Будда діні


Мазмұны

1 Кіріспе

2 Негізгі бөлім
• Будда діні.Пайда болуы.
• Уағыздары мен культы
• Будда дінінің ағымдары

3 Қорытынды бөлім
• Будда дінінің құдіреттілігі
• Таралуы
Будда діні-б.з.б 6 ғасырда Будда негізін қалаған философиялық және діни наным.Үндістанның бүгінгі Бихар штатында пайда болған.Будда діні кезінде Оңтүстік Үндістан жеріндегі Шри Ланкадан бастап солтүстікте Сібірге,батыста Еділ өзені бойына дейін тараған.Б.д. басқа ілім танымдарды бойыңа оңай сіңірді және оның негізгі қағидасы жан иесіне жамандық жасамау болғандықтан,жер жүзіне соғыссыз тарады.Қазіргі кезде дүние жүзі бойынша Б.д 1млрд-қа жуық адам ұстанады.Б.д фәни өмірдің азаптары-ауру,кәрілік,өлімнен құтылу жолын іздейді.
Буддизм бойынша, өмірдің азаптары жайындағы қасиетті шындық мынадай: өмірге келу – азап, қартаю – азап, жүрегің қаламайтын адаммен қосылу – азап, жақсы көрген адамыңнан айырылысу- азап, көздеген мақсатқа жете алмау – азап. Ал аталған осы азаптардан құтылудың басты жолы – сегіз салалы қасиетті өмір жолын таңдап алу. Будда ілімі адам бойындағы ізгілік, адамгершілік қасиеттерді одан әрі дамытуды насихаттайды. Будда дін жолына шын берілген адамдарды төрт қағиданы мүлтіксіз орындауға шақырды. Олар: зұлымдықты алдын алу, зұлымдық пен қатыгездікке жол бермеу, ізгілік пен қайырымдылыққа жол ашу, адамгершілік қасиеттерді батыл қолдау. Будда ілімі үнді халқының сүйіспеншілігіне бөленіп, кең қолдау тапты. Адамзат дүниесіне, адамға және оның жасампаздық іс - әрекеттеріне құрметпен қарап, зорлық – зомбылық пен қатыгездікетерден бас тартуға шақырып, адамгершілік пен ізгілік принциптерін алға тартқан бұл дін Үндістан мен Қытайда, Тибет пен Жапонияда, Непал мен Тайландта, Чейлон мен Вьетнамда, Моңғолия мен Комбоджада кеңінен тарап, миллиондаған халықтың құрметіне бөленеді.
Будда діні ең көне дүниежүзілік дін. Оның қалыптасқан кезі б.э.д. VI ғасыр мен б.э. VIII ғасыр аралығы. Осындай ұзақ уақытты әрине будда діні бір қалпында қалған жоқ. Әртүрлі ортаның экономикалық және рухани ерекшелігімен байланысты будда діні көптеген өзгерістерге ұшырап отырды.
Үнді елінің ертедегі діні тотемизмнен, табиғаттағы заттарды “киелі” деп қарайтын және ата – баба дін жораларынан басталады. Үнділердің діни жинағы веда кітабы. Ол кітап құрастырылған заманда (б.э.д. X-V ғ.) үнділер күнге (сурия) сиынатын. Аспанды (веруна), отты (агни), күннің күркіреуін (индра) құдай деп білетін.
Қоғам тапқа бөлінбеген, мемлекет әлі шықпаған кездегі табиғатқа сиыну және ата – баба жоралары таптық қоғам мен мемлекет құрылған кезде жаңа діни нанымдармен алмасады. Бұл нанымдардың мақсаты таптық қоғамдық құрылысты негіздеу еді. Ертедегі табиғат түріндегі құдайлар біртіндеп мемлекеттік құдайға айналады. Орталықтанған ірі мемлекеттің құрылуына байланысты бір құдайға табыну түсінігі пайда болды. Жердегі біртұтас патшаға көкте де біртұтас құдай болуы тиіс. Сол бір құдайды дүниені де, адамды да жаратқан Брахма деп атады. Ал құдайға жырмен мақтау айтқан, оларды мадақтаған адамдарды брахман деп атады. Бұл кезде Үнді елінде 4 варнаға бөліну кездесетін. Ең жоғарғы варнаға брахмандар (абыздар) жататын. Бұлардан кейін кшатрийлер (әскери қолбасшылар) содан кейін вайшие (егін шаруашылығымен айналысатындар) ең төменгі варна шудра деп аталатын. Бұлардан басқа ешбір варнаға енбейтін де адамдар тобы болды.
“Қасиетті” салттарды орындауға, діни білім беруге тек брахмандар қолбасының адамдарына ғана рұқсат етілді. Каста ішіндегілердің дәрежелері түрліше болды. Шәкірт пен оқытушы қолданатын арнаулы ережелері де болды. Әрбір шәкірт өте қатаң да ұзақ оқудан өтуге тиісті еді. Ол барлық “қасиетті” кітаптарды, дұғаларды, құрбандық шалуға брахмандықтың оқып үйренуге тиісті болды, тек осындай аса ұзақ оқудан кейін ғана ол абыздық правосын алатын.
Біртіндеп дәуірімізге дейінгі VII-VI ғасырларда қоғамдық қатынасатардың күрделенуі тап күресінің шиеленісуіне әкеліп соқты. Осы күрестің идеялогиялық бейнесінің бір түрі брахманизмді сынау болды.
Брахманизмді сынаушы ағымдардың бірі – будда діні пайда болды. Алғашқы рет будда діні Үнді елінің солтүстігінде пайда болды. Будда дінінің тууы және Ганг алқабында ірі мемлекеттерді пайда болуы қатар келді. Бұл кезде орталыққа бағыну принципі жеңген болатын. Осы жағдай будда дінінде
Пайдаланған әдебиеттер


1.ҰЛТТЫҚ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ 2-том
2. Қазақтар: 9 томдық анықтамалар «Діндер тарихы мен теориясы»
3. Маркова “Культуралогия”

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Тақырыбы: Будда діні

Мазмұны

1. Кіріспе

2. Негізгі бөлім
• Будда діні.Пайда болуы.
• Уағыздары мен культы
• Будда дінінің ағымдары

3. Қорытынды бөлім
• Будда дінінің құдіреттілігі
• Таралуы

Будда діні-б.з.б 6 ғасырда Будда негізін қалаған философиялық және діни
наным.Үндістанның бүгінгі Бихар штатында пайда болған.Будда діні кезінде
Оңтүстік Үндістан жеріндегі Шри Ланкадан бастап солтүстікте Сібірге,батыста
Еділ өзені бойына дейін тараған.Б.д. басқа ілім танымдарды бойыңа оңай
сіңірді және оның негізгі қағидасы жан иесіне жамандық жасамау
болғандықтан,жер жүзіне соғыссыз тарады.Қазіргі кезде дүние жүзі бойынша
Б.д 1млрд-қа жуық адам ұстанады.Б.д фәни өмірдің азаптары-
ауру,кәрілік,өлімнен құтылу жолын іздейді.
Буддизм бойынша, өмірдің азаптары жайындағы қасиетті шындық мынадай:
өмірге келу – азап, қартаю – азап, жүрегің қаламайтын адаммен қосылу –
азап, жақсы көрген адамыңнан айырылысу- азап, көздеген мақсатқа жете алмау
– азап. Ал аталған осы азаптардан құтылудың басты жолы – сегіз салалы
қасиетті өмір жолын таңдап алу. Будда ілімі адам бойындағы ізгілік,
адамгершілік қасиеттерді одан әрі дамытуды насихаттайды. Будда дін жолына
шын берілген адамдарды төрт қағиданы мүлтіксіз орындауға шақырды. Олар:
зұлымдықты алдын алу, зұлымдық пен қатыгездікке жол бермеу, ізгілік пен
қайырымдылыққа жол ашу, адамгершілік қасиеттерді батыл қолдау. Будда ілімі
үнді халқының сүйіспеншілігіне бөленіп, кең қолдау тапты. Адамзат
дүниесіне, адамға және оның жасампаздық іс - әрекеттеріне құрметпен қарап,
зорлық – зомбылық пен қатыгездікетерден бас тартуға шақырып, адамгершілік
пен ізгілік принциптерін алға тартқан бұл дін Үндістан мен Қытайда, Тибет
пен Жапонияда, Непал мен Тайландта, Чейлон мен Вьетнамда, Моңғолия мен
Комбоджада кеңінен тарап, миллиондаған халықтың құрметіне бөленеді.
Будда діні ең көне дүниежүзілік дін. Оның қалыптасқан кезі б.э.д. VI
ғасыр мен б.э. VIII ғасыр аралығы. Осындай ұзақ уақытты әрине будда діні
бір қалпында қалған жоқ. Әртүрлі ортаның экономикалық және рухани
ерекшелігімен байланысты будда діні көптеген өзгерістерге ұшырап отырды.
Үнді елінің ертедегі діні тотемизмнен, табиғаттағы заттарды “киелі” деп
қарайтын және ата – баба дін жораларынан басталады. Үнділердің діни жинағы
веда кітабы. Ол кітап құрастырылған заманда (б.э.д. X-V ғ.) үнділер күнге
(сурия) сиынатын. Аспанды (веруна), отты (агни), күннің күркіреуін (индра)
құдай деп білетін.
Қоғам тапқа бөлінбеген, мемлекет әлі шықпаған кездегі табиғатқа сиыну
және ата – баба жоралары таптық қоғам мен мемлекет құрылған кезде жаңа діни
нанымдармен алмасады. Бұл нанымдардың мақсаты таптық қоғамдық құрылысты
негіздеу еді. Ертедегі табиғат түріндегі құдайлар біртіндеп мемлекеттік
құдайға айналады. Орталықтанған ірі мемлекеттің құрылуына байланысты бір
құдайға табыну түсінігі пайда болды. Жердегі біртұтас патшаға көкте де
біртұтас құдай болуы тиіс. Сол бір құдайды дүниені де, адамды да жаратқан
Брахма деп атады. Ал құдайға жырмен мақтау айтқан, оларды мадақтаған
адамдарды брахман деп атады. Бұл кезде Үнді елінде 4 варнаға бөліну
кездесетін. Ең жоғарғы варнаға брахмандар (абыздар) жататын. Бұлардан кейін
кшатрийлер (әскери қолбасшылар) содан кейін вайшие (егін шаруашылығымен
айналысатындар) ең төменгі варна шудра деп аталатын. Бұлардан басқа ешбір
варнаға енбейтін де адамдар тобы болды.
“Қасиетті” салттарды орындауға, діни білім беруге тек брахмандар
қолбасының адамдарына ғана рұқсат етілді. Каста ішіндегілердің дәрежелері
түрліше болды. Шәкірт пен оқытушы қолданатын арнаулы ережелері де болды.
Әрбір шәкірт өте қатаң да ұзақ оқудан өтуге тиісті еді. Ол барлық
“қасиетті” кітаптарды, дұғаларды, құрбандық шалуға брахмандықтың оқып
үйренуге тиісті болды, тек осындай аса ұзақ оқудан кейін ғана ол абыздық
правосын алатын.
Біртіндеп дәуірімізге дейінгі VII-VI ғасырларда қоғамдық қатынасатардың
күрделенуі тап күресінің шиеленісуіне әкеліп соқты. Осы күрестің
идеялогиялық бейнесінің бір түрі брахманизмді сынау болды.
Брахманизмді сынаушы ағымдардың бірі – будда діні пайда болды. Алғашқы
рет будда діні Үнді елінің солтүстігінде пайда болды. Будда дінінің тууы
және Ганг алқабында ірі мемлекеттерді пайда болуы қатар келді. Бұл кезде
орталыққа бағыну принципі жеңген болатын. Осы жағдай будда дінінде
бейнеленгенін көреміз. Мысалы бұл дін бойынша “адамгершілікті қорғаудың
негізі” орталықты биліктің болуы. Сондықтан да бұл ілімді қатты қолдаған.
Әсіресе бұл діни ілімді әскери адамдар қолдады. Себебі жоғарыда біз айтып
кеткендей, үнді елінде варнаға бөлінудің болғанын және брахманизмнің айтуы
бойынша бір топтан бір топқа өтуге болады. Билік тізгіні тек брахмандардың
қолында болу керек.
Ал біздің айтып отырған кезде Үнді елінде әлеуметтік жағдай өзгерген
болатын. Әсіресе сауда мен қолөнер кәсібінің дамуының арқасында вайшылар
мен шудралар баии бастайды. Олар енді брахмандар мен кшатрийлермен де
бәсекелесуді бастайды. Сондықтан да бұларға “Мадждәнхика - никан”
сутрасында кездесетін мынандай сөздер “Егер шудра байлығын өсірген болса ол
қызметке вайшьяны да, кшатрийді де, брахманды да алуына болады” әсіресе
жағымды. Бірақ мұндай жағдай іс жүзінде сирек кездессе де, теория жағынан
осылай істеуге болдады дегеннің өзі әжептәуір өзгерістердің көрсеткіші.
Ал кшатрийлердің мемлекеттігі, қызметтері өсе түседі. Әрине бұлар барлық
билікті қолдарына алғылары келеді, сондықтан да олардың брахмандармен билік
үшін күресі шиеленісе түседі. Міне осындай кезде буддизмде варнаға бөліну
туымен байланысты емес, адамның өмірде атқарған қызметімен байланысты, ал
туғанда адамдар бәрі тең деген ой – пікірлер кшатрийлердің ой көңілдеріне
сәйкес келді.
Будда діні көп ізбасарларын қалалық тұрғындардың арасынан тапты. Неге
десеңіздер көптеген өзгерістер қалаларда болып жатты. Бұл кезде Ганг
алқабында кейбір қалаларды қасиетті қалалар деп есептеген. Әсіресе
брахмандарды буддистердің әшкерелегені қарапайым қалалық тұрғындарға
ұнайтын. Бірақ буддистер барлық брахмандар осындай адамгершілік жағынан
төмендеп кеткен тек қазіргі брахмандар, ал өткен ғасырларда брахмандар
шынында да ең жоғарғы сатының адамдары екенін мақұлдады. Сондықтан өзіңді
дамытудың арқасында қайтадан бұрынғы қалпына келуге болады деген ой пікірді
уағыздады.
Будда дінінің тез тарауына әсер еткен тағы бір жағдай олардың өз ілімін
екі деңгейде түсінуі және түсіндіруі. Бірі жай қарапайым адамдар үшін және
монахтарға. Қарапайым адамдарға өзі ілімін өте қарапайым, түсінікті тілде
жеткізіп, олардан қолдарынан келетін іс әрекет тілеген.
Осының барлығы будда дінінің 2-3 ғасырдың арасында кең тарауына әсер
етті. Будда дінінің пайда болуын барлық жазба ескеткіштері Будда туралы
аңызбен байланыстырады.
Будда ақиқаттары көптеген ғасырлар бойы ауызша айтылып отырады тек қана
біздің э.д. және б.э. аралығында Цейлонда алғашқы рет 29 томдық кітапқа
жазылды. Ол кітапты “трипитака” (3 кәрзеңке ілім) деп атйды. Бұл кітап үш
бөлімнен тұрады. Виная – питака, Сутта – питака, және Абхитхамма – питака.
Егер бірінші екеуінде будда дінінің табыну салты туралы басты талаптары
баяндалса, үшіншісінде буддизмнің дүние тану принципі әңгіме етіледі. Будда
діні бойынша қабылданатын дүние адам жасайтын елестеулердің жиынтығы ғаға.
Буддизм діни ілімнің өзегі – “азап шегушілік” туралы төрт игілікті
ақиқат.
1“Өмір сүру - азап шегу”. Бұл ақиқат бойынша адмның туғаннан бастап өлгенге
дейінгі өмірі – азап шегу тізбегі.
2“Азап шегудің себебі - құмарлық”.
3 “Азап шегуден құтылу үшін – құмарлықтан құтылу керек.” Және әдепсіз
құмарлықтан да, әдепті құмарлықтан да құтылу керек деп түсіндіреді.
Азап шегуден құтылу жолы – Будда ілімінде қолдану. Сонымен адам өмірінің
негізгі мақсаты – құмарлықты жойып, дүниеден безіп, нирванаға жету. Нирвана
– иадамның ерекше жайын білдіретін бүтіндей тыныштыққа бөленіп, айналаны
қоршағандардың бәріне енжар қараушылық. “Нирвана”, буддистердің мәліметтері
бойынша, - бұл белгісіздік, сабырлық жағдай және салқын қалдылықпен өзін -
өзі ұстай білушілік. Жанға жайлы тимейтін әсерденушіліктен құтылу.
Нирванаға жету үшін сегіз сатылы жолды өту керек. Ол жол мынау:
1 Түзу көзқарас, Яғни игілікті ақиқатқа негізделген.
2 Түзу батылдық, яғни ақиқат үшін ерлікке дайын болу.
3 Түзу сөз, яғни шын, адал, мейірімді сөйлеу.
4 Түзу жүріс – тұрыс, яғни ешкімге қиянат жасамау.
5 Түзу тұрмыс қалпы, яғни таза, адал, бейбітшіл.
6 Түзу күш салу, яғни өзін ұстай білу, өзі - өзін тәрбиелеу.
7 Түзу ықлас, яғни сапалық жинақталу – ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы будда діні
Будда діні құдіреті
Үнді — будда мәдениеті
Үнді-будда мәдениеті
Үнді – будда мәдениеті туралы сипаттама
Будда өмірі және буддизм
Діни сана
Ежелгі Үнді діні
Тәңіршілдік діні мен Ислам діні
Діни наным-сенімдердің бастауы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь