Факторингтік операциялары


Мазмұны

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1.1. Факторингтік операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.2. Факторингтік операциялар түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.3. Әлемдік нарықтағы факторинг ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
Кіріспе

Қазіргі таңда банктік операциялар және қызметтер күннен күнге артуда. Олардың ішінде көп тараған түрлері несиелік операциялар мен депозиттік операцияларды жатқызуға болады. Сонымен қатар, банктің жаңа операциялары да кең өріс алуда. Олардың ішінде форфейтингтік және факторингтік операциялар жатады. Бірақ бұл операциялар Қазақстанда өте дамымаған. Негізінен, Факторинг – банктің тауарлар жеткізуден және қызмет көрсетуден, берілген несиені қайтаруды талап ету құқығын қоса алғанда басқа шарттардан туындайтын төлем талаптарын сатып алуы.
Курстық жұмыстың мақсаты, яғни факторингтік операциялардың Қазақстанда қолдануын талдау. Осы мәселені алға қойып, талқылау.
Курстық жұмыстың тақырыбы, яғни екінші деңгейлі банктердің жаңа дамып келе жатқан операциясы факторингтік операцияларды қарастырып, оның түрлеріне тоқталып кету, факторингтік операциялардың Қазақстанда қолдануын көздедім.
Осы мәселелерді алға қойып, факторингтік операцияларға жалпы тоқталып кеттім..
Қазақстандағы банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған заңдардың жүзеге асу процессі өтпелі нарықтық кезеңдегі күрделі экономикалық реформалар мен ұзаққа созылатын мемлекеттік бағдарламалар ауқымында жүзеге асырылуда. Сонымен қатар банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған заңдардың тек осы саланы ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің қаржы, валюта, ақша-несие, жалпы экономиканың кез-келген саласына қатысты болатындығын естен шығармаған дұрыс.
Аталған заңның 30-бабына сәйкес банктік операцияларға мыналар жатады:
— заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және жүргізу;
— жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және жүргізу;
— банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың корреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
— заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және жүргізу;
— кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, қайта санау, айырбастау,ұсату, сорттау, қаптау және сақтау;
— аударым операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ақшаны аударумен байланысты тапсырмаларын орындау;
— есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
— заемдық операциялар: ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару шартымен ақшалай формада несиелер беру;
— заңды және жеке тұлғалардың, оның ішінде корреспондент-банктердің тапсырмаларына байланысты, олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысу операцияларын жүргізу;
—сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің тапсырмасы бойынша және оның мүддесіне сай ақшасын, құйма бағалы металын және бағалы қағаздарын басқару;
— клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау, сондай-ақ олар бойынша өзара есепке алу операцияларын жүргізу және клирингке қатысушылардың таза позициясын анықтау;
— сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты формада шығарылған бағалы қағаздарын, құжаттарын және бағалы заттарды сақтау қызметін көрсету, сондай-ақ жәшіктерді, шкафтарды және бәлмелерді жалға беру;
— ломбардтың операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын мүліктерді кепілге алып, қысқа мерзімді несиелер беру;
— төлем карточкаларын шығару;
— банкнота мен монеталарды және бағалы заттарды инкассациялау және жөнелту;
— шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдастыру;
— төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
— чек кітапшаларын шығару;
— бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
— аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
— ақшалай формада орымдалуды көздейтін банктік кепілзаттарды беру;
— үшінші тұлғаның атынан ақшалай формада орындалуды көздейтін банктік кепілдеме беру.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1 «Қазақстан Республикасының банкі және банкілік қызметтері туралы» Заңы
2.Қазақстан Республикасының Конституциясы
3.Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша. Несие. Банктер», Алматы -2001
4. Міржақыпова С.Т. «Банктегі бухгалтерлік есеп», Алматы -2004
5.Журнал «БАНКИ КАЗАХСТАНА» -№ 12-2004 (31-34б.)
6. С.Б. Мақыш «Коммерциялық банктер операциясы»
7. Бурова М.Е Факторинг, Москва, 1992
8. Лаврушин О. Банковское дело, Москва, 1998
9. Бабичева Ю.А Банковское дело, Москва, 1994
10. Журнал «БАНКИ КАЗАХСТАНА» -№ 5-2006 (23-25б.)

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Мазмұны

КІРІСПЕ---------------------------- ----------------------------------- ------
-------------------3

1.1. Факторингтік операциялары----------------------- ----------------------
---------- -3
1.2. Факторингтік операциялар түрлері---------------------------- -----------
---------5
1.3. . Әлемдік нарықтағы факторинг-------------------------- ----------------
----------7

ҚОРЫТЫНДЫ ----------------------------------- -------------------------------
--------10

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР------------------------- ----------------13

Кіріспе

Қазіргі таңда банктік операциялар және қызметтер күннен күнге артуда.
Олардың ішінде көп тараған түрлері несиелік операциялар мен депозиттік
операцияларды жатқызуға болады. Сонымен қатар, банктің жаңа операциялары да
кең өріс алуда. Олардың ішінде форфейтингтік және факторингтік операциялар
жатады. Бірақ бұл операциялар Қазақстанда өте дамымаған. Негізінен,
Факторинг – банктің тауарлар жеткізуден және қызмет көрсетуден, берілген
несиені қайтаруды талап ету құқығын қоса алғанда басқа шарттардан
туындайтын төлем талаптарын сатып алуы.

Курстық жұмыстың мақсаты, яғни факторингтік операциялардың
Қазақстанда қолдануын талдау. Осы мәселені алға қойып, талқылау.
Курстық жұмыстың тақырыбы, яғни екінші деңгейлі банктердің жаңа дамып
келе жатқан операциясы факторингтік операцияларды қарастырып, оның
түрлеріне тоқталып кету, факторингтік операциялардың Қазақстанда қолдануын
көздедім.
Осы мәселелерді алға қойып, факторингтік операцияларға жалпы
тоқталып кеттім..
Қазақстандағы банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған заңдардың
жүзеге асу процессі өтпелі нарықтық кезеңдегі күрделі экономикалық
реформалар мен ұзаққа созылатын мемлекеттік бағдарламалар ауқымында жүзеге
асырылуда. Сонымен қатар банктік қызмет аясын реттеуге бағытталған
заңдардың тек осы саланы ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің қаржы,
валюта, ақша-несие, жалпы экономиканың кез-келген саласына қатысты
болатындығын естен шығармаған дұрыс.
Аталған заңның 30-бабына сәйкес банктік операцияларға мыналар
жатады:
— заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
— жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
— банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын ұйымдардың корреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
— заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және жүргізу;
— кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, қайта
санау, айырбастау,ұсату, сорттау, қаптау және сақтау;
— аударым операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ақшаны аударумен
байланысты тапсырмаларын орындау;
— есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін
және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
— заемдық операциялар: ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару
шартымен ақшалай формада несиелер беру;
— заңды және жеке тұлғалардың, оның ішінде корреспондент-банктердің
тапсырмаларына байланысты, олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысу
операцияларын жүргізу;
—сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің тапсырмасы бойынша және
оның мүддесіне сай ақшасын, құйма бағалы металын және бағалы қағаздарын
басқару;
— клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау, сондай-
ақ олар бойынша өзара есепке алу операцияларын жүргізу және клирингке
қатысушылардың таза позициясын анықтау;
— сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты формада шығарылған бағалы
қағаздарын, құжаттарын және бағалы заттарды сақтау қызметін көрсету, сондай-
ақ жәшіктерді, шкафтарды және бәлмелерді жалға беру;
— ломбардтың операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын
мүліктерді кепілге алып, қысқа мерзімді несиелер беру;
— төлем карточкаларын шығару;
— банкнота мен монеталарды және бағалы заттарды инкассациялау және
жөнелту;
— шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдастыру;
— төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
— чек кітапшаларын шығару;
— бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет;
— аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені орындау;
— ақшалай формада орымдалуды көздейтін банктік кепілзаттарды беру;
— үшінші тұлғаның атынан ақшалай формада орындалуды көздейтін банктік
кепілдеме беру.

1.1. Факторинг операциялары.
Факторинг АҚШ-та шамамен 1890 жылы пайда болды. Экономикалық тұрғыда
бұл борышты саудалау, есептік операциялардың бір түрі.
Факторинг – банктің тауарлар жеткізуден және қызмет көрсетуден, берілген
несиені қайтаруды талап ету құқығын қоса алғанда басқа шарттардан
туындайтын төлем талаптарын сатып алуы.
Мұндай мәміленің нәтижесінде банк өз клиентінің талабын қайта
қаржыландырып қана қоймай, сонымен қатар төлемеу ықтималы тәуекелін өзіне
қабылдайды. Өндіруші осының арқасында айналым капиталын алады. Факторингпен
айналысатын адам фактор деп аталады. Ақысы төленетін (төлеу сатып алушының
ақшасын алуына қарай жүргізіледі) факторинг және төленетін және
қаржыландырылатын (соманың 90 пайызын бір уақытта төлеу тауарды өндіруші
жеткізгеннен кейін және келесі ақы төлеу – барлық ақша алынғаннан кейін
жүргізіледі) факторинг деп бөлінеді. Соңғы түрі қымбаттау, себебі үлкен
тәуекелділік бар. Бірақ борышкерді таңдау құқығы факторға: банк немесе
сауда үйіне қалдырылады. Ұлыбританияда факторинг нарығының 60 пайызынан
артығы факторинг фирмалары арқылы жұмыс істейтін коммерциялық банктерге
жатады.
Факторинг термині ағылшын тілінен алынған – делдал, агент. Факторинг
– коммерциялық банктер (олардың еншілес фактор - фирмалары) ұсақ және орта
фирмаларға – олардың клиенттерге көрсететін қаржылық қызметтердің түрі.
Факторинг мәні фактор – фирма немесе банктің клиенттен берешектерін
өндіртіп алу құқына ие болуы және өз клиенттерінің борышкерлеріне талапты
жарым-жарты төлеуі, яғни борышкердің төлейтін мерзімі басталғанға дейін
берешектерін пайыздық мөлшерде қайтаруы. Борыштың қалған бөлігі мүддесі
шегерілген соң борышкер өз берешегін өтегеннен кейін клиенттерге
қайтарылады. Нәтижесінде клиент берешектерін жылдам қайтару мүмкіншілігіне
ие болады, бұл үшін фактор – фирмаға немесе банкке белгілі бір сыйақы
төлейді. Факторинг жүзеге асырылғанда клиент борышкерден берешектерді алу
құқығын фактор-фирмаға немесе банкке тапсырады. Факторинг сауда
операциялары сияқты пайда болды, одан кейін несие беру нысанасы ие болған.
Банктердің факторинг операциялары мыналар: ішкі операциялары, мұнда
жабдықтаушы және клиент (сатып алу, сату шарты бойынша тараптар), сонымен
қатар факторинг компаниясы белгілі бір елде болады немесе халықаралық, ашық
операциялар, борышкер факторинг компаниясының мәмілесіне қатысу туралы
хабардар етілсе немесе жабық (жасырын) операциялар. Борышкер факторинг
компаниясы не банк пайда болатын борыш бойынша құқықтық мирасқор болып
табылатынын және төлеу оның пайдасына жүзеге асырылуы тиіс екендігін;
жабдықтаушыға регресс құқығымен – кері талап құқығымен немесе құқықсыз
төленген соманы; немесе белгілі бір күнге алдын ала ақы төлеу немесе
талаптарға ақы төлеу нысанында жабдықтаушыға несие беру талабымен
өтелетінін растайтын шотта фактураға тиісті жазу жазылу жолымен хабардар
етіледі.
Қазақстанда факторинг операцияларымен банктер, шарттық және ақылы
негізде тауарлар және қызмет көрсету үшін есеп-қисаптарды тезірек аяқтаумен
байланысты несие-есеп айырысу операцияларын жүзеге асырып, 1988-1989
жылдары айналыса бастады. КСРО Мемлекеттік банкінің келді 1989 жылғы 12
желтоқсандағы Жабдықтаушылардың банкке жеткізілген тауарлар, орындалған
жұмыстар және көрсетілген қызметтер үшін төлем талаптары бойынша төлем
алуға құқықты беру бойынша операцияларды жүзеге асырудың тәртібі туралы
нұсқаулық хаты құқықтық негіз болады. Факторинг үшін ақы төлеу сатып
алушыға қатысты құжаттар картотекаға енгізілсе төлемдер кезінде жасалмайтын
кездері несие қаражатының сомасымен және оларды пайдалану мерзімдерімен
және тұрақсыздық айыппұлмен анықталады. Факторинг ерекшелігі сол: ол тек
қана мәміленің негізінде іске асады; қаржыландыру талап құқығымен;
мәміленің ақылы болуы; ақшалай және кәсіпкерлік сипаты ғана бар және
болашақта талап құқығы мүмкіншілігі болады. Сондықтан факторинг
міндеттемелердің дербес түрі болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы Заңның
30 бабына сәйкес қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау
жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның лицензиясы бар кезде банктердің
факторинг операцияларын жүзеге асыруға: тауарларды (жұмыстарды,
қызметтерді) сатып алушыдан төлемсіз тәуекел етіп қабылдай отырып, төлем
төлеуді талап ету құқығына ие болуға құқылы екенін көздейді.
Қазіргі таңда ақшалай талапты беріп қаржыландыру (факторинг) шарты
Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 729-738 баптарымен реттеледі.
Факторинг бойынша қаржы агенті ақшаны клиент билігіне береді немесе беруге
міндеттенеді, ал клиент қаржы агентіне клиенттің осы үшінші тұлғамен
(борышкермен) қатынастарынан туындайтын өзінің ақшалай талабын қаржы
агентіне береді немесе беруге міндеттенеді не борышкерге ақшалай талабын
клиент қаржы агентіне сонымен бірге клиенттің қаржы агенті алдындағы
міндеттемелерін атқаруын қамтамасыз ету мақсатында беруі мүмкін. Бұл ретте
факторинг шарты бойынша қаржы агентінің міндеттемелері клиент үшін
бухгалтерлік есеп жүргізуді және берудің нысанасы болып табылатын ақшалай
талаптарға (ақшалай талаптар бойынша шоттар ашу) қатысты құжаттар ұсынуды,
сондай-ақ клиентке осы талаптарға байланысты өзге де қаржылық қызмет
көрсетуді қамтуы мүмкін.
Бұл ретте факторинг операциялары банк операциялары болып табылмайды,
бірақ олар халықаралық саудада кең қолданылады. Халықаралық қатынастарда
банктер 1988 жылы Халықаралық факторинг туралы Оттава УНИДРУА
конвенциясын басшылыққа алады.
Ақшалай талапты беріп қаржыландыру азаматтық-құқықтық міндеттеменің
жаңа түрі, оның құқықтық реттелуі Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексіне алғашқы рет енгізілген. Ақшалай талапты беріп қаржыландыру шарты
(факторинг), жалпы ереже бойынша, ақылы және өзара шарт болып табылады,
нақты шарттың талаптарына қарай ол нақты, келісімді шарт болуы мүмкін.
Коммерциялық кәсіпорындардың мамандандырылған банк ұйымдарын несиесіне
негізделген ақшалай талапты ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нарықтық экономикадағы факторингтік операцияның маңызы
Банктердің факторингтік операцияларының экономикалық негіздері
Инвестициялық операциялары
Факторингтік, форфейтингтік және басқада операциялардың есебін ұйымдастыру
Банктің қаржылық операциялары
Коммерциялық банктердің активті операциялары
Банк операциялары
Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары
«Коммерциялық банктің активті операциялары»
Лизинг операциялары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь