Қазақстандықтардың партизандық ерліктері

Жоспар:

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1.Қазақстандықтардың партизандық ерліктері.

ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Қазақстандықтардың майданға аттануы және олардың қаһарман ерліктері
1941 жылы 22 маусымда фашистік Германияның әскерлері Кеңестер Одағына басып кірді. Төрт жылға созылған Ұлы Отан соғысы Кеңес Одағы үшін бұрын-соңды бастан кешкен барлық соғыстардың ішіндегі ең ауыры болды. Соғыс елді біртұтас жауынгерлік лагерьге айналдыруды, бүкіл экономика мен кеңес халқының күш-жігерін майдан мүддесіне, жауды жеңу мақсатына жұмылдыруды талап етті. Қазақстан еңбекшілері бұл міндетті толығымен қолдады. Сөйтіп, халық азаттық соғысына бір кісідей көтерілді. Ұлы Отан соғысы басталған алғышқы күндері өткен жиындарда олар Отан алдындағы парызын орындауға әзір екендіктерін білдірді. Қызыл Армияның қатарына өз еріктерімен баратындықтары туралы қалалық және аудандық әскери комиссариаттарға мыңдаған арыздар түсіп жатты. Жас жігіттер мен қыздар, аға буын өкілдері қолдарына қару алып, майданға аттануға тілек білдірді.
Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қырғызстаннан шақырылған жігіттерден 316-атқыштар дивизиясы жасақталды. Оның командирі болып азамат соғысына қатысушы генерал И. В. Панфилов тағайындалды. Соғыстың бастапқы үш айының ішінде Қазақстанда 238, 310, 314, 387 жәғіе 391-атқыштар дивизиялары құрылды. 1941 жылдыц аяғына дейін мұнда тағы бір дивизия, үш бригада жасақталды. Соғыс кезінде небары республикада 12 атқыштар, 4 атты әскер дивизиясы, жиырмадан аса атқыштар және атты әскер бригадалары, әуе күштерінің, зеңбірекшілерінің полктері, әр түрлі соғыс саласының ондаған батальондары құрылды. Республика адам күштерімен тек қазақстандық құрамалар мен бөлімшелердің ғана емес, сондай-ақ Қазақстаннан тыс жердегі басқа да құрамалар мен болімдерді толықтырып отырды. Қарулы күштер мен еңбек армиясының қатарына барлығы 1,8 млн. қазақстандықтар қатысты. Республика майданға 14,1 мың жүк және жеңіл автомашина, 1,5 мың трактор, 110,4 мың жылқы және 16,2 мың арба жіберді.
Қазақстан офицер кадрларын және армия мен флот үшін резерв даярлау ісіне лайықты үлес қосты. 1941-1945 жж. әскери оқу орындарына 42 мыңнан астам жас қазақстандықтар жіберілді, республика жерінде тұрған 27 әскери оқу орны 16 мындай офицер даярлап шығарды.
Ұлы Отан соғысының даңқты тарихының беттеріне жазылған қазақстандықтардың ерлігі аз болған жоқ. Еліміздің басқа да халықтарының ұл-қыздарымен қатар біздің республиканың жастары да жаумен Балтық теңізінен Қара теңізге дейінгі майдан шептерінде ерлікпен шайқасты. Қазақ-стандықтар соғыстың алғашқы күндерінен бастап басқыншылармен кескілескен ұрыс жүргізді. Даңқты Брест қамалын қорғаушылардың қатарында мыңдаған қазақстандықтар болды. Олардың арасында Ғ. Жұматов, Ш. Шолтаров, В. Лобанов, К. Әбдірахманов, К. Иманқұлов, Е. Качанов, В. Фурсов т. б. жаумен жан аямай шайқасып, ерліктің үлгісін көрсетті. Ұлы Отан соғысының алғашқы айларында қазақстандықтар Лиепая, Перемышль, Саарема аралы, Минск, Одесса, Бельцы, Шауляй, Севастополь және т. б. қалалар үшін шайқасты. Әсіресе 1941 жылғы қараша, желтоқсан айларында Мәскеу түбіндегі шайқаста қазақстандықтардың жауынгерлік даңқы шықты. Республикада жасақталған 316-атқыштар дивизиясына астанаға апаратын негізгі өзекті жолдардың бірі - Волокаламск тас жолын қорғау тапсырылды. Мұнда майор Бауыржан Момышұлы басқарған 1073-ші атқыштар полкі жау шабуылына дивизияның басқа бөлімдерімен бірге ерлікпен тойтарыс берді. /Б. Момышүлына 1990 жылы Совет Одағының Батыры атағы берілді/. Қысқа мерзім ішінде бұл дивизияның жауынгерлері бір танк және екі жаяу әскер дивизиясын талқандады. 316-дивизияның жоғары қаһармандық қабілетін қамтамасыз етуге оның командирі И. В. Панфилов зор еңбек сіңірді.
Дубосеково разъезі түбінде 28-панфиловшы жауынгерлер жаудың 50 танкісінің шабуылына қарсы тұрды. Саяси жетекші В. Г. Клочковтың жауынгерлерді ерлікке жігерлендіріп: "Ресей жері кең байтақ, бірақ шегінер жер жоқ, артымызда Мәскеу!"- деген сөздері бүкіл майданға тарап кетті. 28 жауынгер - орыстар, қазақтар, украиндар, қырғыздар - 4 сағат бойы өршелене жасалған жау танктерінің тынымсыз шабуылына ерлікпен тойтарыс берді. Олар қасық қаны қалғанша шайқасты. Бәрі дерлік қаза тапты, бірақ жауды өткізбеді. Сондай-ақ Мәскеуді қорғау тарихына панфиловшылар дивизиясы бөлімдерінің саяси жетекшілері П. В. Вихров, М. Ғабдуллин, автоматшылар Т. Тоқтаров, Р. Аманкелдиев өздерінің ерліктерімен мәңгі өшпес із қал-дырды. 316-дивизия жауынгерлерінің ерлігі мен қаһармандығы жоғары бағаланды. 1941 жылы 17 қарашада оған құрметті 8-ші Ұлан дивизиясы атағы берілді. Мәскеу түбіндегі үлы шайқасқа панфиловшылардан басқа Қазақстанда жасақталған 312, 238, 391, 39, 387-ші атқыштар дивизиялары, 74, 75-ші теңіз флот бригадалары қатысты.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Б. Ғ. Аяған, М. Ж. Шәймерденова: «Қазақстанның қазіргі заман тарихы» - Алматы, Атамұра, 2005 ж.

2. Қазақстан мектебі журналы №11, 2006 ж.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1.Қазақстандықтардың партизандық ерліктері.
ІІІ. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Қазақстандықтардың майданға аттануы және ... ... ... жылы 22 ... ... ... әскерлері Кеңестер Одағына
басып кірді. Төрт жылға ... Ұлы Отан ... ... ... үшін ... бастан кешкен барлық соғыстардың ішіндегі ең ауыры болды. Соғыс елді
біртұтас ... ... ... ... ... мен кеңес
халқының күш-жігерін майдан мүддесіне, жауды жеңу мақсатына ... ... ... ... бұл міндетті толығымен қолдады. Сөйтіп,
халық азаттық соғысына бір ... ... Ұлы Отан ... ... ... ... жиындарда олар Отан алдындағы парызын орындауға әзір
екендіктерін білдірді. Қызыл Армияның ... өз ... ... ... және ... әскери комиссариаттарға
мыңдаған арыздар түсіп жатты. Жас жігіттер мен қыздар, аға буын ... қару ... ... ... ... білдірді.
Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ Алматы, Жамбыл, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... командирі болып азамат соғысына ... ... И. В. ... Соғыстың бастапқы үш айының ішінде Қазақстанда 238, 310, ... ... ... ... ... 1941 ... аяғына дейін мұнда
тағы бір дивизия, үш бригада жасақталды. Соғыс кезінде небары ... ... 4 атты ... ... ... аса ... және атты әскер
бригадалары, әуе күштерінің, зеңбірекшілерінің полктері, әр ... ... ... батальондары құрылды. Республика адам күштерімен тек
қазақстандық ... мен ... ғана ... сондай-ақ Қазақстаннан
тыс жердегі басқа да құрамалар мен болімдерді толықтырып ... ... мен ... армиясының қатарына барлығы 1,8 млн. ... ... ... 14,1 мың жүк және ... ... 1,5 ... 110,4 мың жылқы және 16,2 мың арба жіберді.
Қазақстан офицер кадрларын және армия мен флот үшін ... ... ... үлес қосты. 1941-1945 жж. әскери оқу ... 42 ... жас ... ... республика жерінде тұрған 27 ... орны 16 ... ... ... ... Отан ... ... тарихының ... ... ... аз болған жоқ. Еліміздің басқа да халықтарының ұл-
қыздарымен қатар ... ... ... да жаумен Балтық теңізінен
Қара теңізге дейінгі майдан шептерінде ерлікпен шайқасты. ... ... ... ... ... кескілескен ұрыс
жүргізді. Даңқты Брест қамалын ... ... ... ... ... ... Ғ. ... Ш. Шолтаров, В.
Лобанов, К. Әбдірахманов, К. Иманқұлов, Е. Качанов, В. Фурсов т. б. жаумен
жан ... ... ... ... ... Ұлы Отан ... ... қазақстандықтар Лиепая, Перемышль, Саарема аралы, Минск, Одесса,
Бельцы, Шауляй, Севастополь және т. б. қалалар үшін шайқасты. ... ... ... ... айларында Мәскеу түбіндегі ... ... ... ... ... жасақталған 316-
атқыштар дивизиясына астанаға апаратын негізгі ... ... бірі ... тас ... ... ... ... майор Бауыржан Момышұлы
басқарған 1073-ші атқыштар ... жау ... ... ... ... ... ... берді. /Б. Момышүлына 1990 жылы Совет
Одағының ... ... ... ... ... ішінде бұл дивизияның
жауынгерлері бір танк және екі жаяу ... ... ... ... жоғары қаһармандық қабілетін қамтамасыз етуге оның ... ... ... зор ... ... ... түбінде 28-панфиловшы жауынгерлер ... ... ... қарсы тұрды. Саяси жетекші В. Г. ... ... ... ... жері кең ... ... шегінер
жер жоқ, артымызда Мәскеу!"- деген сөздері бүкіл майданға тарап ... ... - ... ... ... қырғыздар - 4 сағат бойы өршелене
жасалған жау танктерінің тынымсыз шабуылына ерлікпен ... ... ... қаны ... ... Бәрі ... қаза тапты, бірақ ... ... ... ... ... ... ... саяси жетекшілері П. В. Вихров, М. Ғабдуллин, ... ... Р. ... ... ерліктерімен мәңгі өшпес із қал-дырды.
316-дивизия жауынгерлерінің ерлігі мен қаһармандығы жоғары бағаланды. 1941
жылы 17 ... оған ... 8-ші Ұлан ... ... ... ... үлы ... панфиловшылардан басқа Қазақстанда жасақталған 312,
238, 391, 39, 387-ші ... ... 74, 75-ші ... флот бригадалары
қатысты.
Гитлершіл басқыншылардың Мәскеу түбінде талқандалуы жау әскерлерінің
рухын түсірді. Гитлердің қауырт соғыс ... ... ... ... армиясының жеңілмейтіндігі жөніндегі аңыз адыра қалды.
Қазақстанда құралған басқа дивизиялар, бригадалар мен полктер Ұлы ... ... 1942 жылы ... Бұл кезде Ақтобеде жасақталған
312-ші дивизия Малоярославль ... ... ... дивизиясына қарсы бір
жеті бойы қасарысқан қорғаныс ұрысын жүргізді. Шымкент ... ... ... ... ... ... ... ұстап тұрды,
одан Солтүстік Кавказға шегініп, адам күштері аз қалғаннан кейін сол жерде
таратылды.
Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... ... сұрапыл шайқасқа қатысқан құрамалардың арасында Қазақстанда жасақталған
38-атқыштар дивизиясы бар еді. Ол әр кезде 62-армия ... В. ... ... ... Ф. И. ... сон-дай-ақ Сталинград үшін
болған шайқастың негізгі ауыртпалығын көтерген ... ... ... ... ... ... ... түбіндегі ұрыстарда Жамбыл
қаласында жасақталған 81-атқыштар дивизиясы ... ... ... ... 1942 ... ... аяғы - ... басында бұл дивизия
Котельниково қаласын алуға, сөйтіп ... ... ... ... ... босату үшін әрекет жасаған неміс-фашист әскерлеріне
қарсы шайқастарға қатысты. Сондай-ақ Орал ... ... ... ... ... Элиста-Астрахань жолы арқылы Еділ
өзенінің төменгі сағасына өтуге тырысқан ... ... ... белімдерінің
жолын бөгеді. Қызыл әскер бөлімдерімен шайқастарда ... ... ... әскерлері Астраханға шабуыл жасауға ... бас ... ... тек ... ... ғана ... ... Курск иінінде, Днепр, Ленинград үшін ... ... ... ... ... ... қызмет ... ... Д. ... ... ... зеңбірекке бе-
кітілген аэростат командирі С. Жылқышиевтің ... ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан облысындағы ... ... ... ... өз есімін ошпес даңққа бөледі. Ол ... ... ... бар бір ... ... ... ... адамы
қалғанша соғысты. Жаралы болып ес-түссіз жау қолына түскен одан ... ... ... алмақ болып азапқа салды. Тістерін сындырып,
құлағын кесті. Осындай азапта жау ... ... ... ... ... ... көрсеткен А. Ахметовты қанішерлер үстіне жанармай құйып
өртеп жіберді. Батыр жігіт жау алдында сес ... ... ... Елге ... ... ... майдангер жазушы Павел Кузнецовтың очерктері арқылы
жетті.
Қуатты жарылғыш минамен жау ... ... ... Қарсыбай
Сыпатаев, жаудың пулеметтен оқ шашып тұрған дзотының аузын өз кеудесімен
жапқан Ленинград қорғаушысы ... ... ... ... ... ... дейін тарихи оқулықтарда қазақ ұшқышы Кеңестер Одағының
батыры Нүркен Әбдіровтің ерлігі жөнінде, ... ... ... Н.
Гастеллоның отқа оранған ұшағын жаудың танк колоннасының үстіне шүйілдіре
құлатып,тас-талқан еткен ... ... ... адам ретінде жазылып
келді. Нүркен де 1942 жылы 19 желтоқсанда ... ... ... жау оғы ... жана ... өзінің «Ил-12» ұшағын неміс
танктерінің шоғырланған қалың ортасына ... ... көп ... қаза тапқан. Бұл ерен ерлікті соғыстың алғашқы 5-ші күні капитан
Масловтың экипажынын құрамында (капитан Гастеллоның экипажынан сәл ... ... ... ... ... ... ... Бақтыораз Бейсекбаев та
жасаған еді. Бұл тарихи әділеттік арада 56 жыл ... ... ... ... ... және ... ... Қаһарманы атағы
берілді.
Сталинград түбіндегі жеңістен кейін 1943 ... ... ... ... ... ... ... ілгері жылжып, Белгород-Орел ... ... сол ... ... айында Курск иінінде орасан зор шайқас жүрді.
Курск шайқасына қатысқан әскери бөлімдердің қатарында қазақстандық 72-ші
және 8-ші ... ... да ... 72-ші ... жауынгерлері
Белгородтың оңтүстік-шығысына қарай өңірдегі неміс әскерлерінің шабуылына
қарсы қорғаныс шебінде қимыл жасады. ... ... ... ... ... да Орел-Курск иінінде жау әскерлерімен жойқын ұрыстар
жүргізді. Сөйтіп, гитлершілдердің бұл ... ... ... жасау
әрекетінен ештеме шықпады. 1943 жылы 5 тамызда 72-ші және 8-ші дивизия
жауынгерлері ... ... және ... майдандарьшыц әскерлері Орел және
Белгородты немістерден азат етті. Сол жылғы ... 100-ші ... ... ... ... майдаиындағы 3-ші екпінді армия құрамында Невель
қаласын азат ету операциясына қатысты. 1943 жылы 17-ші қыркүйек - ... 101-ші ... ... ... ... 4-ші ... армия
құрамында Демидово қаласы маңындағы жаудың бекінісін бұзып ... ... ... ... 158 ... мен ... жаудан тазартты. Батыс
майдан әскерлерінің құрамында сондай-ақ қазақстандық 30-ші гвардиялық және
8-ші атқыштар ... да ... ... ... кейін Қызыл армия бөлімдерінің кеңінен етек
алған шабуылы барысында Днепр өзенінен өтіп, туысқан Украин жеріп азат ... орын ... ... ұлы озенін кесіп өтудегі жанқиярлық ерлігі
үшін 123 қазақстандық жауынгерлерге Кеңес ... ... ... ... ... басында Ресей Федерациясының солтүстік-батыс аудандарын азат
етуге Ленинград майданы әскерлерінің құрамында қазақстандық 314-ші атқыштар
дивизиясы, 219-шы атқыштар ... ... ... Волхов майданындағы
басқа да кұрамалармен бірлесе қимыл ... ... ... ... ... ... ... босатты, сол үшін оған "Новгородтық
дивизия" деген құрметті атақ ... ... ... ... ... шабуылға сондай-ақ 319-ші атқыштар, 8-ші және 30-шы ... ... мен 756-шы ... ... ... жылдың күзі - 1945 жылдың ... ... ... ... езгіден азат ету ісіне де үлкен үлес ... ... ... Еуропа елдерін азат ету жорығында ерекше көзге түскен
Қызыл Армия белімшелері мен ... ... ... 72-ші және ... ... ... ... ерлікпен шайқасты. Варшава-Берлин
бағытында 1-ші Белорус майданының құрамында 27-ші ... Тулы ... ... ... ... шы-ғып, 1945 жылғы 23 ақпанда
Познань ... азат ... ... ... ... қамалы
Померанияда қазақстандық 456-шы және 209-шы ... 173-ші ... ... ... ... ... ... болуына Қазақстанда
жасақталған 310-шы Новгородтық атқыштар дивизиясы елеулі үлес қосты. 1945
жылдың 16 сәуірінен бастап - 2 ... ... ... жауынгерлер
Германияның астанасы Берлинді алуға қатысты. Лейтенант Рахымжан ... ... ... бірге алғашқылардың бірі болып, Рейхстаг
қабырғасына қызыл жалау тікті.
Соғыс аяқталар кезінде сақталған ... ... 12 ... ... атаққа ие болды. Олардың бесеуі Кеңестер Одағының орденімен
бір рет, ... екі рет, ... үш рет ... Бес дивизияға Кеңестер
Ода-ғының ең жоғарғы құрметті әскери белгісі - гвардиялық ... ... ... ... белсене қатысты. Толық емес
мәліметтерге қарағанда, Украинаның партизандық құрамалары мен отрядтарында
- 1500, ... ... - 220, ... ... - ... астам қазақ
жігіттері соғысқан. Белоруссияның әр түрлі ... ... ... ... ... мен ... 1500-ден аса қазақстандықтар болған.
Партизан қозғалысына қатысқан ... ... ... Г. ... ... А. ... 3. ... Б. Оразбаев, Қ. Қайсенов, Ә. Шәріпов,
Т. Жанкелдин, Ж. Саин, т. б. ... ... зор ... ие ... ... ... соғыстың Қиыр Шығыстағы соңғы ошағын жоюға да
белсене ... 1945 ... 9 ... 52-ші ... ... ... ... басқарған тобы Аргуни өзенінің жағасында болған шайқаста 20 ... ... 4 ... ... алып, әскср бөлімдеріне жол ашты.
Келесі күні 150-ші пулемет батальонының жауынгері Л. Г. ... ... ... жау ... ... ... жауып, жолдастарының өмірін сақтап
қалуды қамтамасыз етті. 165-ші атқыштар ... ... Н. Д. ... ... жапондардыц қорғаныс шебін талқандауды ұйымдастырып,
Харамитог бекініс ауданының 7 ... мен 198 атыс ... ... ... жағдай
жасады. Сөйтіп, кеңес әскерлерінің құрамындағы Қазақстан жауынгерлерінің
ерлігі Жапонияның квантун армиясын 15-20 күн ... ... және ... ... ... шешуші рөл атқарды.
Жапонияның 1945 жылғы кыркүйектің басында тізе ... ... Ұлы Отан ... және ... ... жүзілік соғыс аяқталды. Адамзат
соғысқұмар фашистік диктатураның дүние жүзіне үстемдік жүргізу ... ... Отан ... майдандарында көрсеткен ерліктері үшін 96638
қазақстандықтар Кеңес Одағының орден, медальдарымен ... ... ... ... ... ... ... берілді. Олардың 99-ы
қазақ. Солардың қатарында Кеңестік Шығыстың қос қарлығашы, қаһарман қыздары
- Әлия ... мен ... ... бар. ... Одағының Батыры атағы
ұшқыштар Т. Бегилдинов, Л. И. Беда, И. Ф. Павлов, С. Д. ... ... ... 110 ... Даңқ орденінің үш дәрежесіне ие болды.
Соғыс Қазақстан үшін өте қымбатқа ... Ұлы Отан ... 603 ... азаматтары ерлікпен қаза тапты.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Б. Ғ. Аяған, М. Ж. Шәймерденова: «Қазақстанның қазіргі заман тарихы» -
Алматы, Атамұра, 2005 ... ... ... ... №11, 2006 ж.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандықтардың Ұлы Отан соғысы майдандарына аттануы және олардың жанқиярлық ерліктері12 бет
1941-1970 жж. кеңес мектебі мен педагогикасы20 бет
Арал қаласы13 бет
Шет елдердегі жеке табыс салығы19 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстандықтардың майдан мен тылдағы ерлігі15 бет
Қаныш Сәтбаевтың16 бет
Бауыржан Момышұлы2 бет
Қазақстан Республикасы тәуелсіз - Егеменді бір тұтас мемлекет7 бет
Абылай және қазақ батырларының ерліктері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь