Бухгалтерлік есептің әдістері


Кіріспе

Бухгалтерлік есеп туралы түсінік және оның атқаратын қызметі
Бухгалтерлік есептің принциптері
Бухгалтерлік есептің әдістері
Кіріспе
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде басқа салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын Бухгалтерлік есеп саласы бұдан бірнеше жүздеген жылдар бұрын пайда болып, күнделікті өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік-экономикалық жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып табылады. Бухгалтерлік есеп туралы белгілі ғалым Б.Де Солозано “Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес және де бухгалтерлік есепсіз әлемді басқару мүмкін емес, адамдар да бірін-бірі түсінбес еді ” – деген болса, оның әріптесі П. Самуэльсон “Біздің ғасырымыз - машина ғасыры, сондай-ақ ол Бухгалтерлік есеп ғасыры болып табылады ”, - дейді. Ал осы ғылымды зерттей келе Р.А. Фаулки “Есеп – барлық бизнестің тілі, яғни философиясы”, - деп айтса, Л. Фон Мизес “Есеп – бұл бизнестің ар-ожданы, ұяты”, - деп жазған. Бухгалтерлік есеп ұйымның қаржылық ақпараттарын өлшейтін, өңдейтін, есептейтін және оны пайдаланушылардың қолдануына ыңғайлы етіп жеткізіп беріп отыратын жүйе болып табылады. Бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін иеленеді. Бұған дәлел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының 1992 жылы өткізген конференциясында “Есептей алмаған, басқара алмайды”, - деген сөздің жайдан-жай айтылмағандығын атап өтуге болады. Жалпы, бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау секілді функцияларды орындау үшін қажет. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның кірістері мен шығыстарын және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға болады. Бухгалтерлік есеп қаржылық (сыртқы) және басқарушы (ішкі) есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе болса, ал қаржылық есеп жоғарыда айтылған қаржылық ақпараттарды ішкі пайдаланушылармен қатар сыртқы пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе. Яғни, басқарушы есептің мәліметтерін кәсіпорын басшылары қандай да бір шешім қабылдау үшін пайдаланатын болса, қаржылық есептің мәліметін бұлармен қоса жабдықтаушы (мердігер) кәсіпорындар, банк мекемелері, салық органдары және тағы да басқалар пайдаланады. Кез-келген ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның тәртібі әрбір кәсіпорынның экономикалық саясатына байланысты.
Бүгінгі таңда ел экономикасының нарықтық жолға көшуіне байланысты жаңа кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес бухгалтерлік есептің маңызы мен ролі арта түсуде. Осыған орай бухгалтерлік есептің мазмұны мен құрылымына өзгерістер енгізілді. Елімізде жүргізіліп отырған бухгалтерлік есеп жұмысы толығымен халықаралық қаржылық есеп беру талаптарына сай орындалады. Міне, осыларды ескере отырып, бұрын есепші деп саналып келген бухгалтер маманы кәсіпорынның қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, есептеп отырумен қатар кәсіпорынның алдағы уақыттағы экономикалық әл-ауқатын дамыту жолдарын жоспарлай білуі қажет. Сондықтан да кез-келген елде бухгалтер мамандарын барынша білімді етіп даярлау сол елдегі ұйымдардың экономикалық жағынан тұрақты дамуына кепілдік береді. Осыдан да болар ғалым Дж. Мэйдің “Бухгалтерлік есеп эрасы басталды”, - деп айтуы.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Байболтаева Н.Ә. Бухгалтерлік есеп принциптері, Алматы, 2003
2. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп, Алматы, 2005
3. Кеулімжаев К.К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері, 2006
4. Назарова В.Л. Бухгалтерлік есеп, Оқулық, Алматы, 2005

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Кіріспе
Бухгалтерлік есеп туралы түсінік және оның атқаратын қызметі

Бухгалтерлік есептің принциптері

Бухгалтерлік есептің әдістері

Кіріспе
Қандай ғылымның болмасын пайда болу тарихы, маңызы мен мақсаты
және қоғамда алатын өз орны бар екендігі белгілі. Солардың ішінде
басқа салалардан өзінің ерекшелігімен оқшауланатын Бухгалтерлік есеп
саласы бұдан бірнеше жүздеген жылдар бұрын пайда болып, күнделікті
өмірде қолданылуы барысында қоғамның әлеуметтік-экономикалық
жағдайларына қарай өзгерістерге ұшырап келе жатқан ғылым болып
табылады. Бухгалтерлік есеп туралы белгілі ғалым Б.Де Солозано
“Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады,
басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың
ешқайсысы қажет емес және де бухгалтерлік есепсіз әлемді басқару
мүмкін емес, адамдар да бірін-бірі түсінбес еді ” – деген болса, оның
әріптесі П. Самуэльсон “Біздің ғасырымыз - машина ғасыры, сондай-ақ
ол Бухгалтерлік есеп ғасыры болып табылады ”, - дейді. Ал осы
ғылымды зерттей келе Р.А. Фаулки “Есеп – барлық бизнестің тілі, яғни
философиясы”, - деп айтса, Л. Фон Мизес “Есеп – бұл бизнестің ар-
ожданы, ұяты”, - деп жазған. Бухгалтерлік есеп ұйымның қаржылық
ақпараттарын өлшейтін, өңдейтін, есептейтін және оны пайдаланушылардың
қолдануына ыңғайлы етіп жеткізіп беріп отыратын жүйе болып
табылады. Бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың
бірін иеленеді. Бұған дәлел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының 1992
жылы өткізген конференциясында “Есептей алмаған, басқара алмайды”, -
деген сөздің жайдан-жай айтылмағандығын атап өтуге болады. Жалпы,
бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау,
бақылау және талдау секілді функцияларды орындау үшін қажет. Сонымен
қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері,
капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың сатылғандығы туралы
ақпараттарды жинақтап көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы
ұйымның кірістері мен шығыстарын және шаруашылық қызметінің соңғы
қаржылық нәтижесін анықтауға болады. Бухгалтерлік есеп қаржылық
(сыртқы) және басқарушы (ішкі) есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы
есеп кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі пайдаланушыларға
жеткізіп отыратын жүйе болса, ал қаржылық есеп жоғарыда айтылған
қаржылық ақпараттарды ішкі пайдаланушылармен қатар сыртқы
пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе. Яғни, басқарушы есептің
мәліметтерін кәсіпорын басшылары қандай да бір шешім қабылдау үшін
пайдаланатын болса, қаржылық есептің мәліметін бұлармен қоса
жабдықтаушы (мердігер) кәсіпорындар, банк мекемелері, салық органдары
және тағы да басқалар пайдаланады. Кез-келген ұйым үшін қаржылық
есеп міндетті түрде жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі
және оның тәртібі әрбір кәсіпорынның экономикалық саясатына
байланысты.
Бүгінгі таңда ел экономикасының нарықтық жолға көшуіне
байланысты жаңа кәсіпкерлік қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес
бухгалтерлік есептің маңызы мен ролі арта түсуде. Осыған орай
бухгалтерлік есептің мазмұны мен құрылымына өзгерістер енгізілді.
Елімізде жүргізіліп отырған бухгалтерлік есеп жұмысы толығымен
халықаралық қаржылық есеп беру талаптарына сай орындалады. Міне,
осыларды ескере отырып, бұрын есепші деп саналып келген бухгалтер
маманы кәсіпорынның қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, есептеп
отырумен қатар кәсіпорынның алдағы уақыттағы экономикалық әл-ауқатын
дамыту жолдарын жоспарлай білуі қажет. Сондықтан да кез-келген елде
бухгалтер мамандарын барынша білімді етіп даярлау сол елдегі
ұйымдардың экономикалық жағынан тұрақты дамуына кепілдік береді.
Осыдан да болар ғалым Дж. Мэйдің “Бухгалтерлік есеп эрасы
басталды”, - деп айтуы.

Бухгалтерлік есеп туралы түсінік және оның атқаратын қызметі
Бухгалтерлік есеп ғылымы туралы алғашқы түсінік шамамен алғанда
1340 жылдары Генуе қаласында пайда болған. Бухгалтерлік есептің
негізін салушы және дамытушысы Француз манахы Лука Пачоли болып
табылады. Ол бухгалтерлік есеп туралы 1493 жылы Шоттар және жазулар
деген трактатын жазған. “Бухгалтер” термині XV ғасырда Австрия
қаласында пайда болған. Бухгалтерлік есеп – ұйымның қаржылық ақпаратын
белгілі бір (белгіленген) әдістері мен тәсілдері бойынша
есептейтін, өлшейтін және оны өңдеп, тасымалдайтын ғылым. Ол
кәсіпорынның жұмысын толығымен бақылап, оны басқару үшін бағыт-бағдар
беріп, алдағы уақытта істелінетін жұмысын жоспарлап және сонымен
қатар ол ұйымның болашақта атқарылатын жұмысына экономикалық талдау
жүргізуге өте қажетті жүйе болып табылады. Сондықтан бухгалтерлік
есепті бүтіндей халық шаруашылығы есебінің ең басты және негізгісі
деп айтуымызға болады. Ол бұдан көптеген жүзжылдықтар бұрын пайда
болып, бүгінгі күнге дейін әрбір кезеңдердің уақыт талаптарына
сәйкес дамып келеді.
Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп
беру” туралы заңы еліміздегі бухгалтерлік есепті жүргізу жүйесін
анықтайды, қаржылық есеп беру мен оның пайдалануын және есепке
алудың негізгі принциптері мен жалпы тәртібін, ішкі бақылау және
сыртқы аудит жөніндегі талаптарды, сондай-ақ ұйымдардың құқықтары мен
міндеттерін белгілейді. Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс
істейтін барлық кәсіпорын бухгалтерлік есептеу мен қаржылық есеп
беруді осы заңға сәйкес жүргізуге міндетті.

Бухгалтерлік есептің принциптері

Кез-келген ғылымның, соның ішінде бухгалтерлік есептің өз
принципінің болуы заңдылық. Латын тілінен аударғандағы принцип сөзі
мағынасы жағынан - бастамасы, негізі деген түсінікті білдіреді.
Қаржылық есеп беру тұжырымдамасы шаруашылық үдерістері барысында
шешім қабылдау үшін бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің
қажеттілігін анықтайды. Жалпы бухгалтерлік есептің жиырмадан астам
принципін кездестіруге болады. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік
есеп стандарттарына бухгалтерлік есептің мына төмендегідей принципі
анықталған :
• есептеу;
• үздіксіз (ұдайы);
• түсініктілік;
• мәнділік;
• маңыздылық;
• сенімділік;
• әділетті әрі тура көрсету;
• бейтараптық;
• сақтық;
• толықтылық;
• салыстырмалық;
• дәйектілік.
Түсініктілік, маңыздылық, сенімділік және салыстырмалық деп
аталатын төрт принцип – бухгалтерлік есептегі ақпараттық
мәліметтерінің негізгі, сонымен қатар сапалы мінездемесі болып
табылады.
Түсініктілік принципі
Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтері оны пайдаланушыларға
шешім қабылдауы барысында түсінікті болу керектігімен түсіндіріледі.
Ол үшін бұл мәліметтерді пайдаланушылар бухгалтерлік есеп жайында
белгілі бір дәрежеде білімді болулары қажет. Дегенмен де
түсініктілік принципі ақпараттық мәліметтерді жәй қарапайым
адамдардың, кәсіпқой емес тұлғалардың пайдалануы үшін сапасын
төмендету деген түсінікке сай емес. Сонымен қатар осы мақсат үшін
оны қаржылық есептен алып тастауға болмайды. Ақпаратты пайдаланушы
тұлғалар бұл мәліметтерді түсіну үшін алдын ала кеңес алулары
қажет.
Маңыздылық принципі
Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің, қаржылық есептің сыртқы
пайдаланушыларға олардың шешім қабылдауы үшін қажет болуымен
түсіндіріледі. Олар негізінен бухгалтерлік есеп мәліметтерін келесідей
мақсаттарға пайдаланады:
• алдағы уақыттағы экономикалық жағдайды болжау үшін
• бұрын жасалынған болжамдардың барысында алынған нәтиженің
дұрыстығын анықтау үшін.
Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің маңыздылық деңгейін өлшеу
үшін үш түрлі сапалық аспектілер қолданылады.
1. Уақтылы. Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтер өз
пайдаланушыла-рына керекті уақытында жеткізіліп отыруы
қажет. Бұл мәліметтің жеткізілу уақытының кешіктірілуі
оның маңыздылық деңгейін төмендетеді.
2. Болжамның құндылығы. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құрылыстағы бухгалтерлік есептің ерекшеліктері
Бухгалтерлік есептің мәні мен есептің әдістері және қағидалары
Бухгалтерлік есептің әдіс-тәсілдері
Бухгалтерлік есептің ұымдастырылуы
Бухгалтерлік есептің концепциясы
Бухгалтерлік есептің қағидалары
Бухгалтерлік есептің пайда болуы
БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
Бухгалтерлік есептің принциптері туралы
Бухгалтерлік есептің әдістемелік негізі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь