Танаптарда табиғат қорғау жүйесі

Кіріспе
1.Топырақ құнарлылығы және оны арттыру
2.Топырақ эрозиясымен күресу жолдары
3.Топырақ ылғалдылығы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер 
Егістік танаптарында табиғат қорғаудың жүйесін ұйымдасытрыру шараларына топырақ құнарлылығы, топырық құнарлылығын арттыру, топырақ эрозиясымен күресу шаралары және топырақтың ылғалдылық жұмыстары жатады. Сапалы өңделген топырақта дақылдардың өсіп – дамуына қажетті жағдайлар жасалады. Дұрыс бапталған топырақ қабатында ылғал мол жиналып ұзақ сақталады соны мен қатар қар мен жауын суы және ауа тез сіңеді.

Топырақ құнарлылығы – топырақтың өсімдіктер дүниесін қажетті қоректік заттармен және сумен, ал тамыр жүйесін оттекпен, жылумен және қолайлы физико-химиялық ортамен қамтамасыз ету қасиеті. Бұл топырақтың ең басты қасиеті. Топырақ құнарлылығы биоценоздың жалпы өнімділігі мен ауылшаруашылығы дақылдарының түсім мөлшерін анықтайды. Топырақ құнарлылығын екіге бөледі: табиғи және жасанды. Табиғи топырақ құнарлылығы топырақ түзілу процесі нәтижесінде пайда болған топырақтың табиғи күйіндегі құнарлылығы. Ол қарашірінді қабатының қалыңдығына, қарашірінді құрамына, қоректік элементтердің жеткілікті болуына, топырақтың түйіршікті, микробиологиялық процестердің қарқындылығына тәуелді. Жасанды топырақ құнарлылығы сол табиғи құнарлылықты арттыру мақсатында қолдан жасалған көптеген әрекеттердің нәтижесінде (өңдеу, тыңайтқыштар қолдану, дақылдарды егіп өсіру, мелиорация, т.б.) алынады және егілген ауылшаруашылығы дақылдарының түсім мөлшеріне қарай бағаланады. Топырақты қорғап және оны дұрыс пайдалана білсе, оның құнарлылығы артады. Табиғи құнарлылығы төмен, егіншілікке жарамсыз топырақтарды да адам қолымен жақсартып, егіншілікке қарқынды пайдалану арқылы жоғары өнім беретін алқаптарға айналдыруға болады. Ол жерлерден табиғи құнарлылығы арқасында өнім алып, одан кейінгі жылдары өнім азая бастаған кезде егістікті басқа жерлерге ауыстырып егу тәжірибесі өріс алып келді.
Топырақ құнарлылығын арттыру
Топырақтың құнарлылығы, топырақ түзілу үрдісі сияқты, заттардың өзгерістерге ұшырауымен, жиналуымен және олардың шығындалуымен тығыз байланысты. Сондықтан топырақ құнарлылығының факторлары мен жағдайлары мәндік жағынан да, сапалық жағынан да өзгерістерге ұшырайды. Егер осы өзгерістер құнарлылықтың дамуына қолайлы оң бағытта болса, онда топырақтың құнарлылығы артады (қоректік заттар мөлшері молаяды, түйіртпектігі жақсарады және т.б.), ал өзгерістер қолайсыз, теріс бағытталған болса, онда топырақтың құнарлылығы төмендейді (қоректік заттар мөлшері кемиді, түйіртпектігі бұзылады және т.б.). Сондықтан осы өзгерістер белгілі бір мерзім ішінде топырақ құнарлылығының салыстырмалы көрсеткішін қалыптастыруы мүмкін. Сөйтіп топырақ құнарлылығының өндірісінің белгілі бір түрі қалыптасады. Олар - топырақ құнарлылығының кеміген, қарапайым және ұдайы (молайтылған) өндірісі.
1. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ. “ Табиғат қорғау ” /Алматы 1990 ж.
2. Мұқауұлы С., Үпішев Е. “ Табиғат пайдалану экономикасы ” /Алматы 1999 ж
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі



БАӨЖ
Тақырыбы : Танаптарда табиғат қорғау жүйесі 
                                                                               
                                                                               
                  


                                                  ... : ... Т.Р.
                                                 ... : ... ...                                     ... 2015 ж
Жоспар:
Кіріспе
1.Топырақ құнарлылығы және оны арттыру
2.Топырақ эрозиясымен ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
Егістік танаптарында табиғат қорғаудың жүйесін ұйымдасытрыру шараларына топырақ құнарлылығы, топырық құнарлылығын ... ... ... ... ... және ... ... жұмыстары жатады. Сапалы өңделген топырақта дақылдардың өсіп  -  ... ... ... ... ... ... ... қабатында ылғал мол жиналып ұзақ сақталады соны мен қатар қар мен жауын суы және ауа тез сіңеді.     ... ...  -  ... ... ... ... қоректік заттармен және сумен, ал тамыр жүйесін ... ... және ... ... ортамен қамтамасыз ету қасиеті. Бұл топырақтың ең басты қасиеті. Топырақ құнарлылығы биоценоздың жалпы өнімділігі мен ... ... ... мөлшерін анықтайды. Топырақ құнарлылығын екіге бөледі: табиғи және жасанды. Табиғи топырақ құнарлылығы топырақ түзілу ... ... ... ... ... ... ... құнарлылығы. Ол қарашірінді қабатының қалыңдығына, қарашірінді құрамына, қоректік ... ... ... ... ... ... процестердің қарқындылығына тәуелді. Жасанды топырақ құнарлылығы сол ... ... ... ... ... жасалған көптеген әрекеттердің нәтижесінде (өңдеу, тыңайтқыштар қолдану, дақылдарды егіп өсіру, мелиорация, т.б.) алынады және егілген ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... ... қорғап және оны дұрыс пайдалана білсе, оның құнарлылығы артады. ... ... ... ... ... ... да адам қолымен жақсартып, егіншілікке қарқынды пайдалану арқылы жоғары өнім беретін алқаптарға ... ... Ол ... табиғи құнарлылығы арқасында өнім алып, одан кейінгі жылдары өнім азая бастаған кезде егістікті ... ... ... егу ... өріс алып ... ... ... арттыру
Топырақтың құнарлылығы, топырақ түзілу үрдісі сияқты, заттардың өзгерістерге ұшырауымен, жиналуымен және олардың шығындалуымен ... ... ... ... ... факторлары мен жағдайлары мәндік жағынан да, сапалық жағынан да өзгерістерге ұшырайды. Егер осы ... ... ... ... оң ... болса, онда топырақтың құнарлылығы артады (қоректік заттар мөлшері молаяды, түйіртпектігі жақсарады және т.б.), ал өзгерістер қолайсыз, теріс бағытталған болса, онда ... ... ... ... ... ... ... түйіртпектігі бұзылады және т.б.). Сондықтан осы өзгерістер белгілі бір мерзім ішінде топырақ құнарлылығының ... ... ... ... ... ... құнарлылығының өндірісінің белгілі бір түрі қалыптасады. Олар - топырақ құнарлылығының ... ... және ... ... ... ... қарқынды егіншілік жүйесінде топырақты тиімді қолданудың басты мақсаты  -  ... ... ... ... өндірісін қалыптастыру болып табылады.
Топырақ құнарлылығын өндіру екі жолмен жүргізілуі мүмкін. Біріншісі  -  ... ... ... ал ...  -  ... ... ... жақсарту. Бірінші жолға жататын әрекеттер: топыраққа тыңайтқыштар, мелиоранттар қолдану, қолайлы ... ... ... ... және т.б. Ал ... жолға жататын әрекеттер: топырақты механикалық тәсілдермен өңдеу (жырту, қопсыту, ... ... ... ... және ... құнарлылығын арттыру шараларының көптеген әдістері мен тәсілдері зерттеліп, іс жүзінде қолданылып келеді. ... · ... ... ... және минералды тыңайтқыштарды қолдану;
· қышқыл топырақтарға әк, кебірлерге гипс шашу;
· түрлі құралдармен топырақты өңдеу жүйесі;
· топырақты ... ... ... ... шөп ... ауыспалы егіс жүйесін қолдану;
· өнімділігі жоғары сұрыптар мен гибридтерді өсіру т.б.
 
Топырақты эрозиядан қорғау
Топырақтың эрозиясымен күресу  --  егiн ... ең ... ... ... ... күрес шараларының ең негiзгiлерiнiң бiрi  --  шаруашылық-ұйымдастыру жұмыстары. Бұл  --  ... ... ... ... ... су жəне жел ... ... деңгейлерiне байланысты топырақ-эрозиялық жоспарлар жасалынып, топырақтарға сəйкес эрозияға қарсы iс-шараларын жүргiзедi. Агротехникалық шаралардан беткейлерде жердi көлденеңдеп жырту, ал өте биiк ... су ... ... ... ... ... ... жинау үшiн жырту қабатын тереңдету арқылы да қол жеткiзуге ... ... сол ... ... ... тек қана ... ... ұшыраған жерлерде желге төзiмдi қабаттарды жасау да жатады. Дефляцияға ұшыраған ... көп ... ... ... ... ... ... қолдану өте тиiмдi болып саналады.
Эрозияға қарсы күрес шараларының iшiнде орман-мелиорация жұмыстарын жүргiзу де үлкен роль атқарады. ... ... пен ... ... ... сақтауда ормандар егудiң өте қолайлы екендiгiн көрнектi ғалымдар А.Т.Болотов, В.В.Докучаев, Н.М.Сибирцев, т.с.с. ... атап ... ... ... Айтарлықтай үлкен территорияларда өсiмдiктер жабынын жоюға əкелетiн табиғи экожүйелерге тигiзетiн əсердi шектеу. Бұл əсiресе орманды ... ... ... ... ... ... ... тыс мал жаюмен байланысты. Үлкен территорияларда шөптесiн өсiмдiктер жабынының зақымдануы кезiнде, əсiресе топырағы жеңiл жерлерде су жəне жел ... ... ... ... ... шөптесiн өсiмдiктердiң болмашы зақымдануының өзiнде (мысалы, жалғыз аяқ жол) су эрозиясының пайда болу ... орын ... ... қолайсыз құбылыстарды болдырмаудың енгiзгi жолы мал жаю ережелерiн сақтау мен рекреациялық қысымды төмендету ... ... ... ... ... шаралары:
 --  ауыспалы егiстердi дұрыс пайдалану;
 --  топырақты ... ... бар ... ... ... --  ... жырту (рельефтiң горизонттарымен);
 --  өңдеуден бұрын бұзылатын құмды жəне құмдақ топырақтарды шығару;
 --  шағын егiс танаптарын табиғи ландшафттармен ... --  ... ... ... белдеулерiн жасау;
 --  топырақтың құрылымын түзуге мүмкiндiк туғызатын органикалық тыңайтқыштарды пайдалану;
 --  ... əсер ... ... ... ... ... ылғалдылығы
Ылғал мен судың топырақта қандай күйде болатындығын көптеген ғалымдар тәжiрибелер арқылы дәлелдеген. ... ... ... ... бу ... ылғал сұйық тамшыға йналады, судың тамшысы топырақтың iшкi жағын құрайды. Ал, ... суды ... ... сiңiредi. Аталған бу тәрiздес су жазда жоғарғы қабаттан төмен қарай, қыста ... ... ... ... ... ... ылғалының пiшiнiн зерттеген ғалым (А.Ф.Лебедов) топырақтың гигроскопиялық (дымқыл тартқыш) ылғалдылық күйi деп атады.
Топырақта лай ... мен қара шiрiк ... көп ... онда ... ... ... мол ... ғылымда белгiлi. Өсiмдiк тамырлары гигроскопиялық ылғалды пайдаланбайды. ... ... тек ... жағдайда (105-110◦С) кептiргiш пештерде топырақты құрғату арқылы ғана айыруға болады. Дегенмен, гигроскопиялық  ылғалдылықты анықтау-өсiмдiктердiң даму ... ... үшiн ... Тәжiрибеден
бiлетiнiмiз, топырақтың ылғалдылық дәрежесi гигроскопиялық дымқылдылықтың бiр жарымдай мөлшерiндей болса, сола ... ... ... ... жиынды су немесе капиллярлық ылғалдылық болады.
Капиллярлық ылғалдылық терең топырақ ... ... ... ... ... ... барады. Тағы бiр ерекшелiгi белгiлi қабаттағы жиылған суды ... ... ... ... ... ... тыс ... су (ылғал) капилляр ылғалын құрайды. Капилляр ылғалы да салқындаған бу тәрiздi, ылғалдылықтар сияқты, топырақ түйiршiктерiнiң ... ... 0,1 мм) ... ... ... ... жүйемен ылғалы мол орыннан өте құрғақ қабатқа қарай ағатындығы физикалық заңдылықтар бойынша белгiлi. Топырақ үстiңгi ... ... ... ... буға ... ... төменгi ылғалды қабатының суы капилляр бойымен соғұрлым жоғары жылжиды, демек, топырақтың ең төменгi қабаты тезiрек ... ... ... ... ... ... ... өнiм алудың негiзгi кепiлi, сонымен қатар, топырақ құнарлылығын арттырып, ... ... ... ... агротехникалық, экологиялық-мелиоративтiк шараларды қолдануда өте маңызды орын алады. Әсiресе, топырақтың тектiк қабатындағы ластану, жарамсыздану, тозу ... ... ... ... ... ... бередi. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтежиелерiнен белгiлi, әсiресе шөлейт аймақтарда, ... сор және ... ... ... өнiм ... топырақ құрамындағы ылғалдылықты анықтау өзектi мәселенiң бiрi болып отыр.


























Қорытынды
 
Қорыта келгенде, танаптарда ... ... ... ең ... топырақ өңдеу жұмыстары жатады. Топырақ өңдеудің сапасын анықтауды бірнеше ... ... бар. ... ... кез ... адамның қолынан келе бермейтін іс болып табылады. Бұл ерекшелік жыртылған топырақтың құнарлығын арттыру үшін және жаңадан сапалы өнім алу үшін ... ... ... ... ... ... әр  түрлі дақылды өнім алу үшін пайдалы жақтары бар. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... орын алады. Осының салдарынан қазіргі таңда жақсы өнім алу себебі осы. Мысалға, айтатын болсақ бақылау мен ... ... ... ... ... пішіндеу, егін аңызын сақтау, жырту, топырақты өңдеу тәсілдері, терең қопсыту тағы басқа да ... ... ... 
1. Мәмбетқазиев Е., Сыбанбеков Қ.  " ... ... " ... 1990 ж.
2. ... С.,  ... Е. " ... пайдалану экономикасы " /Алматы 1999 ж  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Егістік танаптардың структурасын негіздеу5 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Асыл тұқымды бұқалардың табынын толықтыратын таналарды азықтандыру34 бет
Бақша дақылдарын ашық танапта өсіріп өңдіруде қолданылатын машиналар32 бет
Бұқаның тобын толтыратын таналарды азықтандыру22 бет
Оңтүстік Қазақстанның суармалы сұр танаптарында қауын өсірудің агротехнологиясы36 бет
Оңтүстік Қазақстанның тау маңы аймағындағы картопты үздіксіз өсірілетін танабының фитосанитарлық жағдайын зерттеу67 бет
Танатология негіздері10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь