Былғары және үлбір шикізаттары


Кіріспе
Негізгі бөлім
1 Үлбір өндірісіне арналған шикізаттарды алғашқы өңдеу және алғашқы өңдеудің дайын өнімдер сапасына әсер ететін факторлар
2 Былғары және үлбір шикізаттарының жіктелуі, шикізаттарды нарыққа шығаруға қойылатын талаптар
Қорытынды
Пайдалынған әдебиеттер тізімі
Болашақ маман ретінде біздің міндетіміз сапалы былғары және үлбір өнімдерін дайындау, сонымен қатар қазіргі кездегі былғары және үлбір тауартануының кемшіліктерінің, қиын тұстарының жеңілдету жолдарын қарастыру болып табылады.
Былғары және үлбір өндірісіндегі шикізаттар тобы кең. Барлық былғарылық шикізаттар 3 үлкен топқа бөлінеді. Ірі, ұсақ, шошқа терілері. Үлбір шикізаты көбіне аң суда, жер астында, жер үстінде өмір сүретін аң терілерінен алынады.
Қазақстан нарықтық қатынасқа түскеннен бері көптеген тауарлары мен шикізаттарын сыртқа экспорттауға тырысады. Бірақ әрбір мемлекет бұл кезекте өз талаптары мен шарттарын қояды. Отандық өндірушілер өзінің табиғи үлбірлі коллекцияларымен шетелдік халықты таңқалдырыпта жүр.
Болашақ шикізатты союды дұрыс өткізудің маңызы зор. Шикізатта пышақ іздері, тілімдер, артық қалдықтар болмауы қажет. Сонымен қоса сапаға малдың өмір сүру жағдайы, күтілуі де әсер етеді. Осы этапта шикізатта ақау пайда болмауы керек.
Теріні алғашқы өңдеу дегеніміз келіп түскен шикізатты өндірістік партияға топтастырудан илеуге дейінгі операцияларды айтамыз. Жалпы булы терінің былғарыға айналуындағы барлық операциялардың өз ықпалы бар және ол әрине, өнім сапасына әсер етеді.
1 7.1.1 Әсенова Б.Қ. Былғары және мех технологиясы: оқу құралы / А.Н.Нұрымхан, А.Н.Нұрғазезова.- Семей, 2008.
2 7.1.2 Мәдиев Ө.Қ. Былғары және тері технологиясы: оқулық / Айтөленова Қ.Т. - Алматы, 2010.
3 Былғары және үлбір технологиясы (оқу құралы). А. Рахметбай, Д. Ділдәбек, К. Рахметбайұлы. Тараз 2013 жыл.
4 Былғары бұйымдарының технологиясы терминдерінің қазақша түсіндірме сөздігі. А. Ш. Джомартов, А. Ж. Бопеев, С. Е. Мұнасипов, Б. М. Мұнатаев, О. Қ. Жанахметов. Алматы. Рауан. 20012 жыл.
5 Тері мен мех шикізатының және оның өнімдерінің қасиеттерін сараптау. К. Бейсеуов, Д. Т. Досхожаев, Д. С. Ділдәбек. Алматы. Тауар. 1997 жыл.
6 Былғары және мех химиясы мен технологиясы. Ө. Қ. Мадиев, Қ. Т. Айтөленова. Алматы. Білім. 1995 жыл.
7 http://www.grandars.ru/college/tovarovedenie/pushno-mehovye-tovary.html
8 https://sozdik.kz/kk/dictionary/translate/ru/kk/

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Инженерлік технологиялық факультеті

Тамақ өндірісі және жеңіл өнеркәсіп бұйымдарының технологиясы кафедрасы

БАӨЖ

Орындаған: Бейбітова М.

Тобы: ТК-321

Тексерген: Бауыржанова А.З

.

Семей, 2016 жыл

Жоспар:

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Үлбір өндірісіне арналған шикізаттарды алғашқы өңдеу және
алғашқы өңдеудің дайын өнімдер сапасына әсер ететін факторлар
2. Былғары және үлбір шикізаттарының жіктелуі, шикізаттарды нарыққа
шығаруға қойылатын талаптар
Қорытынды
Пайдалынған әдебиеттер тізімі

Кіріспе

Болашақ маман ретінде біздің міндетіміз сапалы былғары және үлбір
өнімдерін дайындау, сонымен қатар қазіргі кездегі былғары және үлбір
тауартануының кемшіліктерінің, қиын тұстарының жеңілдету жолдарын
қарастыру болып табылады.
Былғары және үлбір өндірісіндегі шикізаттар тобы кең. Барлық
былғарылық шикізаттар 3 үлкен топқа бөлінеді. Ірі, ұсақ, шошқа терілері.
Үлбір шикізаты көбіне аң суда, жер астында, жер үстінде өмір сүретін аң
терілерінен алынады.
Қазақстан нарықтық қатынасқа түскеннен бері көптеген тауарлары мен
шикізаттарын сыртқа экспорттауға тырысады. Бірақ әрбір мемлекет бұл кезекте
өз талаптары мен шарттарын қояды. Отандық өндірушілер өзінің табиғи үлбірлі
коллекцияларымен шетелдік халықты таңқалдырыпта жүр.
Болашақ шикізатты союды дұрыс өткізудің маңызы зор. Шикізатта пышақ
іздері, тілімдер, артық қалдықтар болмауы қажет. Сонымен қоса сапаға малдың
өмір сүру жағдайы, күтілуі де әсер етеді. Осы этапта шикізатта ақау пайда
болмауы керек.
Теріні алғашқы өңдеу дегеніміз келіп түскен шикізатты өндірістік
партияға топтастырудан илеуге дейінгі операцияларды айтамыз. Жалпы булы
терінің былғарыға айналуындағы барлық операциялардың өз ықпалы бар және ол
әрине, өнім сапасына әсер етеді.

1. Үлбір өндірісіне арналған шикізаттарды алғашқы өңдеу және алғашқы
өңдеудің дайын өнімдер сапасына әсер ететін факторлар

Үлбір бұйымдарын дайындауда жарамды мамық - үлбір жартылай фабрикаты
өзіне берілген пішімдер мен өлшемдерді сақтай отырып, жоғары тозуға төзімді
және жақсы жылу сақтағыш қасиетін қамтитын бүйымдарды дайындауға мүмкіндік
жасайды.
Үлбірге ұсынылатын басты талап - жақсы жылу сақтағыштық қасиеті
болғандықтан, жылу өткізгіштік ең негізгі қасиеттері болып табылады.
Үлбірдің жылу өткізгішітігі түкті жабынның үстап түратын ауа санына,
былғары өзеңінің тығыздығы мен қалыңдығына, пайдалану кезіндегі түгінің
сығылу дәрежесіне тәуелді болады.Үлбірлі және былғарылық шикізаттар зауытқа
келіп түскенде, ең алдымен өндірістік топтамаға жиналады. Өндірістік
топтама деп шикізаттың ақаулығы, тері аумағы, консервілеу әдісі, қалыңдығы,
шикізат түрі т.б. сипаттары бойынша сұрыпталуын айтамыз. Өндірістік
топтамаға жиналған шикізат барабандарға тиеліп арықарай келесі
операцияларды жасауға бағытталады.
Терілерді бірінші ретті өңдеу екі операциядан тұрады: терілерді
сыпырып алу, яғни жануар денесінен бөліп алу, және консервілеу, яғни теріні
өңдеуге дейін сақтауға болатын күйге келтіру.
Бағалы - үлбір шикізатын өңдеу келесі операциялардан тұрады:
суға жібіту - терілерді сойылған кездегі күйге келтіру, суға белгілі бір
уақыттқа орныластыру жолымен жүргізіледі. Суға жібіту нәтижесінде ылғалдау
70 % жетуі мүмкін;
шел қабатын алып тастау және бөлу - бұл біріншісінде етті қабаты алынып
тасталынады, ал екіншісінде - қопсытылады, нәтижесінде былғары өзеңі аса
жұмсақ болады;
майсыздандыру - терілерді өңдеу арқылы былғарыдан және түкті қабатынан
майды кетіру;
пикельдеу - теріні өңдеудің негізгі процессі. Ол теріні пикелмен өңдеуден
тұрады (күкірт және тұз қышқылынан, ас тұзынан), соны- мен қатар былғары
негізгі құрғақ коллаген талшықтарынан ажырайды, нәтижесінде терілер бір
уақытта консервіленіп, белгілі бір механикалық және химиялық қасиетке ие
болады;
ашыту - бұл үлбір терілерін майсызданудан соң нан квасымен өңдеу. Бұл
ұзақта қымбат тұратын процесс. Ол тек бағалы үлбір және қаракөл өндіру үшін
қолданылады. Ашыту терілерге өте жұмсақтық, иілмелі және жақсы тартылу
қасиетін береді;
илеу - бұл терілерге қосымша жоғарғы температураға және ылғалға әсеріне
шыдамды болу үшін керек болған жағдайда ғана қолданылады. Илеу негізінен
хром немесе алюминий тұздарымен жүргізіледі;
майлау бұл пикельдеу, ашыту немесе илеуден кейінгі орындала- тын процесс,
және тері өзеңін маймен немесе май эмульсияларымен өңдеуден тұрады;
эпилирлеу - мамық талшықтан тегіс бетті үлбір алу мақсатында қылшық және
бағыттауыш талшықты қырқудан тұрады. Оны қоян, ондатр, мысық, теңіз мысығын
ұқсату кезінде қолданылады. Қырқу процессі арнайы машинада жүргізеді;
жұлу - бұл өте қатты қылшық және бағыттауыш талшықтары бар терілерде ғана
орындалады;
үтіктеу - бұралаңдаған талшықтарды, әсіресе қой талшықтарын жазу үшін
орындалады, бұл 180-220°С температурада үтіктеу білігінен өткізу арқылы
орындалады. Түкті жабын дұрыс бекуі үшін үтіктеу ал- дында формалинмен
өңделеді.

2. Былғары және үлбір шикізаттарының жіктелуі, шикізаттарды нарыққа
шығаруға қойылатын талаптар

Әр түрлі малдардың өңделмеген терілері бағалы үлбір шикізаты деп
аталады. Бағалы - үлбір шикізатының ассортименттерін үш классқа бөледі:
бағалы шикізат, үлбірлі шикізат және теңіз аңдарының үлбірлі терілері.
Бағалы шикізат деп - аң аулау арқылы алынған жабайы аңдардың
өңделмеген терілерін атайды.
Үлбір шикізаты деп - түкті қабаты жақсы дамыған кейбір үй
жануарларының өңделмеген терілері (қаракөл, қоян, қүлын, елтірі және бүзау
терілері).
Теңіз аңдарының үлбірлі терілері деп - үлбір бүйымдарын жасауға
жарамды, белгілі бір жастағы теңіз мысығының, итбалық және нерп терілерін
атайды.
Үлбір бұйымдарын тігу үшін түкті жабыны жақсы дамыған, сыртқы түгін
жақсартатын және қажетті қасиеттерін қамтамасыз ететін, сәйкес бояудан және
әрлеуден, өңдеу операцияларынан өткен терілер қолданылады.
Барлық былғарылық шикізаттар 3 үлкен топқа бөлінеді:
- Ұсақ шикізатқа ірі қара төлінің терісі, қой терісі, ешкі терісі
жатады.
- Ірі шикізатқа мүйізді ірі қара терісі, түйе, есек, жылқы және
басқа жануарлар терісі жатады.
- Шошқа шикізатына шошқа терісі жатады .
Бұл топтастырулар шикізаттың массасы мен ауданына қарай жасалынған,
ірі қара малдың терілері майда шикізаттың да (бұзау, торпақ), ірі
шикізаттың да (сиыр, бұқа) құрамына кіреді. Алайда жануардың әрбір түрінің
тері құрылысы өзгеше болғандықтан, шикізаттың сипаттамасы көбінесе
жануардың түрі бойынша беріледі.
Ұсақ шикізат түрлері. Мүйізді ірі қара малдың терісі шикізаттың майда
және ірі топтарына кіреді. Майда шикізатқа жататындар: өлі туған, сүт
еметін және отқа (көкке, шөпке) ілінген бұзау терілері.
Мүйізді ірі қараның ірі шикізат түрлері.Ірі шикізатқа мүйізді ірі қара
терісі (бұғыны қоса), түйе, есек, жылқы (ол, сауыр терілері) және басқа
жануарлар терісі жатады. Мүйізді ірі қара малдың терісі шикізаттың майда
және ірі топтарына кіреді.
Былғары және үлбір шикізаттарынын сапасы мен тауарлық қасиеттері
көбінесе табиғи өмір сүру ортасынын жағдайына және жануардың, аңнын
биологиялық өзгешіліктеріне, тұқымына, жынысына, жасына және басқа да
факторларға байланысты болып келеді. Үлбір шикізаттары бостандықта
ауланған, торда өсірілген болып бөлінеді.
Былғары және үлбір шикізаттарын өндірісте қолдану үшін міндетті түрде
ветеринарлық-санитарлық куәлік әрбір партияда болуы қажет. Бұл куәлікте
тірі кезіндегі, белгілі бір аймақта, ауданда болған, басынан өткізген
қауіпті инфекциялық аурулар жайлы толықтай жазылады.
Партиялар өздігінен біріктірілмейді. Оларды сортау үшін көптеген
көрсеткіштерді анықтау қажет. Жануардың әр түріне өзіндік МЕСТ-қа сәйкес
сипаттамары, өңделу жолдары болады. Соларға сай консервілену жолдары да
анықталады. Жануарлардың барық шикізаттары (былғары, үлбір, жүн, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Былғары және үлбір тауартануы
Аяқ киімге арналған былғары шикізаттары
Былғары және үлбір шикізаттарын консервілеу әдістері
Үлбір және жасанды материалдар
Үлбір және үлбір шикізаттарын консервілеу әдістері
Жасанды үлбір жайлы
Былғары және тері өндірісінің шикізаты
Аяқ киімге арналған былғары шикізаттары,олардың негізгі қасиеттері, қолданылу ерекшеліктері
Жасанды үлбір
Үлбір туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь