Ежелгі грек ғұламалары – Платон мен Аристотель

Жоспар

1. Кіріспе бөлім

2. Негізгі бөлім
2.1. Ежелгі грек ғұламалары . Платон мен Аристотель
2.2. Платон еңбегіндегі «мемлекет және мемлекеттік құрылыс туралы ілім»
2.3. Аристотель еңбегіндегі «мемлекет және мемлекеттік құрылыс туралы ілім»

3. Қорытынды бөлім

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Адамзаттың өткен уақыттағы саяси-құқықтық тәжірибесі, идеялары, ойлары қазіргі замандағы саяси және құқықтық ілімнің дамуы мен оның бағытына едәуір ықпал етеді, біздің қазіргі іс-әрекетімізге бағыт береді.
Нақтылы бір тарихи дәуірдегі қоғам, мемлекет, құқық, саясат туралы ойларды дұрыс түсіну үшін сол қоғамның, сол дәуірдің белгілі бір әлеуметтік топтары мен таптары үшін, олардың қандай мүдделерін қорғағандығын, бұл ілімнің авторы қандай мақсат пен позиция ұстанғандығын білу шарт. Сонда ғана саяси және құқықтық ілімдер мен ойларға, идеяларға сол кезеңнің және сол мемлекеттің ерекшелігіне қарай дұрыс баға беруге болады. Ең алдымен саяси және құқықтық ілімдер тарихының негізгі кезеңдері мен оның ерекшеліктерін және саяси тарихын терең білу шарт.
Саяси және құқықтық ілімдер тарихы әр түрлі көзқарастар мен ойлардың күресі ғана емес, сондай-ақ адамзаттың таңдаулы өкілдерінің мемлекет пен құқықтың даму тарихын, бостандық пен әділдіктің, заң мен заңдылықтың, қоғамдық және мемлекеттік құрылыстың, адамдардың құқы мен бостандығын, билік пен жеке адамдардың өзара қарым-қатынасы мен олардың формалары мен принциптері туралы терең де зерделі ойлар айтқанын көрсетеді.
Қай заманның ойшылдарын болмасын ойландырған, әлі де ойландыратын ортақ мәселелер бар. Олардың қатарына жататындар: мемлекет деген не, ол қалай пайда болды, не үшін керек, оның ең жақсы түрі бар ма, билігінің шегі қандай, әділдік деген не, саясат пен адамгершіліктің арақатынасы қандай және тағы да сол сияқты сұрақтар. Бұл мәселелер жөнінде әр ойшылдың өзіндік пайымдаулары болған.
Мемлекет пен құқықты зерттеудегі ежелгі грек саяси-құқықтық ойының ерте кезеңінде оның мифологиялық түсініктері (Гомер, Гесиод) қоғамдық ойдың даму барысында өзінен кейінгі қалыптасқан жаңа көзқарастарға, атап айтқанда философиялық тұрғыдан түсіндіруге («Жеті данышпан», Пифагор, Гераклит, Демокрит) одан кейінгі рационалистік интерпретацияға (софистер), логикалық-танымдық талдауға (Сократ, Платон) және ақыр соңында эмпирикалық-ғылыми (Аристотель) және тарихи-саяси (Полибий) ілімге орын берді.
Көне гректерде саяси ғылымға мол мұра қалдырған ойшылдар көп. Бірақ біз солардың ішінде ең көрнекті екі өкіліне – Платон мен Аристотельге тоқталамыз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б., Мұхамедов М. «Саяси-құқықтық ілімдер тарихы»
Алматы, 2005 ж
2. Д. Жамбылов «Саясаттану»
Алматы, 2003 ж
3. М.Т. Мағзумов «Саясаттану»
Өскемен, 2002 ж
4. Г.Ж. Нұрышева «Философия тарихы»
Алматы, 2005 ж
5. «Әлемдік саясаттану антологиясы» 1- том
Алматы, 2005 ж
6. Карл Поппер «Ашық қоғам және оның жаулары: Платонның сиқырлы тартымдылығы» І-том
Алматы, 2004 ж
7. «Батыс философиясының антологиясы»
Алматы, 2002 және
        
        Жоспар
1. Кіріспе бөлім
2. Негізгі бөлім
1. Ежелгі грек ғұламалары – ... мен ... ... ... ... және ... құрылыс туралы
ілім»
3. Аристотель еңбегіндегі «мемлекет және мемлекеттік құрылыс
туралы ілім»
3. Қорытынды ... ... ... ... уақыттағы саяси-құқықтық тәжірибесі, идеялары, ойлары
қазіргі замандағы саяси және құқықтық ілімнің дамуы мен оның ... ... ... ... қазіргі іс-әрекетімізге бағыт береді.
Нақтылы бір тарихи дәуірдегі қоғам, мемлекет, құқық, саясат туралы
ойларды дұрыс түсіну үшін сол ... сол ... ... бір ... мен ... үшін, олардың қандай мүдделерін қорғағандығын, бұл
ілімнің авторы қандай мақсат пен ... ... білу ... ... ... және ... ... мен ойларға, идеяларға сол кезеңнің және
сол мемлекеттің ерекшелігіне қарай дұрыс баға ... ... Ең ... және ... ... ... негізгі кезеңдері мен оның
ерекшеліктерін және саяси тарихын терең білу шарт.
Саяси және құқықтық ... ... әр ... ... мен ойлардың
күресі ғана емес, сондай-ақ адамзаттың ... ... ... ... даму ... бостандық пен әділдіктің, заң мен заңдылықтың,
қоғамдық және ... ... ... құқы мен ... пен жеке ... ... қарым-қатынасы мен олардың формалары мен
принциптері туралы терең де зерделі ойлар айтқанын көрсетеді.
Қай заманның ойшылдарын ... ... әлі де ... ... бар. ... қатарына жататындар: мемлекет деген не, ол
қалай пайда болды, не үшін керек, оның ең ... түрі бар ма, ... ... ... ... не, ... пен ... арақатынасы қандай
және тағы да сол сияқты сұрақтар. Бұл мәселелер жөнінде әр ойшылдың өзіндік
пайымдаулары болған.
Мемлекет пен ... ... ... грек ... ... ... оның мифологиялық түсініктері (Гомер, Гесиод) қоғамдық ойдың
даму барысында өзінен кейінгі қалыптасқан жаңа ... атап ... ... ... («Жеті данышпан», Пифагор, Гераклит,
Демокрит) одан кейінгі рационалистік интерпретацияға (софистер), логикалық-
танымдық талдауға (Сократ, Платон) және ақыр ... ... және ... ... ... орын берді.
Көне гректерде саяси ғылымға мол мұра қалдырған ... көп. ... ... ... ең ... екі өкіліне – Платон мен Аристотельге
тоқталамыз.
2.1. Ежелгі грек ғұламалары – Платон мен ... (шын аты ... ... 437-347 ... өмір сүрді. Ол
ежелгі грек философы және әлеуметтік ойшылы, ... ... ... ... Бай ... ... ... келген. Жас кезінде
ол Сократтың шәкірті және тыңдаушысы болды. Сократтың қазасынан кейін,
Платон басқа шәкірттермен ... ... ... ... 387 жылы грек
батыры Академның атымен аталған Академия деп аталатын өзінің ... ... ... ... Афина қоғамының белең алған дағдарысы,
құлдырауы мен азып-тозуы жағдайында қалыптасты. Классикалық полистің (қала-
мемлекеттің) гүлденуі мен ... ... ... ... ... мен
мемлекеттің дамуы барысында билік тұрпаты өзгерді: аристократия олигархияға
айналып бара жатты. Демократия саяси теңдікті ... ал іс ... және ... ... ... төстеді. Платон «идеал»,
яғни «мінсіз мемлекеттің» үлгісін (утопияны) әзірледі, бұл орайда оған оның
идеялар туралы, жан, инсаният ... және ... ... ... ... ... Платон бойынша мемлекет жасағанның – идея ... ... ... ... ... ... Ол үш ... – ақылдан,
жаннан және тәннен құралады. Тән - өледі, ол парасатты, сұрапыл және ... ... жан – ... ... Платонның мінсіз мемлекеті өзінің
философтарымен – ... ...... қол ... ... ... Байсалдылық, ержүректік және бағыныштылық секілді
қасиеттердің ұштасуы әділетті мемлекеттік құрылысты сипаттайды. ... ... ... ... және ... ... туралы ілімдері
өзара етене байланысқан. Мемлекет дегеніміз – «біздің әрқайсымыз ... ... ... ... ... ... өсіп ... ортақ
мекен. Платонның саяси көзқарастарының серпіні ... ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік-саяси идеялары жалпы адамзаттық мәнге ие болып, ол ежелгі ... көп ұзап ... ... ... да ... отыр.
Аристотель (б.з.д. 384-322 ж.) ежелгі грек философы, ойшылы,
энциклопедияшысы, ... және ... ... ... ... ... Македония патшасы ІІІ Аминтаның сарай дәрігерінің
отбасында дүниеге ... ... ... ... кейіннен сонда 20
жылдай ұстаздық еңбек еткен. 340 жылдардың аяғында ... ... ... ... оның ... ... ... Александр
Македонскийдің тәрбиешісі болады. Қолбасы өзінің ұстазын былай сипаттайды:
«Мен Аристотельді өзімнің әкеммен бірдей құрметтеймін, өйткені мен ... үшін ... ... ... ... сол ... ... үшін қарыздармын». Елу жасында ... ... ... онда ... ... ...... (Лицейді) ашады. Саяси
ғылымның пайда болуы Аристотельдің есімімен ... Оның ... ... ... және саяси өмір салаларын қамтиды, олар
этикамен табиғи ... ... ... ол ... ... болуына
тарихи тұрғыдан келіп, оның дамуындағы әр түрлі ... ... ... қоғамдық, саяси тұлға. Ол қашанда бірлесе өмір сүруге ұмтылады. ... өмір ... ... ... – отбасы, онда үш ... ... ... және ... ... қалыптасады.
Патриархтық отбасы қатынастарының бұл түрлерін Аристотель тұтасымен отбасы
эволюциясы, қажеттіліктер мен ... өсуі ... ... ... де ... ... ... мемлекеттік құрылыс пошымы билік басында ... ... ... олардың әрқайсысын мұқият зерттей
келіп, ... тек ... және ... ... ғана ... ... деп ... Белгілі бір тұста аралас пошымдар да туындауы мүмкін. Мәселен,
тирания мен демократияның ... ... ... ... Ол тиісті
принциптермен (аристократия принципі – жақсылық, ......... байланыстыратын мемлекеттік құрылыс пошымдары
туралы ілім Аристотельдің саяси көзқарастарында басты орын ... ... ... және ... ... өмір ... үшін ... Аристотель
өзінің саяси ілімін «Саясат», «Афина политиясы», «Этика», «Риторика» атты
жұмыстарында ашып көрсетеді. Ежелгі дәуірдің де, орта ... мен ... да ... ... дамуында Аристотельдің маңызы орасан зор.
2.2. Платон еңбегіндегі «мемлекет және мемлекеттік ... ... ... ... туралы еңбегінде әділдікті әркімнің өз ісімен
айналасуынан және ... ... ... ... ... топқа бөлінуі мен олардың арасындағы мүлік теңсіздігін қалыпты
жағдай ретінде ... және ... бір ... ... топқа өту
мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Платон идеалды ... құру ... ... аристократиялық
мемлекеттік құрылымды жақтайды және өз жобасының қиындықпен болса да жүзеге
асатынына сенеді. Идеалды ... өзі де, ... ... ... ... алмайды. Өйткені, билік басына келгендердің бәрі де ... ... ... ... ... ... де қосылады.
Сондықтан да ... ... ... түрі келеді.
Платонның ойынша, адамдар қажеттіліктерін жеке-дара өтей алмайды. Олар
өмір сүру үшін тамақ, киім өндірулері, үй ... ... ... ... ... ... құрылысшылықпен,
төртіншілері етікшілікпен айналысады. Сөйтіп, олардың бәрі бірігіп қана
қажеттіліктерін ... Осы ... ... ... ... ... Мемлекет адамдарды алаламай, байына да, кедейіне де, азына да,
көбіне де ...... ... әділ ... етуі ... Бірақ бұдан
Платон адамдардың бәрін теңдестірген екен деген ой тумауы керек. Керісінше,
ол адамдарды үш үлкен ... ... ... 1) ... 2)
қорғаушылар; 3) өндірушілер етіп бөлді. Әкімдерге фәлсафашыларды жатқызды.
Олар ... ... ... ... ... саралап, танып-білуге
қабілетті, икемді болуы керек. Қорғаушылар әкімдердің ой, ниеттерін іске
асырады, мемлекетті қорғайды. ... ... мен ... ... ... ... мемлекетті материалдық жағынан қамтамасыз етеді.
Олар билеу ісіне араласпайды. Әр топ өзіне тиісті қызметті атқаруы ... ғана ... ... Бір ... ... ... (әсіресе, төменгі
таптан жоғары таптарға) өтуге болмайды. Қай сословиеде тусаң, соның өкілі
боласың. ... ... ... ... ... ... тым бай ... өте
кедейлікке жібергісі келмеді. Себебі, мұндайда қоғамда ... ... ... орта деңгейді ұнатты.
Платон қоғамдық меншікті қолдап, жеке ... ... ... ... ... ... ... тудыратын жеке меншік
деп санады. Соған орай әкімдер мен ... жеке ... пен ... ... Олар ... игілік үшін еңбек етулері керек. Сондықтан
оларды адамды қызықтыратын әзәзіл жеке мүдде, баю ... ... ... ... ... ... мен балалары ортақ болғанын жөн көрді. ... өз ... ... ... ... жан ... ... құрылымның бес түрінің:
аристократия (ескі немесе жаңа ақсүйектер ... ... ... мен ... ... ... ... билігі) және тирания
сәйкес келетіндігі ... ... ... ... биліктерін өз
мүдделеріне қарай іске асырады. Тимократияда әскери адамдар билікте болады,
олар жиі соғысады, ... ... ... ... ... есептелінеді.
Олигархияда байлар билікке ие ... ... ... ... ... ... ... Бұл мемлекетте кедейлердің наразылығы
нәтижесінде кез-келген уақытта мемлекеттік төңкеріс ... ... ...
мемлекеттік құрылымның заңсыздық пен зорлық-зомбылық үстемдік еткен ең
нашар түрі. Бұлардың ... ең ... ... ... Онда ... парасаттылық билейді, оның принциптері –
адамгершілік, ... ... деп ... деген шығармасында Платон мемлекеттік құрылымның екінші жобасын
ұсынады. Екінші мемлекеттің ... ... ... ... ... ... жеребе бойынша жер учаскелерін алады. Бұл жер ... ... ... ... ... ... түрінде ғана беріледі де, мемлекеттің
жалпы меншігі болып саналады. ... ... ... ... азаматтар төрт
топқа бөлінеді. Қайыршылық пен байлықтың заң шеңберіндегі заң ... ... Жеке ... иелерінің ешқайсысы да алтынға немесе күміске
ие бола алмайды. Азаматтар қатарына (5040) ... мен шет ... ... жақтаған Платон құлдар мен шет ... ... ... болмауы тиіс деп санайды. Жеке отбасылар
мойындалғанымен, ... ісі ... ... арнайы лауазымды
адамдар қолына берілді. Әйелдер ... тең ... ... олар ... ... ене ... ... басында көп сатылы сайлау жолымен сайланған 37
билеуші тұрды. Билеушілер жасы ... 70-ке ... ... ... ... ... 20 жыл ... мүмкіндігі болды. 360 мүшеден тұратын (әр
топтан 90 адамнан) сайланбалы кеңес едәуір ... ие бола ... ... ... және ... топ ... ... міндетті еді, ал
үшінші және төртінші топ ... ... ... ... ... Заңдылықтың сақталуына әділ сот жауап берді, жекелеген және ... ... ... және жеке ... реттеп отырды. Сотта
қаралған істерді ... ... ... ... ... ... және ... құрылыс туралы
ілім»
Антикалық саяси-құқықтық ойдың одан әрі дамуы және тереңдеуі ... және ... ... есімімен тікелей байланысты. Кейбір
деректер бойынша, ол саны 400-ден 1000-ға дейін жететін ... ... ... ... Ол өзі өмір ... ... құл ... әртүрлі формаларын зерттеп, оның үш түрін көрсетті.
Аристотель тұңғыш рет саясат ғылымы туралы талдау жасауға талпыныс
жасады. Аристотельде ... ... ... ... ... байланысты. Оның
көзқарасы бойынша саясатты ғылыми тұрғыдан түсіну адамгершілік пен этиканың
дамыған ұғымы болып табылады. ... ... ... оның кіріспесі
ретінде көрінеді. Аристотель әділдіктің екі ...... ... ... анықтайды. Теңестіретін әділдіктің өлшемі ретінде
«арифметикалық теңдік ... Бұл ... ... аясы ... мәмілелер, шығынды қалпына келтіру, жаза және ... ал ... ... ... ... ... түрінде
ұсынылады және бұл принцип ортақ игіліктерді ... мен ... ... ... негізделеді. Аристотель саясатты адам мен мемлекеттің жоғарғы
игілігі, оның мақсаты – адамды, мемлекетті жақсы ... ... ... деп ... Сөйте тұра, ол құл иеленушілікті қолдады, құлдар
мен ерікті кедейлерге саяси құқық ... ... ... ... – қауымның дамыған түрі, ал қауым ... ... ... ... адамар белгілі бір игілікке жету үшін
бірігеді. Ол ... ... және ... ... ... Дұрыс түріне
монархияны, аристократияны және политияны жатқызды. Ал ... ... ... ... бұрыс түрі деп санады. Мемлекеттің дұрыс
түрінде әкімдер халық, ел пайдасын ойлайды, ... ... ... етеді. Ал
бұрыс түрінде олар өз бастарының пайдасын ойлайтын көрінеді.
Ұлы ... ... ... адам емес заң ... ... ... әкім қаншалықты жақсы болғанымен сезімге, ашу-ызаға берілмей
қоймайды, ал заң болса ... ... ... ... ... ... меншікке қарсы шығып, жеке меншікті
жақтады. Сонымен қатар ол ... аса ... ... ... тыс ... ... Себебі, мұндайда қоғамның тұрақтылығы бұзылады дей келіп,
орта деңгейді дұрыс көрді.
Мемлекет формасын Аристотель мемлекеттегі жоғары билікті ... жүйе ... ... Бұл ... мемлекет формасы билеушілердің
санымен (біреу, аз ғана топ, көпшілік) ... ... ... ... және ... формалары туралы да айтылады. Дұрыс формадағы билеушілер
көпшіліктің мүддесін қорғаса, бұрыс формадағы билеушілер тек қана ... ... ... көздейді. Аристотель пікірінше, дұрыс формадағы
мемлекеттерге монархиялық, аристократиялық және полития, ал екінші формаға
тирания, ... және ... ... ... ең ... ... Аристотель политияны айтады. Политияда жалпының мүддесі үшін
көпшілік билік құрады. Мемлекеттің басқа ... ... әрі ... ... ... айтылады. Екінші жағынан қарастырғанда, Аристотельдің
түсінігінше, полития демократия мен ... ... түрі ... ... ... ... демостың қолында деп есептеген Аристотель
демократияны сынға алады. Ол ... ... ғана ... ... екі ... – заңға негізделген және жоғарғы ... ... ... ... дүниені неғұрлым дұрыс танып, білу үшін және болашақ жақсы
өмірдің дұрыс ... ... білу үшін ... әр уақытта, әр дәуірде өзіне
дейінгі өткен ... мен ... ... ... ... мінсіз мемлекет жобасы ұсынылғаннан кейін өткен
мыңдаған жылдар ішінде ... оны да, биік ... ... құлық
жөніндегі өсиеттерді де әбден-ақ ұмытып кете алар еді. Алайда, Платонның
мемлекет туралы ойлары әлі ... ... ... ... жоқ. ... ... ... өмір сүруін, ықпалдастығы мен өзара
көмегін мемлекет тұрғысынан барынша жақсы ұйымдастыру үшін білімді ... ... ... ... ... қандай түрлері мен өрістері туралы
ой толғамасын, ол барлық жерде ... ... ... ... ... өтірікті, сананың, парасаттың демагогия мен ... ... ... мүмкіндігі мен қажеттігін негіздейді.
Аристотельдің мемлекет туралы ілімі де асыл ... ... ... ... ең ... түрі деп ... оның басты мақсаты - өз азаматтарын асыл қасиетке тәрбиелеу
дейді. Осы ... ... ... жоймаған «Саясат» еңбегінде ол мемлекеттің
алғашқы құрылымдары ретінде отбасы мен қоғамдастықты, мемлекеттегі адамдар
арасындағы ... ... ... ... ... ... және ... түрлерін, мемлекеттегі қорғаныс және шаруашылық
мәселелерін және ... ... тағы ... ... ... мен ... сияқты ұлы ғұламалардың өткен уақыттағы саяси-
құқықтық тәжірибесі, идеялары, ойлары қазіргі замандағы ... және ... ... мен оның ... ... ... ... және біздің қазіргі іс-
әрекетімізге бағыт береді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Сатершинов Б., Сырымбетұлы Б., ... М. ... ... 2005 ... Д. Жамбылов «Саясаттану»
Алматы, 2003 ж
3. М.Т. Мағзумов «Саясаттану»
Өскемен, 2002 ж
4. Г.Ж. Нұрышева «Философия тарихы»
Алматы, 2005 ж
5. ... ... ... 1- ... 2005 ... Карл ... «Ашық қоғам және оның жаулары: Платонның сиқырлы
тартымдылығы» І-том
Алматы, 2004 ж
7. ... ... ... 2002 және

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
Ежелгі заман және ортағасырлардағы ұлы тарихшылары7 бет
Пихология гылымының қалыптасуы мен дамуы25 бет
Платонның жан мен таным туралы ілімі6 бет
Психикалық құбылыстардың («жан қуаттарының») пайда болу4 бет
Антикалық философия туралы13 бет
Антикалық философия. Милет мектебі9 бет
Ежелгі Грек философиясы5 бет
Көне Греция философиясы6 бет
Аристотель11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь