Қазақстанның ерекше қорғалатын жерлері


МАЗМҰНЫ

1. Экология және табиғатты қорғау
2. Қазақстанның ерекше қорғалатын жерлері
3. Қорық ұйымдастыру ісінің болашағы
4. Алматы қорығы
5. Наурызым және Қорғалжын қорықтары

ҚОРЫТЫНДЫ

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Табиғатты қорғаудың экологиялық негіздері
Табиғат- адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас қазынасы. Адам табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне қажетті азық қорын алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар табиғат ресурстарын тұрпайы күйінде пайдаланып келді. Бертін келе, саналы түрде үй шаруашылығы мен айналысып, өсімдіктерді баптап өсіріп, жануарлардың кейбір түрлерін қолға үйретті.
Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану барысында оның тиімді жолдарын іздеу, қайта түлету, бүліну, ластану жолдарынан сақтау және қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға ғылыми тұрғыда бағытталған халықаралық, мемлекеттік және қоғамдық ауқымдағы іс шаралар жатады.
Соңғы жылдары жер шарында барлық табиғат қорлары бұрын-соңды болмаған антропогендік өзгерістерге ұшырап отыр. Олардың ең бастысы- әлемдік климаттағы өзгерістер. Күн мен жел энергиясы сарқылмайтын қор болғанымен, өнеркәсіптік қарқындап дамуына байланысты ауаға зиянды газдар, шаңдар көтеріп, адамдардың денсаулығына қауіп төндіруде. Бұл апатты құбылыстар өнеркәсібі шоғырланған ірі қалаларда өріс алып отыр. Ауа кеңістігінің ластануы Дүниежүзілік мұхиттар мен теңіздерге де өз ықпалын тигізуде.
Өркениетті елдер сияқты біздің республикамызда да табиғат қорғауға көп көңіл бөлініп отыр. 1997 жылы қоршаған ортаны қорғау туралы заң қабылданды. Заңның негізгі мақсаты еліміздің табиғатын қорғау мен оның байлығын халық қазынасы ретінде болашақ қрпақтардың салтанатты өмір сүру үшін сақтау.

Табиғатты қорғаудың бірнеше ұстанымдарын айта кетсек:

• Табиғат байлықтарын пайдалануды тұтынушылардың мақсатын ескере отырып жүзеге асыру. Мысалы: орман тек қана құрылыс материалы ретінде емес, ол ауа райын реттеуші, ылғал көзі, дәрі дәрмек, аң мен құстың мекені, топырақты қорғаушы және адам үшін днесаулық кепілі екенін ескеру қажет.

• Табиғат байлықтарын пайдалану барысында оның жергілікті жер үшін маңызы мен қорын қатаң есепке алу. Бұл әсіресе орман, су қоры үшін қажет. Мысалы: Әмудария мен Сырдарияның өзендерін ауыл щаруашылығы барынша пайдаланып, оның Арал теңізі үшін маңызы ескерілмеді. Нәтижесінде, Арал теңізінің біржола құрып кету қаупі төніп тұр.

• Табиғат қорларын пайдаланғанда олардың бір-бірімен байланысты екендігін есте сақтау керек. Яғни, табиғаттың тарихи-табиғи байланысын, тепе-теңдік процесін бұзбау деген сөз. Мысалы: Семей өңірінің Шыңғыстау ормандарының құрылыссүшін кесілуі-осы өңірді аң-құсы мен шұрайлы жайылымынан айырды.

Табиғатты тиімді пайдалану және оның негізгі ұстанымдары
Экология мен табиғат қорғау ғылымдары бірін-бірі толықтырып отырады. Экология ғылымы табиғатты тиімді пайдалану мен қорғаудың ғылыми-теориялық негізін жасайды. Сонымен бірге табиғат ресурстары мен оның құрауыштарында экологиялық факторларды қоршаған ортамен және адамның іс-әрекетімен байланыстыра отырып зерттеп, оны жүзеге асырудың негізгі тұжырымдары бекітілді. Ал табиғат қорғау ғылымы-экология ғымымының негізгі тұжырымдарын жүзеге асыратын мемлекеттік немесе қоғамдық игі істер жиынтығы. Экология мен табиғат қорғау апаттарына жол бермейді. Нәтижесінде, табиғат ресурстарын тиімді пайдалану мен оны қорғаудың жоспары жүзеге асады. Сондықтан «табиғат қорғау» ұғымының мәні зор. «Табиғат қорғау» ұғымына жақын «қоршаған ортаны қорғау» ұғымы да жиі қолданылады. Ол адам баласының қоршаған табиғи ортаны әлеуметтік-экономикалық тұрғыда қорғаудың жиынтығы. Ал табиғатты тиімді пайдалану-табиғат ресурстарын пайдалану мен оны қайта түлетүдің ең ұтымды әрі адамға пайдалы технологиясы.

Адам баласы табиғатты қорғау үшін оның заңдылықтары мен негізгі ұстанымдарын білуге міндетті:
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Д.Шардарбеков «Алматы облысының экологиялық жағдайы»
(Әдістемелік нұсқау) Алматы 2000.

2. Бейсенова Ә,
Шілдебаев Ж «Экология» Мектеп баспасы. 2002.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




МАЗМҰНЫ
1. Экология және табиғатты қорғау
2. Қазақстанның ерекше қорғалатын жерлері
3. Қорық ұйымдастыру ісінің болашағы
4. Алматы қорығы
5. Наурызым және Қорғалжын қорықтары
ҚОРЫТЫНДЫ
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Табиғатты қорғаудың экологиялық негіздері
Табиғат- адам баласының тіршілік тынысы әрі таусылмас
қазынасы. Адам табиғаттың туындысы ретінде біте қайнасып, өміріне
қажетті азық қорын алады. Биологиялық түр ретінде алғашқы адамдар
табиғат ресурстарын тұрпайы күйінде пайдаланып келді. Бертін келе,
саналы түрде үй шаруашылығы мен айналысып, өсімдіктерді баптап
өсіріп, жануарлардың кейбір түрлерін қолға үйретті.
Табиғат қорғау дегеніміз табиғат ресурстарын пайдалану
барысында оның тиімді жолдарын іздеу, қайта түлету, бүліну, ластану
жолдарынан сақтау және қорғауды жүзеге асыру. Табиғат қорғауға
ғылыми тұрғыда бағытталған халықаралық, мемлекеттік және қоғамдық
ауқымдағы іс шаралар жатады.
Соңғы жылдары жер шарында барлық табиғат қорлары бұрын-соңды
болмаған антропогендік өзгерістерге ұшырап отыр. Олардың ең бастысы-
әлемдік климаттағы өзгерістер. Күн мен жел энергиясы сарқылмайтын
қор болғанымен, өнеркәсіптік қарқындап дамуына байланысты ауаға
зиянды газдар, шаңдар көтеріп, адамдардың денсаулығына қауіп
төндіруде. Бұл апатты құбылыстар өнеркәсібі шоғырланған ірі
қалаларда өріс алып отыр. Ауа кеңістігінің ластануы Дүниежүзілік
мұхиттар мен теңіздерге де өз ықпалын тигізуде.
Өркениетті елдер сияқты біздің республикамызда да табиғат
қорғауға көп көңіл бөлініп отыр. 1997 жылы қоршаған ортаны қорғау
туралы заң қабылданды. Заңның негізгі мақсаты еліміздің табиғатын
қорғау мен оның байлығын халық қазынасы ретінде болашақ қрпақтардың
салтанатты өмір сүру үшін сақтау.

Табиғатты қорғаудың бірнеше ұстанымдарын айта кетсек:

• Табиғат байлықтарын пайдалануды тұтынушылардың мақсатын ескере
отырып жүзеге асыру. Мысалы: орман тек қана құрылыс материалы
ретінде емес, ол ауа райын реттеуші, ылғал көзі, дәрі
дәрмек, аң мен құстың мекені, топырақты қорғаушы және адам
үшін днесаулық кепілі екенін ескеру қажет.

• Табиғат байлықтарын пайдалану барысында оның жергілікті жер
үшін маңызы мен қорын қатаң есепке алу. Бұл әсіресе орман,
су қоры үшін қажет. Мысалы: Әмудария мен Сырдарияның
өзендерін ауыл щаруашылығы барынша пайдаланып, оның Арал
теңізі үшін маңызы ескерілмеді. Нәтижесінде, Арал теңізінің
біржола құрып кету қаупі төніп тұр.

• Табиғат қорларын пайдаланғанда олардың бір-бірімен байланысты
екендігін есте сақтау керек. Яғни, табиғаттың тарихи-табиғи
байланысын, тепе-теңдік процесін бұзбау деген сөз. Мысалы:
Семей өңірінің Шыңғыстау ормандарының құрылыссүшін кесілуі-осы
өңірді аң-құсы мен шұрайлы жайылымынан айырды.

Табиғатты тиімді пайдалану және оның негізгі ұстанымдары
Экология мен табиғат қорғау ғылымдары бірін-бірі толықтырып
отырады. Экология ғылымы табиғатты тиімді пайдалану мен қорғаудың
ғылыми-теориялық негізін жасайды. Сонымен бірге табиғат ресурстары
мен оның құрауыштарында экологиялық факторларды қоршаған ортамен
және адамның іс-әрекетімен байланыстыра отырып зерттеп, оны жүзеге
асырудың негізгі тұжырымдары бекітілді. Ал табиғат қорғау ғылымы-
экология ғымымының негізгі тұжырымдарын жүзеге асыратын мемлекеттік
немесе қоғамдық игі істер жиынтығы. Экология мен табиғат қорғау
апаттарына жол бермейді. Нәтижесінде, табиғат ресурстарын тиімді
пайдалану мен оны қорғаудың жоспары жүзеге асады. Сондықтан табиғат
қорғау ұғымының мәні зор. Табиғат қорғау ұғымына жақын
қоршаған ортаны қорғау ұғымы да жиі қолданылады. Ол адам
баласының қоршаған табиғи ортаны әлеуметтік-экономикалық тұрғыда
қорғаудың жиынтығы. Ал табиғатты тиімді пайдалану-табиғат ресурстарын
пайдалану мен оны қайта түлетүдің ең ұтымды әрі адамға пайдалы
технологиясы.

Адам баласы табиғатты қорғау үшін оның заңдылықтары мен
негізгі ұстанымдарын білуге міндетті:

1. Биосфера шегінде барлық тірі организмдер бір-бірімен байланысты
және қарым-қатынас жағдайында ғана тіршілік етуге бейімделген.
Бұл байланыстардың біреуінің бұзылуы табиғаттағы тепе-теңдікке
өзгерістен әкелуі мүмкін. Сондықтан адам баласы әрбір табиғат
құрауыштарының орта мен табиғи экожүйедегі ролін білуі тиіс.

2. Табиғатта ешбір зат жоғалып кетпейді. Егер адам баласы жаңа
бір затты дүниеге әкелсе оны жоюдың да жолын ойлауы керек.
Ол зат табиғи айналымға түсуі тиіс. Мысалы: адам полиэтиленді
ойлап тапты. Полиэтилен табиғатта айналымға түспейді.
Себебі, оны ыдырататын редуцент яғни бактерия жоқ. Осыдан
барып жер бетінде қоқыстар көбеюде.

3. Заттардағы барлық өзгерістер энергия жұмсау мен жүзеге асады.
Яғни, энергияның сақталу заңы бойынша жұмыс істейді. Сол үшін
адам баласы табиғатты пайдаланған кезде оны өндіру мен қайта
түлетуді үйлестіре отырып, адам мен табиғаттың қауіпсіздігін
сақтауы керек.

4. Табиғаттағы экожүйелер мен ондағы қарым-қатынас ұзақ жылғы
тұрақты даму эволюциясының жемісі. Сондықтан адам баласы оны
бұзбауы керек. Ал бұзған жағдайда қайтымсыз экологиялық
апаттарға алып келуі мүмкін. Осыған орай, табиғат қорғау
ғылымы алдында бірнеше маңызды міндеттер тұр:

• өндірісті, өнеркәсіпті және агрокешендерді игеру кезінде
табиғатқа түсетін салмақ ең аз мөлшерде болуы керек;

• өндірісті пен өнеркәсіп салаларын ұйымдастыру кезінде
адам баласы мен табиғат арасында экологиялық қауіпсіздік
сақталуы тиіс;

• табиғат ресурстарын игеру кезінде оның қоршаған ортаға
пайдалы әсеріне көңіл бөлінуі керек;

• табиғат ресурстарын сорл қалпында сақтау үшін
қорықтар, ұлттық сая бақтар мен басқа да ерекше
қорғалатын обьектілерді көбейту қажет;

• қоршаған орта мен адам баласының денсаулығын сақтау үшін
экологиялық қауіпсіздік шаралары қадағаланып отырады.

Табиғат қорғаудың міндеттері мен ұстанымдарын жүзеге асыру
алдын ала ескерту және нақты шешім қабылдау арқылы анықталады.
Алдын ала ескерту шаралары белгілі бір аймақтағы табиғат
обьектілерін анықтап, оны қорғау мен қалпына келтіруді жоспарлап
отырады.
Нақты шешім қабылдау шаралары – табиғаттағы адамның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстанның ерекше қорғалатын аймақтары
Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аймақтары
Ерекше қорғалатын аймақтардың түсінігі
Қазақстанның ерекше қорғалатын аймағының жалпы сипаттамасы
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтар
Қазақстандағы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
Ерекше қорғалатын территориялар туралы түсінік
Ерекше қорғалатын табиғи территориялық кешендер
Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын аумақтар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь