Қазақстанда ауыл шаруашылығын ұжымдастыру және оның зардаптары

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1. Қазақстанда ауыл шаруашылығын ұжымдастыру және оның зардаптары
2. Шаруалардың ұжымдастыру саясатына қарсылығы

ІІІ. Қорытынды
ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ҰЖЫМДАСТЫРУ: ШАРУАЛАР ҚАСІРЕТІ
1. Қазақ ауылы ұжымдастыру қарсаңында
Жаңа экономикалық саясатты республикада дәйекті түрде жүзеге асыру өзінің игі нәтижелерін берді. Кооперативтік қозғалыс одан әрі дамыды.
Жаңа экономикалық саясат негізінде республикадағы мал саны 1926 жылы 1913 жылғы 29,9 млн. деңгейінен асып түсті, ал 1929 жылы оның саны 40,5 млн.-ға жетті. Ауыл мен қыстақтарда орташалар шаруашылықтары көбейіп, ортаталардың кедейлермен одағы нығая түсті. Патриархат көшпелі халықтың мәдениеті артты.
Кең көлемдегі индустрияландыру бағдарламасы оның жоғары қарқынмен жүргізілген жағдайында азық-түлік қорлары, ең алдымен астық дақылдары проблемасын күн тәртібіне қойды.
Бірақ Сталин бастаған коммунистер партиясы тағы да сынақтан өткен әміршіл-әкімшіл күштеу әдісін қолданды.
«Барлық формадағы кооперацияны барынша дамыту» саясатын «ұжымдастыру бағытына» көшіру басталды.
Қазақстан Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлары Кеңесінің 1928 жылғы тамыздың 27-сіндегі «Аса ірі бай шаруашылықтары мен жартылай феодалдарды кәмпескелеу және жер аудару туралы» декреті қысым жасауды күшейтуге нысаналы нүсқау берді, онда бай шаруа-шылықтарын кәмпескелеуге, иелері мен отбасы мүшелерін өздерінің мекендейтін аудандарынан жер аударуға рұқсат берілді, өйткені олар «өздерінің мүліктік және қоғамдық ықпалымен ауылды кеңестендіруге кедергі жасайды» деп саналды.
Партократтың сезімі, субъективтік көзқарасы осылайша үстем болып, мыңдаған адамдардың тағдыры тәлкекке түсті.Ф.Голощекиннің командасында болған I. Құрамысов жәнн басқа партократтар «титықтатып құртудың» мейірімсіз бағытының нағыз шеберлері еді. Астық дайындау, егістік және шабындық жерлерді қайта бөлу, жартылай феодал байлардың малын кәмпескелеу жөніндегі науқанның барысында әміршіл-әкімшіл әрекеттер рухында іс-қимыл жасайтын, тіпті конституциялық нормалар шеңберінен асып түсетін жалған белсенді кадрлар қалыптасты.
Алда ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру мен кулактарды тап ретінде жою міндеті тұрған еді, ал мұның өзі, шынына келгеңде, қыстақта екінші азамат соғысын өрістетуге бағыт алу болатын (алғашқысы кедейлер комитетінің 1918 жылдың жазында кулактарға және орташалардың бір бөлігіне қарсы күресі еді.
Пайдаланылған әдебиттер:


1. Ч.Мусин, «Қазақстан тарихы»


2. «Қазақстан тарихы», 1997жыл, Алматы
        
        Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Қазақстанда ауыл шаруашылығын ұжымдастыру және оның зардаптары
2. Шаруалардың ұжымдастыру саясатына қарсылығы
ІІІ. Қорытынды
ҚАЗАҚСТАНДА АУЫЛ ... ... ... ... ... ... ұжымдастыру қарсаңында
Жаңа экономикалық саясатты республикада дәйекті түрде ... ... игі ... берді. Кооперативтік қозғалыс одан ... ... ... ... ... мал саны 1926 жылы
1913 жылғы 29,9 млн. деңгейінен асып түсті, ал 1929 жылы оның саны ... ... Ауыл мен ... ... ... ... кедейлермен одағы нығая түсті. Патриархат көшпелі халықтың
мәдениеті артты.
Кең көлемдегі индустрияландыру бағдарламасы оның ... ... ... азық-түлік қорлары, ең ... ... ... күн ... ... Сталин бастаған коммунистер партиясы тағы да ... ... ... ... ... ... кооперацияны барынша ... ... ... ... ... ... ... Комитеті мен Халық Комиссарлары Кеңесінің
1928 жылғы тамыздың 27-сіндегі «Аса ірі бай ... мен ... ... және жер ... туралы» декреті қысым жасауды
күшейтуге нысаналы нүсқау берді, онда бай шаруа-шылықтарын кәмпескелеуге,
иелері мен ... ... ... ... ... жер ... берілді, өйткені олар «өздерінің мүліктік және қоғамдық ... ... ... ... деп ... ... субъективтік көзқарасы осылайша үстем болып,
мыңдаған адамдардың тағдыры ... ... ... I. ... жәнн ... партократтар «титықтатып құртудың»
мейірімсіз бағытының ... ... еді. ... дайындау, егістік және
шабындық жерлерді қайта бөлу, жартылай феодал байлардың малын кәмпескелеу
жөніндегі науқанның барысында ... ... ... іс-қимыл
жасайтын, тіпті конституциялық ... ... асып ... ... ... ... ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру мен кулактарды тап ретінде
жою міндеті тұрған еді, ал ... өзі, ... ... ... ... соғысын өрістетуге бағыт алу болатын (алғашқысы кедейлер комитетінің
1918 жылдың жазында кулактарға және ... бір ... ... ... Ауыл ... ... ... партияның XV съезі ауыл шаруашылығын ұжымдастыру бағытын
жариялады. Осылайша «өркениетті кооператорлар қоғамын» құру идеясы ... ... ... ... бір бөлігіне айналды. Ауылда
кооперативтік қозғалыстың дамуы барысында жариялаған ... ... ... ... ... ... формаларына
кезең-кезеңімен өткізу принциптерінің маңызы зор болды.
Бұл орайда үлгі ретінде ... ... ... ... даму ... ... ... қарапайым формаларының дәстүрлері мен басқа да факторларға назар
аудару қажет.
Мал шаруашылығының экстенсивтілігін, қарапайым материалдық-техникалық
базаны, ... ... ... ... ... ... ... және жартылай көшпелі өмір салтын ескере отырып,
партияның Орталық Комитеті ... ... ... негізінен 1932
жылдың көктеміне қарай аяқтауды белгіледі.
Ұжымдастыру мен отырықшыландыруды жаппай жүргізу үшін ... ... ... ... ... қосымша 8 мың жұмысшыны
«ұжымдастырушылар» етіп тартты. Сонымен ... ... ... ... ... 1204 ... ... жіберілді. Алайда қаладан келген бастамашылар» отырықшылықтың
мағынасы мен механизмін екінің бірінде тым ... ... еді. ... ... шаңырақ иелерін орасан зор аумақтан бір жерге (кейде
жем-шөп және су қорлары ескерілместен) жинау деп ұғынды. «Алыс ... ... ... ... ... қонысының жобасын ... ... ... ... ... ... ... әуел бастан-ақ мейлінше қатаң
жаппай қуғындау мен ... ... ... алдын ала даярлықсыз,
жергілікті жағдайлар ескерілместен, көбінесе әкімшілдік-күштеу ... ... ... ... ... ... жеделдетілуі
партияның Қазақ өлкелік комитетінің көптеген құжаттарынан көрініс тапты;
мысалы, 1929 ... ... ... ... ... ... ... ұжымдастыру, астық шаруа-шылығындағы шеңберде ынталандырылсын»
Ұжымдастыру және сонымен бірге отырықшыландыру ауылдың ғасырлар бойы
қалыптасқан емір салтын түп негізіне дейін ... ... ... табы
жойылып қана қойған жоқ, ғасырлар бойы ... ... ... ... қиратылды.
Директивада «ұжымдастырылатын басқа аудандарда кулактарды тап ... ... ... ... өсу ... қарай, шамамен алғанда
80% қамтып жүргізілетін болады» деп белгіленді.
Ұжымдастыру және отырықшыландыру қарқынын арттыруға ... ... ... ... және ... ... келте ойлау
кеселіне шалдыққан, реаолюциялық утопизм тағы да ... ... ... ... ... етек ... ... мен аштық халықтың орныққан жерін тастап, жаппай көшіп
кетуін туғызды. Тек 1930 ... ... 1931 ... ... ... ... ғана 280 ... астам қожалық І млн. 70 мындай адам көшіп
кетті.
Республиканың 6,2 млн. ... 1931 — 33 ... ... ... ... оның ... келімсек халықтың шығыны 0,4 млн. ... ... саны 40 ... ... өткеннен кейін, 1969 жылы ғана
қалпына келді. ... ... ... ... осындай
қасіретке ұшырады.
Зұлмат ауқымының зор болғаны ... ... ... ... «ұлы жұт», қазақ халқының аса зор қасіретті ... ... ... ... ұжымдастыру саясатына қарсылығы
Ауыл шаруашылығын ұжымдастырудың сталиндік үлгісі шаруалардың ... ... Ол ... әр ... ... ... мен ... кету;
— басқа аймақтарға, тіпті шетелге көшіп кету;
— колхоз қозғалысының ... ... ... комсомол
қызметкерлерін, сот орындаушыларын өлтіру;
— өзін-өзі қорғайтын қарулы отрядтар қүру;
— жалпыхалықтық қарсылық, наразылық тудыру;
— көтеріліске шығу ... ... ... ... ... ... толқыны болып өтті.
Қозғалыс 1929 жылы Қарақалпақстандағы Тақтакөпірде — қыркүйектің 27-інде,
Сырдария округіндегі ...... ... ... Батпаққарада — қарашаның 1-інде, Сырдария округіңдегі ... — 1930 ... ... ... ... ... Ырғызда —
ақпанның 25-інде, Алматы округіндегі Сарқантта 1930 жылғы ... ... ... ... бой ... ... ... пиғыл-ниетін
бейнеледі. Бүл орайда халықтың дәулетті топтарының (байлар, дінбасылар,
кулактар) кедейлер наразылығын, ... ... ... ... ... ... білгенін теріске шығаруға ... ... ... үшін», «байларға қарсы кеңес зандарының күші
жойылсын», «Кеңес өкіметі жойылсын» және т. б. ұрандармен бірікті. Алайда
бүл бой ... ... ... қозғалысының негізгі себебі
күштеп ұжымдастыру, ғасырлар бойы қалыптасқан тұрмыс укладының ... мен ... ... ретінде жою болатын.
Семей округі халық наразылығының ірі ошағына айналды. Мұнда 1930
жылғы ақпан айынан мамыр ... ... ... ... ... ... ... күшті толқулар қамтыды. Торғай шаруаларының, Қазақ
өлкелік комитеті бандиттік-басмашы қозғалысының көрінісі деп ... ... ... ... әсер ... көтерілісшілер ауданына айналды, оған Оңтүстіктен ғана емес,
сонымен қатар Орталық және ... ... да ... ... ... бұқара ағылып жатты. ОГПУ-дің асыра көрсетілген деректері
бойынша, ... саны 5000 ... ... ... ... ... талаптар койды:
— заңсыз кәмпескеленген шаруаларды айдаудан қайтару және олардың мал-
мүлкін толық қайтып беру;
— дін бостандығы;
— шаруаларға үдемелі ... ... ... ... кезіндегі еріктілік принципі;
— мәселелерді шешкен кезде ауыл ... ... ... ... ... ауылдар ұйымдастыруға рұқсат беру;
Алайда көтерілісшілермен келіссөз жүргізуді ешкім де қажет деп
таппады. Басқалары ... ... ... ... де Орынборда
орналастырылған 8-дивизия басып тастады, Қазақстандағы ОГПУ ... ... 175 ... ... үкім ... 172 адам 2 жылдан ... ... ... ... ... ... ... жіберілді,
көптеген адамдар Шығыс Сібірге және т. б. жер аударылды.
Созақ ауданындағы ... ... және ... ... ... Көтерілісшілер талаптарында өкімет
орындарының заңсыздықтарын айыптаумен ... діни ... да ... ... бірі Жақыпов тергеуде былай деп көрсетті: «Менің
пікірімше, Сырдария округінің Созақ және басқа аудандарындағы ашық ... ... ... партия және кеңес қызметкерлерінің тарапынан ислам
дініне төзгісіз көзқарасы негіз болды. Біз, бүкіл қазақ ... ... ... ... орындап келдік. Бірақ, жергілікті өкімет
орындары дінді қорлап, құдайға сыйынуға тыйым сала бастаған ... ... ... ... ... «ораза» ұстағандарға айьшпұл
сала бастаған және т. б. діни ... қоя ... ... ... ... адал біз, имамдар, молдалар мен билер, қолымызға қару алып,
Кеңес өкіметіне ашық қарсы шығуға ұйғардық.»
Көтерілісшілер ... ... ... ... ... ... ... Түркістан, Шымкент және Қызылорда коммунарларынан
құрылған отрядтардың, Орта Азия ... ... ... тұрақты
бөлімдерінің күшімен аяусыз басып-жанышталды. Барлық жағынан ... ...... қиратылды, оның тұрғындары ... ... ... оқ астында қалды. ... ... ... үшін ... ... ... ... Қазақстан жөніндегі ОГПУ
уәкілетті өкілі Созақ көтерілісіне ... 311 ... ... ... ... ... 68 адамды Қазақстан жөніндегі ОГПУ уәкілетті
өкілінің үштігі атуға үкім шығарды, 152 адам 3 ... 10 ... ... ... ... ... ... 21 адам 3 жыл мерзімге
Сібірге айдалды, 10 адам Қазақстан шегінде 3 жыл ... жер ... ... дейтіндердің қылмыстық істерін зерттеу тергеу
органдарының адамдар тағдырына немқұрайды қарағанын, қылмысты істер ... ... ал ... өрескел бұрмаланып жүргізілгенін
дәлелдейді, көптеген істер бойынша жеткілікті айғақтар жоқ. ... іс ... үшін ... айып ... ... ... ... тағылған. Соттан тыс орган — «үштік» қылмыстық істер
материалдарын ... ... ... ... ... ... әдейі пайдаланбады, ондай шешімдер күні бұрын, тізім бойынша
әзірленді. Өлім жазасына үкімдер де ... ... ... әдісі мен жаппай ұжымдастыру саясатына ... ... ... ... ... Абыралы, Шыңғыстау, Шұбартау аудандарының
шаруалары да ... ... Адай ... ... ... ... айналды.
Маңғыстау, Жылқосын, Ойыл, Табын аудандарының шаруалары Қазақстан
жерін тастап, Түрікменстан, Қарақалпақстан аумағына, ал бір ... Иран ... ... ... ... болды. Алматы округінің Балқаш, Шоқпар,
Ілe, Еңбекшіқазақ, Биен-Ақсу, Сарқант, Жаркент, Бәрібаев аудандарының бүлік
шығарған ауылдарының едәуір ... ... ... ауып ... 1931 ... ... округінің Абыралы, Шыңғыстау және Шұбартау
аудандарында көтеріліс жасаған шаруалар шын ... ... ... ... ... өрт ... ... республика
аумағында 372 жаппай толқулар мен көтерілістер орын алды.
Толық емес деректерге қарағанда, бір ... жыл ... ... ... адам ... ... 1916 жылғы ұлт-азаттық революциясын басып-жаныштау үшін
далаға жазалау экспедициясын жіберген ... ... ... мен ... ... ... ... көшпелі
шаруашылықтардың өмір салтын күйрету есебінен жүзеге асырылған елді
индустрияландыру, шаруаларды ... ... ... шаралары себеп
болған шаруалар қозғалысы — ... ... алыс шет ... ... ... социализмнің шеру жасауын тағы да
тоқтатуға ... ... ... ... ... ... комиссиясы сол зобалаң зардаптарын зерттей ... бұл ...... ... тастау екенін түйіндеді.
Қазақстанда ауыл шаруашылығын ұжымдастыру қорытындыларына кесімді
баға беру қиын. Логикалық ой ... ... алып ... ... ... құру — ... ... пен күйзелістен
құтылу прогресшіл құбылыс еді. Бірақ ол көшпелі өркениет ... ... ... жүзеге асырылды.
Ауыл шаруашылығын ұжымдастырудың сталиндік үлгісін жүзеге асыру іс
жүзінде жоңғар шапқыншылығы кезеңіндегі ... зор ... ... ... ... ... ... Ч.Мусин, «Қазақстан тарихы»
2. «Қазақстан тарихы», 1997жыл, Алматы

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстанның индустриялық дамуындағы қайшылықтар мен қиындықтар19 бет
Ұжымдастыру жылдары10 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
Жер кіндігі – Байқоңыр!10 бет
Моңғол шапқыншылығының жағымды жақтары мен апатты зардаптары1 бет
1930 жылдардағы Қазақстанда күштеп ұжымдастырудың зардаптары47 бет
«Қазақстандағы ұжымдастыру: тәсілі мен зардаптары»4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь