Будда діні

Мазмұны

1 Кіріспе

2 Негізгі бөлім
• Будда діні.Пайда болуы.
• Уағыздары мен культы
• Будда дінінің ағымдары

3 Қорытынды бөлім
• Будда дінінің құдіреттілігі
• Таралуы
Будда діні-б.з.б 6 ғасырда Будда негізін қалаған философиялық және діни наным.Үндістанның бүгінгі Бихар штатында пайда болған.Будда діні кезінде Оңтүстік Үндістан жеріндегі Шри Ланкадан бастап солтүстікте Сібірге,батыста Еділ өзені бойына дейін тараған.Б.д. басқа ілім танымдарды бойыңа оңай сіңірді және оның негізгі қағидасы жан иесіне жамандық жасамау болғандықтан,жер жүзіне соғыссыз тарады.Қазіргі кезде дүние жүзі бойынша Б.д 1млрд-қа жуық адам ұстанады.Б.д фәни өмірдің азаптары-ауру,кәрілік,өлімнен құтылу жолын іздейді.
Буддизм бойынша, өмірдің азаптары жайындағы қасиетті шындық мынадай: өмірге келу – азап, қартаю – азап, жүрегің қаламайтын адаммен қосылу – азап, жақсы көрген адамыңнан айырылысу- азап, көздеген мақсатқа жете алмау – азап. Ал аталған осы азаптардан құтылудың басты жолы – сегіз салалы қасиетті өмір жолын таңдап алу. Будда ілімі адам бойындағы ізгілік, адамгершілік қасиеттерді одан әрі дамытуды насихаттайды. Будда дін жолына шын берілген адамдарды төрт қағиданы мүлтіксіз орындауға шақырды. Олар: зұлымдықты алдын алу, зұлымдық пен қатыгездікке жол бермеу, ізгілік пен қайырымдылыққа жол ашу, адамгершілік қасиеттерді батыл қолдау. Будда ілімі үнді халқының сүйіспеншілігіне бөленіп, кең қолдау тапты. Адамзат дүниесіне, адамға және оның жасампаздық іс - әрекеттеріне құрметпен қарап, зорлық – зомбылық пен қатыгездікетерден бас тартуға шақырып, адамгершілік пен ізгілік принциптерін алға тартқан бұл дін Үндістан мен Қытайда, Тибет пен Жапонияда, Непал мен Тайландта, Чейлон мен Вьетнамда, Моңғолия мен Комбоджада кеңінен тарап, миллиондаған халықтың құрметіне бөленеді.
Будда діні ең көне дүниежүзілік дін. Оның қалыптасқан кезі б.э.д. VI ғасыр мен б.э. VIII ғасыр аралығы. Осындай ұзақ уақытты әрине будда діні бір қалпында қалған жоқ. Әртүрлі ортаның экономикалық және рухани ерекшелігімен байланысты будда діні көптеген өзгерістерге ұшырап отырды.
Үнді елінің ертедегі діні тотемизмнен, табиғаттағы заттарды “киелі” деп қарайтын және ата – баба дін жораларынан басталады. Үнділердің діни жинағы веда кітабы. Ол кітап құрастырылған заманда (б.э.д. X-V ғ.) үнділер күнге (сурия) сиынатын. Аспанды (веруна), отты (агни), күннің күркіреуін (индра) құдай деп білетін.
Қоғам тапқа бөлінбеген, мемлекет әлі шықпаған кездегі табиғатқа сиыну және ата – баба жоралары таптық қоғам мен мемлекет құрылған кезде жаңа діни нанымдармен алмасады. Бұл нанымдардың мақсаты таптық қоғамдық құрылысты негіздеу еді. Ертедегі табиғат түріндегі құдайлар біртіндеп мемлекеттік құдайға айналады. Орталықтанған ірі мемлекеттің құрылуына байланысты бір құдайға табыну түсінігі пайда болды. Жердегі біртұтас патшаға көкте де біртұтас құдай болуы тиіс. Сол бір құдайды дүниені де, адамды да жаратқан Брахма деп атады. Ал құдайға жырмен мақтау айтқан, оларды мадақтаған адамдарды брахман деп атады. Бұл кезде Үнді елінде 4 варнаға бөліну кездесетін. Ең жоғарғы варнаға брахмандар (абыздар) жататын. Бұлардан кейін кшатрийлер (әскери қолбасшылар) содан кейін вайшие (егін шаруашылығымен айналысатындар) ең төменгі варна шудра деп аталатын. Бұлардан басқа ешбір варнаға енбейтін де адамдар тобы болды.
“Қасиетті” салттарды орындауға, діни білім беруге тек брахмандар қолбасының адамдарына ғана рұқсат етілді. Каста ішіндегілердің дәрежелері түрліше болды. Шәкірт пен оқытушы қолданатын арнаулы ережелері де болды. Әрбір шәкірт өте қатаң да ұзақ оқудан өтуге тиісті еді. Ол барлық “қасиетті” кітаптарды, дұғаларды, құрбандық шалуға брахмандықтың оқып үйренуге тиісті болды, тек осындай аса ұзақ оқудан кейін ғана ол абыздық правосын алатын.
Біртіндеп дәуірімізге дейінгі VII-VI ғасырларда қоғамдық қатынасатардың күрделенуі тап күресінің шиеленісуіне әкеліп соқты. Осы күрестің идеялогиялық бейнесінің бір түрі брахманизмді сынау болды.
Брахманизмді сынаушы ағымдардың бірі – будда діні пайда болды. Алғашқы рет будда діні Үнді елінің солтүстігінде пайда болды. Будда дінінің тууы және Ганг алқабында ірі мемлекеттерді пайда болуы қатар келді. Бұл кезде орталыққа бағыну принципі жеңген болатын. Осы жағдай будда дінінде
Пайдаланған әдебиеттер


1.ҰЛТТЫҚ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ 2-том
2. Қазақтар: 9 томдық анықтамалар «Діндер тарихы мен теориясы»
3. Маркова “Культуралогия”
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Тақырыбы: ... ... ... ... ... ... ... болуы.
• Уағыздары мен культы
• Будда дінінің ағымдары
3. Қорытынды бөлім
• Будда дінінің құдіреттілігі
• Таралуы
Будда діні-б.з.б 6 ғасырда ... ... ... ... және ... ... ... штатында пайда болған.Будда діні кезінде
Оңтүстік Үндістан жеріндегі Шри Ланкадан бастап солтүстікте Сібірге,батыста
Еділ өзені бойына дейін ... ... ілім ... ... ... және оның негізгі қағидасы жан иесіне жамандық ... ... ... тарады.Қазіргі кезде дүние жүзі бойынша
Б.д 1млрд-қа жуық адам ... фәни ... ... құтылу жолын іздейді.
Буддизм бойынша, өмірдің азаптары ... ... ... мынадай:
өмірге келу – азап, қартаю – азап, жүрегің қаламайтын адаммен қосылу –
азап, ... ... ... ... ... ... ... жете алмау
– азап. Ал аталған осы азаптардан құтылудың басты жолы – ... ... өмір ... таңдап алу. Будда ілімі адам ... ... ... одан әрі ... ... ... дін ... берілген адамдарды төрт қағиданы мүлтіксіз орындауға шақырды. Олар:
зұлымдықты алдын алу, зұлымдық пен ... жол ... ... ... жол ашу, адамгершілік қасиеттерді батыл қолдау. Будда ілімі
үнді халқының ... ... кең ... ... Адамзат
дүниесіне, адамға және оның жасампаздық іс - әрекеттеріне құрметпен қарап,
зорлық – ... пен ... бас ... ... ... ізгілік принциптерін алға тартқан бұл дін Үндістан мен ... ... ... Непал мен Тайландта, Чейлон мен Вьетнамда, Моңғолия мен
Комбоджада кеңінен тарап, миллиондаған халықтың ... ... діні ең көне ... дін. Оның ... кезі б.э.д. VI
ғасыр мен б.э. VIII ғасыр аралығы. Осындай ұзақ уақытты әрине ... ... ... ... жоқ. Әртүрлі ортаның экономикалық және рухани
ерекшелігімен байланысты будда діні көптеген өзгерістерге ... ... ... ... діні тотемизмнен, табиғаттағы заттарды “киелі” деп
қарайтын және ата – баба дін жораларынан басталады. Үнділердің діни ... ... Ол ... ... ... ... X-V ғ.) үнділер күнге
(сурия) сиынатын. Аспанды ... отты ... ... ... ... деп білетін.
Қоғам тапқа бөлінбеген, мемлекет әлі шықпаған ... ... ... ата – баба ... таптық қоғам мен мемлекет құрылған кезде жаңа ... ... Бұл ... ... ... ... ... еді. Ертедегі табиғат түріндегі құдайлар біртіндеп мемлекеттік
құдайға айналады. Орталықтанған ірі мемлекеттің құрылуына ... ... ... ... пайда болды. Жердегі біртұтас патшаға көкте де
біртұтас құдай болуы тиіс. Сол бір ... ... де, ... да ... деп ... Ал ... жырмен мақтау айтқан, оларды мадақтаған
адамдарды брахман деп атады. Бұл ... Үнді ... 4 ... ... Ең ... ... ... (абыздар) жататын. Бұлардан кейін
кшатрийлер (әскери қолбасшылар) содан кейін вайшие (егін ... ең ... ... ... деп ... ... басқа ешбір
варнаға енбейтін де адамдар тобы ... ... ... діни ... ... тек брахмандар
қолбасының адамдарына ғана ... ... ... ... дәрежелері
түрліше болды. Шәкірт пен оқытушы қолданатын арнаулы ережелері де болды.
Әрбір шәкірт өте ... да ұзақ ... ... ... еді. Ол ... кітаптарды, дұғаларды, құрбандық шалуға брахмандықтың оқып
үйренуге тиісті болды, тек ... аса ұзақ ... ... ғана ол ... ... дәуірімізге дейінгі VII-VI ғасырларда қоғамдық қатынасатардың
күрделенуі тап күресінің ... ... ... Осы күрестің
идеялогиялық бейнесінің бір түрі брахманизмді сынау болды.
Брахманизмді сынаушы ағымдардың бірі – будда діні ... ... ... будда діні Үнді елінің солтүстігінде пайда болды. Будда дінінің тууы
және Ганг алқабында ірі мемлекеттерді ... ... ... ... Бұл ... ... принципі жеңген болатын. Осы жағдай будда дінінде
бейнеленгенін ... ... бұл дін ... ... қорғаудың
негізі” орталықты биліктің болуы. Сондықтан да бұл ілімді қатты қолдаған.
Әсіресе бұл діни ілімді ... ... ... Себебі жоғарыда біз айтып
кеткендей, үнді елінде варнаға бөлінудің болғанын және брахманизмнің айтуы
бойынша бір ... бір ... ... болады. Билік тізгіні тек брахмандардың
қолында болу керек.
Ал біздің айтып отырған кезде Үнді ... ... ... ... Әсіресе сауда мен қолөнер кәсібінің дамуының арқасында вайшылар
мен шудралар баии бастайды. Олар енді ... мен ... ... ... Сондықтан да бұларға “Мадждәнхика - ... ... ... ... ... шудра байлығын өсірген болса ол
қызметке вайшьяны да, кшатрийді де, ... да ... ... ... ... ... ... іс жүзінде сирек кездессе де, теория жағынан
осылай істеуге болдады дегеннің өзі әжептәуір өзгерістердің ... ... ... ... өсе түседі. Әрине бұлар барлық
билікті қолдарына алғылары келеді, сондықтан да олардың брахмандармен билік
үшін күресі шиеленісе түседі. Міне осындай ... ... ... бөліну
туымен байланысты емес, адамның өмірде атқарған қызметімен байланысты, ал
туғанда адамдар бәрі тең деген ой – пікірлер ... ой ... ... діні көп ... ... тұрғындардың арасынан тапты. Неге
десеңіздер көптеген өзгерістер қалаларда болып ... Бұл ... ... кейбір қалаларды қасиетті қалалар деп есептеген. ... ... ... ... ... тұрғындарға
ұнайтын. Бірақ буддистер барлық ... ... ... ... ... тек ... ... ал өткен ғасырларда брахмандар
шынында да ең жоғарғы сатының адамдары екенін ... ... ... ... ... бұрынғы қалпына келуге болады деген ой пікірді
уағыздады.
Будда дінінің тез тарауына әсер еткен тағы бір ... ... өз ... ... ... және ... Бірі жай қарапайым адамдар үшін және
монахтарға. Қарапайым адамдарға өзі ілімін өте қарапайым, түсінікті тілде
жеткізіп, олардан ... ... іс ... тілеген.
Осының барлығы будда дінінің 2-3 ғасырдың арасында кең ... ... ... ... пайда болуын барлық жазба ескеткіштері Будда туралы
аңызбен байланыстырады.
Будда ... ... ... бойы ... ... ... тек қана
біздің э.д. және б.э. аралығында Цейлонда ... рет 29 ... ... Ол ... “трипитака” (3 кәрзеңке ілім) деп атйды. Бұл кітап ... ... ...... ... – питака, және Абхитхамма – питака.
Егер бірінші екеуінде будда дінінің ... ... ... ... ... ... ... дүние тану принципі әңгіме етіледі. Будда
діні бойынша қабылданатын ... адам ... ... ... ... діни ілімнің өзегі – “азап шегушілік” туралы төрт ... сүру - азап ... Бұл ... ... ... туғаннан бастап өлгенге
дейінгі өмірі – азап шегу тізбегі.
2“Азап шегудің себебі - құмарлық”.
3 “Азап шегуден құтылу үшін – ... ... ... Және ... да, ... ... да ... керек деп түсіндіреді.
Азап шегуден құтылу жолы – Будда ілімінде қолдану. Сонымен адам өмірінің
негізгі мақсаты – құмарлықты жойып, ... ... ... жету. Нирвана
– иадамның ерекше жайын білдіретін ... ... ... ... ... енжар қараушылық. “Нирвана”, буддистердің мәліметтері
бойынша, - бұл белгісіздік, сабырлық жағдай және ... ... өзін ... ұстай білушілік. Жанға жайлы тимейтін әсерденушіліктен құтылу.
Нирванаға жету үшін сегіз сатылы жолды өту керек. Ол жол ... Түзу ... Яғни ... ақиқатқа негізделген.
2 Түзу батылдық, яғни ақиқат үшін ерлікке дайын болу.
3 Түзу сөз, яғни шын, ... ... ... Түзу ...... яғни ... ... жасамау.
5 Түзу тұрмыс қалпы, яғни таза, адал, бейбітшіл.
6 Түзу күш салу, яғни өзін ұстай білу, өзі - өзін ... Түзу ... яғни ... ... – белсенді қырағылығы.
8 Түзу жұмылдыру, яғни ықшамдалу мен пайымдаудың дұрыс әдісі.
Буддизм діни ілімінде о ... ... ... де көп ... ... ... ... “сансары” деп аталады.һ, яғни өмір сүру, азаптану
мен қиыншылық көру. О дүние, жердегі өмірдің көшірмесі ... ... да: ... ... ... ... арамен бірнеше бөліп
тастап, қайтадан жинау сияқты қорқынышты ... ... ... о ... ... ұқсас жоқ Бұл өмірдегі әулие менмін, мен оқытушы, ... өзім ... ... ... ... - ... деп аталатын адамгершілік уағыздарға жоғары баға
береді. Бес уағыз тек ... ... ғана деп, ... ... ... ... ... тырысады. Олар: қандай болмасын тіріні
өлтірмеу, ұрлық жасамау, өтірік ... ... ... ... ... ... әйелге ерекше қарайды, оны азап шегуден құтылудағы басты
кедергі деп есептейді. Қысқасы будда дінінің ... жеке ... ... жақсы өмір үшін безуді мадақтайды.
Будданың табыну ... ... ... ол бұқара халықтың түсінігіне
лайықталған. Ал оның жалбарыну, сыйыну кәдесін шіркеудегі ламалар ... оған ... ... ... ... ... ... айтылады. Адамдар
арасында діни үгіт тарату мақсатында будда шіркеулері көптеген ... ... ... лама ... 30-40 ... ... тиіс. Діни
мейрамдар кезінде монахтар мен ... ... ... ...... ... “әулие” жерлерге табыну салты да кең тараған. Әсіресе жер
жүзіндегі будда дініндегілер аңызға айналған ... өлі деп ... ... қаласын, Гаутамаға “ақыл келген” деп есептелетін
Оңтүстік бихарадағы жер, ... ... өз ... таратқан жері делінетін
ертедегі Кушинагары маңы, сол ... ... мен ... әр ... ... ... ... сияқты еңбекшілердің тұрмысына, шаруашылық өміріне ... ... діни ... да бар. ... ... ... сенушілер
тұрмысының барлық жақтарын басқарып отырады. Бала туғандағы кәделер балаға
ат қою, ауру емдеу, өлікті жөнелту ... тек ... ... ... ... дін ... беделін нығайта түседі.
Будда діні біртұтас діни ілім емес. Алғашқыда бұл екі ағымға Хинаяна және
Махаянаға ... ... ... діні ... ... пайда болды және
Хинаяна (құтқарудың тар жолы) деп аталды. Индияда ... ... өріс алып келе ... ... кең етек ... тек құл ... ... арасында ғана тарды. Басы байлы құлды ол кезде адамдар
қатарына саналмады. Хинаяна өзін ... азап ... және одан ... ... ... ... уағызшалары тіршілік жағдайы азап
шегу, ол тек тіршілік жоқ жерде ғана болмайды дегенді айтты. Олар адамдарды
жер ... ... өмір үшін ... бас ... ... ... безуге
шақырды. Тіршілік жойылғанмен адамның жаны оның тілегеніне қарамастан
екінші ... ...... да, қайтадан өмір пайда болады. ... азап ... ... ... Нирванағв өтудің, жанды құтқарудың бірден
– бір жолы монахтық, оған ерекше жеке адамдар ғана жете ... ... ... бұл ... ... Үнді жеріндегі және басқа езілген ... ... ... ... ... ... ... және будда
дінінің көпшілік дініне айналуына кедергі болды.
Біздің эрамыздың бірінші ғасырында, Индияның солтүстік – батыс бөлігінде
адамдардың азап ... ... ... ... ... дінінің жаңа түрі –
махаяна (құтқарудың кең ... ... ... уағыздары мен табыну
ғұрыптарында құтқаруда жәрдем көрсетуші бодисатваларға (нирванаға жетуге
жәрдемдесуші ... ... орын ... ... ...... ... адам бейнесіне түседі және азап шегуден ... ... ... ... ... ... қатар, басқа діндерге орын алған
жұмақ және тамук туралы уағыздармен толықтырылған. Жұмақ ... ... елі ... ... Бұл тамаша елді будда – Амитаба билейді.
Тамук жұмаққа қарсы қойылады. ... ... рух ... – хан ... азап
шегу патшалығы деп бейнеледі. Махаянаның хинаянаға қарғанда ... Ол ... жеке ... ғана ... ... ... ... қолын жеткізуге болады”, - дейді.
Хинаяна және махаяна өздерінің уағыздарын діни кітаптарда ... мен ... ... ... ... жеке ... және оның
ілімін әр түрлі түсіндірді. Хинаяна ілмі бойынша ... ... ... және өзін құрбан етуге дейін барған азат ... ... ... ілімі бойынша будда – табиғаттан тыс құдіреттің
орталығы. ... ... ... ... бар және ол еш уақытта өзінің
жеке басын жоймайды, өйткені ол өлгеннен кейін де басқа түрде ... ... ... ... ... ... өткізіліп тұрған.
Соборларда хинаяна және махаяна өкілдері догмалық ілімдері және ұйымдастыру
мәселелері жөнінде ... ... ... I ғасырдың соңында канишке
патша тұсында Каширде ... IV ... ... Собор хинаянамен
махаянаны келістіруге және осы кезде ... діни ... ... еді. ... ... ұстағанына қарамастан собор жікшілдікті жоя
алмады, екі сектаның арасындағы ... ... да ... түседі және
хинаяна махаянадан түпкілікті түрде бөлінеді. Махаяна ағымы ... ... ... ... және ... қалмақ, тува халықтарының ... Ал ... ... ... ... ... ... халықтарының
арасына махаянаның бір түрі – лама діні тарады. Россияда да осы халықтардың
арасында тарады. 1991 ж. шілденің 10 – нан 31 – не ... Улан – ... ... ... 250 жыл ... ... діні капиталистік қоғам жағдайында пайда болды да үстеме ... ... жаңа ... ... ... пайдаланды. Мысалы, алғашқыда будда
діні құлдықты ақтаса, лама діні ... ... ... ... ... ... ол еңбекшілердің қанауын қолдады. Ол негізін
буддалық ... ... ... өзі ... ... ... діни нанымдарын пайдаланды. Бірте – бірте онымен біте қайнасты
және осыларға будда дінінің табыну ғұрпын жеңілдетті.
Лама ... ... мен ... кең тараған. Буддалық монахтар жұмыс
істемейді, олар қайыр – садақа есебінен күн көреді. Сондықтан оларды кейде
“бхикшу” қайыршы деп те ... ... ... деу шындыққа жанаспайды. Әдетте
буддалық монастырлардың көбі ірі байлар ... ... ... мен ... ... мен ... ... түрлі болады. Себебі олар өздері ... ... ... діни нанымдарымен астасады.
Будда діні тараған елдерде ... өте көп ... ... ... ... кем ... бір ұлын жіберуі тиіс. Ал монах әйелдер өте
аз.Монахтардың ... ... ... ... адамдар арасында
да тұра береді. Монахтар ... ... ... ... ... ... ... бірнеше дәрежеге бөлінеді. Убаши – тіл ... ... ...... ...... ... – үшінші
дәрежедегілер, ширетуй – монастырь басқарушылар.
Будда дінінде ... бір – ... ... Әр елде ... шіркеуі
болады, ол тек өзінің жоғарғы мәртебелі басшысын ғана мойындайды. Мысалы,
тибетте будда шіркеуінің басшысы ... – лама ... ... ... ... – лама ... ... дінінде хубилгандарға табыну салты
кең ... ... ... ... хубилгандар қатарына қосылып отырған.
Соңғы онжылдықта Батыста необуддизм және метабуддизм пайда болды. ... ... ... ... ... ... Азия елдерінде
буддистік қоғамдар әртүрлі роль ... діні ... ... ең ... Христиан діні одан 500 жыл шамасында ... ал ... 20000 ... жас ... келеді. Будда дініне табынушылар: Орталық,
оңтүстік Шығыс және Шығыс ... ... ... ... ... ... ... Шри – Ланка, Камбоджа, Лаос, Тайланд, Цейлон және т.б.
елдерде өмір сүреді. Ресейде будда діні ... ... ... ... сонымен қатар Москва – Санкт – Петербург қалаларында буддаға
табынушылар ... бар. ... ... ... ... табынушылар саны 700
млн. адам.
Пайдаланған әдебиеттер
1.ҰЛТТЫҚ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ 2-том
2. Қазақтар: 9 томдық анықтамалар «Діндер тарихы мен теориясы»
3. ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы будда діні11 бет
Қоғамның рухани дамуындағы ислам дінінің орны мен ролі. Христиан және будда діндеріне сипаттама14 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет
Жібек жолының қалыптасуы28 бет
Жастардың өзге дінге өтуі4 бет
Ислам мәдениетінің қалыптасуы9 бет
Платонның жан мен тән туралы ұғымы4 бет
Сингапур мемлекетінің құрамы мен құрылымы6 бет
ТүркIлердIң ислам тарихы және мәдениетIндегI ерекше орны8 бет
Шәкәрім шығармашылығындағы діни терминдердің маңызы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь