Қазақстан территориясындағы қорықтар. Қорықтар - табиғи лаборатория

Биосфера - қоғам байлығы ол қашанда жер бетіндегі тіршіліктің нәр бұлағы. Қазақ жерінде тәуелсіз мемлекет орнату оңай шаруа емес екендігін халық сезеді. Мемлекет тәуелсіздігі табиғи ресурстарға тікелей байланысты екенін қазақ елі жақсы біледі. Табиғи ресурстардың тиімді пайдалану ісі мемлекетіміздің дамуының бірінші жағы. Ал атмосфера компонентгерін қорғау тәуелсіз мемлекетіміздің дамуының бірінші жағы. Осы екі міндетті комплексті түрде шешу нөтижесінде еліміздің бай табиғаты бұрынғыдан да гүлденіп, ол өнеркәсібі мен мал шаруашылығы дамыған алдыңғы қатарлы тәуелсіз мемлекетке айналдырып жібереді. Осы кезде жер қойнауынан алуан түрлі қазба айлығы, мұнай, газ өндіріліп сан мыңдаған кәсіпорындағы қайтадан өрлеу үстінде.
Биосфера қазынасы сарқылмайтын дүние емес. Оның адам игілігі үшін ұзақ мерзім пайдалану үшін өсіп-өнуі үшін адамнын қамқорлығын керек етеді. Айналаны қоршаған орта тазалығы, орман-тоғай, қазба байлықтар, су байлығы, жануарлар дүниесі мен өсімдіктер көлемі ғалым биологтар назарында тұрған басты мақсаттың бірі. Табиғи ресурстарды рационалды түрде пайдалану, оны қорғау - өте күрделі мәселе. Ол үшін ең алдымен адам мен биосфера арасындағы өзара қатынасты дұрыс шешу, биосфера байлығын ысырапсыз пайдалануға ат салысу, оның байлығын арттыра түсу ісіне қатынасу, күтіп-баптау шараларының дұрыс жолға койылуын керек етеді. Бір сөзбен айтқанда биосферадағы экологиялық-биологиялық тепе-теңдік бұзылмауға тиіс. Олардың табиғи заңдылықтарын терең білуіміз керек. Бұл міндетті ойдағыдай шешуде табиғи лаборатория-қорықтардың рөлі өте зор. Қорықтарда көп жылдар бойы биосферада өтіп жататын өзгерістерге бақылау жүргізіліп, оның даму зандылықтары үрдістердің дамуына келешегіне болжам жасалады (зкологиялық мониторинг).
Онда болатын өзгерістерді зерттеу нәтижелеріне қарай алдын шамалауға болады. Сондықтан да қорықтар нағыз күрделі табиғи лаборатория болып табылады. Биосфераның қорғауға алынған бұл аймағы ауа-райы (климаты), топырағы өсімдіктер әлемі мен жануарлар дүниесі арасында бірнеше мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан биологиялық-химиялық байланыстарды сақтайды. Қорықтар — биосфера эталоны. Мұндағы орман-тоғай, жай алған жайылым мен шабындық, аң-құс, айдын шалқар көлдер, ағыны қатты өзендер мүмкіңдігіне қарай сол ежелгі әсем қалпында сақталынуы тиіс. Қай заман болмасын, қорықтарды ұйымдастыру
        
        ҚАЗАҚСТАН ТЕРРИТОРИЯСЫНДАҒЫ ҚОРЫҚТАР
ҚОРЫҚТАР - ТАБИҒИ ЛАБОРАТОРИЯ
Биосфера - қоғам байлығы ол қашанда жер бетіндегі ... ... ... ... ... мемлекет орнату оңай шаруа емес ... ... ... ... ... ... ... байланысты
екенін қазақ елі жақсы біледі. Табиғи ресурстардың тиімді ... ... ... ... ... Ал атмосфера компонентгерін қорғау
тәуелсіз мемлекетіміздің дамуының бірінші жағы. Осы екі ... ... шешу ... еліміздің бай табиғаты бұрынғыдан да гүлденіп, ол
өнеркәсібі мен мал ... ... ... ... ... мемлекетке
айналдырып жібереді. Осы кезде жер қойнауынан алуан түрлі қазба айлығы,
мұнай, газ ... сан ... ... қайтадан өрлеу үстінде.
Биосфера қазынасы сарқылмайтын дүние емес. Оның адам игілігі үшін ұзақ
мерзім пайдалану үшін өсіп-өнуі үшін ... ... ... етеді.
Айналаны қоршаған орта тазалығы, орман-тоғай, қазба байлықтар, су байлығы,
жануарлар дүниесі мен өсімдіктер көлемі ғалым ... ... ... ... ... Табиғи ресурстарды рационалды түрде ... ... - өте ... ... Ол үшін ең алдымен адам мен биосфера
арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... ат ... оның байлығын арттыра түсу ісіне қатынасу, ... ... ... жолға койылуын керек етеді. Бір сөзбен айтқанда
биосферадағы экологиялық-биологиялық ... ... ... Олардың
табиғи заңдылықтарын терең білуіміз керек. Бұл міндетті ойдағыдай шешуде
табиғи лаборатория-қорықтардың рөлі өте зор. ... көп ... ... өтіп ... ... бақылау жүргізіліп, оның даму
зандылықтары үрдістердің дамуына келешегіне болжам ... ... ... ... зерттеу нәтижелеріне қарай алдын шамалауға
болады. Сондықтан да қорықтар ... ... ... ... ... ... қорғауға алынған бұл аймағы ауа-райы (климаты),
топырағы өсімдіктер әлемі мен ... ... ... ... ... бойы ... ... байланыстарды сақтайды.
Қорықтар — биосфера эталоны. Мұндағы орман-тоғай, жай ... ... ... ... ... ... көлдер, ағыны қатты өзендер мүмкіңдігіне
қарай сол ежелгі әсем қалпында ... ... Қай ... ... ... күн ... ... да түскен емес. өйткені
биосфера байлықтарын қорғау, онда ғылыми-зерттеу ... ... ... ... және ... ... білім және
тәрбие беру жұмыстарын жүргізуде қорықтар өте маңызды роль ... ... орай ... ұйымдастыру бөлініп Қазақстанның шөл-шөлейтті
аймақтарында үйір-үйірімен жайылып жүретін, ... ... ... ... ... қорғап қалуда қорықтардың, әсіресе Бадхыз қорығының рөлі
орасан зор болды. Сондай-ақ, Барса-келмес қорығында ... үлес ... ... қорығында құандар саны көбейе ... ... ... ... ... ... ... арнаулы ұшақтармен Алтынемел
ұлттық биосфера паркіне, Іле өзел жағасына әкелінді. Міне, осы ... ... өсіп ... ... табиғи-географиялық аймақтары солтүстігінен
оңтүстігіне қарай орманды-дала, шөлейтті, ... ... ... ... Д.И. ... ... химия элементтердің бәрі
дерлік кездесетін біздің республикамыз ... ... аса бай ... сатыдағы өсімдіктердің 5777 ... 150 ... 480, ... 150, ... 12 түрі тіршілік ететін айтпай кетуге
болмайды. Бай өлкені шын мәнінде ... ... ... көзі деп ғалымдар
бекерден-бекер айтпаған болар. Бірақ, бұл інжу-маржандар қанша болғанымен,
ол сарқылмайтын дүние емес ... ... ... ... өне ... зат
емес. Сондықтан да оны пайдаланумен бірге, ұқыпты түрде қорғап, байлығын
молайта беруге ... ... ... Осы ... ... бірі —
"жер жанатты" деп орынды аталып кеткен небір ... ... ... ... ... ... ... өмір көрсетіп отыр.
Бұл салада Қазақстан Республикасында соңғы жылдар ішінде қыруар ғылыми-
зерттеу жұмыстарын жүргізіп келдік. 1962 жі ... ... ... ... заңы ... ... табиғи ортаны көркейтудің бірнеше нақты
шаралары анық ... Олар - ... ... ... ... ... ... ережесі (1969). Сонымен бірге 1972 жылы ... ... ... ... ... ... бұл ... қорықтар мен табиғат ескерткіштерін ұйымдастырудың ... және ... ... ... ... ... Қазакстан
Республикасындағы қорықтардың жұмысын жақсартуына үлкен көңіл бөлінген.
Оған ... ... ... Советінің сонғы жылдары қабылдаған бірнеше
арнаулы қаулы-қарарлары дәлел бола ... 1969 ... 9 ... ... ... орманын қалпына келтіру мен қорғау шаралары туралы",
1972 жылғы 2 тамызда "ҚазақССР ... ... ... ... ... 1976 ... 12 ... "Қазақ ССР-інде қорықтар жұмыстарын
жақсарту туралы" қаулылар жарыққа шықты. Бұл ... ... ... ... ... зор ... айтпай кетуге болмайды. Қазақстан Республикасының Қорықтарында қол
жеткен табыстары мен орын алып ... ... ... ... нақты
жолдарыда айқын көрсетілген.
Осы кезде Қазақстан Республикасы жерінде (1980 жылғы мәлімет бойынша)
531 мың ... ... алып ... 6 ... ... ... ... Қорғалжын жөне Марқакөл) көлемі 4288 мың гектарға
жететін 50-дей ... ... ... 3644 мың ... ... және ... ... қорғалатын заказниктер және 3
табиғат ескерткіші бар. Олар (Павлодардағы ... ... ... көне ... бері ... ... кетпей өсіп-өніп келе ... Іле ... ... ... ... ... ... бұрын осы аймақты мекеңдеген, бірақ соңғы жылдары саны азайып
кеткен жабайы хайуанаттар мен сирек ... ... ... ... ... түрлердің, мәселен, Шығыс Қазақстанның далалық аймақтарында
өсімдіктердің 1600 түрі тек осы аймаққа тән ... және ... ... ... Ал Мұғаджар далалы ауданында 15-ке жуық сирек
кездесетін эндемик өсімдіктер, Бетпакдаладағы өсімдіктің 1800 түрінің 15-і,
Каспийдің онтүстік ... ... 1800 ... 7-і
Республикамыздың басқа жерлерінде кездеспейді. Сондай-ақ, Оңгүстік Алтайда
өсімдіктердің 1740 түрі кездессе, оның 18-і, ... ... 202 ... оның 58-і, ... 500 түрі ... оның 100-і сол аймақтарға ... ... ... ... ... ... ... мен аялы алақаны
болмаса, мұндай бағалы түрлердің биосферадан жойылып кетуі мүмкін ... ... ... Сондай-ақ, қорықтар өзінің табиғи сыртқы көрінісі
мен онда өскен ағаш түрлерінің ерекшеліктері мен де ... ... ... ... ... ... ... Одағының
құрамына Ақсу - жабағалы қорығы. ... тек саны ... ... ... кету каупі төнген хайуана дүниесі мен аса бағалы өсімдіктер ... ... ... қоймай, сонымен бірге Қазақстан ... бері ... ... ... көрікті орындарының бұрынғы ... ... беру ... да зор көлемді ... ... ... ... алдағы уақытта табиғи
ресурстарды пайдалану және олардың қайталанбас сұлулығын сақтаудың ... ... ... ... ... пен міндеттер тұр. Бұл мақсат пен
міндеттердің биосфера ... ... ... ... ... ... үшін зор маңызы бар. Бұл мақсат пен міндеттердің
Қазақстан Республикасы жағдайында ... ... аян. ... ... ... ... жерді алып ... ... өлке ... ... ... да аялы ... ... оны мекендеген сан
түрлі хайуанаттар өзендерімен көрікті ... ... ... 34-35 миллион гектар егін егуге, бау-бауқша өсіруге жарайтын
құнар жер бар. 186-187 миллион ... ... мен ... ... гектар орман (оның ішінде 4-5 миллион гектар аса бағбан сексеуіл
орманы бар). Д.И. ... ... ... бар ... ... ... ... ірі кен орындар 11 мың өзен, 7 ... ... мен су ... бар. ... ақ, ... ... ... елім менің, алуан түрлі жануарларға өте бай. Осымен ... ... ... ... ... Респубикасындағы
жоғарыда айтылған, Ақсу-Жабағалы, Алматы, Қорғалжын, Наурызым, Марқа ... ... ... Еміл және т.б. ... ... ... зор. ... Қазақстан мемлекетінің территорияларында келеше де ... ... ... ... екен ... ... ЖАҢА ҚОРЫҚТАР ҰЙЫМДАСТЫРУ
Жер көлемі 2754 мың шаршы километр ұлан-байтақ жерде жатқан Қазақстан
Республикасында небары 10 қорық бар дегснге сенудің өзі ... ... ... ... жерлеріне қорық
үйымдастыруға қандай мүмкіншілік бар деген сауалға ... ... ... ... ... әсем келбетін, өзендердер мен көлдердің мөлдір
сәулетін, аңдар мен құстардың ... ... ... ... қастерлеп, аялап сақтайтын қорықтар Қазақстан ... ... шөл жоие ... аймақтарда жоқтың қасы. Алтай, Жоңғар,
Қарқаралы тауларьшда, Сырдария, Іле өзендері жағалауында да ... ... ... ... ... ... аударып отырған осы
жайт. Өйткені, Қазақстан Республикасында тың және ... ... ... мен ... ... ... мал ... үшін кеңінен пайдалануга
байланысты қара ... ... ... ... хайуанаттармен қатар,
гүлтобылғы, қараған, қара кандағаш ... ... ... ... ... біраз түрлерінің қоры күрт төмендеп кеткені ғалым-
ботаниктергс белгілі ... ... ... бағалы жабайы жануарлар мен
өсімдіктер түрлерін, ... ... ... көрік, лаңдшафтылар
келбетін қорғап қалу үшін Қазақстан тәуелсіз мемлекеттінің ... ... ... дүние жүзілік маңызды бар қорықтар ұйымдастыру
бүгінгі таңда кезек күттірмейтін жайт. Ол туралы бұрынғы Қазақ ССР ... ... ... және оның ... ... ... мәселесімен шұғылданатын ғылыми ... 1975 жылы ... ... кеңінен талқыланғаны туралы қолымызда ғылыми деректер
бар.
Бұл отырыста Қазақстанның ірі ... ... ... ... оларды ұйымдастыру жолдарын ғылыми тұрғыдағы егжей-тегжейлі талқылаған
болатын. Қазақстанның ғалым-биологгары келешекте Қазақстан Республикасының
барлық ... ... ... 21 қорық ұйымдастыру қажет деген
ғылыми ... ... жүр. ... жер ... ... ... жер көлемінен бірге есептегенде, 2149 мың ... ... яғни ... жер ... 75% ... ... ... корғайтын жаңа қорықтарды
ұйымдастыру үшін алдымен ол маңда арнайы ... ... ... ... ... етеді. Қорықтарды ұйымдастыру үшін ғылыми деректер керек.
Табиғи қорықтардың ... ... дала ... ... ... ... ... бір ауыздан шешімге келген.
Бетпақдала қорығы территориясында Шу өзенінің солтүстігінде жатқан
ұсақ тасты ... ... ... жоспарланып отыр. Бетпакдаланың шөлді
даласында жусан, баялыш, ... ... ал ... жерлерде қараған,
теріскен өседі. өте көне заманның ескертікішіндей ... ... ... көзге шалынады. Ауа-райы өте құбылмалы жазы ыстық, қысы ... ... ... өте аз ... ... 90-100 мм. ... дала
қорығын тезірек ұйымдастыруды өмірдің өзі асықтырып отыр. Бұл ... 40, ... ... түрі, бауырымен жорғалаушылардың
15-тен астам түрі тіршілік етеді. Міне, осылардың бәрі қорғалуы тиіс.
Екінші — далалы аймақ. Оған ... ... ... Аға ... ... дала ... ... 40-50 гектар болуы мүмкін. Мұндағы
қорғалатын негізгі объектілер түрі камшат, орман сусары, құр, ... ... ... ... аң, қүс, өсімдіктер.
Үшінші — шөлейтгі аймақ корықтары. Бұл қорыктарда ең көлемділері -
үстірттің Батыс тік ... ... ... ... кекілік, қүлан болса,
гепард, бұлдырықтарда көзге ... ... ... ... ... бірі - Андысай қорығы. Оның көлемі 330 мың гектар жерді қамтуы
мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... киік, жалман, гүлтобылғы, Регель қызғалдағы.
Шөлейтті аймақтық қорық, оған торғай өзенінің төменгі нұра мен тәуіп
учаскесіндегі көптеген алқаптар ... жер ... ... 20-30 ... ... ...... дуадақ, безгелдек, су ... ... ойлы ... Алматы облысы. Балқаш ауданындағы Күрті
өзенінің Ілеге берісіндегі тоғайлы алқапта да шамамен ... 20-30 ... жер бос ... Ол ... ... ... болатыны анықталып
отыр. Іле өзені тоғайлы қорығын ұйымдастыру ғалымдардың ойы. ... ... ... тоғай бұғысы (қайта жерсіндірілген), шұбар бұғы,
сарғыш күзен, қырғауыл және сирек кездесетін тоғай өсімдіктері ... ... ... тағы бір ... ... ол - ... қорығы. Мұнда 40-50 мын гектар жер бар. Қорық ұйымдастырыла қалған
күнде негізгі ... ... ... қызылша, жусан, жорға торғай,
қарақұйырық құлан секілді басқа да өсімдік, құс, аңдар болмақ.
Шөлейтті аймақта тағы да ... ... ... ... ғалымдар дәлелдеп отыр. Олар Шарын (Алматы облысы, Шарын өзенінің
төменгі ағысы бұл жерде көлемі) 20-ның гектар келетін қорық ... ... "Жер ... өлке ... ... облысының Шалқар
ауданында 30 мың гектар; қорық ұйымдастыруға жарайды, Қызылқұм (Қызыл-Орда
облысьн шиелі және Жаңа-Қорған ... ... ... 60 ... жер ... ұйымдастыруға әбден болады. Бұл жерлерде қорғалатын
объектілер - шетен ... ... ... тоғайы, сортаңды шөл,
хайуанаттар түрлері - қарақүйрық, ... ... ... және тагы ... ... Республикасында алдағы уақытта ұйымдастырылатын қорықтардың
бір тобы — тау қорықтары болуы тиіс. Бұл ... ... (250 ... - ... ... ... ... Capқанд ауданының территориясын
қамтиды. Қорғалатын негізгі объектілер - арал, ... аю, ... ... ... қасқыр (сирек кездесетін аң), арқар, таутеке, ұлар, сабыншы,
құр, май қарағай, шыршалы ормандар, алый ... ... ... ... ... түрлері. Ал Сауыр тауларында Шығыс Қазақстан облысы,
қорық ұйымдастыратын көлемі 200 мың ... ... ... ... ... өте көп — ... қоңыр аю, таутекс, түндра шөлі,
меңіреу құр, шұбар шіл, тырбақ қайың, жапырақты ... ... ... (Шығыс Қазақстан облысы) бұл өңірде корық
ұйымдастыруға келетін көлемі 50-60 мың ... жер бар. ... ... ... ...... жабайы алма, бағы, субальпі
шабындығындағы өсімдіктердің ... ... ... ... да ... болатынын жерлердің бар екенін ғалымдар ... ... бұл ... өте ... ... ... өкілдері бар.
Олардың ішінде елік, қарақұйрықты жерсіндіруге болатыны толығымен анықталып
отыр. ... ... ... ... ... үшін заказник ұйымдастыру
күн тәртібінде тұр.Міне, осындай шараларды іске асырғанда ғана ... ... ... ... ... анықталды.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғи газдың құрамындағы бейорганикалық қосылыстарды анықтау45 бет
Туристік рекреациялық ресурстар мен Қазақстан Республикасындағы экскурсиялық орталықтар және емдеу саласындағы туризмнің үлесі79 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары жайлы9 бет
Қорықтар Аймағы8 бет
Statex эксперттік жүйесіне жалпы сипаттама7 бет
Ақпаратты кодтау. Ақпараттың өлшем бірліетері. Санау жүйелері10 бет
Диспансеризация5 бет
Диспансеризация туралы ақпарат4 бет
Диспансеризациялық іс шаралардың озық үлгілері4 бет
Лабораториялық экспериментті ұйымдастыру шарттары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь