Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану

Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды қайтадан колдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапкы материалдарды, электрэнергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашады.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әр түрлі қажеттілікке немесе баска өндірістсрге шикізат ретінде қолдануға болады. Кезінде Д.И. Менделеев "Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады" деп айтқан. Сонымен катар ол озат технологияның басты мақсаты пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан ішінара немесе толығымен кайта өндеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға болады.
Біздің халық шаруашылығымыздан жыл сайын шығатын қалдықтардың көлемі 1 миллиард тоннадай. Статистикалық мәліметтсрге сүйенсек біздің елде жиналған қатты өндіріс калдықтарының көлемі 20 млрд. т шамасында. Оның ішінде 5,2 млрд. т түсті металлургия өндірісінің меншігіне жатады (4 млрд. т — тау-кен өндірісінікі, 1,1 млрд. т байыту фабрикаларыныкі және 105 млн. т металлургиялық өндеу процестерінен шыққан қалдыктар). Сонымен қатар әр түрлі қоймалар мен кен байыту фабрикаларының түндырғыштарында көп мөлшерде сұйык қалдыктар жинақталған. Қалдыктардың 70-75%-і тау-кен өнді-рістерінен, 20%-і байыту және қалғандары металлургия көәіпорындарынан пайда болады.
Қалдықтардың негізгі көлемі тау-кен қазбаларынан, металлургия, химия, мүнай және газ, ағаш, қағаз, қүрылыс материалдарын өндіретін
Қолданылған әдебиеттер:


1. А. Жақбасова, Г. Ә. Саинова «Экология», Алматы 2003.


2. Жатқанбаев Ж. Ж. «Экология негіздері», Алматы 2003.
        
        Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген
проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды
қайтадан колдану қоршаған ... ... ... ... ... еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген
мәселелерді шешуге жол ашады.
Кейде ойланбастан көптеген заттектер мен материалдар ... ... шын ... ... әр ... ... ... баска
өндірістсрге шикізат ретінде қолдануға болады. Кезінде Д.И. ... ... ... тек қана қолданылмаған шикізат болады" ... ... ... ол озат ... ... мақсаты пайдасыздан
пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ... ... ... ... ... ... арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен
тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурстар ретінде қарауға
болады.
Біздің халық шаруашылығымыздан жыл ... ... ... ... ... тоннадай. Статистикалық мәліметтсрге сүйенсек біздің елде жиналған
қатты өндіріс калдықтарының көлемі 20 ... т ... Оның ... ... т ... ... ... меншігіне жатады (4 млрд. т — тау-кен
өндірісінікі, 1,1 млрд. т ... ... және 105 млн. ... ... процестерінен шыққан қалдыктар). Сонымен қатар әр
түрлі қоймалар мен кен байыту фабрикаларының түндырғыштарында көп ... ... ... ... ... ... өнді-рістерінен,
20%-і байыту және қалғандары металлургия көәіпорындарынан пайда болады.
Қалдықтардың негізгі көлемі тау-кен қазбаларынан, металлургия, химия,
мүнай және газ, ... ... ... материалдарын өндіретін
өнеркәсіптерден және ауылшаруашылығы мен ... ... ... ... ... ... едәуір, оны оларды дүрыс
пайдаланғанда білуте болады. Өндіріс қалдықтарын пайдаға асыру мәселесі
шешілетін болса, ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар шаруашылық айналымға түсірілсе, олар қоршаған ортаны
жақсартумен қатар, жердегі шикізат корын да үнемдейтіні ... ... ... ... ... күрт ... ... әкелді.
Ғалымдардың болжауы бойынша, қазіргі пайдалану деңгейі сақталған жағдайда,
мұнай мен газдың коры 80-170 жылға, ... ... мыс коры 100 ... ... 1700 ... уакыт бойы ғана шығаруға жетеді. Табиғи
ресурстардын коры шексіз ... ... ... ... ... ... ... аударып, атап айтқанда, аз қалдықты ... ... ... және халықшаруашылығының әртүрлі
салаларыида шикізат базасын ... ... ... ... көбейту
қажет. Түсті металлургияда негізінде пайдалы ... 2-3% ... 97-98% ... ... ретінде тасталынады.
Маңызды шикізат қорына қалдықтардың ішінде күл мен қокысты ... Осы ... ... казіргі кезде 20%-тен аспайтын бөлігі ғана
өңделінеді. Кул негізінде цементке толтырғыш ретіндс қолданыдады. ... ... 1,3 т ... көмірдің күлі 1т цемснттің орнын толтырады.
Қоңыр көмір күлінің күрамында 5-30% темірдің оксиді, 30% әк жөне ... ... ... ... бар ... ... оны темір концентратын алу үшін пайдалануға мүмкіндік бар.
Қазақстанның түсті металлургиясының шикізат базасы ретінде тек ... ... ... руданың құрамында бірқатар металдардың мөлшері
көптеген жылдар бойы мол жинақталган жүздеген миллион тонна шлактарды ... ... ... ... ... ... ... және байыту фабрикаларын салуға қаражат жұмсалмайтынына
байланысты шлактардан ... ... ... құны ... алынғаннан
бірнеше есе төмен болады.
Қазақстанның тусті жәнс кара ... ... ... ... ... ... күкірт қышқылын алуға шикізат
ретінде ... ... ... ... ... күкірті
бар газдардан алынған қышқылдың өзіндік кұны, сонымсн катар, 1 т ... ... үлсс ... табиғи шикізаттан өндірілген күкірт
қышқылына қарағанда 2 еседей төмен.
Кені бар шикізатты ... ... ... ... ала отырып,
Орталық жәнс Солтүстік Қазақстанда ... ... ... аркылы азот, фосфор жоне ... да ... ... ... ... өнеркәсібі дамуда.
Азот тыңайтқыштарын алуға оттекті өндіргенде ... ... ... пайдаланылады. Сульфитті рудаларды күйдіргенде
бөлінген газдардан ... ... ... ... ... ... гидросульфатын алуға қолданылады.
Металл сынықтары өнеркәсіп калдықтарының ішінде ерекше назар аударуға
тұратын калдыққа жатады. Өндіріс процестерінен шығатын металл сынықтарының
жалпы ... 67% ... ... ... ... ... 31%-ті ... сынықтардан, қалған 2%-ті қоқыстан
алынғап металл қалдықтарынан түрады.
Амортизациялық сынықтарға шығынға жіберген, істен шыққан ... ... және т. б. ... ... ... вагондар мен
рельстердің 30 жыл, кемелердің 25 жыл, ... 100 ... 10 жыл, ... қуатын жүргізу жолының қолдану мерзімі 50
жыл ғана.
Машина жасайтын ... ... ... ... ... мен саймандарды ... ... ... ... ... ... жататын көлемі металдар мен ерітпе
қоспаларының мөлшеріне байланысты келеді. Қалдықтардың шығатын негізгі
көздерінс мсталдарды ... ... ... формаларға келтіру, құю
процестері жатады.
Металлургиялық өнеркәсіптер тек металл ... мен ... көз ғана ... ... ... олар ... ... қатарына
жатады. 1 тонна электрлік болат өндіруде 940 кг, 1 т ... ... ... 1 т ... ... 20 ... 700 ... дейін металл сыныктары
пайдаланылады. Металл сынықтарынан алынған болаттың құны рудадан ... ... ... елдерде ерекше назар алюминий жәие қаңылтыр банкілерін жинау мен
өндеуге аударылады. АҚШ-та кайтадан өнделіп ... ... ... ыдыстары болған. 1990 жылы ... 88 ... ... ... яғни 62,5% ... өндеу арқылы қалдыктардан ... ... ... ... ... мен ... ... Ұлыбританияда 5%-тен, ал Батыс Еуропа елдерінде 25% тен асқан емес,
экономикалық түрғыдан карағанда, ... ... ... кайтадан
өнім алу арзан түсетініне байланысты болашақта осы жол ... ... жоқ ... ... ... ... ... гөрі қалдыктардан банкілср шығарғанда 10 еседей аз ... ... қиын және де ... ... ... ... мен
әртүрлі полимерлі материалдарды өңдеу және қайтадан пайдалану жатады. Бұл
проблемалар жарым-жартылай шешілген, себебі оларды ... ... ... ұқыпты түрде сұрыптау және бөлектеу қажет. Сонан соң олар үгітіліп,
жуылып, бөлініп болған соң, белгілі өнім түрлерін ... ... ... ... болмаған ала-құла (әр текті) пластмассалар
тек төменгі сортты материалдар алуға жұмсалады.
Полиуретан мен ... ... ... кейбір бүйымдарды
кайтадан ... өте ... ... ... ыдырауға түспейтін
болғандыктан олар көмуге де жатпайды, сондыктан қазіргі кезде орын ... ... бірі ... ... ... ... ... жыл сайын 80 млн. тоннаның үстінде шығарылатын пластмассалардың 70%-
нен артығы автокөліктер ... мен ... ... ... калдықка айналып отырады.
Соңғы 15-20 жылда пластмассалардың жаңадан жетілдірілген түрлерін
жасау ... ... ... ... ... ... ... мұнайдан өндірілетін әдеттегідей арзан пластмассалардың
орнына табиғи жағдайда биологиялық жолмен микрооргағшзмдердің ... ... ... келтірмейтін қосылыстарға ыдырайтын түрлерін алу.
Осындай полимерлі ... ... ... ... ... ... ... алынған крахмал немесе целлюлоза
мен полиэтилен қоспаларынан ... ... ... ... ... ... ... алынған синтетикалық полиэфирлер және
микроорганизмдердің катысуымен ... ... ... ... жаңа материалдар ... ... ... ... ... және ... ... қолдаланылады.
Биоиолимерлерден негізінде бірсыпыра өнімдер шығарыла бастады. Мысалы,
бұрынғы полистиролдан жасалған жоңқалардың ... ... ... ... ... ... қаптар, бір реттік әртүрлі ыдыс-аяктар,
контейнерлер және т. б. жасалуда.
Мәскеуде полимерлер негізінде жаңа ... ... ... ... ... ... ... шикізат - мұнайды
үнемдеу үшін, полимерлердің белгілі бөлігі әртүрлі ... ... ... оңай ... табиғи толтырғыштармен, анорганикалық косылыстар
немесе өнеркәсіп калдыктарымен, мысалы, мақтаның жаман-жұманымен, жүзімнен
алынған өнімдермен, лигнинмен ... Бұл ... ... ... ... элсктрохимиялық өнеркәсптеріне қажетті
бөлшектер, әртүрлі көпшілік қолды тауарлар жасауға колданылады.
Ағаш ... және ... ... өнеркәсіптердің қалдықтарын өте
құнды шикізатқа жатқызуға болады. Ағаш қалдықтары (қабықтар, ... және т. с.) ... ... жылу алу үшін ... ... сұйық отынмен араластырып жақса, өте жаксы ағаш тәрізді ... ... ... ... ... ... де ... тез
кебетін қасиет беру үшін оларды шикі кірпішке де қосуға болады.
Көптегсн ... ... ... ... ... ... кағаз, жанбайтын кағаз және т. б. түрлерін алуға өте ... ... ... ... бүкіл колданылатын қағаздың 44%
макулатурадан (жылына 2,8 млн. т. ... ... ... бұл ... ... 40 млн. ... кесуден сақтайды. Сонымен катар, ағаштың орнына
кағазды макулатурадан алғанда ... ... ... атмосфераның
ластануы 15% жөне судың ластануы 60%-ке ... ... ... жүн жуатын саласында жүнді бастапқы өңдеген кезде
калдык ретінде бөлініп шығатын жүн майы ... аты ... ... ... ... ... өте құнды шикізат болып саналады.
Қант өндірісінің ... ... ... ... ... этил ... 2/3 ... Тараздың қант-рафинад комбинатының
калдығынан алынады.
Дүние жүзінің көптеген елдерінде шыны бұйымдар қалдықтарын ... ... ... ... ... 17 ... шыны ыдыстарын
пайдаға асыруды Еуропалық шыны ыдыстар жөніндегі федерация қадағалап және
үйлестіріп отырады. Барлық елдерде түсті ... ... ... ... Шыны ыдыстарды халыктан жинап отыру жақсы ұйымдастырылған.
Қолданылған ... ... Г. Ә. ... ... Алматы 2003.
Жатқанбаев Ж. Ж. «Экология негіздері», Алматы 2003.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Қолайлы қоршаған ортаны және орнықты қызмет ететін инфрақұрылымды ұстау12 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Пәннің студенттерге арналған жұмыс оқу бағдарламасы «менеджмент» пәні бойынша43 бет
Қазақ философиясы тарихын логикалық-құрылымды кестелер арқылы оқыту әдістемесі6 бет
"ҚАЗАТОМПРОМ" БІРЛЕСТІГІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ, ӘЛЕУМЕТТІК ЖӘНЕ САЯСИ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ55 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет
Адам экологиясы туралы ақпарат9 бет
Алматы қаласының экологиялық болмысы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь