Әдебиеттегі дәстүр мен жаңашылдық

Әдебиеттегі дәстүр мен жаңашылдық жайында

Күллі советтік шығыс халықтарының әдебиеттері іспетті, қазақ совет әдебиеті де Октябрьдің қолтума бел баласы. Оның даму заңдылықтары да біздің халықтарымыздың социализмге, ал қазіргі кезеңде коммунизмге қарай алға басқан қозғалысымен тарихи шартты байланыста.
Қазақ совет әдебиеті жарыса аққан арналы қос бұлақтан: ауыз әдебиеті мен жазба профессионал әдебиеттен өмірлік нәр алып келді. Осынау қос бұлақ қосыла ағып, қазақ әдебиетінде әлі де жұптаса өркенін жайып келеді. Олардың даму, дәйектелу сапарының ең бір өзгеше сипаты — бір-бірімен қанаттаса қимылдап, бірін-бірі молықтырып, байытып отыруында. Бұл кездейсоқ құбылыс деуге бола ма? Жоқ, ол заңды құбылыс. Қазақ фольклорының ең асыл дәстүрлері — кең арналы эпикалық толғанысқа, халықтың қаһарман тұлғасын бейнелеуге ұмтылу, поэтикалық шебер тіл — осының бәр-бәрі арғы атасы ұлы ақын Абай Құнанбаев бастаған классикалық қазақ әдебиетіне игі әсерін тигізбей қоймады.
Қазақ фольклорының тамаша білгіші Абай халықтық қара өлеңнің әдеттегі формаларын бұзып, ана тілінің күллі асыл қазынасын өз творчествосына сіңіре білді. Ол дүниежүзінің, ең алдымен орыстың классикалық әдебиетін терең зерттеу нәтижесінде қазақ поэзиясында бұрын болып көрмеген, соны формалар тудырып, жаңашылдыққа жол салды. Гүл жарған жазба поэзия өте-мөте совет дәуірінде ауыз әдебиетінің өрби өсуіне айрықша күшті әсер етті; халықтың жыр дәстүрлерін тал бойына таза сақтаған Жамбыл Жабаевтың құдіретті дарыны осыған айғақ.
Орыс әдебиетінің осынау кәусар бұлағы мен творчестволық ықпалы қазақ совет әдебиетін реалистік көркем өнердің даңғыл жолына жеткізді. СССР халықтарының көп ұлтты әдебиетінің бір жасағы — қазақ әдебиетінің де өзіндік ұлттық стилі туып қалыптасты. Қазақ совет әдебиеті қаз басқан тұңғыш қадамынан ересек шаққа жеткенше қиыр-қиыр жолдан өтті. Ұлтшыл жазушылармен идеялық творчестволық күрес, жоғары көркемдік шеберлікті игеру, социалистік реализм әдісін ойға тоқу, әдебиетті жаңа жанрлармен молықтыру және өткен дәуірдің мәдени мұраларын іріктеп игеру — қазақтың советтік жас әдебиетінің алдында тұрған міндеттері осындай еді.
Әдебиет пен көркем өнердегі ұлттық дәстүрлер ұрпақтың дүниені көркем оймен тану жолындағы озат тәжірибелерінен жасалғаны мәлім. Дәстүр — болмысты көркем образға айналдырудың ғасырлар бойы машықталған тәсілдерінен және айналамызды қоршаған қоғамдық орта мен табиғатты ой таразысына сала отырып бейнелеудің ұрпақтардан ұрпақтарға мирас боп келе
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
          ... ... ... ... ... Университеті















                                ...  ... ... мен жаңашылдық.


















                          ... ... М.Н.
                                                                    3 ...                               ФИ – 311 ...                                                 ... ... К.С.






                                                    ... 2015.
   ... ... мен жаңашылдық жайында



    Күллі советтік шығыс  халықтарының  әдебиеттері  ...  ...  ... де ... қолтума бел баласы. Оның даму заңдылықтары да  біздің
халықтарымыздың социализмге,  ал  қазіргі  кезеңде  коммунизмге  ...  ... ... ... ... ...    ... совет әдебиеті жарыса аққан арналы қос  бұлақтан:  ауыз  әдебиеті
мен жазба профессионал ... ... нәр алып ... ...  қос  ... ... ... әдебиетінде әлі де жұптаса өркенін жайып келеді.  Олардың
даму, дәйектелу сапарының ең  бір  ...  ......  қанаттаса
қимылдап, бірін-бірі молықтырып, байытып отыруында.  Бұл  кездейсоқ  құбылыс
деуге бола ма? Жоқ, ол ... ... ... ... ең асыл  ... кең ... эпикалық  толғанысқа,  халықтың  қаһарман  тұлғасын  бейнелеуге
ұмтылу, поэтикалық шебер тіл — осының бәр-бәрі  арғы  ...  ұлы  ақын  ...  ...  классикалық  қазақ  әдебиетіне  игі   әсерін   тигізбей
қоймады.

    ... ... ... білгіші Абай халықтық қара  өлеңнің  әдеттегі
формаларын ... ана ... ... асыл қазынасын өз творчествосына  сіңіре
білді. Ол дүниежүзінің,  ең  ...  ...  ...  әдебиетін  терең
зерттеу нәтижесінде қазақ поэзиясында бұрын ...  ...  соны  ... жаңашылдыққа жол салды. Гүл  жарған  жазба  ...  ...  ... ауыз ... өрби ... айрықша  күшті  әсер  етті;  халықтың
жыр дәстүрлерін тал ... таза ... ... ...  ...  дарыны
осыған айғақ.

    Орыс әдебиетінің осынау кәусар ... мен  ...  ...  ... ...  ...  ...  өнердің  даңғыл  жолына  жеткізді.  СССР
халықтарының көп  ұлтты  әдебиетінің  бір  жасағы  —  ...  ...  ... ... ...  туып  қалыптасты.  Қазақ  совет  әдебиеті  қаз  басқан
тұңғыш  қадамынан  ...  ...  ...  ...  ...  өтті.  Ұлтшыл
жазушылармен  идеялық  творчестволық  күрес,  жоғары  көркемдік   шеберлікті
игеру, социалистік реализм  ...  ойға  ...  ...  жаңа  ... және ... ... ...  мұраларын  іріктеп  игеру  —  қазақтың
советтік жас әдебиетінің алдында ... ... ... ...    ... пен ... ... ұлттық дәстүрлер  ұрпақтың  дүниені  көркем
оймен  тану  жолындағы  озат  тәжірибелерінен  жасалғаны  ...  ...   ... ... образға айналдырудың ғасырлар бойы машықталған  тәсілдерінен
және айналамызды қоршаған қоғамдық орта мен  табиғатты  ой  ...  ...  ...   ...   ұрпақтарға   мирас   боп   келе   ... ... ... ......  ...  ...  халықтың
ой-сезіміне етене болған, халықтың эстетикалық талғамына төтеп  бере  алатын
бейнелеу нақыштары мен күллі ұлттық тіл ... ... ... ...    Ұлттық дәстүрлер көркемдік шеберліктің халықтар жинаған  мол  қазынасын
ғасырдан  ғасырға  әкеп  ...  ...  ...  ...  олар  ...  өзара  қарым-қатынасының,  өзара  игі  ықпалының  ... ... ... ... ... ... өзгерістердің және  халықтың
ұлттық  характері   дамуының   нәтижесінде,   ...   ...   ... күн ... ... құри ... Көне заман творчествосына тән  діни
мифологиялық  образдар  мен  метафорлар,  немесе  ...  ...  ... бал ... мен ...  ...  —  қазір  бағзы  архаика
ғана. Дәстүрлер шебер суреткерлердің жаңашылдық ізденуі  ...  ... ... Жаңа ... туады.

    Бұл  қағиданың  дұрыстығын  жас  болса  да  жасағаны  мол  ...  ...  өсуі  ...  ...  ...   Ұлы   Октябрь   социалистік
революциясына дейін бұл әдебиет негізінде тек бір жанр  —  ...  ...  ...  Прозаның  бірен-саран  шағын  элементтері  жаңа  пайда   бола
бастаған. Драматургия мен әдеби сын  оның  ...  ...  ... Сан ... ақындары жасаған  қазақ  поэзиясы  совет  жылдарында
реалистік ... ... ең ... ...  ...  ...  ...  жағынан  өте-мөте   С.   Сейфуллиннің,   I.   ...   ... Т. ... X. ... Қ. ...  поэмалары  көзге
түседі. Талғампаз оқушы қазақ әдебиетінен  сюжетті,  ...  ...  ...  және  ...  поэмаларды  ғана  емес,  Шығыстың  классикалық
поэзиясының ең асыл ... ... ... да таба алады.

    Абайдан кейінгі  қазақ  поэзиясының  сапа  ...  жаңа  ...  ... ... ... дүниені көру, сезінуі, жалпы дүние  тануы  мен  ... ... ... ... ...  ...  творчествосында  туған  ең
асылдардың  бірін,  оның  азатшыл  мотивін,  ...  ...  ...  ...  мұра  тұта  ...  ...  творчествосымен   қоян-қолтық
араласа өркендей отырып, қазақ сонет поэзиясы ... ... де,  ... лирика да) реалистік  бағытты  әлем  поэзиясының  тәжірибесін  пайдалана
өсті.

    ... ... ...  адам  ...  ...  халық  шабытының
шарықтап шыңға шығуы революциядан кейін  фольклорға  да  жаңа  ...  ... ... ... ... және ...  ...  өзара  күрделі  байланыс
жасап,  бір-біріне  көмектесуде.  ...  ...  ...  үшін  сан   ...  ...  ...  ғана  ...  сонымен  бірге  ол  жазба  поэзия
дәстүрлерін де өз бойына ... ...    ... ...  ...  ...  жылдарында  жаңа  жанрлармен  —  ... және ... ... ... Бұл ... ұлт  ...  туып,
халықтың поэтикалық мәдениеті негізінде жасалған жаңа  образдармен  молықты.
Орыс реализмінің дәстүрлерін ой елегінен  өткізіп,  ...  ...  ... бұл ... идеологиялық мән-мағынасы соғұрлым күшейе  түсті  де,
көркемдік шеберлік жетілдіріле берді.

    Қазақ прозасының табысы ... ... ол осы  ...  ...  ... реалистік дәстүрге ие болды. Оның  түрлері  молайды:  драмалық,  күрделі
сюжетті  шығарма,  психологиялық  ...  ...  ... мен ... күн тақырыбына арналған жауынгер  очерктер  туды.  Өмір
талаптарына "жауап" ... ... ... ... ... дәстүрлерінен  мол
нәр алған қазақтың реалистік прозасы новеллашыларымыз бен  ...  ...  ...  ...  Б.  ...  ...  ...  мол
мұраларында қазақ новелласының аса  көркем  үлгілері  бар.  Сәкен  Сейфуллин
творчествосында өмірбаянды саяси ... ... ...  жазу  ... ... ... шыққан. С. Мұқановтың "Ботагөз", Ғ. Мүсіреповтің  "Оянған
өлке", Ғ. ... ... ... және ... ...  ... жасалды. Біз бұл арада қазақ прозасының аса  көрнекті  ... атап ... ... олар ... ... ... өтті. Бұл  шығармалар
әлі   есейіп   жетпеген   ...   ...   ...   кезіне   тән
схематизмнен,   геройларды   ...   ...   қара    ... ада ... ... белкүлі  өзгеше  туындылар,  тұтас  ... соны ... ... ... ... жеткенімізді дәлелдейді.

    Реалистік прозаның  қазаққа  ғана  тән,  СССР  ...  көп  ...  ...  ...  ...  ұлттық   стилі   жасалды.   Дегенмен
реалистік  прозаның  бірыңғай  ...  ...  ...  сөз  ...   оның
творчестволық дербес  қасиеттері  бойынша  танып  алу  қиын  емес.  Мәселен,
Майлиннің ... аулы ... ...  ...  ...  саналған  новеллалары
образдарының нанымдылығы,  төрт  аяғын  тең  басқан  тамаша  ...  ...  ...  ...  С.   ...   "Ботагөз"   романында   революция
қарсаңындағы және одан сәл кейінгі ...  ...  ...  мен  ...  ...  мәні  зор   ірі   ...   суреттеуде   лиризм,
драматизм,  көркем  ...  ...  ...   Ғ.   ...   ...  сатиралық  серпінінің  дәлдігі,  ...  ...  ...  ...    ... да ... әдебиетіміздегі  тың  жанр.  Қазақ  драматургиясы
қойшының  құрым  үйінде   ...   ...   ...   ...   ... ... театрының спектакліне  дейін  көтерілді.  Ғ.  Мүсіреповтің
"Қозы Көрпеш — Баян ... ... сері —  ...  ...  ...  ...   Ә.   Әбішевтің,   Ш.   ...   және   ...   ... пьесаларынан шеберлердің кемеліне келген өнері танылды.

    Егер әдеби  сын  мен  ...  атап  ...  онда  ...  ... ... ...  ...  көрсетпеген  бол  ар  едік,  өйткені  оны
калыптастыру және ... ... ... ... де,  ...  ... ... ғалымдарымыз да атсалысты ғой. Қазақ  әдебиетінің  тарихы  жайлы
алғашқы зерттеу еңбектер  ...  аяқ  ...  ...  ...  Бұл  ... ... жаңа  көркемдік  жағынан  қауырт  ...  ...  ...    Соны ... тууы, көне жанрлардың  жаңғыруы,  жазбаша  және  ауызша
көркем  ...  ...  ...   ...   ...   даму
барысында суреттеу —  міне,  ...  тал  ...  ...  ... ... ... оның  ұлы  жүрегі  —  коммунистік  партиялық,
идеялылық, халықтық қасиеті ... ...    Осы  ...  ...  ...  ...  материалдық  және   рухани
мәдениетінің  одан  әрі  өсу  жолдары  ...  ...  ...  ...  ...  қалған  халықтар  капиталистік  даму  ...   ... ...  өтуі  ...  ...  ...  ...  жөнінен  аса  терең
қағидасына ой жүгірткен сайын, біз әр уақыт  тек  экономикалық,  әлеуметтік-
тұрмыстық ... ғана еске ... Бұл ... дана  ...  ...  артта
қалған елдер мен халықтардың әдебиеті, рухани мәдениеті тұрғысынан  да  ақыл
таразысына салған жөн.

    Осыған орай, ... ... ... халқының рухани  мәдениетін  қай
жолдан сақтандырып, неден сақтап қалғанын қазақ  әдебиетінің  мысалы  арқылы
ашып ... ...    ... ... ... дүниежүзілік мәдениеттің, ең алдымен озық ойлы
орыс мәдениетінің таңдаулы үлгілері мен дәстүрлерін өз  бойына  мол  ... ...  ...  Абай  ...  ...  Алтынсарин
көрнекті роль атқарды.  Олар  білім  мен  ғылымды  өрістетуге,  ...  ... ...  ...  ...  оны  халықты  көркейту  ісі  үшін
пайдалануға шақырды.

    ... діни ... ...  ...  ...  ... мадақтаған, шынайы  болмыстан  көрінеу  тұра  қашып,  ... ... ... ... ... ... да болды.

    Мұндай идеялармен рухтанған әдебиеттің  еңбекші  халық  ...  ... ... ... ісіне орасан  зор  кесел  келтіретінін  дәлелдеп
жатып қайтеміз. Сондықтан да ... ... ...  ...  даму  ...  ...  мен  ...  уағызшыларына  қарсы   —   буржуазияшыл
ұлтшылдарға,  панисләмшілерге,  хан  ...  бай  ...  ...   ... ... ... ...  жүргізіліп  келді.  Былапыт,  ...  ...  ...  ...  отырып,   қазақ   совет   әдебиеті
реалистік көркемөнердің өміршең, мол сипатты кең  арнасына  ...  ... ... үшін де біз Ұлы ... ... ...  борыштымыз.
Біз, Қазақстан  жазушылары,  мұны  айқын  түсінеміз,  сондықтан  да  қазіргі
жағдайларымызға дұрыс баға бере  ...  ...  ...  ...  мақтаныш
сезіммен қараймыз және өз әдебиетіміздің болашағына сеніммен көз тігеміз.

    Қазақ әдебиеті туған күнінен бастап осы уақытқа  ...  ...  ... ... дамытуда тарихи роль атқарды.  Ақындар  мен  жазушылар:
С. Мұқанов, Ғ. Мұстафин, Ә. Тәжібаев, Т. Жароков,  X.  ...  және  ...   ...   ...   ...   ...   ...   жаңашыл
творчествосымен қазіргі  қазақ  тілінің  даму  процесіне  ...  ...    ... ... ... қорытынды шығаруға болады:

    1. Халықтың поэтикалық  творчествосының  ертедегі  сатыларынан  ... мен ... ... кең ... ...  мен  жазушыларының
өзіндік стилі, өзіндік творчестволық сипаты  бар  осы  ...  ...  ...  ...  реализм  жолындағы  қазақ  ...  ... ... ... ... қалыптасты.

    2. Қазақтың ұлттық  әдебиетінің  ...  ...  ...  ... ... қасиеттерінің сұрыпталып, сомдану процесі  қазақ  және  ... ... пен ... ...  ...  ...  ... бірін-бірі игі қасиеттермен молықтыруы жағдайында  өсіп  келеді.  Осы
сапа-қасиеттердің  өрби  ...  ...  ...   ...   ...   ... ... жатыр: озық дәстүрлер мешеу тенденцияларға  қарсы,  болмысты
аңдау және  оны  ...  ...  пен  ...  томаға-тұйықтыққа  қарсы
күресте шынығып, марқаюда.

    3. ... ... ... ... ... ...  ...  қазақтың
әдеби тілін қалыптастыруда және дамытуда тарихи роль  атқарады  һәм  әлі  ... ... ... ... жыр  ...  ...  ...  жазушылар
адамдар арасындағы қарым-қатынастың құралы  болып  табылатын  тілдегі  ...  ...  ...  ...  іріктейді,  сұрыптайды,  жетілдіреді,
дәйектендіреді.

    Қазақ ... ... озық ... орыс ...  Шығыс  пен  Батыс
халықтарының тілдеріне аударылуы арқасында ... ...  ...  сансыз
достары мен оқушыларын тапты.

    Мұхтар Әуезов

       
        
      

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәстүр мен жаңашылдықтың әдебиеттегі маңызы8 бет
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. Халықаралық әдеби байланыс. Көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі. Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері13 бет
Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі. Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері. Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. халықаралық әдеби байланыс27 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
ХХ ғасырдың бас кезіндегі іс-қағаздар18 бет
Инновациялық процестің ұғымы мен мәні7 бет
Инновацияның жіктелуі3 бет
Мұғалімнің инновациялық даярлығын қалыптастырудың педагогикалық негіздері10 бет
Проза, оның даму сатылары және дәстүрмен жаңашылдық12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь