Алматы облысы қарасай ауданының топырақ климаттық жағдайы


Жоспар
- Кіріспе
- Негізгі бөлімАлматы облысы Қарасай ауданының топырақ климаттық жағдайыМал азықтық қызылшаның биологиялық жоспарлау және далалық тәжірибе орындауды ұйымдастыру
- Қорытынды
- Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Тыңайтқыштар - құрамында қоректік элементтер болатын заттар. Өсімдіктердің толық, өсіп-жетілуіне қажет элементті қоректік элемент дейді. Өсімдіктердің өсіп, өнім беруі үшін қажет қоректік элементтердің маңызы ерекше. Фотосинтез кезінде өсімдіктердің жапырағы арқылы және топырақтан алатын химиялық элементтерінің саны 50 шақты.
Тыңайтқыш ауыл шаруашылығы дақылдарынан тұрақты, əрі сапалы өнім алуды қамтамасыз ететін басты фактордың бірі болып саналады. Сонымен бірге тыңайтқыш өсімдіктің ауа-райының қолайсыз жағдайына қарсы тұру қабілетінің күшеюіне əсер етеді. Кезінде
К. А. Тимирязев былай деп атап көрсеткенді:«тыңайтқыштар өсімдіктер пайдаланатын қоректік заттардың көзі ғана болып қоймайды, сондай-ақ олар қуаңшылықпен күресу жолы болып табылады. Өйткені, өсімдік қоректік заттар жетімсіз кездегіге қарағанда, құралатын органикалық заттың əрбір өлшеміне суды аз буландырады». Тыңайтқыштарды тиімді пайдалануда олардың физикалық, химиялық қасиеттерін, түрін, құрамындағы өсімдікке қажетті қоректік заттар мен бөгде қосылыстардың мөлшерін нақты білудің маңызы зор. Ол үшін тыңайтқышты жан-жақты талдау керек. Тыңайтқыштардың түрі мен формасын яғни катиондық жəне аниондық құрамын ангықтау үшін сапалық талдау жасайды. Бұл жұмыстар зертхана жағдайында орындалады. Минералды тыңайтқыштарды сапалық талдаудың А. Н. Лебедянцев, М. Д. Бахулин, А. В. Петербургский, Х. К. Асаров пен М. М. Гукова, Ф. П. Платонов, А. Г. Морковников ұсынған əдістері бар. Бұл əдістердің ортақ принципі тыңайтқыштардың суда ерігіштігі, лакмус қағазына реакциясы, қыздырылған көмірдің əсері, сыртқы түрі мен түсі, сілтімен, қышқылмен, барий хлоридімен, күміс нитратымен əрекеттесуі сияқты қасиеттерін пайдалануға негізделген.
Шығу тегіне қарай органикалық және бейорганикалық тыңайтқыштар деп, ал агрегаттық күйіне қарай тыңайтқыштар қатты (селитра, фосфор тұздары) және сұйық (аммиак суы) болып бөлінеді. Тыңайтқыштар өсімдіктердің топырақтан қоректенуін жақсарту үшін қолданылатын органикалық және минералдық заттар. Тыңайтқыштарды дұрыс пайдаланғанда ауыл шаруашылық дақылдарының түсімі артады, өнім сапасы жақсарады.
Елімізде өсірілетін алуан түрлі ауыл шаруашылығы дақылдарынан мол тұрақты, әрі сапалы өнім алуда басқа да агротехникалық шаралармен қатар, тыңайтуды дұрыс ұйымдастырудың маңызы орасан зор. Ауыл шаруашылығы практикасында егіншілікті химияландыру, оны жедел дамытудың куатты факторы екенін сенімді дәлелдеп берді. Мысалы, азотты тыңайтқыш астық дәніндегі белок мөлшерін арттырады, фосфорлы тыңайтқыш зығыр талшығының сапасын жақсартады, зығыр, күнбағыс тағы басқа дақылдар тұқымындағы май мөлшерін көбейтеді. Калий тыңайтқышы кант қызылшасы тамырының қант, картоптың крахмал мөлшерін арттырады.
Топырақтағы өсімдікке қоректік элементтердің көпшілігі өсімдік сіңіре алмайтын қосылыс түрінде, мәселен, 1 гектар күлгін және қара топырақта 3 . . . 100 тонна азот қоры бар, осының 1 проценттейі ғана өсімдікке сіңімді түрде болады. Еліміздің әр түрлі топырақтары өзінің физикалық, химиялық қасиеттері, құнарлығы және жалпы энергиясы жағынан үш класқа бөлінеді: бірінші, екінші класқа қара топырақтар, үшінші класқа сұр топырақтар жатады.
Түрлі аймақтардағы климаттың, топырақ түзілген аналық тау жынысының, өсімдіктердің ерекшеліктеріне байланысты әрбір топырақтарда қарашірік мөлшері де түрліше болады. Бір гектар қара топырақтың 0-20 см қабатында қарашірік қоры 90 . . . 140 тонна, 0-100-см қабатында 250 . . . 550 тонна болса, сұр топырақтардың жоғарыда аталған қабаттарында қарашірік қоры 30 . . . 80 тоннадай болады.
Егер топырақта қажетті элементтердің біреуі жетіспесе, өсімдікке екінші элементті тиімді пайдалануға мүмкіндік болмайды, соның салдарынан өсімдік нашар жетіледі және егін түсімі кемиді. Дақылдардың қоректік заттарды пайдалануы екі топқа бөлінеді. Олар: 1) минералдық тыңайтқыштарды аз мөлшерде кажет ететін масақты дәнді дақылдар - жаздық және күздік бидай, арпа, сұлы т. б. 2) минералдық тыңайтқыштарды көп кажет ететін техникалық дакылдар-мақта, қант қызылшасы, картоп, көкөніс және жоғары өнімді дәнді дақылдар-күріш, жүгері. Құрамына қарай тыңайтқыштар органикалық, минералдық, органикалық-минералдық және бактериялық тыңайтқыштар болып жіктеледі.
Негізгі бөлім
2. 1 Алматы облысы, Қарасай ауданының табиғи климаттық жағдайы
Қарасай ауданы-Алматы облысының оңтүстігінде орналасқан әкімшілік аумақтық бөлік. 1928жылы құрылған. Алғашында Ленин, кейіннен (1935жылға дейін) Калинин 1935жылдан Қаскелең деп, 1998 жылдың қыркүйек айынан бері қазіргі атауымен аталып келеді. Жерінің аймағы 2, 1мың км² жерді алып жатыр. Тұрғын халқының саны 159, 1 мың адам (2003) . Аудан аумағындағы 67 елді мекен 1 қалалық әкімшілікке және 12 ауылдық әкімшілік округке біріктірілген. Оңтүстік, оңтүстік батыс бөлігі таулы (Іле Алатауының биік шыңды сілемдері), орталық бөлігі сай жыраларымен тілімденген жазық. Ауданның ең биік жері-Іле Алатауы баурайынан Ақсай өзені бастау алатын Айдатау шыңы (4029м) . Шыңды мәңгі мұз бен қар басқан. Таулы шың қырғыз елі шекарасы тұсыңда орналаскан. Іле Алатауының осы батыс бөлігінде биіктігі 3000 м-ден асатын бірнеше таулар мен асулар (Тікқия, Үшқоңыр, Кебеже, Айғайтас, Көкөзек, Көктөбе, Емеген, құмбел, Қаскелең, да 1000 мм-ге дейін жетеді. Аудан жерімен Қаскелең, Шамалған (Қасқасу), ұзынқарғалы, Ақсай, Үлкен Алматы өзенідері ағып өтеді. Мұнда таудың қара топырағынан бастап, қуаң даланың бозғылт қоңыр, сұр топырағына дейінгі барлық табиғи белдемге тән топырақ түрлері одан басқа орыс (27%), түріктер (6%), әзірбайжандар (3, 2%), ұйғырлар (2, 6%), немістер (1, 7%), татарлар (1, 3%), күрдтер (1, 3%), украиндер (1, 2%), т. б. ұлт өкілдері тұрады.
Халық негізінен ауданның жазық бөлігінде қоныстанған. Оның орташа тығызд. 1 км²-қа шаққанда бар. Негізінен халық тығыз қоныстанған әрі шаруашылық тұрғыдан жақсы игерілген өңірі теңіз деңтейінен 800-1100 м биіктікті қамтыған.
Климаты континенттік, қысы біршама жұмсақ, жазы ьгстық. Қаңтардың жылдық орташа жұмсақсы -6-9°С, шілдеде 22-24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері жазық өңірде 300-500 мм, таукездеседі.
Биік таулы белдеуде алмүрт, шие, алма, өрік, додана, арша, шырша, альпілік, субальпілік шалғын, жазық өңірде бетеге, жусан, ебелек, т. б. астық тұқымдас шөптесін өседі. Жануарлардан: арқар, таутеке, қасқыр, түлкі, қоян, борсық; құстардан: ұлар, кептер, бүркіт, сұңқар, т. б. мекендейді.
Ауданда 1997 ж. етті-сүтті мал, құс, кекеніс, картоп, жеміс - жидек өсіруге мамандандырылған 20 шаруашылык, 4 ҒЗИ, ауыл шаруашылығы машиналарын сынау, құс есіру, тәжірибе станциясылары болған. Олардың негізінде 1997 жылдан 14 өндірістік корператив, 2 ЖШС, 3088 шаруа қожалығы құрылды. Сондай-ақ, 1 асыл тұқымды, 2 тәжірибе шаруашылығы, 1 акционерлік қоғамға біріктірілді. Олар жекеменшік, шетел инвестициясына өндіріс орындарын ашу бағытында жұмыс істеуде. 2002 ж. 1 қаңтарындағы есеп бойынша, аудан аумағында 3019 шаруа қожалығы құрылған. 2001 ж. Жаңа Шамалған темір жол стансасында (Шамалған стансасы) 15, 2 мың т жүгері, картоп өнімдерін қайта өндейтін зауыт салынды. Жандосов ауылында асыл тұқымды бәйге аттарын күтіп-баптау, ат спортын жан-дандыру бағытындағы ипподром іске қосылды. Қарасай ауылының ауылышаруашылығына жарамды жер 512, 3 мың га, оның ішінде 49, 3 мың га егістік, 22, 1 мың га жайылым, 1, 4 мың га шабындық бар.
Мал азықтық қызылшаның биологиялық ерекшеліктері
Мал азықтық қызылшасы (Beta vulgarіs) оны қант қызылшасы депте атайды. Қызылша туысына жататын екі жылдық бағалы техникалық дақыл. Бірінші жылы оның қоректік заттары бар тамыры мен жапырақ шоғы өседі. Осы жылғы өсу кезеңінің ұзақт. 150 - 170 күн. Екінші жылы топыраққа отырғызылған қант қызылшасының жемісінен гүл шашатын сабақ және тұқым пайда болады. Екінші жылғы өсу кезеңінің ұзақт. 100 - 125 күн. Қант қызылшасы - құнарлы мал азықтық дақыл. Оның пәлегін (жапырағы мен сабағын) з-тта өңдегеннен кейінгі қалған қалдықтардан сірне, сығынды мал азығы даярланады. Мал азықтық қызылшасының түсімінің 40%-ы пәлегінің үлесіне тиеді. Мал азықтық қызылшасының сығындысында 15% құрғақ заттар, 3% клетчатка, 0, 7% күл, 0, 1% май және 1, 2% протеин болады. Осы сығындының 100 кг-ында 80 мал азықтық өлшем және 3, 6 кг қорытылғыш протеин бар. Мал азықтық қызылшасы тамақ өнеркәсібінде қант алу үшін пайдаланылады, өйткені оның тамыр жемісінде 17 - 19%-дай қант болады. Мал азықтық қызылшасы - жылу сүйгіш өсімдік. Мал азықтық қызылшасының тұқымы қант з-ттарында дайындалады. Мұнда тазаланған тұқым 2 фракцияға (3, 5 - 4, 5 мм және 4, 5 - 5, 5 мм) бөлінеді. Негізінен тұқым себуді топырақтың 10 см тереңдіктегі температурасы 5, 6°С жылынғанда бастайды. Бұл кезең көбінесе наурыздың 3-онкүндігі мен сәуірдің 1-жартысына сәйкес келеді. Органикалық заттарға бай, құнарлы қара топырақта жақсы өседі. Оған топырақтың қышқылдау немесе бейтарап болғаны дұрыс (рН 6, 5 - 7, 5) . Қазақстанның суғармалы жерлерінде негізінен қатар аралығы 60 см кең қатарлы себу әдісі қолданылады. Қазақстанда қант қызылшасы Жамбыл, Алматы облыстарының суғармалы жерлерінде өсіріледі. 1991 жылдан Қазақстанда қант қызылшасының бір тұқымды жаңа сорттары аудандастырылып, себілді. Қант қызылшасын бір танапта ұзақ жылдар бойы ауыстырмай сепкенде, оның зиянкес жұмыр құрты мен тамыр биті көбейеді. Сондықтан қант қызылшасын түрлі аурулар мен зиянкестерден қорғауда, оның өнімділігін арттырып, қанттылығын көтеруде ауыспалы егістің маңызы зор. Мал азықтық қант қызылшасының (Beta vulgarіs z. v. crassa) құрамында көмірсулар, витаминдер, тұздар, азотсыз экстракты заттар бар. Сондықтан ол жоғары сапалы және жұғымды мал азықтық дақыл. Бұл қызылша Қазақстанның барлық облыстарында өсіріледі.
Қант қызылшасы қант өндірісінде пайдаланылатын бағалы техникалық дақыл, өйткені оның тамыржемісінде 13-20% сахароза бар. Қантты тағамдар пайдалану - адам ағзасының жұмыс қабілетін, физикалық күш пен ой қуатын сақтау мен оны тез қалпына келтіретін факторлардың бірі. Əлем елдерінде өндірілетін қанттың 60% балқурайдан алынатын болғанымен оның құрамындағы қанттың мөлшері екі есе аз, сондықтан қай кезде болмасын өнімділігі жəне құрамындағы қанттың мөлшері жоғары шикізат өндіру ауылшаруашылығының өзекті мəселелерінің бірі болып қала бермек. Сонымен қатар қант қызылшасы құнды малазықтық дақыл. Мал азықтық қызылшасының 1 гектары 250-300 ц өнім түзгенде оның тек жапырақтары шамамен 2000 малазықтық өлшем береді. Қантсызданған қызылша сығындысында 15% құрғақ заттар, оның ішінде 1, 3% шикі протеин жəне 10% көмірсулар бар. 465 Өткен жүзжылдықтың аяғында ел басына түскен дағдарыстың сал-дарынан осындай құнды ауылшаруашығы дақылының егістік көлемі 1991 жылмен салыстырғанды 57 мың гектардан 20 мың гектарға дейін азайып кетті. Мұндай жағдай қалыптасуының екі себебі бар: біріншісі қаржы тапшылығына байланысты өндірісте қолданылаты техника
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz