Доплер эффектісі туралы


Жоспар
Доплер эффектісі
Доплер формуласына анықтама
Доплер формуласын қорытындылау
Доплер эффектісі
Толқын көзінің және қабылдағыштың бір-біріне қатысты қозғалысының нәтижесінде қабылдағыштың қабылдайтын жиілігінің өзгерісі Доплер эффектісі делінеді.
Жарық толқындары үшін де Доплер эффектісі байқалады
(2.5.1)
мұнда – қабылдағыш қабылдайтын жиілік; – жарық көзінің шығаратын жиілігі; – қабылдағышқа қатысты жарық көзінің жылдамдығы; – вакуумдағы жарық жылдамдығы; ; – бақылау бағыты мен жылдамдығы арасындағы бұрыш. болса, (2.5.1) формула мына түрде жазылады:
(2.5.2)
Бұл формуладан Доплердің қразума эффектісі анықталады. Салыстырмалы жылдамдық болса, соңғы формуланы қатар,ға жіктеп, шамасын ескермей жаза аламыз
(2.5.3)
Осыдан, жарық көзі және қабылдағыш бір-бірінен қашықтағанда , ұзын толқындар аймағына ығысу ( , қызыл ығысу) болады. Жарық көзі және қабылдағыш бір-біріне жақындағанда қысқа толқынға қарай ығысу болады. ( , , күлгін ығысу). Ығысу бұрышы болса,
Пайдаланылған әдебиеттер
Ж. Абдулаев «Физика курсы», Алматы 1994 жыл
Ж. Абдулаев « Жалпы Физика курсы», Алматы 1991 жыл
Яворский Б. М « Курс физики»

Пән: Физика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университет

СӨЖ
Тақырыбы: Доплер эффектісі

Орындаған; Абуғумарова А.Ж
БЛ-409
Тексерген; Рахимбердина А.Т

Семей, 2015 жыл
Жоспар
Доплер эффектісі
Доплер формуласына анықтама
Доплер формуласын қорытындылау

Доплер эффектісі
Толқын көзінің және қабылдағыштың бір-біріне қатысты қозғалысының нәтижесінде қабылдағыштың қабылдайтын жиілігінің өзгерісі Доплер эффектісі делінеді.
Жарық толқындары үшін де Доплер эффектісі байқалады
(2.5.1)
мұнда - қабылдағыш қабылдайтын жиілік; - жарық көзінің шығаратын жиілігі; - қабылдағышқа қатысты жарық көзінің жылдамдығы; - вакуумдағы жарық жылдамдығы; ; - бақылау бағыты мен жылдамдығы арасындағы бұрыш. болса, (2.5.1) формула мына түрде жазылады:
(2.5.2)
Бұл формуладан Доплердің қразума эффектісі анықталады. Салыстырмалы жылдамдық болса, соңғы формуланы қатар,ға жіктеп, шамасын ескермей жаза аламыз
(2.5.3)
Осыдан, жарық көзі және қабылдағыш бір-бірінен қашықтағанда , ұзын толқындар аймағына ығысу (, қызыл ығысу) болады. Жарық көзі және қабылдағыш бір-біріне жақындағанда қысқа толқынға қарай ығысу болады. (, , күлгін ығысу). Ығысу бұрышы болса, онда (2.5.1) формула төмендегідей жазылады
(2.5.4)
Бұл формула Доплердің көлденең эффектісін көрсетеді. Бұл эффекті қразума эффектіге қарағанда аз байқалады да бақылау қиынырақ болады. 1938 жылы АҚШ физигі Г. Айвс тәжірибе нәтижесінде Доплердің көлденең эффектісін бақылады. Қразума эффектіні А.А Белопольский, кейінірек Б. Голицин зертханалық жолмен бақылады.
Сәулелік жылдамдықты жұлдыздардың спектрлі бойынша анықтайды. Ол үшін Доплер эффектісі деп аталатын құбылыс пайдаланылады. Доплер эффектісінің мәні мынада: сәуле шығару көзі бақылаушыға қарай қозғалса, көз спектріндегі сызықтар спектрдің күлгін жоқ шетіне, ал ол бақылаушыдан алшақтайтын болса, спектрдің қызыл жақ шетіне ығысады. (Қозғалмайтын жұлдыз спектрдегі сызықтар орнына қатысады алғанда).
Серпімді ортада, толқын көзінен белгілі бір қашықтықта, қабылдағыш деп аталатын, ортаның тербеліс қабылдайтын құрылғы орналасқан делік. Толқын көзі мен қабылдағыш толқын тарайтын ортамен салыстарғанда қозғалмайтын болса, онда қабылдағыш қабылдайтын тербеліс жиілігі толқын көзінің νο тербеліс жиілігіне тең. Егер қабылдағыш толқын көзі не олардың екеуі де ортамен салыстырғанда қозғалатын болса, онда қабылдағыш қабылдайтын ν жиілігі νο жиіліктен өзгеше болуы да мүмкін. Бұл құбылыс Допплер эффектісі деп аталады.
Допплер құбылысы. Егер тербеліс көзі мен тербелісті қабылдағыш прибор бір-бірімен салыстырғанда қозғалатын болса, тербеліс көзінен шығатын тербелістер мен прибор қабылдайтын тербелістер арасында қандай байланыс болады деген мәселені қарастырайық. Сонда тербелістер тербеліс көзінен приборға дейін толқын түрінде таралып жету үшін, прибор мен тербеліс көзі серпімді тұтас ортада болуы керек. Мысалы, А тербеліс көзінен периоды Т-ге тербелістер таралыс, сонда уақыт бірлігі ішінде тарайтын тербелістер саны болады. Бір прибор тербелістері қабылдайтын болсын, уақыт бірлігі ішінде прибордың қабылдайтын тербелістердің саның ν' деп белгілейік. Прибор мен толқын көзінің тербелістер таралатын ортамен салыстырғандағы қозғалысының әр түрлі жағдайларында ν' мен ν арасында қандай байланыстар бар екендігін қарастырайық. Жеңіл болу үшін бұл қозғалыстар толқын көзін прибормен қосып тұрған түсудің бойымен болады дейік.
Өзіміз пайдаланатын формулалардағы прибор мен тербеліс көзі жылдамдығы үшін белгілі бір таңбалар ережесін енгізейік. Егер тербеліс көзі приборға жақындай қозғалса, онда ортамен салыстырғандағы μ жылдамдығын оң деп есептеуге келісейік. Егер тербелістер көзі прибордан алыстай қозғалса, онда оның жылдамдығын теріс деп есептейік. Прибордың ортамен салыстырғандағы υ жылдамдығының таңбасы жөнінде де жаңа айтылған шарттарды енгіземіз: прибор тербеліс көзіне жақындай қазғалса, оның жылдамдығын оң деп, алыстай қозғалса, оның жылдамдығын теріс деп алайық. Тербелістердің ортада таралу жылдамдығын V әрпімен белгілейік.
Бірінші жағдайда қарастырайық: тербелісті тіркеуші А приборы мен В тербеліс көзі ортамен салыстырғанда тыныштық қалпын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Доплер эффектісі
Парник эффектісі туралы
Ганн эффектісі
Допплер эффектісі
Фотоэффект. комптон эффектісі
Трансформаторлар және автотрансформаторлар. Холл эффектісі
Дамыған және дамушы елдердегі білімнің экономикалық эффектісі
УДЗ туралы түсінік
Күндегі бейстационар процесстер туралы жалпы мәліметтер
Күн туралы жалпы мағлұматтар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь