Қалдықтарды физика-химиялық әдіспен утилизациялау технологиясы


Кіріспе
Негізгі бөлім
1.1 Қалдықтарды физика.химиялық әдіспен утилизациялау технологиясы
1.2 Қалдықтардың жіктелуі
1.3 Тұрмыстық қатты қалдықтарға сипаттама
1.4 Қалдықтарды жою
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды қайтадан қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы минералдарды, электр энергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашады.
Кейде ойланбастан көптеген заттар мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әртүрлі қажеттілікке немесе басқа өндірістерге шикізат ретінде қолдануға болады.
Кезінде Д.И. Менделеев «Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады» деп айтқан. Сонымен қатар, ол озат өнім алуға технологияның басты мақсаты- пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан, ішінара немесе толығымен қайта өңдеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурс ретінде қарауға болады.
Біздің халық шаруашылығында жыл сайын шығатын қалдықтардың көлемі 1 млрд. тоннадай болады. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек біздің елде жиналған қатты өндіріс қалдықтарының көлемі 20 млрд. тонна шамасында. Оның ішінде 5,2 млрд. тоннасы түсті металлургия өндірісінің меншігіне жатады. (4млрд. тонна тау-кен өнеркәсібінде, 1,1 млрд. тонна байыту фабрикаларында және 105 млн.тонна металлургияны өңдеу процестерінен шыққан қалдықтар). Егер де қалдықтар шаруашылық айналымға түсірілсе, олар қоршаған ортаны жақсартумен қатар, жердегі шикізат қорын да үнемдейтіні сөзсіз. Өнеркәсіп өндірістері дүниежүзілік шикізат қорының күрт елеулі азаюына әкеледі. Ғалымдардың болжауы бойынша, қазіргі пайдалану деңгейі сақталған жағдайда, мұнай мен газдың қоры 80-170 жылға, мырыш, никель, мыс қоры 100 жылға, көмір кенін 1700 жылдай уақыт бойы ғана шығаруға жетеді. Табиғи ресурстардың қоры шексіз еместігіне байланысты оларды кешенді түрде пайдалануға ерекше көңіл аударып, атап айтқанда аз қалдықты немесе қалдықсыз технологияларды жасау және халық шаруашылығының әртүрлі салаларында шикізат базасын қалдықтарды кеңінен пайдалану элементтердің 2-3% ғана алынып 97-98% пайдасыз нәрсе ретінде тасталынады.
1.Переработка твердых бытовых отходов. В.Д.Шантарин, Г.М.Шинкеев, П.П.Ивлев, В.В.Агеев, А.В.Иванов, А.В.Двойникова, Л.В.Францева, И.Н.Манакова, Э.Н.Любас,
2.А.Ж. Ақбасова, Г.Ә. Саинова. «Экология» Алматы, 2003.
3.Временные правила охраны окружающей среды от отходов производства и потребления/Введены приказом №01-05/29-2115 от 21.07.94. – М., 1995.
4.Методические рекомендации по нормированию размещения отходов в регионе. Экологические требования к размещению отходов производства и потребления. – М., 1996. – 26с.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ЖОСПАРЫ:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.1 Қалдықтарды физика-химиялық әдіспен утилизациялау технологиясы
1.2 Қалдықтардың жіктелуі
1.3 Тұрмыстық қатты қалдықтарға сипаттама
1.4 Қалдықтарды жою
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе
Қалдықтар туралы жалпы түсінік
Қалдықтарды қосымша шикізат ретінде тиімді пайдалану көптеген проблемалардың шешу жолдарын ашуға мүмкіндік туғызады. Қалдықтарды қайтадан қолдану қоршаған ортаны қорғаумен, бастапқы минералдарды, электр энергияны үнемдеумен, еңбек ресурстарын босатумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге жол ашады.
Кейде ойланбастан көптеген заттар мен материалдар қалдықтарға жатқызыла береді, шын мәнінде оларды әртүрлі қажеттілікке немесе басқа өндірістерге шикізат ретінде қолдануға болады.
Кезінде Д.И. Менделеев Химияда қалдықтар болмайды, тек қана қолданылмаған шикізат болады деп айтқан. Сонымен қатар, ол озат өнім алуға технологияның басты мақсаты- пайдасыздан пайдалы өнім алуға бағытталған болу қажет деп те ескерткен. Сондықтан, ішінара немесе толығымен қайта өңдеу арқылы қажетке жаратылатын өндіріс пен тұтыну қалдықтарын екінші реттік материалдық ресурс ретінде қарауға болады.
Біздің халық шаруашылығында жыл сайын шығатын қалдықтардың көлемі 1 млрд. тоннадай болады. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек біздің елде жиналған қатты өндіріс қалдықтарының көлемі 20 млрд. тонна шамасында. Оның ішінде 5,2 млрд. тоннасы түсті металлургия өндірісінің меншігіне жатады. (4млрд. тонна тау-кен өнеркәсібінде, 1,1 млрд. тонна байыту фабрикаларында және 105 млн.тонна металлургияны өңдеу процестерінен шыққан қалдықтар). Егер де қалдықтар шаруашылық айналымға түсірілсе, олар қоршаған ортаны жақсартумен қатар, жердегі шикізат қорын да үнемдейтіні сөзсіз. Өнеркәсіп өндірістері дүниежүзілік шикізат қорының күрт елеулі азаюына әкеледі. Ғалымдардың болжауы бойынша, қазіргі пайдалану деңгейі сақталған жағдайда, мұнай мен газдың қоры 80-170 жылға, мырыш, никель, мыс қоры 100 жылға, көмір кенін 1700 жылдай уақыт бойы ғана шығаруға жетеді. Табиғи ресурстардың қоры шексіз еместігіне байланысты оларды кешенді түрде пайдалануға ерекше көңіл аударып, атап айтқанда аз қалдықты немесе қалдықсыз технологияларды жасау және халық шаруашылығының әртүрлі салаларында шикізат базасын қалдықтарды кеңінен пайдалану элементтердің 2-3% ғана алынып 97-98% пайдасыз нәрсе ретінде тасталынады.
Құрылыс қалдықтары құрылыс жұмыстарының барысында жинақтау кезінде пайда болатын керек жарақсыз құрылыс материалдарымен олардың қалдықтарын құрылыс алаңынан жинақтау жұмыстары болып табылады.
0.1 Қалдықтарды физика-химиялық әдіспен утилизациялау технологиясы
Физика-химиялық әдіспен утилизациялау технологиясы-заттың кез-келген сипаттамаларын өзгертуге,яғни заттың бір физикалық күйінен екінші-бір физикалық күйіне ауыстыру үшін және қалпына келтіру үшін қолданылады.
Құрылыс қалдықтары олардың ерекшеліктерін және физикалық күйін еске алумен келесі түрлерге бөлінеді:
Сусымалы - құм, малта тас, қиыршық тас, топырақ;
Ұнтақ тәрізді - цемент, гипс, минералды ұнтақ;
Қамыр тәрізді - бетон және асфальт қоспалары, ерітінді, ізбес қамыры;
Ұсақ даналы - кірпіш, керамикалық тастар, шой тас, т.б.;
Даналы-темір-бетон тақталар, панельдер, блоктар, ағаш шеберлігі бұйымдары;
Ауыр салмақты - едәуір салмақты темір-бетонды элементтер, ауыр жабдықтар;
Өлшемі ұзындары - бағаналар, қадалар, фермалар, арқалықтар,құбырлар, ағаш материалдар;
Ірі көлемді - тазалық техникалық кабиналар, блок бөлмелер, ірі габаритті контейнерлер, резервуарлар және басқа сыйымдылықтар;
Сұйық - бензин, керосин, дизель отыны, жағар-жанармайлар және т.б
1.2. Қалдықтардың жіктелуі
Шыққан көздеріне байланысты өндірістегі қалдықтар екі топқа бөлінеді- өндіріс қалдықтарына және тұтыну қалдықтарына.( 1сызбанұсқа)
Өндіріс қалдықтарына бұйым алу процесінде шыққан және жартылай немесе түгелімен өзінің бастапқы тұтыну сапасын жоғалтқан шикізаттың, материалдардың, шала бұйымдардың қалдықтары жатады. Бұл топқа сонымен қатар шикізатты физикалық- химиялық жолмен өңдегенде, пайдалы кендерді шығарғанда және байытқанда шыққан, бірақ та өндірістік процестің бағытталған мақсатына жатпайтын, өнімдер кіреді. Тұтыну қалдықтарына пайдалануда болғаны үшін тозып өздерінің тұтыну қасиетін жойған бұйымдар мен материалдар жатады. Олар өндіріс жағдайында белгілі тәртіппен шығынға шығарылады, ал тұрмыста тасталынады.
Өндіріс және тұтыну қалдықтары пайдаға асырылатын және пайдаға асырылмайтын болып бөлінеді.
Пайдаға асырылатындарға - өңдейтін технология болғанына байланысты өнеркәсіптің өзінде немесе халық шаруашылығының басқа салаларында шикізат, шығарылатын өнімге қосымша зат, отын, жем тыңайтқыш ретінде пайдаланылатын қалдықтар жатады.
Тап осы кезеңде өңдеу жүргізетін технологияның болмағанына және алынған өнімдерге тұтынушының жоқтығына байланысты немесе экономикалық тұрғыдан қолдануға тиімсіз қалдықтарды пайдаға асырылмайтындарға жатқызады.
Өндірісте шикізатты жер қойнауынан шығарғанда, оны физикалық - химиялық жолмен өңдегенде жанама немесе қоса шыққан өнімдер қалдықтарға жатпайды. Бұл өнімдерге мемлекеттік стандарт белгіленеді баға қойылады.
Пайдаға асырылатын және пайдаға асырылмайтын қатты және сұйық қалдықтар жанатын және жанбайтын топтарға бөледі.
Жанбайтын пайдаға асырылмайтын қатты өндірістік қалдықтарға қоқыстар, кектер, руданы байытқанда шыққан қалдықтар және т. б. жатады. Бұларды өңдейтін технология әзірше болмағандықтан зиянсыздандыру үшін көмеді.
Жанатын пайдаға асырылатын қалдықтарға ағаш қалдықтары, макулатура, тоқыма материалдарының қалдығы, құрамында резина бар қалдықтар, пайдаланылған былғаныш, істен шыққан жарамсыз майларды, еріткіштерді жатқызуға болады. Бұл қалдықтарды зиянсыз түрге айналдыру үшін керамикалық цехта жағады да, бөлініп шыққан жылуды өндірістік айналымдарда пайдаланады немесе жанбайтын қалдықтарды зиянсыздандыруға қолданады. Ал жағу процесінің нәтижесінде шыққан қалдықтар көмуге жіберіледі.
Қалдықтарды жер астына геологиялық кен орындарына (көмір шахталарының, тұз кендерінің оқпандарына, кейде арнайы жасалған орларға- полигондарға) немесе теңіз түбінің терең ойпандарына қайтадан шықпайтындай етіп орналастырады. Радиоактивті және едәуір улы қалдықтарды мүлде қауіпсіз етіп көму амалы әлі толығымен шешімін таппаған экологиялық проблеманың бірі болып табылады.
Улы қалдықтарды көму уақытша амалсыз қолданылатын шара, себебі бұл жағдайда қоршаған ортаның ластану қауіптілігі тұрақты сақталып отырады. Кейбір тұрмыстық және өнеркәсіптік қалдықтарды көму алдында жағу арқылы олардың көлемін азайтуға болады.
1.3. Тұрмыстық қатты қалдықтарға сипаттама
Көптеген қалдықтар, соның ішінде қатты тұрмыстық қалдықтар адамдардың пайдаланып тасталған заттары болып келеді. Адам қатты тұрмыстық қалдықтар шығармайынша өмір сүре алмайды.
Қатты тұрмыстық қалдықтарды шығару көлемі қаланың үлкендігіне, адамдардың көптігіне, орналасу тығыздығына, ол жердегі жылумен қамту жүйесіне және тамақтану деңгейіне тікелей қатысты болады
Барлық әлемде, халықтың өсуіне байланысты тұрмыстық қатты қоқыстың өте көп шығуына әкеліп соқтырады. Әрбір елде тұрмыстық қатты қоқыстың көлемі әр адам басына шаққанда жылына 150-ден 1000кг-ға дейін келеді. Ресейде соңғы деректерге сай тұрмыстық қатты қоқыс құрамында органикалық заттар - 38 % (33 % - тамақ қалдығы), қағаз - 23-30 %, металл, пластмасса, текстиль, ағаш, резеңке, былғары тері - 2-7 %, әйнек - 5-8 % құрайды. Мәскеуде жылына 2,5 млн. тонна қалдық пайда болады, 1 адамға 1м2 қалдық немесе 200 кг-нан келеді. Осы ауданда полигонға жылына 8 млн. тонна қалдық соның ішінде 4 млн. - тұрмыстық қатты қоқыс, 0,5 млн - құрылыс, 2 млн - өндірістік, қалғаны тұнба, ластанған топырақ болады. Ауданда 58 санкцияланған полигон бар (ең үлкен - Тимохово, көлемі 118,8 га 26 млн. 915 мың тонна қалдыққа есептелген). Қазіргі тәжірибеде тұрмыстық қатты қоқысты үйіп жинау (көму), қайта өңдеу, өртеу әдістері жүргізіледі. [9]
Тұрмыстық қатты қоқысты үйіп жинау. Әлемдік тәжірибеден қазіргі уақытқа дейін тұрмыстық қатты қоқысты полигонға шығару әлі жалғасып келеді. СССР-уақытында полигонға 97% қоқыс шығарылған, АҚШ-та - 73%, Ұлыбританияда - 90%, ФРГ-да - 70%, Швейцарияда - 25%, Жапонияда - 30% шығарылған. Осылай қоқыстарды шығару жерге зәру етеді, жаңа полигон орынын әзірлеуге қиындық туғызады, инфекцияның жайылуына, өрт қауіпсіздігін тудыруға әкеліп соқтырады.
1.4. Қатты тұрмыстық қалдықтарды залалсыздандыру
Қатты тұрмыстық қалдықтардың селективті жинағы міндетті органикалық және минералды болып ажырауы және қалдықтардан: қара және түсті металдар, пластмасса, әйнектер, қағаздар, тамақ қалдықтары ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Процестің физика-химиялық негіздері
Гидросферадағы физика-химиялық процесстер
Катализаторлардың физика – химиялық қасиеттері
Мұнайдың физика-химиялық қасиеттері
Фосфаттардың химиялық технологиясы
Мұнайдың физика-химиялық қасиеттері жайлы
Қабат суларының физика-химиялық қасиеттері
Судың физика-химиялық қасиеттерін анықтау
Органикалық заттардың химиялық технологиясы
Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть