Қаз дауысты Қазыбек

Қаз дауысты Қазыбек Келдібекұлы (1667, Сыр бойы-1764, қазіргі Қарағанды обл. Қарқаралы ауд. Теректі бұлағындағы қыстау, бұрынғы деректерге 1665-1765) қазақ халқының 17-18 ғасырлардағы үш ұлы биінің бірі, көрнек қоғам және мемлекет қайраткері. Орта жүз арғын тайпасының қаракесек руына кіретін болатқожа атасынан шыққан. Арғы
Аталары Шаншар абыз, Бұлбұл, өз әкесі Келдібек есімдері елге белгілі әділ билер болған. Қ.д.Қ-тің оқыған жерлері, алған білімі туралы гнаұты дерек жоқ. Дегенмен, ел аузындағы әңгіме-аңыздар мен биден жеткен шешендік сөздер оның өз заманында білімді де жетелі, халықтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүр, рәсімдерін, ата жолы заңдарын мейлінше мол меңгерген, озық ойлы, әділ де көрген, батыл да батыр адам болғандығын айқын аңғарғандығын айқын аңғартады. Әділдігі мен алғырлығы үшін Тәуке хан Қазыбекті Орта жүздің Бас биі еткен. Би әз-Тәукенің тұсында хан кеңесінің тұсында хан кеңесшісінің бірі болса, кейін Сәмеке, Әбілмәмбет, Абялай ел билеген кезеңдерде де мемлекет басқару ісіне жиі араласып, ішкі-сыртқы саясатта хандарға ақыл-кеңестер беріп отырған . Қ.д.Қ. бидің жастық шағы мен бүкіл саналы өмірі қазақ елінің өз ішінде рулық-тайпалық алауыздықтар мен хандық билікке таластың неғұрлым өршіген, көрші мемлекеттердің көз тігуі жиілеп, Жоңғар шапқыншылығы үдей түскен кезеңге тап келді. Сндықтан да батыр білекті, отаншыл жүректі алғыр азаматтаың тым ерте атқа мінуіне тура келген. Ел аузындағы аңыз-әңгімелерге қарағанда, ол Тәуке ханның белгілі би-батырлары бастаған елшілігіне атқосқыш болып алғаш рет қалмақ қоңтайшысы Цэван-Рабданға барғанында 14 жаста екен. Қылышынан қан тамған қаһарлы қалмақ ханының алдында қазақ билері жасқаншақтық танытып, күмілжіңкіреп қалған сәтте жасөспірім Қазыбек: «Дат, тақсыр!» - деп жұлқынып алға
        
        Қаз дауысты Қазыбек
Қаз дауысты Қазыбек Келдібекұлы (1667, Сыр ... ... обл. ... ауд. ... ... ... бұрынғы
деректерге 1665-1765) қазақ халқының 17-18 ... үш ұлы ... ... ... және ... қайраткері. Орта жүз арғын
тайпасының ... ... ... ... ... ... Арғы
Аталары Шаншар абыз, Бұлбұл, өз ... ... ... ... әділ ... болған. Қ.д.Қ-тің оқыған жерлері, алған білімі
туралы гнаұты ... жоқ. ... ел ... ... мен
биден жеткен шешендік сөздер оның өз заманында білімді де ... ауыз ... мен ... ... ата ... ... мол меңгерген, озық ойлы, әділ де ... ... ... адам болғандығын айқын аңғарғандығын айқын ... мен ... үшін ... хан ... Орта ... Бас ... Би ... тұсында хан ... ... ... бірі ... кейін Сәмеке, ... ... ... ... де мемлекет басқару ісіне жиі араласып, ішкі-
сыртқы саясатта ... ... ... ... . ... бидің
жастық шағы мен бүкіл ... ... ... ... өз ... ... ... мен хандық билікке таластың неғұрлым өршіген,
көрші ... көз ... ... ... шапқыншылығы үдей
түскен кезеңге тап келді. ... да ... ... ... ... ... тым ерте атқа мінуіне тура ... ... ... қарағанда, ол Тәуке ханның белгілі би-
батырлары ... ... ... ... ... рет қалмақ
қоңтайшысы Цэван-Рабданға барғанында 14 ... ... ... ... ... ... ханының алдында қазақ билері жасқаншақтық
танытып, күмілжіңкіреп ... ... ... ... «Дат,
тақсыр!» - деп жұлқынып алға шығады да: ... ... мал ... ... соқтықпай жай жатқан елміз. ... ... деп, ... шетін жау ... деп - ... ... ... ... ... басынбаған елміз, басымыздан
сөз ... ... ... ... ... ... дәм-тұзын ақтай
білген елміз. Бірақ асқақтаған хан ... – хан ... ... ... Атадан ұл туса - құл боламын деп тумайды, анадан қыз
туса - құң ... деп ... ұл мен ... ... құл мен ... отыра алмайтын ... Сен ... ... біз ... ... ... ... теліткелі келгенбіз.
Танымайтын жат елге ... ... ... ... ... ... Сен ... болсаң, мен арыстан - ... ... сары ... ... ... - жөніңді айт,
бермесең - тұрысатын жеріңді ... - ... Жас ... ... бас ... ... да, ... шақырған ізгілікті де
аңғарған қалмақ ханы әділдікке жығылып, ... мен ... ... ... қыздың дауысындай екен, бұдан былай ... Қаз ... ... ... - деген. Елшілік жау ... ... ... мал, ... мүлігімен шашау шығармай
қайтарып, елге олалы оралған. ... ... ... де ... рет ... барып, ел ... дақ ... ... ... қайтқан. 17 ғ-дың соңғы ширегінде ең жатқан қазақ
жеріне көз ... ... ... ... мен Орта ... қоқан-лоқысы, қарамағындағы ұлыстарды жеке ... төре ... ... ... мен ... өзара
айтыс-тартыстары әз-Тәукенің бір ... ... ... ... ... мемлекетті тұтастығына қауіп төндіре
бастады. Ендігі ... ... ... ... ... ... заңдары «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның
ескі жолы» сияқты ел ... ... ... ... ... өтей ... күйге жетті. Осыны ... ... ... ... өз ... ... үш кемеңгері - үйсін Төле,
алшын ... ... ол ... жаңа заң ... - ... ... Күлтөбенің басында бүкіл халық алдында ... үш ұлы ... ... ел ... ... ... ... жесір дауы, құн төлеу, кек алу, ұрлық-қарлыққа тынйым салу, ... ру ... ... ел ... ... басқару, Отан
қорғау, сыртқы жаулардың ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жаңага белгіленді. 1718 ж. әз ... ... ... ... ... ... да үдей
түсті, ... ... ... ... ... ... башқұрттар, орыс қазактар, Еділ калмақтары қыспаққа алды Ел
"Ақтабан шұбырынды,Алқакөл ... ... ... ... ... осы ... Қазыбек би Сәмехе. Әбілмәмбет хандардың, Барак, Батыр,
Абшай сұлтандардың арасын ... күш ... ... ... ... И.И. ... ... сияқты Ресей үкіметінін шенеуніктері
аршлы орыс патшасымен достық қарым-қатынас орнатуды жактады. Би тал ... ... ... ... белсенділік танытқан. Ол 1731 ж. ... ... ... Әбілқайыр ханға айтарлықтай қолдау көрсетті. ... Орск ... ... Орта жүз ханы ... пен ... ... хат
жазып. Арғын тайпасының атынан ант беруге әзір ... ... Осы ... ... ... отаз мың қолдық әскері Орта жүз иеліктеріне
тұтқиылдан шабуыл жасап, Абылай сұлтан тұтқынға түсіп калғаңда ... ... ... үшін ... келген барлық дипломаттық айла-әрекеттерін
жасап баққан, орыс ... ... ... ... ... Ауызекі әшімелерде 1742 ж. ерте көктемде Казыбектің Қолдан-Серенге
өзінің де барғандығы ... ... 1743 Ж. ... ... ... 33 қаласы Әбілмәмбетханға кайтарып беріген. Би булан кейін де орыс
патшалышнан қол үзген жоқ. ... ... ... ... ... фон ... ... сыртқы істер алқасына 1763
ж. 11 наурызда жолдаған мәлімдемесіндегі. Орта жүздің төбе биі ... ... ... қарайтындығы жайлы тұжырым куә. Бірақ би 1762 ... ұлы ... Цин ... ... ... ... бас ... Абылай сұлтанға Қытай
боғдыханынан іргені аулақ алуға кенес берген. ... ... ... ру аралық, сұлтанлар арасындағы киюлжін тартыс-тарға да әділ билігін
айтып отырган. Орыс патшасының ... ... 1740 жылы ... ... Қарасақалдын Қабанбай батыға бармас бұрын Қазыбек
биге келіп ... 1761 х. ... Орта жүз ханы ... ... Есім ... теперіш көріп, қаладан қуылғанда өз баласы
Әбішейіз бен Қазыбек биді арха ... ... ... ұлы ... қазылығына
жүгінгені тарихтан белгілі. Ал Барақ сұлтан қасастықпен 1748 ж. 24 тамызда
Кіші жүз ханы ... ... мұны ел ... ... ... деп ... Қазыбек бидің артында кейінгі ұрпаққа жарық жұлдыздай
жол көрсетіп, жөн-жоба ... ... ... ... сөздер қалды. Олар
ел жадында құрандай жатталып, қалауы ... саф ... таза ... ... ... ... көмей кемеңгер бидің шешендік сөздері айтпақ
ойының ұшқыр да тапқырлығымен, тап бясатын ... ... ... ... де ... ерекшеленеді. Оның тұжырымы терең
толғаулары, суырып ... ... ... ... ... ойын да ... нақылға толы мақал түрінде өрілгең. Сондықтан Қ. Д. Қ- ... ... мұра ... ... ... ... лайықты орын алған. Бн 18
ғ-дың 40-жылдарының басында Сыр бойынан Арқаға қарай ауа көшіп, Ұлы-тау,
Қарқаралы ... ... ... ... ... ... ... Бекболат, Қазымбет, Базаргелді, Барқы, Сырымбет есімді бес
ұл, Маңқан (Қамқа) ... бір қыз ... ... ... ... ... сөз ұстаған парасатты әділ қазылар атанған.
Баласы Бекболат, одан ілгері жалғасатын Тіленші, Алшынбайлар да ... ... ... әділ де тура ... ... ... ... Бәпиұлы да Қазыбек бидік ұрпағы. Қазыбек би қыс түсе Семізбұғы ... ... ... 97 ... дүниеден өткен. Марқұмның мәйітін
Бекболат оңаша киіз үйде төрт ай сақтап, көктем шыға ... ... ... ... ... ... ... құлпытас орнатқан. Қазыбек
бидің қайраткерлік қызметі мен ше-шендік өнері ... А.И. ... ... ... ... т.б. ... Жазушы С.Сматаевтін "Елім-ай" романында кеменгер бидін келісімді
тұлғасы жасалған. Қарағанды облысында бір ... ... ... ... би ... ... ел ... — Астанада ескерткіш
орнатылған. Қазыбек бидің әдеби мұрасы әр жылдың баспадан жарық ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
«Қасымханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Әз Тәуке ханның «Жеті жарғысы». Үндістандағы «Ману заңы»12 бет
Алаштың алдаспаны11 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Бұқар жырау жайында9 бет
Малайсары тархан17 бет
Төле би жайлы37 бет
Шақшақұлы Жәнібек3 бет
Шешендік өнердің халықтық сипаты3 бет
Қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь