Антик заманының философтары


Жоспар

1. Милет мектебі
2. Гераклит
3. Сократ
4. Плотон
5. Аристотель
Антик заманының философиясы біздің эрамызға дейінгі VII-VІ ғасырлар аралағында Кіші Азияның батыс жағалауындағы гректер салған қалаларда өмірге келді.
Алғашқы материалистік ілімдер Кіші Азиядағы сол кездегі ең ірі қала - Милстте туды. Б.э. дейінгі VІІ ғасырдың аяғынан VІ ғасырдың аяғына дейін мұнда үш ірі ойшыл - Фалес, Анаксимандр және Анаксимен өмір сүрді. Фалес (625-547 жж. шамасы) дүниедегінің бәрі судан пайда болады және суға айналады деген пікірді ұсынды. Су, оның ойынша, барлық заттардың табиғи негізі, барлық өзгерістер мен құбылыстардың иесі болып табылады. Суды дүниедегі барлық нәрселердің "алғашқы мәні", "бастамасы" деп қарастыру, қазіргі біздің түсінігіміз тұрғысынан алғанда, тұрпайы, аса қарапайым болғанымен, бірақ тарихи тұрғыдан алғанда Фалсстің бұл ойын революциялық идея деугс болады, өйткені "бәрі пайда болады" деген пікір бұған дейін үстем болып келген "олимпиялық құдайларды жоққа шығару", яғни, сайып келгенде, мифологиялық ойлаудың терістігін көрсету, сөйтіп дүниені табиғи тұрғыдан түсіндіру болып табылады.
Фалестің шәкірті Анаксимандр (б.э. дейінгі 610-547 жж. шамасы) өзінің көп жылдық ізденістерінің нәтижесін «Табиғат туралы" шығармасында баяндап берді. Фалес сияқты, Анаксимандр да философияның негізгі мәселесін материалистік тұрғыдан шешті, дүниенің алғашқы негіз бастамасы "апейрон" деген айқынсыз, бейнесіз бір зат (апейрон - шексіз деген ұғымды білдіреді) деп санады. Бұл пікір материяны қазіргіше түсінуге жақын.
Ертедегі гректің тағы бір материалисі Анаксимен (б.э. дейінгі 585-525 жж. шамасы) дүниеде бар нәрсенің бәрінің бастапқы біртұтас материалдық негізгі ауа деп санай отырып, өзінен бұрынғылардың материалистік көзқарасын ілгері дамытты. Дүниенің бастапқы негізі ауа болатын себебі, деді Анаксимен, ауаға тән қасиет сұйылу мен қоюланудың арқасында барлық заттар пайда болады. Ауа, Анаксименнің түсінігінше, сондай-ақ. тіршілік пен психикалық құбылыстардың да көзі, бастамасы болып табылады.
Милст қаласы (б.э. дейінгі V ғ. басында) саяси дербестіктен айырылуға байланысты ондағы философия құлдырап, оның дамуы тоқтады. Бірақ Милет материалистерінің ілімі Грецияның басқа қалаларындағы философтарға зор әсерін тигізіп, өз ізбасарларын тапты. Солардың бірі Эфес қаласынан шыққан Гераклит (б.э. дейінгі 530-470 жж. шамасы) болды.
Гераклиттің ілімі бойынша, дүниеде бар нәрселердің бәрінің материалдық негізі от болып саналады: барлық нәрсе оттан жаратылады және ақыр соңында отқа айналады. Жан да оттан пайда болады. Жан материалдық, ол ең ылғалы аз, құрғақ от. Дүниені "Логос" басқарады. Біртұтас дүниені, деді ол, ешбір құдай, не ешбір адам жаратқан жоқ, ол бірде жанатын, енді бірде өшіп тұратын, бұрын болған, қазір бар және келешекте бола беретін тірі мәңгі от болып табылады. Гераклит сонымен қатар дүниенің үздіксіз өзгерісте, қозғалыста болатындығын, қозғалыстың қайнар көзі қайшылықта екендігін, қарама-қарсылықтардың өзара бір-біріне өтетіндігін және басқа бірқатар диалектикалық ой-пікірлерді атап көрсетті: "бәрі де қозғалыста, бәрі өткінші"... т.б. деді ол. Қозғалмайтын ешнәрсе жоқ: жылы суиды, ал суық жылиды, ылғалды нәрсе құрғайды, құрғақ ылғалданады. Туу мен жойылу, өмір мен олім, болмыс пен болмау — міне, бүлар езара байланысты, бір-біріне тәуелді және бір-біріне өтіп отырады. Мұның бәрі диалектикалық ойдың даму тарихына қосылған зор үлес екенінде дау жоқ.
Ертедегі Грецияда сонымен қатар айтарлықтай дамыған идеалистік бағыт та болды. Идеализмнің ең алғашқы негізін салған Пифагор (б.э. дейінгі 580-500 жж. шамасы) болды. Оның пікірінше, барлық заттардың мәні — олардың санында, сандық қатынастарында, өйткені бүкіл әлем соларға тәуелді. Пифагор өз ілімін негіздеу үшін Милет мектебінің материалистік көзқарасын сынға алды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Тұрғанбаев Ә.Х. Философия. Алматы «Білім», 2001 ж.
2. Алтаев Ж., Ғабитов Т. Философия және мәдениеттану
3. Әбішев К. Философия

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар

1. Милет мектебі
2. Гераклит
3. Сократ
4. Плотон
5. Аристотель
Антик заманының философиясы біздің эрамызға дейінгі VII-VІ ғасырлар
аралағында Кіші Азияның батыс жағалауындағы гректер салған қалаларда өмірге
келді.
Алғашқы материалистік ілімдер Кіші Азиядағы сол кездегі ең
ірі қала - Милстте туды. Б.э. дейінгі VІІ ғасырдың аяғынан VІ
ғасырдың аяғына дейін мұнда үш ірі ойшыл - Фалес, Анаксимандр және
Анаксимен өмір сүрді. Фалес (625-547 жж. шамасы) дүниедегінің бәрі
судан пайда болады және суға айналады деген пікірді ұсынды. Су, оның
ойынша, барлық заттардың табиғи негізі, барлық өзгерістер мен
құбылыстардың иесі болып табылады. Суды дүниедегі барлық нәрселердің
"алғашқы мәні", "бастамасы" деп қарастыру, қазіргі біздің
түсінігіміз тұрғысынан алғанда, тұрпайы, аса қарапайым болғанымен, бірақ
тарихи тұрғыдан алғанда Фалсстің бұл ойын революциялық идея деугс болады,
өйткені "бәрі пайда болады" деген пікір бұған дейін үстем болып
келген "олимпиялық құдайларды жоққа шығару", яғни, сайып келгенде,
мифологиялық ойлаудың терістігін көрсету, сөйтіп дүниені табиғи
тұрғыдан түсіндіру болып табылады.
Фалестің шәкірті Анаксимандр (б.э. дейінгі 610-547 жж. шамасы)
өзінің көп жылдық ізденістерінің нәтижесін Табиғат туралы" шығармасында
баяндап берді. Фалес сияқты, Анаксимандр да философияның негізгі
мәселесін материалистік тұрғыдан шешті, дүниенің алғашқы негіз бастамасы
"апейрон" деген айқынсыз, бейнесіз бір зат (апейрон - шексіз деген ұғымды
білдіреді) деп санады. Бұл пікір материяны қазіргіше түсінуге жақын.
Ертедегі гректің тағы бір материалисі Анаксимен (б.э. дейінгі 585-
525 жж. шамасы) дүниеде бар нәрсенің бәрінің бастапқы біртұтас
материалдық негізгі ауа деп санай отырып, өзінен бұрынғылардың
материалистік көзқарасын ілгері дамытты. Дүниенің бастапқы негізі ауа
болатын себебі, деді Анаксимен, ауаға тән қасиет сұйылу мен
қоюланудың арқасында барлық заттар пайда болады. Ауа, Анаксименнің
түсінігінше, сондай-ақ. тіршілік пен психикалық құбылыстардың
да көзі, бастамасы болып табылады.
Милст қаласы (б.э. дейінгі V ғ. басында) саяси дербестіктен
айырылуға байланысты ондағы философия құлдырап, оның дамуы тоқтады. Бірақ
Милет материалистерінің ілімі Грецияның басқа қалаларындағы философтарға
зор әсерін тигізіп, өз ізбасарларын тапты. Солардың бірі Эфес қаласынан
шыққан Гераклит (б.э. дейінгі 530-470 жж. шамасы) болды.
Гераклиттің ілімі бойынша, дүниеде бар нәрселердің бәрінің
материалдық негізі от болып саналады: барлық нәрсе оттан жаратылады
және ақыр соңында отқа айналады. Жан да оттан пайда
болады. Жан материалдық, ол ең ылғалы аз, құрғақ от.
Дүниені "Логос" басқарады. Біртұтас дүниені, деді ол, ешбір
құдай, не ешбір адам жаратқан жоқ, ол бірде жанатын, енді бірде өшіп
тұратын, бұрын болған, қазір бар және келешекте бола беретін тірі мәңгі от
болып табылады. Гераклит сонымен қатар дүниенің үздіксіз өзгерісте,
қозғалыста болатындығын, қозғалыстың қайнар көзі қайшылықта
екендігін, қарама-қарсылықтардың өзара бір-біріне өтетіндігін және басқа
бірқатар диалектикалық ой-пікірлерді атап көрсетті: "бәрі де
қозғалыста, бәрі өткінші"... т.б. деді ол. Қозғалмайтын ешнәрсе жоқ: жылы
суиды, ал суық жылиды, ылғалды нәрсе құрғайды, құрғақ ылғалданады. Туу мен
жойылу, өмір мен олім, болмыс пен болмау — міне, бүлар езара байланысты,
бір-біріне тәуелді және бір-біріне өтіп отырады. Мұның бәрі диалектикалық
ойдың даму тарихына қосылған зор үлес екенінде дау жоқ.
Ертедегі Грецияда сонымен қатар айтарлықтай дамыған идеалистік бағыт
та болды. Идеализмнің ең алғашқы негізін салған Пифагор (б.э. дейінгі 580-
500 жж. шамасы) болды. Оның пікірінше, барлық заттардың мәні — олардың
санында, сандық қатынастарында, өйткені бүкіл әлем соларға тәуелді. Пифагор
өз ілімін негіздеу үшін Милет мектебінің материалистік көзқарасын сынға
алды.
Демек, ертедегі ойшылдардың философиялық көзқарастарында-ақ тек
материализм мен диалектиканың ғана емес, сондай-ақ идеализм мен
метафизиканың да алғашқы бастамалары, материя мен ойлау дүниелерін қарама-
қарсы қою орын алғанын көреміз.
Ертедегі Грецияда материализмнің одан әрі дамуы Демокриттің (б.э.
дейінгі V ғ.) есімімен, ол тұжырымдаған материяның атомдық теориясымен
тығыз байланысты. Бұл теория бойынша, барлық дүниедегінің негізі - сансыз
көп атомдарда. Атомистер дүниені әрі қарай бөлінбейтін бөлшектер — көзге
көрінбейтін аса ұсақ атомдардан тұратын біртұтас дүние деп түсіндірді. Ол
атомдар бос кеңістікте қозғалады ("жан-жаққа сенделуде, ұшуда", "түрлі
бағытта қозғалыста" болады). Атом мен бос кеңістік - бірден-бір шындық.
Кеңістікте қозғалушы атомдар өзара қосыла отырып, түрліше заттарды,
денелерді түзеді. Дүниеде бардың бәрі атомдардан тұрады. Адам да атомдардан
тұрады, бірақ адамның басқа жануарлардан айырмашылығы сол, онда жан
атомдары тән атомдарымен алмаса отырып, айрықша түзіліс құрады.
Пифагоршылдар жанды мәңгі өлмейді деп түсінген болса, Демокрит оны өледі
деп есептеді, тән ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Антик философиясы туралы
Антика философтары
Антик философиясы
Антик философиясы жайлы
Антик философиясы туралы ақпарат
Антик философиясының дамуы
Антик философия. Софистер
Антик философиясы жайында
Антика заманының философиясы
Антик дүниесінің өнері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь