Антик заманының философтары

Жоспар

1. Милет мектебі
2. Гераклит
3. Сократ
4. Плотон
5. Аристотель
Антик заманының философиясы біздің эрамызға дейінгі VII-VІ ғасырлар аралағында Кіші Азияның батыс жағалауындағы гректер салған қалаларда өмірге келді.
Алғашқы материалистік ілімдер Кіші Азиядағы сол кездегі ең ірі қала - Милстте туды. Б.э. дейінгі VІІ ғасырдың аяғынан VІ ғасырдың аяғына дейін мұнда үш ірі ойшыл - Фалес, Анаксимандр және Анаксимен өмір сүрді. Фалес (625-547 жж. шамасы) дүниедегінің бәрі судан пайда болады және суға айналады деген пікірді ұсынды. Су, оның ойынша, барлық заттардың табиғи негізі, барлық өзгерістер мен құбылыстардың иесі болып табылады. Суды дүниедегі барлық нәрселердің "алғашқы мәні", "бастамасы" деп қарастыру, қазіргі біздің түсінігіміз тұрғысынан алғанда, тұрпайы, аса қарапайым болғанымен, бірақ тарихи тұрғыдан алғанда Фалсстің бұл ойын революциялық идея деугс болады, өйткені "бәрі пайда болады" деген пікір бұған дейін үстем болып келген "олимпиялық құдайларды жоққа шығару", яғни, сайып келгенде, мифологиялық ойлаудың терістігін көрсету, сөйтіп дүниені табиғи тұрғыдан түсіндіру болып табылады.
Фалестің шәкірті Анаксимандр (б.э. дейінгі 610-547 жж. шамасы) өзінің көп жылдық ізденістерінің нәтижесін «Табиғат туралы" шығармасында баяндап берді. Фалес сияқты, Анаксимандр да философияның негізгі мәселесін материалистік тұрғыдан шешті, дүниенің алғашқы негіз бастамасы "апейрон" деген айқынсыз, бейнесіз бір зат (апейрон - шексіз деген ұғымды білдіреді) деп санады. Бұл пікір материяны қазіргіше түсінуге жақын.
Ертедегі гректің тағы бір материалисі Анаксимен (б.э. дейінгі 585-525 жж. шамасы) дүниеде бар нәрсенің бәрінің бастапқы біртұтас материалдық негізгі ауа деп санай отырып, өзінен бұрынғылардың материалистік көзқарасын ілгері дамытты. Дүниенің бастапқы негізі ауа болатын себебі, деді Анаксимен, ауаға тән қасиет сұйылу мен қоюланудың арқасында барлық заттар пайда болады. Ауа, Анаксименнің түсінігінше, сондай-ақ. тіршілік пен психикалық құбылыстардың да көзі, бастамасы болып табылады.
Милст қаласы (б.э. дейінгі V ғ. басында) саяси дербестіктен айырылуға байланысты ондағы философия құлдырап, оның дамуы тоқтады. Бірақ Милет материалистерінің ілімі Грецияның басқа қалаларындағы философтарға зор әсерін тигізіп, өз ізбасарларын тапты. Солардың бірі Эфес қаласынан шыққан Гераклит (б.э. дейінгі 530-470 жж. шамасы) болды.
Гераклиттің ілімі бойынша, дүниеде бар нәрселердің бәрінің материалдық негізі от болып саналады: барлық нәрсе оттан жаратылады және ақыр соңында отқа айналады. Жан да оттан пайда болады. Жан материалдық, ол ең ылғалы аз, құрғақ от. Дүниені "Логос" басқарады. Біртұтас дүниені, деді ол, ешбір құдай, не ешбір адам жаратқан жоқ, ол бірде жанатын, енді бірде өшіп тұратын, бұрын болған, қазір бар және келешекте бола беретін тірі мәңгі от болып табылады. Гераклит сонымен қатар дүниенің үздіксіз өзгерісте, қозғалыста болатындығын, қозғалыстың қайнар көзі қайшылықта екендігін, қарама-қарсылықтардың өзара бір-біріне өтетіндігін және басқа бірқатар диалектикалық ой-пікірлерді атап көрсетті: "бәрі де қозғалыста, бәрі өткінші"... т.б. деді ол. Қозғалмайтын ешнәрсе жоқ: жылы суиды, ал суық жылиды, ылғалды нәрсе құрғайды, құрғақ ылғалданады. Туу мен жойылу, өмір мен олім, болмыс пен болмау — міне, бүлар езара байланысты, бір-біріне тәуелді және бір-біріне өтіп отырады. Мұның бәрі диалектикалық ойдың даму тарихына қосылған зор үлес екенінде дау жоқ.
Ертедегі Грецияда сонымен қатар айтарлықтай дамыған идеалистік бағыт та болды. Идеализмнің ең алғашқы негізін салған Пифагор (б.э. дейінгі 580-500 жж. шамасы) болды. Оның пікірінше, барлық заттардың мәні — олардың санында, сандық қатынастарында, өйткені бүкіл әлем соларға тәуелді. Пифагор өз ілімін негіздеу үшін Милет мектебінің материалистік көзқарасын сынға алды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Тұрғанбаев Ә.Х. Философия. Алматы «Білім», 2001 ж.
2. Алтаев Ж., Ғабитов Т. Философия және мәдениеттану
3. Әбішев К. Философия
        
        Жоспар
1. Милет мектебі
2. Гераклит
3. Сократ
4. Плотон
5. Аристотель
Антик заманының философиясы біздің эрамызға дейінгі VII-VІ ... Кіші ... ... ... гректер салған қалаларда өмірге
келді.
Алғашқы материалистік ілімдер Кіші Азиядағы сол кездегі ... қала - ... ... Б.э. ... VІІ ... аяғынан VІ
ғасырдың аяғына ... ... үш ірі ... - ... Анаксимандр және
Анаксимен өмір сүрді. Фалес (625-547 жж. ... ... ... пайда болады және суға айналады деген пікірді ... Су, ... ... ... табиғи негізі, барлық өзгерістер мен
құбылыстардың иесі ... ... Суды ... барлық нәрселердің
"алғашқы мәні", "бастамасы" деп ... ... ... ... ... тұрпайы, аса қарапайым болғанымен, бірақ
тарихи тұрғыдан алғанда Фалсстің бұл ойын революциялық идея деугс ... ... ... ... ... пікір бұған дейін үстем болып
келген "олимпиялық құдайларды ... ... ... сайып келгенде,
мифологиялық ойлаудың терістігін көрсету, ... ... ... ... ... табылады.
Фалестің шәкірті Анаксимандр (б.э. дейінгі 610-547 жж. ... көп ... ... ... ... ... шығармасында
баяндап берді. Фалес сияқты, ... да ... ... ... ... ... дүниенің алғашқы негіз бастамасы
"апейрон" деген айқынсыз, бейнесіз бір зат ... - ... ... ... деп санады. Бұл пікір материяны қазіргіше түсінуге жақын.
Ертедегі гректің тағы бір материалисі Анаксимен (б.э. дейінгі 585-
525 жж. ... ... бар ... бәрінің бастапқы біртұтас
материалдық негізгі ауа деп ... ... ... ... ... ... ... Дүниенің бастапқы негізі ауа
болатын себебі, деді ... ... тән ... ... ... ... барлық заттар пайда болады. Ауа, ... ... ... пен ... ... көзі, бастамасы болып табылады.
Милст қаласы (б.э. ... V ғ. ... ... ... байланысты ондағы философия құлдырап, оның дамуы ... ... ... ... ... басқа қалаларындағы философтарға
зор әсерін ... өз ... ... ... бірі Эфес қаласынан
шыққан Гераклит (б.э. дейінгі 530-470 жж. шамасы) болды.
Гераклиттің ілімі бойынша, ... бар ... ... ... от ... ... барлық нәрсе оттан жаратылады
және ақыр ... отқа ... Жан да ... ... Жан ... ол ең ... аз, құрғақ ... ... ... ... ... деді ол, ... не ... адам жаратқан жоқ, ол бірде жанатын, енді бірде өшіп
тұратын, бұрын болған, ... бар және ... бола ... тірі ... от
болып табылады. Гераклит сонымен қатар дүниенің үздіксіз өзгерісте,
қозғалыста ... ... ... көзі ... ... өзара бір-біріне өтетіндігін және басқа
бірқатар диалектикалық ой-пікірлерді атап ... ... ... бәрі ... т.б. деді ол. ... ... жоқ: ... ал суық жылиды, ылғалды нәрсе құрғайды, құрғақ ылғалданады. Туу мен
жойылу, өмір мен олім, болмыс пен ...... ... ... ... ... және ... өтіп отырады. Мұның бәрі диалектикалық
ойдың даму тарихына қосылған зор үлес екенінде дау ... ... ... қатар айтарлықтай дамыған идеалистік бағыт
та болды. Идеализмнің ең алғашқы негізін салған Пифагор (б.э. дейінгі 580-
500 жж. шамасы) болды. Оның ... ... ... мәні — ... ... ... ... бүкіл әлем соларға тәуелді. Пифагор
өз ілімін негіздеу үшін Милет мектебінің материалистік көзқарасын сынға
алды.
Демек, ... ... ... ... ... мен ... ғана ... сондай-ақ идеализм мен
метафизиканың да алғашқы бастамалары, материя мен ойлау ... ... қою орын ... ... ... ... одан әрі ... Демокриттің (б.э.
дейінгі V ғ.) есімімен, ол тұжырымдаған материяның атомдық теориясымен
тығыз байланысты. Бұл ... ... ... ... негізі - сансыз
көп атомдарда. Атомистер дүниені әрі қарай бөлінбейтін бөлшектер — ... аса ұсақ ... ... ... ... деп түсіндірді. Ол
атомдар бос кеңістікте қозғалады ("жан-жаққа сенделуде, ұшуда", "түрлі
бағытта қозғалыста" ... Атом мен бос ... - ... ... ... атомдар өзара қосыла отырып, түрліше заттарды,
денелерді түзеді. Дүниеде бардың бәрі ... ... Адам да ... ... адамның басқа жануарлардан айырмашылығы сол, онда ... тән ... ... ... ... ... ... жанды мәңгі өлмейді деп түсінген болса, ... оны ... ... тән өлген кезде жанның атомдары оны тастап шығып, кеңістікке
тарап кетеді деп түсінді.
Материалистік көзқарасқа қарсы идеализм ... ... ... ... ... ... ... алғашқы ірі
ойшыл афиндік Сократ (б.э. дейінгі 469-399 жж.) еді. ... ... ... өзі жазбаша түрде ештеңе қалдырған жоқ - ол өз ілімін
әңгімелесу және ... ... ... ауызша баяндады. Сондықтан оның
ілімінің мазмұнын шәкірттері мен ... ... ... т.б. ол ... ... пікірлерін салыстыру арқылы анықтауға
болады. Сократ философияның негізгі мәселесін ... ... Бұл - ... оның ... ... дүниені танып-білу
мүмкіндігінен бас тартуынан ... ... ... ... ... ... шамалы, сондықтан адам өз еркіне көнетін нәрселерді ғана
танып, біле ... ал ... ... ... оның ... оның ... көнетін жаны ғана. Сондықтан адам тек ... ғана ... ... ала ... ... басты міндеті - өзін-
өзі танып-білу, "өзіңді өзің танып-біл" ... ... ... ... ... ... - идеализм.
Сократтың философиясын ілгері дамытқан аса ірі идеалист Платон (б.э.
дейінгі 427-347 жж.). Ертедегі грек ... ... ... рет материализмге қарама-қарсы дүниеге көзқарас формасында
көрінеді. Осы ... ... ... мен ... ... ... және бүкіл одан кейінгі философиядағы өзара
қарама-қарсы екі негізгі бағыт ... ... ... ... ... шын және ... дүние болып екіге бөлінеді. Шын дүниеге жалпы
идеялар ... ... ... ал жеке сезімдік заттар мен ... ... яғни шын ... көлеңкесі, сәулесі ғана болып
табылады, сондықтан олар шындыққа жатпайды. ... ... ... ... дүниесі дей келіп, адам туылғанға дейін оның жаны ... ... ал ... ... ол жан бұл ... яғни жер бетіне келіп,
уақытша адам денесіне енеді де қайта шығып кете ... ... ... ... өмір ... деп санады. Таным ... ... ... ... жеткенге дейін өткен өмірін еске ... ... ... ... ... ... тәсілімен
ұштасып жатты, жеке мен көптің, тепе-теңдік пен өзгешеліктің, қозғалыс пен
тыныштықтың ... ... ... ... ... ... идеалистік сипатта екеніне қарамастан, олар ... ... ... ... роль атқарады.
Аристотельдің (б.э. дейінгі 384-322 жж.) ... ... ... ... ... даму шыңы болып саналады.
Антик дүниесі ғылымның барлық жетістіктерін бойына сіңіре білген
Аристотельдің дүниеге ... ... ... ... және
диалектикалық идеялармен қатар, идеализмнің де элементтерін кездестіруге
болады.
Материяның ... ... өмір ... ... ала ... оны мәңгі, жоғалып кетпейді және ешкім жаратпаған деп санады.
Материя жоқтан пайда бола ... деді ол, ... ол саны ... ... азая ... Бұл оның ... ... Платон идеализмін
сынағандағы еңбектерінде жазылған пікірі. Алайда кейініректегі ... ... ... ... негіз ретінде аздап болса да ... ... ... ... деді ... ... көп түрлі
заттардың одан тек пайда болу мүмкіндіктері ғана бар. Бұл ... ... үшін ... ... ... беру ... ... деп
Аристотсль заттан бұрын болатын пәрменді, жасампаз, мүмкіндікті шындыққа
айналдыратын факторды түсінді. Форма бір ... ... ... ... ... болу ... құлшынысы мен мақсаты, идеялық бейнесі, ... - ... ... ... қара ... Одан ... ... заттар
пайда болу үшін "мүсінші" құдай (немесе ақыл-ой — бастапқы қозғаушы) қажет.
Дүниенің негізгі қозғаушысы - ... ... ... - ... ... ... әрі ... Аристотель сөйтіп заттардың формасын олардың
өзінен бөліп тастады да, оны ... ... ... сияқты дербес
субстанцияға айналдырды. Бұл идеализмге ... ... ... дәйекті материалистік позицияны
қорғады. Дүниетанудың мақсаты формаларды ашу, бірақ оларды ашу үшін сезім
мүшелері арқылы ... ... ... алу ... ... ... ал олардың жеке формасы өзгермейді. Аристотельдің бұл пікірінде
диалектика мен метафизика ұштасып ... ... ... ... ... мен ... егжей-тегжейлі саралап шыққан алғашқылардың бірі
болды.
Қорыта айтқанда, антик ... ... ... ... ... негізгі түрлерінің бастапқы тегін
байқауға ... ... ол ... ... ... ... зор маңызын ешқашан жоғалтпайды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Тұрғанбаев Ә.Х. Философия. Алматы «Білім», 2001 ж.
2. Алтаев Ж., Ғабитов Т. ... және ... ... К. ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антика философтары5 бет
Абай қарасөздерінің тәрбиелік мәні6 бет
Қайта өрлеу философиясы13 бет
"Әлеуметтік дезадаптацияның себептері."3 бет
Антик философиясы туралы9 бет
Антик философиясы туралы ақпарат8 бет
Антик философиясының дамуы12 бет
Антика мәдениеті12 бет
Антикалық жерорта теңізінің медецинасы20 бет
Антикалық мәдениет3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь