Геосаясат

Геосаясат түсінігі, пәні, объектілері.
Геосаясат классиктерінің негізгі идеялары мен принциптері
Қазіргі заманғы Батыстың геосаяси теориялары мен мектептері.
Орыс геосаясат мектебі және евразиялық идея
        
        Геосаясат түсінігі, пәні, объектілері.
Геосаясат классиктерінің негізгі идеялары мен принциптері
Қазіргі заманғы ... ... ... мен ... ... мектебі және евразиялық идея
Геосаясат түсінігі, пәні, объектілері.
Геосаясат деп географиялық, тарихи, саяси және ... да ... ... ... ... ... тигізетін әсерін
айтады. КСРО-да геосаясат ұзақ жылдар буржуазиялық, жалған ... ... тек 80-шы ... ғана оған деген көзқарас өзгерді. ... ... ... ... ... швед ... ... Челлен (1864-
1922 ). Ол геосаясатқа «мемлекетті географиялық организм немесе ... деп ... ... ... ... ... Ал ... Фридрих Ратцель (1844-1904) геосаясат жайында «Геосаясат
мемлекетті қатып ... ... ... ... ... үнемі қозғалыста
болатын тірі организм ретінде қарастырады» ... Яғни ... ... ... қарым-қатынастағы саяси құбылыстарды зерттейді.
Қысқасы, геосаясат мемлекеттің ... ... ... және адам ... ... пайдалануына қатыстылардың барлығын
зерттейді. Геосаясаттың объектілері ғаламдық ... пен ... ... ... мен ... болып есептелді. Жалпы,
геосаясат әлемдегі оқиғаларды өзгертудің, оған әсер етудің ... ... ол ... көптеген елдердің саясатын болжай алатын да құрал. Ал
геосаясат пәні деп ... және ... ... шешу кезіндегі
геосаясат субъектілерінің өзара қарым-қатынасын айтамыз.
19-20 ... ... ... үшін ... ... және ... факторлар үлкен рөл ойнап келсе, қазіргі
кезеңде жағдай біршама өзгерді. 21 ... ... әсер ... ... ... ... геосаяси жағдайлар тұрақсызданып
барады. Мысалы, 21 ғасырда геосаясатта ақпараттық фактор ... ... ... ... мен ... қарыштап дамуы да геосаяси
ойларға өзгерістер әкелді. Айталық, алыс ... ... мен ... ... да бір қатып қалған теорияларға бағынышты емес екендігін
көрсетеді.
Геосаясатты өркениеттік, ... ... ... ... қарастыруға болады. Өркениеттік тұрғының негізін
қалаушы орыс ғалымы ... ... ... ... әскери-
стратегиялық теориядан бастау алады деп ... ... ... ... Карл фон ... ... Мольтке жатады. Алайда осы
теорияның дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... теоретигі және тарихшысы Альфред Мэхен (1840-1914) ... ... ... «Теңіз күшінің тарихқа әсері» 1890 жылы жарық көрді.
Сондай-ақ, геосаясат теориясы географиялық детерминизм концепциясынан
да бастау алады. Бұл ең ... келе ... ... ... ... жер ... ... өзен және т.б.) ... пен ... ... ... ... ... ... және басқа да антик авторларының
еңбектерінде кездеседі.
Геосаясат классиктерінің негізгі идеялары мен ... ... ... өмір ... ... ... деген басты
еңбегінде «мемлекетті тірі организм» деп суреттейді. ... ол ... адам ... өсіп ... ол ... иесі ... деп жазды.
Челленнің түсінігі бойынша жер ... мен ... ... ... ... ... әрі оның идеясын ... ... ... ... ... сұрыпталу жолымен дамып, үлкен мемлекеттер
кеңістік үшін кішкентай мемлекеттерді басып алып отырады.
Геосаясат ғылымының дамуына үлкен үлес ... бірі ... ... Макиндер (1861-1947). Макиндердің айтуынша, мемлекет үшін
географиялық жағынан ең ыңғайлы ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзін бақылап отырған ыңғайлы деп
түсіндірді. Тарихта сондай мүмкіндікке ие болған халықтардың ... ... ... монғолдарды жатқызды. Оның айтуынша, Азияның осындай
жауынгер ... ... ... ... ... арқасында ғана
Европа орталықтанған мемлекеттер құрып, өз өркениетін дамыта ... ... ол өз ... ... ... ... кім де кім ... онда ол дүние жүзін де ... Ал ... ең ... Макиндердің пікірінше, Евразияның орталығы – «әлемнің кіндігі»
немесе «Хартленд» болды.
Жалпы, Макиндер жердің геосаяси картасын үшке бөлген.
1. ... ... - ... ... ... ... мен Каспий және
Арал теңіздері жатады (Хартленд)
2. «Сыртқы жартыайға» АҚШ, Англия, Жаполния елдері кіреді.
3. «Ішкі ... ... ... ... ... және т. б.
(Римленд)
Ал геосаясаттағы «Теңіз күші» теориясының авторы американдық адмирал
Альфред ... ... ... Ол 19 ... аяғы мен 20 ... ... ... мен саясаткерлердің ... ... ... Ол ... 1890 жылы ... ... күшінің
тарихқа әсері» деген кітабында «теңіздегі иелік етіп, оны ... ... ұлы ... бірі ... және ... ... тұжырым жасайды.
Мэхен теңіздер арқылы тауарларды тасымалдау ... ... бұл ... басты артықшылығы деп есептеді. Оның айтуынша, мемлекетте теңіз
флотының болуы және ... ... ... ... орналасуы мемлекеттің
дамуына жақсы әсер ете алады.
Мэхен АҚШ-тың теңізге қатысы тұрғысынан жазған еңбегінде «АҚШ мықты
теңіз ... болу үшін ... ... ... ... ... ... орнатып, Германияның теңіздегі жолдарына бөгет жасауы
керек» деді. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... болуын және Азия елдеріне қарсы Европалықтардың бірігіп
күресуін қолдады. Мэхеннің пікірінше, АҚШ дүние ... ... және ... ... ... орынға шығып, әлемдік
үстемдік орнатуы тиіс болды.
Ал француз геосаяси ... ... ... ... де ла ... ... концепциясының авторы болып есептелді. Егер
«саяси география» терминінің авторы Ф.Ратцельдің ... ... ... ... ... ... ... де ла
Бланштың концепциясының ортасында адам ... Ол ... ... ... ... ... географиялық ортаның адамға тигізетін
әсерін зерттеу болды. Ол адамның ерік-жігері мен ... ... ... оны ... ... бірі ... қарастыра келіп, «адам
жер бетіндегі процестерге белсенді әсер етуші және ... ... ... ... Өзіне дейінгі неміс геосаясаттанушыларын қатты
сынға алған ол ... ... ... гөрі ... рөлі үлкен»
деген тұжырым жасады.
Ал тағы бір геосаясат теоретиктерінің бірі американдық ғалым Николас
Спайкмэн ... ... ... бірі ... ... ғылым ретінде емес, тиімді халықаралық саясат жасап беретіндей
аналитикалық тәсіл ретінде қарады. Ол ... ... ... он ... ... деді. Олар: жер бедері, табиғи шекаралар,
халық көлемі, жазба байлықтары, экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... деңгейі,
саяси тұрақтылық, ұлттық рух. Егер ... ... ... онда ол ... өз ... бір ... құрбандыққа
шалып отырады дейді Спайкмэн. Спайкмэн өз геосаяси концепциясында әлемді
екіге Хартлэнд және Римлэндке бөліп, ... ... ... ... Ол ... үстемдікке жетудің кілті ... дей ... ... ... былай өзгертеді. «Егер кімде-кім Римлэндтті
билесе, онда ол Евразияны да ... ал ... ... дүние жүзінің
тағдырын өз қолына алады».
Ал Ратцель мен Челленнің ... ... бірі ... ... тарихта Үшінші Рейх идеологиясын жасаушылардың бірі
болып есептелінеді. Хаусхофер өз еңбектерін негізінен Германияның геосаяси
дамуы ... ... онда ... ... агрессиялық саясатына
негіз салады. Өз идеяларын жүзеге асыру мақсатында ол ... ... ... ... ... Рейхтің басты идеологтарының біріне
айналды. Сонымен, ... ... ... ... көршілес кіші
мемлекеттерге үстемдік орнатуын дәлелдеуге негізделді. Сондай-ақ, ол
құрылықтық ... ... ... ... ... ... үстемдігіне қарсы тұру үшін Германия, Ресей және Жапонияның
құрылықтық блокқа біріккені дұрыс ... ... ... ... ... ... теориялары мен мектептері.
2-ші дүниежүзілік соғыста АҚШ-тың жеңіп шығуы бұл елде ... ... ... берді. Көптеген геосаясаттанушылар АҚШ-тың геосаяси
концепцияларын қалыптастыра бастады. Солардың қатарына 1942 жылы ... ... ... ... ... стратегия» еңбегі мен
С.Хантингтонның «Өркениеттің басты қозғаушы күштері» ... да ... ... ... ... келе жатқан АҚШ-тың дүние жүзінде үстемдік ету
керектігі жазылды. Бұлардан өзге ... де ... ... ... ... ... халықтарының
агрессияшылдығы басым сипатталды.
20 ғасырдың 2-ші жартысында геосаяси ойлар негізінен ағылшын-американ
мектебінде жақсы дамыса, 50-ші ... ... ... ... ... Европада ерекше қарқын алды. Әсіресе, Шарль де Голль Францияның
президенті болып тұрған кезде ... ... ... ... ... жасалды. Ол Францияны құрлықтық мемлекеттермен
жақындастырып, өз елін АҚШ ... етіп ... ... ... ... ... ... және КСРО-мен ерекше жақын
байланыстар орнатып, «Атлантикадан ... ... ... құру ... Ал 1960 жылы ... ... алып келген Франция мен ГФР-
дың саяси, экономикалық, қаржылық одағы пайда болды. Мұның өзі де ... ... ... ... ... ... ... ойында негізгі мынадай ағымдар ... ... ... геосаясат, Европа «жаңа ойшылдарының»
геосаясаты.
АҚШ-тағы атлантизм идеясының дамуына Спайкмэнннің шәкірттері Д.Мэйниг,
Ч.Кирк, С.Коэн және Г.Киссинджерлер өз үлесін қосты. ... ... жеңу ... ... ... зоналарын» АҚШ-тың біріктіру
қажеттігін айтты. Бұл саясаттың агрессиялық сипаты басым болды. ... ... ... ... ... атлантизм ағымы екіге
«неоатлантизм» және «тарихтың ақыры» болып бөлініп ... ... ... ... бірі ... ... ... идеясының авторы
З.Бжезинский болып есептеледі. Ол өзінің ... ... ... АҚШ-тың жауы қылып көрсетіп, оған қарсы күрес жүргізудің әдіс-
тәсілдерін, жоспарын ашық ... Оның ... ... «Үлкен шахмат
тақтасы» және т.б еңбектері бар.
Ал Б.Европада пайда ... ... ... концепциясына
негізгі мәні планетарлық интеграция, біртұтас әлем құру болды. Осыған ... ... ... ... және т. б да ... ... Бұл
концепция алғаш 1970 жылы дайындала бастап, 1991 жылы Парсы ... ... ... Джордж Буштың аузымен айтылған болатын.
20 ғасырдың 60-шы жылдары Францияда философ әрі публицист Ален ... ... ... оңшылдар» атты геосаяси ағым пайда болды. Бұл ... ... ... ... геосаясаттанушыларының идеясымен
үндесіп ... ... ... ... ... ... мен модернистер қолдаған бұл ағымның басты
принципі құрлықтық ... ... ... ... ... ... тек ... кеңістікке» ие мемлекеттер ғана билейді. ... ... тегі ... ... ... ... болашақта
осы елмен тығыз қарым-қатынас орнатуы керек. Бенуа ол үшін ... ... ... ... ... ... ... үлкен күшке айналуы керек
деді. 60-шы жылдары осындай саясат жүргізген француздардың президенті ... ... ... ... арасында үлкен қолдауға ие ... ... ... ... мен ... одағы атлантизм мен
мондиолизмге қарсы тұруы тиіс ... ... ... де ... ... ... «жаңа оңшылдар» позициясының әлсіреуіне алып келді. Осыған
ұқсас идеяны бельгиялық Жан Триар да айтты. Өзін ... ... ол 60-шы ... «Жас ... ... жетекшісі болды. Ол
Европада АҚШ-қа қарсы тұратындай біртұтас империяның құрылуын қолдады. Осы
сияқты көзқарас ұстанған Австрия ... ... фон ... ... ... ... деп ... Ол Европаның Шығысқа
қарай кеңеюін қалап, Европаның АҚШ-тан тәуелсіз дамығанын көргісі келді. 20
ғасырдың 70-ші жылдары ... ... ... ... да ... ағым ... бірі Ива ... геосаясатты ғылым емес, аналитикалық
пән ретінде санап, «ішкі ... ... ... 20 ... 60-шы ... ... ... әлеемнің
көпполюстылығы жайында да ой-пікірлер қалыптасты. Олардың бірі Сола ... АҚШ, ... КСРО және ... ... ірі ... ... ... және олардың өз геосаяси ықпал ету аймақтары болатынын айтқан.
Мұнан басқа Коэн екінші, үшінші, ... және ... ... ... да атап ... Екінщі деңгейлі елдердің қатарына ол Үндістан,
Бразилия, Нигерия елдерін ... Коэн ... ... ықпал ету аймақтарының көліміне байланысты бөлді.
Сондай-ақ, Батыста ... ... ... ... ... консерваторлық тұрғыда қарастырғандар да болды. Солардың бірі ағылшын
зерттеушісі Дж.Паркер жер бедерін климаты, өсімдігінің ... ... ... ... ... Ал американ географы ... ... ... консерваторлық көзқарасын былайша білдірді: «Жақсы
аймақтану, ... ... ... ... ... аймақтану – нашар геосаясат
болып табылады».
Орыс геосаясат мектебі және евразиялық идея
Орыс геосаясатының ... ... ... және ... ... ғылымдарының дамуы әсер етті. Алғашқы геосаяси ойларды 18-
19 ғасырларда өмір сүрген Головнин, Квашнин-Самарин, Ломоносов, Даль және ... ... ... болады. Алайда Воейков, П.П. Семенов-Тянь-
Шаньский, Мечников және ... ... орыс ... ... ... ... одан да зор ... Орыс геосаяси мектебінің негізін
қалағандардың бірі әскери географ және статист Д.А. Милютин ... ... ... ... мен статистиканы сыни тұрғыдан зерттеудің маңызы»
деген еңбегінде орыс геосаясатының идеологиялық және ... ... ... ... және ... ... ... Милютин Ресейдің
геосаяси бағыттары жайында біраз ойлар ... ... ол ... геосаяси қарсыласы санаса, Германиямен керісінше, әскери-саяси
одақ құру ... ... Ол ... ... аймағын жаулап алу ... ... ... ... ... Ал Персия, АҚШ, Қытайды Милютин
Ресейдің табиғи одақтастары санады.
Ал 1912 жылы жарық көрген А.Вандамның «Біздің жағдайымыз» ... ... ... іргелі еңбектердің бірі болды. Автор өз ... ... ... өмір ... ... оның ... жылы
теңіздеріне шыға алмай, әлемдік саудадан қағылып отырғандығы жайында құнды
ойлар айтты. Ол ... үшін ... мен ... флот ... ... отыр дей
келіп, Англияны Ресейдің геосаяси қарсыластары қатарына жатқызады. ... ... да ... ... ... Германия және Франциядан тұратын
одақтың Англияға қарсы тұруы керектігін айтып кетті.
Ал тағы бір орыс ... П.П. ... ... ... владении применительно к России» ... де ... ... бірі ... ... Ол өз ... басқарып отырудың үш тарихи қалыптасқан жүйесін келтірді.
Ресейді құрлықтық ... ... ... П.П. Семенов-Тянь-Шаньский оның
жерінің тым ұзақтығын, орталық пен шет ... ... ... ... ... ... кемшілік деп санады. Осы кемшіліктің орнын
толтыру мақсатында ол Ресейдің орталығын Екатеринбургқа көшіруді ... ... ... ... ... ... отыруға ыңғайлы
мәдени-экономикалық отар базаларын ... ... ... П.П. ... ... ... ... концепциясын жасап, оны территориялық
және рухани үстемдік орнатқан адамзат қауымының географиясы ретінде таныды.
Сондай-ақ орыс геосаяси ... ... ... үлес ... ... Иван ... ... есептеледі. Ол әсіресе, Р. Челленнің «Органикалық
теориясын» дамыта келіп, Ресейді ғасырлар бойы ... ... ... Ол да өзге орыс ... ... ... ... маңыздылығын атайды. Ол Батыс елдері тарапынан Ресейді
бөлшектеу қаупі бар екендігін ... ... бірі ... ... ... ішіндегі ең мықтысы Евразиялық ... ... ... ... ... пен ... дәл
ортасында орналасқан ерекше этнографиялық және мәдени әлем ... ... ... ... ... ... мен мәдениетінің
өзіне тән негіздерін анықтау ... ... ... ... Н.С. Трубецкой мен П.М. Савицкийден және т ... ... ... 20-шы ... осы және т.б орыс ғалымдары арасында ... ... ... ... ... мен ... құралды. Евразияшылдардың негізгі ұстанымы «Орыс мәдениеті
Батыс және Шығыс мәдениетінің синтезінен құралған, сондықтан орыстарды ... ... бар ... ғана ... аз, оның ... мәдениет» дегенге саяды. Ал евразияшылдардың бірі ... ... ... ... ... ... деді. Ал
мәдениеттанушы Н.Данилевский болса, Ресей мен Европаның экономикалық, саяси
және әскери мүдделері ... ... дей ... ... ... алғанда Европа емес, ол Анти-Европа» дегенді айтты.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«геосаясат» терминінің шығу тарихы5 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
Геосаясат сұрақ-жауап түрінде82 бет
Геосаясаттың теориялық-концептуалдық маңызы мен негіздері15 бет
Жапонияның қазіргі кездегі геосаясаты12 бет
Каспий аймағындағы мұнайқұбыр коммуникациялар геосаясатының экономикалық астары16 бет
Ресей мен АҚШ: Орталық Азиядағы қауіпсіздік және геосаясат60 бет
ХХ ғ. аяғы және ХХІ ғ. басындағы жаңа геосаясат және иран ұстанымы60 бет
Қазіргі заманғы геосаясат және Қазақстан сыртқы саясатта ден қоятын басымдықтар16 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь