық сипатқа ие болады.Байқағанымыздай,   жергілікті   ...    ...    ... ... ...  ...  күнде  жергілікті  бюджеттердіңорталық бюджетке тәуелділігі жоғары.  
        
      

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру102 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті бюджеттердің мәні, кірістері мен шығыстары20 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Салықтардың экономикалық мәнін ашып, олардың жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлін айқындап, олардың бюджет кірісін қалыптастырудағы маңыздылығын арттыру бағыттары33 бет
Мемлекеттік кірістердің экономикалық мазмұны25 бет
Қазақстан Республикасының Республикалық бюджет кірістерінің жүйесі112 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь