Ислам діні Қазақстанда

Жоспар

І Кіріспе

Ислам діні Қазақстанда

ІІ Негізгі бөлім
Ислам діні Кеңес дәуірінде
Исламдағы ата.ананың алатын орны

ІІІ Қорытынды
Ислам діні Қазақстанда
Қазақстан мешіттері

Әлемнің түрлі ұлтты, тілді, нәсілді 1 миллиард 300 милионнан астам халқы ұстанып отырған ислам дінінің тарих сахнасына көтерілгеніне де он-бес ғасырдан асты. Ол жазирату-л-араб деп аталатын осы күнгі Араб түбегінде дүниеге келді. Алла тағала қасиетті Құран Кәрімді осы елдегі Құрайш тайпасынан шыққан Абд Аллаұлы Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымызға уахи етті.
Алла тағала адам баласын қараңғылық зұлматы мен адасушылықтан – қайырым, шапағат, рақым, мейірім, яғни тура жолға салу үшін әр кездері пайғамбарларын жіберіп отырды және оларды белгілі бір қауымдардан шығарды. Пайғамбарларға Алла тағала қасиетті кітабы - өмір сүру заңын да қоса жіберді. Адам баласы соны басшылыққа алып, айқын да дұрыс жолмен жүрсін деді. Бірақ олар пайғамбарларды тыңдамады, жөн сөзді теріске балап, жаһил тірліктерін жалғастыра берді. Ақырында Жаратушы иеміз қиянатшыл қоғамдарды жойып жіберді.
Алла тағала адамдарға «Алла тартқан желіден (діннен) бекем ұстап, айрылмаңдар» («Әл имран» сүресі, 103 аят), «Ақиқатында, Аллаға қабыл дін – Ислам діні» («Әл Имран» сүресі, 19 аят) деп таза да ақиқат дін – исламды жіберді. Адам баласы қасиетті Құранды басшылыққа алып, ешкімге де, ешнәрсеге де қылдай қиянат жасамай өмір сүрсін, қоғамы әділ де иманды болсын деп дұрыс жолды көрсету үшін Құран кәрімді Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымызға уахи етті.

Алла елшісі (с.ғ.с.) бұрынғы пайғамбарлардай белгілі бір қауымға ғана емес, бүкіл адамзат пен ғаламға рахым етіп жіберілген. Ол туралы Алла тағала: «Ей, Мұхаммед! Сен болмағанда мына он сегіз мың ғаламды жаратпаған болар едім», - деген. Мұса (ғ.с.) және Иса (ғ.с.) пайғамбарлар да Тәурат пен Інжілдің йаһудилер мен христиандар өзгертпеген бұрынғы нұсқаларының 40-қа жуық жерлерінде Мұхаммедтің (с.ғ.с.) болашақта дүниеге келетіндігін болжай айтқан.
Ол хақында мысалы Иса (ғ.с.): «Әй, Исраил ұрпақтары! Сендерге мені Алла жіберген, өзімнен бұрын келген Тәуратты растаушы, өзімнен соң Ахмед атты пайғамбар келетіні туралы қуанышты хабар әкелуші пайғамбармын...» («Ас-Саф» сүресі, 6-аят), - дейді. Ахмед те, Мұхаммед те, Махмуд та «мақтаулы», «мақталған» деген мағынаны білдіреді. Демек, Мұхаммед пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) ақиретке дейін мақталып, абыройы үстем бола бермек.
Ислам жаһандағы барлық жанға тыныштық пен қайырым, әділдік, жақсылық пен игілік тілейді. Үлкенді сыйлап, кішіге қамқор болуға шақырады. Ол адам баласын жанындағыларға жақсылық жасап, ізгілік дәнін себуге, тарыққанға таяныш, жылағанға жұбаныш, ата-анаға мейірімді, әдепті болуға үндейтін нағыз гуманизмге толы дін.
Міне осындай бірлікке, ынтымаққа негізделіп, ізбасарларын имандылыққа ұйытатын, рух тазалығын уағыздайтын асыл дін идеясын ту еткен мұсылмандар аз жылдардан соң Араб түбегінен шағындап шығып, осы күнгі Сириия, Палестина, Ирак жеріне жетті, Исламды ту еткен араб қосындарының бір бөлігі Қызыл теңізден өтіп Мысырға табан тіреді, соңыра әрі қарай қазіргі Мағриб араб елдеріне де байрағын желбіретті. Ливия, Тунис, Алжир, Марокко исламға мойынсұнды.
711 жылы мағрибтық мұсылмандар жаңа дінді жалау етіп Атлант мұхиты мен Жерорта теңізін бөліп жатқан Гибралтар бұғазынан өтіп, Андалусияға (Испанияға) аяқ басты. Олар сондай-ақ Испания мен Франция арасындағы Пиреней тауларына да жетті. Кейінірек Ислам діні Солтүстік Африка ғана емес, Орталық Африканың да біраз жерлері мен елдеріне тарады.
Араб жасақтары тек Батысқа ғана емес, сондай-ақ осы күнгі Кіші Азия мен кавказ тауларына да ат басын бұрды. Бірте-бірте жаңа дін Мауараннаһр деп аталған орта Азиядағы түркілер өлкесіне де жетті. Бұхара мен Самарқан, Шаш (Ташкент) пен Отырар, Хорезм өлкесі де исламды қабылдады.
Сөйтіп Ислам діні IX-X ғасырларда сұнниттік бағытта бірте-бірте түркілер әлемінде де нығая бастады. Әйтсе де ғылым мен білім, ізгілік пен игілік әкелген дініміздің қазақ жеріне түгел тарап, біржола орнығуына әлі де біраз уақыт қажет еді.
Ия, түркі тайпаларын исламдандыру бірнеше ғасырларға созылды. Бұл ретте Талас маңында арабтардың 751 жылы қарақытайлармен болған шешуші шайқасы үлкен рөл атқарды.
Исламдандырудың келесі кезеңі елімізді Қарахан әулеті (X-XI ғ.) мен моғолдар (XIV-XV) билеген кезге тұс келді. Бұл кездері Ислам мемлекеттік дін болды.
Ислам орта ғасырларда қазақ даласында бұрын болған қалалар мен қорғандар, қамалдар мен кенттердің ірге тасын нығайтып қана қоймай, өзге де шаһарлардың ірге тебуіне ықпал етті. Исламды уағыздайтын мешіттер мен медреселер, ғылым-білім ошақтары бой көтерді. Отырардың шығысындағы Сайрам, Манкент, Тараз, Түймекент, Құлан, Меркі, Аспара, Баласағұн, Шу қалалары ғана емес, Сыр бойындағы Сүткент, Ясы (Түркістан), Қарнақ, Сауран, Иқан, Қауған, Өзкент, Аркөк, Қыпшақ, Жент, Асанас, Сығанақ, Баршынкент, Қаратаудың теріскейіндегі Құмкент, Ақтөбе, Бабата, Саудакент, Созақ қалалары жандана бастады. Бұл шаһарлардың көпшілігі араб, парсы дүниесі мен ондағы ғылыми-мәдени ошақтармен байланыста болды. Жергілікті халықтың көзі ашық, көкірегі ояу азаматтары Шаш (Ташкент), Бұхара, Самарқан, Мерв, Термез, немесе одан арғы Теһран, Исфаһан, Шираз және оның да арғы жағындағы арысы Каир, берісі Бағдад, Басра, Дамаскідегі білім ошақтарына барып тағлым алуға тырысты. Бұл ретте Сырдың оңтүстігіндегі Хорезм елімен де бабаларымыздың мәдени, рухани байланысы әсте де үзілмеген.
Араб тілі бірнеше ғасырлар бойы Орта Азияда ғылым мен білімнің тілі болды. Отырарлық Әбу Нәсір әл-Фараби, Исхақ әл-Фараби, Исмаил әл-Жауһарилер Таяу және Орта Шығыс елдерінде білімін молықтырып, әлем мәдениетінің алтын қорынан орын алатын классикалық шығармалар қалдырды. Дегенмен X-XII ғасырларда тек араб тілі ғана емес, сондай-ақ бірте-бірте жергілікті халықтың түркі тілінде де шығармалар дүниеге келе бастады. Жүсіп Баласағұни, Махмұт Қашғари, Қожа Ахмет Йассауи салған дәстүрді XVI-XVII ғасырларда Мұхаммед Хайдар Дулати, Қадырғали би Қосымұлы Жалайырилер жалғастырды. Сөйтіп Ислам өркениеті орта ғасырлардан күні кешеге дейін Орта Азия халықтарының әдебиеті мен мәдениетіне, рухани өміріне үлкен әсер етті. Елімізден шыққан араб, парсы, түркі тілді ғалымдардың бір тобы философия, тарих, мәдениет, астрономия, логика, музыка, әдебиет пен тіл, медицина саласындағы еңбектерімен аты шықса, енді бірі қасиетті Құран мен тафсир, шариғат, мазһабтар, фиқһке арналған шығармаларымен де ел құрметіне бөленген. Бұл ретте Бұрһан ад-Дин Ахмад әл-Фараби, Имад ад-Дин Әбу-л Қасым әл-Фараби, Қауам ад-Дин әл-Фараби, Маула Мұхаммед әл-Фараби, Молла Ахмет әл-Женди, Хусамад-Дин әл-Хұсейн ас-Сығнақи, Әбу Абд Алла әл-Баласағұни, Әбд әл-Ғафур әл-Кердери, Хафиз ад-Дин әл-Кердерилерді атауға болады.

Сайрамдық Ахмад әл-Исфиджаби, Әли әл-Исфиджаби атты ғұламалар да өзінің терең ойлы туындыларын дін Ислам ғылымына арнаған. Сайрамнан сондай-ақ әл-Қади әл-Байдауи, Әбу-л Хасан Әли әл-Байдауи секілді қазылар да шыққан. Соңғы екеуі – туған жері Сайрамда көз жұмған. Орта ғасырларда Орта Азия мен Қазақстанға софылық ілім де тарады. Ол көбінесе көшпелі тіршілік кешкен жұртта Ислам дінінің мықтап орнығуына, халықтың тұрмыс-тіршілігіне, әдебиеті мен мәдениетіне әсер етті.
XIX ғасырда Қазақстанның патшалық Ресей отарына айналуы, феодализмның ыдырап, капитализмнің күш ала бастауы діни руханиятқа да әсер етпей қойған жоқ. Сондай-ақ Таяу Шығыста басталған діни-ағартушылық қозғалыс әсері Орта Азия мен Қазақстанға да жетті. Соған байланысты діни істерге реформа жасау қажеттігі көтерілді. Бұрынғы қалыптасқан дәстүрлі қадимшілер мен жаңашыл жадидшілер сынға түсті. Ия, халқымыздың көзі ашық, көкірегі ояу азаматтары елінің дініне де көңіл бөлгендіктен мұсылмандардың басын қосып, діни істерді заман талабына сай жүргізетін ұйым құруға тырысты.
Сөйтіп 1906 жылдың көктемінде Верныйда Түркістан өлкесі мұсылмандарының I құрылтайы өтті, оған 100-ге жуық делегаттар қатысты. Құрылтай қаулысында бүкіл Ресей мұсылмандарының діни-руханият мәселелерімен айналысатын мұсылмандар діни бас басқармасын құру, мүфтиден бастап азаншыға дейінгі дін қызметкерлерін жергілікті әкімшілік емес, халықтың өзі сайлауы, вакуфтер ашу, мешіттер салу және оларды жөндеуге рұқсат беру, мектептер мен медреселерді реформалау қажеттігі атап көрсетілді.
Сөйтіп сол жылдары Жетісуда өзге де саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдар сияқты діни қауымдастық та ресми түрде тіркелген. Ия, Ислам көптеген ғасырлар бойы қазақ халқының жүрер жолы, арқа сүйер рухани тірегі болып келді. Дей тұрғанмен Совет дәуірінде қылышынан қан тамған атеизм Ислам дінінің қолданылу аясын тарылтқан үстіне тарылта түсті.
IV Пайдаланылған әдебиеттер

1. Рүстемов Жанарыстан Әзімханұлы «Ислам жайлы қате түсініктер» Шыкент – 2006
Мухммад Юсуф «Ислам тәлімдері»Алматы – 2007
        
        Жоспар
І Кіріспе
Ислам діні Қазақстанда
ІІ Негізгі бөлім
Ислам діні Кеңес дәуірінде
Исламдағы ата-ананың алатын орны
ІІІ Қорытынды
Ислам діні Қазақстанда
Қазақстан мешіттері
Әлемнің түрлі ... ... ... 1 миллиард 300 милионнан астам халқы
ұстанып ... ... ... ... ... ... де ... асты. Ол жазирату-л-араб деп аталатын осы күнгі Араб түбегінде
дүниеге ... Алла ... ... ... ... осы ... ... шыққан Абд Аллаұлы Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымызға уахи етті.
Алла тағала адам баласын қараңғылық зұлматы мен ...... ... ... яғни тура ... салу үшін әр кездері
пайғамбарларын ... ... және ... белгілі бір қауымдардан шығарды.
Пайғамбарларға Алла тағала ... ... - өмір сүру ... да қоса
жіберді. Адам баласы соны басшылыққа алып, айқын да ... ... ... ... олар пайғамбарларды тыңдамады, жөн сөзді теріске балап, жаһил
тірліктерін ... ... ... ... ... ... ... жіберді.
Алла тағала адамдарға «Алла тартқан желіден ... ... ... («Әл ... ... 103 аят), ... Аллаға қабыл дін –
Ислам діні» («Әл Имран» сүресі, 19 аят) деп таза да ... дін – ... Адам ... ... ... ... алып, ешкімге де,
ешнәрсеге де қылдай ... ... өмір ... қоғамы әділ де иманды
болсын деп дұрыс жолды көрсету үшін Құран ... ... ... уахи ... ... (с.ғ.с.) бұрынғы пайғамбарлардай белгілі бір қауымға ғана ... ... пен ... ... етіп ... Ол ... Алла тағала:
«Ей, Мұхаммед! Сен болмағанда мына он сегіз мың ... ... ... - ... Мұса (ғ.с.) және Иса (ғ.с.) ... да Тәурат пен
Інжілдің йаһудилер мен христиандар өзгертпеген бұрынғы нұсқаларының ... ... ... ... ... ... келетіндігін болжай
айтқан.
Ол хақында мысалы Иса (ғ.с.): «Әй, Исраил ұрпақтары! Сендерге мені ... ... ... келген Тәуратты растаушы, өзімнен соң Ахмед атты
пайғамбар келетіні туралы қуанышты хабар әкелуші пайғамбармын...» («Ас-Саф»
сүресі, 6-аят), - ... ... те, ... те, ... та ... деген мағынаны білдіреді. Демек, Мұхаммед пайғамбарымыздың
(с.ғ.с.) ақиретке дейін ... ... ... бола бермек.
Ислам жаһандағы барлық жанға тыныштық пен қайырым, әділдік, жақсылық пен
игілік тілейді. ... ... ... ... ... ... Ол адам
баласын жанындағыларға жақсылық жасап, ізгілік дәнін ... ... ... ... ... мейірімді, әдепті болуға үндейтін
нағыз гуманизмге толы дін.
Міне осындай бірлікке, ынтымаққа ... ... ... рух ... уағыздайтын асыл дін идеясын ту еткен мұсылмандар
аз жылдардан соң Араб ... ... ... осы ... ... Ирак жеріне жетті, Исламды ту еткен араб қосындарының бір бөлігі
Қызыл теңізден өтіп Мысырға табан тіреді, соңыра әрі ... ... ... ... де байрағын желбіретті. Ливия, Тунис, Алжир, Марокко исламға
мойынсұнды.
711 жылы мағрибтық мұсылмандар жаңа ... ... етіп ... ... ... ... бөліп жатқан Гибралтар бұғазынан өтіп, Андалусияға
(Испанияға) аяқ басты. Олар ... ... мен ... ... ... да ... Кейінірек Ислам діні Солтүстік Африка ... ... ... да ... ... мен ... ... жасақтары тек Батысқа ғана емес, сондай-ақ осы күнгі Кіші Азия ... ... да ат ... ... Бірте-бірте жаңа дін Мауараннаһр деп
аталған орта Азиядағы түркілер өлкесіне де жетті. Бұхара мен ... ... пен ... ... ... де ... қабылдады.
Сөйтіп Ислам діні IX-X ғасырларда сұнниттік бағытта бірте-бірте ... де ... ... ... де ... мен білім, ізгілік пен игілік
әкелген дініміздің қазақ жеріне түгел тарап, біржола орнығуына әлі де ... ... ... ... ... ... бірнеше ғасырларға созылды. Бұл ретте
Талас ... ... 751 жылы ... ... шешуші шайқасы
үлкен рөл атқарды.
Исламдандырудың келесі кезеңі ... ... ... (X-XI ғ.) ... (XIV-XV) ... ... тұс келді. Бұл кездері Ислам мемлекеттік
дін болды.
Ислам орта ... ... ... ... ... ... мен қорғандар,
қамалдар мен кенттердің ірге тасын нығайтып қана ... өзге ... ірге ... ... ... ... ... мешіттер мен
медреселер, ғылым-білім ошақтары бой көтерді. Отырардың шығысындағы ... ... ... ... ... ... Баласағұн, Шу қалалары
ғана емес, Сыр бойындағы Сүткент, Ясы ... ... ... ... Өзкент, Аркөк, Қыпшақ, Жент, ... ... ... теріскейіндегі Құмкент, Ақтөбе, Бабата, Саудакент, Созақ
қалалары ... ... Бұл ... көпшілігі араб, парсы дүниесі мен
ондағы ғылыми-мәдени ошақтармен байланыста болды. ... ... ... ... ояу азаматтары Шаш (Ташкент), Бұхара, Самарқан, Мерв,
Термез, немесе одан арғы ... ... ... және оның да арғы ... Каир, берісі Бағдад, Басра, Дамаскідегі білім ошақтарына барып тағлым
алуға тырысты. Бұл ретте ... ... ... ... де
бабаларымыздың мәдени, рухани байланысы әсте де үзілмеген.
Араб тілі бірнеше ғасырлар бойы Орта Азияда ғылым мен білімнің тілі ... Әбу ... ... ... ... ... ... Таяу
және Орта Шығыс елдерінде білімін ... әлем ... ... орын алатын классикалық шығармалар қалдырды. Дегенмен ... тек араб тілі ғана ... ... ... жергілікті
халықтың түркі тілінде де шығармалар дүниеге келе ... ... ... ... Қожа Ахмет Йассауи салған дәстүрді XVI-XVII
ғасырларда Мұхаммед Хайдар Дулати, Қадырғали би ... ... ... ... ... орта ... күні кешеге дейін Орта
Азия халықтарының әдебиеті мен мәдениетіне, рухани өміріне үлкен әсер ... ... ... ... ... ... ... бір тобы философия,
тарих, мәдениет, астрономия, логика, музыка, әдебиет пен тіл, ... ... аты ... енді бірі қасиетті Құран мен тафсир,
шариғат, ... ... ... ... де ел ... Бұл ... Бұрһан ад-Дин Ахмад әл-Фараби, Имад ад-Дин Әбу-л ... ... ... ... Маула Мұхаммед әл-Фараби, Молла Ахмет әл-
Женди, Хусамад-Дин әл-Хұсейн ас-Сығнақи, Әбу Абд Алла ... Әбд ... ... ... ад-Дин әл-Кердерилерді атауға болады.
Сайрамдық Ахмад әл-Исфиджаби, Әли әл-Исфиджаби атты ғұламалар да ... ойлы ... дін ... ғылымына арнаған. Сайрамнан сондай-ақ әл-
Қади әл-Байдауи, Әбу-л Хасан Әли ... ... ... да ... ... – туған жері Сайрамда көз жұмған. Орта ғасырларда Орта Азия ... ... ілім де ... Ол ... ... ... ... Ислам дінінің мықтап орнығуына, халықтың тұрмыс-тіршілігіне,
әдебиеті мен мәдениетіне әсер ... ... ... ... Ресей отарына айналуы, феодализмның
ыдырап, капитализмнің күш ала бастауы діни руханиятқа да әсер ... ... ... Таяу ... ... діни-ағартушылық қозғалыс әсері Орта
Азия мен Қазақстанға да ... ... ... діни істерге реформа жасау
қажеттігі көтерілді. ... ... ... ... мен ... ... түсті. Ия, халқымыздың көзі ашық, көкірегі ояу азаматтары
елінің ... де ... ... ... ... ... діни
істерді заман талабына сай жүргізетін ұйым құруға тырысты.
Сөйтіп 1906 жылдың ... ... ... ... ... ... ... оған 100-ге жуық делегаттар қатысты. Құрылтай қаулысында
бүкіл Ресей мұсылмандарының ... ... ... діни бас ... ... ... ... азаншыға дейінгі дін
қызметкерлерін жергілікті әкімшілік емес, халықтың өзі сайлауы, вакуфтер
ашу, мешіттер салу және ... ... ... ... мектептер мен
медреселерді реформалау қажеттігі атап көрсетілді.
Сөйтіп сол жылдары Жетісуда өзге де саяси ... мен ... ... діни ... та ... ... ... Ия, Ислам көптеген
ғасырлар бойы қазақ халқының жүрер жолы, арқа сүйер рухани ... ... Дей ... Совет дәуірінде қылышынан қан тамған атеизм ... ... ... тарылтқан үстіне тарылта түсті.
Ислам діні Кеңес дәуірінде
Қазан төңкерісінен кейін 20-ы жылдар соңына ... ... ... ... ... Сол ... ... мен медреселер өз жұмысын
жалғастыра алды.
1920 жылы Орынборда мұсылмандардың тағы бір құрылтайы өтті.
1921 жылы республикада ... айт пен ... ... ресми мереке ретінде
тойлау жайлы қаулы қабылданды. Орта Азия мен ... ... жұма ... күні ... ... ... бұл ... созыла
қойған жоқ. Кеңес үкіметі өзіне өзі келе бастаған соң көп ұзамай ... ... Мың ... бері ... пен игілік дәнін сеуіп ... ... деп ... ... ... ... Атылды,
асылды, жер аударылды. Халық бірте-бірте рухани тірегінен айырыла бастады.
Тіліне қысымшылық ... ... ... ... ... ... мінді.
Осындай рухани ауыр халге ұшыраса да халқымыз дінінен безген жоқ. Қалалар
мен кенттер, ауыл ... жұма ... ... айт пен ... айт,
кең көлемде болмаса да, өткізіліп тұрды.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістердің Еділ ... ... ... ... 1937-1938 жылдары өзі жазықсыз жапа шектірген
Орта Азия мұсылмандарының ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп 1943 жылы Ташкент қаласында Орта Азия мен ... ... ... Оның жұмысына Қазақстан
делегациясын шейх Абд ... ... ... барды. Құрылтайда Орта
Азия мен Қазақстан республикалары мұсылмандарының діни басқармасы құрылып
төрағасы, Бас мүфти ... Ишан ... ... ... сайланды.
Исламдағы ата-ананың алатын орны
Негізгі тақырыпқа көшпестен бұрын «Исламдағы ата-ананың алатын орны»
деген сөйлемді жете түсініп алғанымыз артық болмас. ... ... ... ... сол тақырып ішіндегі мәнді дұрысырақ ... ... ... ... ... алатын орны» деген не? Сөйлемге назар
аударсақ, ... мәні ... ... ... бұл ... әлдеқайда өзгеше әрі терең мағыналы сөйлем. Себебі кез-
келген дінсіз ел болсын, дініне ... ел ... ... ... орын
беретіні сөзсіз. Қазақтың «Әке тұрып ұл сөйлегеннен, шеше ... ... без» ... нақылы бар. Осыған қарасақ, сыйласымдылықтың шегі
әке мен анаға кеп тірелетінін ... қиын ... ... ... ... ... өздері ата-анаға жоғары
орын беруді мақсат етеді. Алайда қанша тырысса да Исламның ата-анаға ... жете ... ... ... не ... Жауабын айта кетсем, өздеріңіз
де білетіндей, Ислам діні ең жоғарғы орынды алатын жалғыз, ... ... ... ... ... қауымы болсын, кітап иелері болсын,
қайсысы болса да ... ... ... ... болуы жағынан Исламнан
әлдеқайда төмен, түкке тұрғысыз. Себебі Аллаһ тағала ... ... ... ... болатын дін-Ислам»-деген. Демек, Ислам-дәрежесі ең
жоғары, барлық үмметтірден үстем дін. Ондай болса, бұл ... ... де ... ... жоғары болмақ.
Ал ендеше Исламда ата-ананың алатын орны өте зор, ... ... ... ... ... ... ең әуелі Аллаһ Тағалаға құлшылық етіп, серік
қоспауына сондай-ақ ата-анаға аса жақсылықтар жасауғабұйырған. Тіпті ... кісі ... ... ... ... ... бір хадисінде :
عن معاوية بن جاهمه عن أبيه قال ... ... صلى الله عليه و ... في ... . قال : ألك والدة ؟ قلت نعم . قال : اذهب ... ... عند ... و في ... بن أبي خيثمة تحت رجليها كذا قال  .
Хадис ... ... ... жихад (Аллаһ жолында соғысу)
жайында кеңес сұрауға келдім, пайғамбыр: анаң бар ма? – ... мен ... ... ... ... оған ... ... расында Жұмақ оның
аяғының астында»- деген.
Міне осы жоғарыдағы аят - хадистердің өзінен ақ ... ... орны өте зор ... айқын аңғаруға болады.
Осы арада неліктен ата – анаға қатты көңіл бөледі екен деген еріксіз
сауал ... ... Бұл ... ... ... ... болу үшін
әрине өз ... ... ... бері ағып ... ... өтіп
жатқанына ой жүгіртіп, сол өмір өзен бастауы қайдан, қалай болғанын, қайда
барып ... ойға ... ... болсақ, онда осы сұраққа
қанағаттанарлықтай жауап тапқан болар едік.
Рас ата-анамыз біздер ... ... ... Аллаһтан жалбырынып жақсы
салих бала беруін тілеп, аңсап-армандап осы ... ... ... әне сол ... ... ... ... айлап көтеріп те қаншама
қиыншылықтарды әкемізбен бірге бастарынан өткізген ... ... Я, ... жете ... біле ... рас. Алайда оны түсініп түйінін
шығарған қазақ даналары да мынадай ... ... ... етіп ... «Ата –
анаңның қадірін балалы болғанда білерсің, ағайынның қадірін ... ... - ... түбінде қандай үлкен мағына жатыр десеңізші. Көріпте
жүргеніміздей сәби кезімізде біздерде шырылдап ... ... ... ... ... ... акеміздің түнімен мазасын алып біраз
шаршатқан да шығармыз. Ендеше сол шаршауға көніп, балдарым деп ... ... ... ... ... ... да ... басқалардан кем болмасын
деп бар тапқанына киім – кешекпенде біз балдарын қуантырып өсіргені де ... «Ана ... ... Тана ... ... - дегенде де өте
тапқыр айтылған сөздері де кездеседі. Мұннан алатын ғибратымыз да өте ... сол ана ... ... онда қара ... ... ... анық секілді?
олай болса бұл сұраққа www.aikin.kz веб – ... ... ... ... мен осы ... жауаб алып, ана сүтінің қасиеттін түсінуге
кезек берелік: «Ана сүтін емген ... қара ... ... ... ... ... балаға су берудің тіпті де керегі жоқ.
Баланың іш ... ... ... ... көптеген ана сүтімен
қоректенетін балалар 9-12 айға дейін ... ... бас ... бұлда
ана сүтінің қасиеттілігін білдіреді. Сондықтанда Ислам ата-анаға ерекше
көңіл бөледі.
Ақын Қадір Мырзалиев ... ... боп оңай ... ... қалу көп ... ... сөздерінде жан бар. Демекші болғаным расында
өмірде қаншама адамды кезіктіріп жатамыз бірі ... ... бір ... ақылды болса бірі ақымақ, бірі тәрбиелі болса бірі бұзық т.с.с неше
түрлісін кезіктіруге ... Мне ... ... ... ... ... ... біздерді Аллаға мыңдаған шүкірлер болсын, осындай ... ... ... тілімен сөйлейтін болсақ «Адам» қылып тәрбиелеп өсіруге
себепкер болған, жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... неге болмасқа? Осылардың парқына жетік
түсінік беретін нағыз ... діні міне ... үн ... ... ... ... ... وَبِالْو َالِدَيْن ِ إِحْسَانً ا   ﴿- «Ата-анаға жақсылық жасаңдар»- ... ... бір ... ... ... أَلَّا تَعْبُدُو ا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَ الِدَيْنِ ... ا ... ... َّ ... ... َا أَوْ كِلَاهُمَ ا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْه ُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا ... ... ғана ... ... ... жақсылық қылуларыңды
әмір етті. Ал егер ол екеуінің бірі ... ... де ... ... ... деме ... ... Сондай-ақ ол екеуін зекіме де, ол
екеуіне ... сөз ... - деп әмір ... ... ақ ... ... ... қалай олармен жақсы қарым қатынаста болу керектігімізді,
сол аяттар арқылы ата-ананың құқықтарын білдіріп өткен.
Ендеше ... ... ... ... ... ер жеткізген соң
оларға біздердіңде пайдамыз тиіп, қашанда олардың ... ... еш бір ... ... ... ақ, оларды басқа жұрттың алдында
ұятқа қалдырмауымыз керек. Олай болса: «Жұмақ ананың табанының ... ... ... ... ... ... қоса ... тәрбие алған
дана қазақ халқымыздың «Баланың ұяты әкеге-қыздың ұяты ... - ... ... ... ата – ... алатын орны» атты тақырыбымды
тамамдап, ... ... ... ... мен ... - деген тақырып
жайлыда біраз дәлелдер келтіріп, Құл сүйгіш Аллаһ ... ... ... ... ... құқығы» жайлы не деп, оның елшісі сүйікті
пайғамбарымыз (с.а.с) өз хадистерінде қандай керемет сөздер айтылғандығына
тоқталып, сол сөздер ... ... ... ... ... ... - деген мәселеге дәлел ретінде де ... ... ... ... ... ... көшелік.
IV Пайдаланылған әдебиеттер
1. Рүстемов Жанарыстан Әзімханұлы «Ислам жайлы қате түсініктер» Шыкент
– 2006
Мухммад Юсуф ... ... – 2007

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Бүгінгі тәуелсіз Қазақстан Республикасындағы діни ахуал: қатынастар мен үрдістер. Ислам діні62 бет
Діни-этикалық құндылықтар және исламдық қаржы жүйесі53 бет
Заманауи тұлғалардың ислам дIнIн қабылдау себептерI5 бет
Ислам дінінің пайда болуы және дамуындағы тарихи әлеуметтік, саяси жағдайлар12 бет
Ислам дIнIндегI хошкөрушIлIк7 бет
Ислам діні16 бет
Ислам діні жайлы61 бет
Ислам діні жайлы ақпарат4 бет
Ислам діні және мұсылман құқығы80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь