Ежелгі қытай философиясы

Жоспар:

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Конфуцийшілдік
2. Мэн Цзы
3. Сюньцзн
4. Легистер (заңгерлер)
5. Даосизм

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ

Ежелгі Қытайдың қола дәуірінен темір дәуіріне өтуіне байланысты ауылшаруашылығы мен қала тұрғындарының еңбектерінің бөлінуіне, ақшалай тауарлық қатынастардың қалыптасуына, ой және дене еңбектерінің бөлінуіне, әртүрлі сатыдағы әлеуметгік топтардың пайда болуына әкеліп соқтырды.
Ежелгі Қытай мемлекеті — шын мәніндегі шығыстық деспотия болатын. Мемлекет басшысы — әрі монарх, әрі жрец және жалғыз ғана жер иесі болды. Әртүрлі рангтағы аристократия мемлекеттік кызметте болды. Олардан кейін әлеуметтік сатыда — рубасылары, отбасы (семья) басылары тұрды. Ал кұлдар болса, олар жануарлар сияқты әлеуметтік сатыдан тыс қалды.
Заң болған жоқ, сондықтан әлеуметтік сатыда жоғары тұрғандардың өктемдігінен ешкім тыс қала алмады. Бірақ мемлекет басшысының (ван) алдында әртүрлі әлеуметгік сатылардың бәрі тең болды. Халық арасындағы қарымқатынас күрделі, шымшытырық ритуалдарға негізделді.
Мысалы, тірілердің өлгендерге, олардың рухына, табиғат құбылыстарына, жерге және аспанға деген қарым-қатынас негізінде қалыптасқан діни кезқарас, әдет-ғұрып, дәстүрлермен тығыз байланыстағы ритуалдар, жоғары әлеуметтік сатыда тұрғандар мен төменгі сатыдағылардың ара қатынасын нақтылап, айқындайды, т.б.
Қытайлықтардың сол кездегі дүниетанымдық көзқарастары "Бес кітап" (У цзин) аталатын кітаптарда шоғырланған. Бұл кітаптар өздерін білімді санайтын әр адамның көзқарастарын қалыптастыруда үлкен рөл атқарды.
Ежелгі Қытайда ғылымның да кейбір салалары пайда бола бастады. Мысалы: математика, астрономия, медицина. Осы ғылымдар саласындағы жетістіктер негізінде Ай мен Күннің тұтылу мезгілін анықтады, астрономиялық құбылыстар мен жердегі кұбылыстардың байланысын айқындауға, күнтізбе (календарь), уақыт есептеу т.б. тәсілін ойлап, табуға мүмкіндік туды. Бірақ, ғылым әлі де болса әлжуаз қалыпта еді. Бұл жағдай философиялык ілімдердің деңгейіне әсер етпей қойған жоқ.
Біздің дәуірімізге дейінгі үшінші ғасырдың аяғында пайда болған Ежелгі Қытай философиясы кейінірек негізгі алты философиялық бағытқа — мектептерге бөлінді. Олар: конфуцийшылдық, моизм, заң мектебі (легистер), даосизм, тұрпайы философтар (натурфилософия) және Атаулар мектебі. Біз бұл аталған философиялық мектептердің ішіндегі ең көрнектілері — конфуцийшылдық, даосизм және легистерге ғана қысқаша тоқталамыз.
1. Ж. Алтай, А. Қасабек, Қ. Мұхамбетәли. Философия тарихы. А., 1999. - 288 б.
2. Бердяев Н.А. Өзін-өзі тану. М., 1991.
3. Современная философия. Словарь и хрестоматия. Ростов на Дону. М.: Феникс, 1995.
4. Философия. Құрастырған Т.Ғабитов. А., 2005.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Кафедра: «Философия және ғылымдар әдіснамасы»
Р Е Ф Е Р А Т
ТАҚЫРЫБЫ:
ЕЖЕЛГІ ... ... ... Конфуцийшілдік
2. Мэн Цзы
3. Сюньцзн
4. Легистер (заңгерлер)
5. Даосизм
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Ежелгі Қытайдың қола дәуірінен ... ... ... байланысты
ауылшаруашылығы мен қала тұрғындарының еңбектерінің бөлінуіне, ақшалай
тауарлық қатынастардың ... ой және дене ... ... ... әлеуметгік топтардың пайда болуына әкеліп соқтырды.
Ежелгі Қытай мемлекеті — шын ... ... ... болатын.
Мемлекет басшысы — әрі монарх, әрі жрец және жалғыз ғана жер иесі ... ... ... ... ... ... Олардан кейін
әлеуметтік сатыда — рубасылары, отбасы (семья) басылары тұрды. Ал ... олар ... ... ... ... тыс ... болған жоқ, сондықтан әлеуметтік сатыда жоғары тұрғандардың
өктемдігінен ешкім тыс қала алмады. ... ... ... (ван) ... әлеуметгік сатылардың бәрі тең болды. Халық арасындағы қарымқатынас
күрделі, шымшытырық ритуалдарға негізделді.
Мысалы, тірілердің өлгендерге, олардың рухына, табиғат құбылыстарына,
жерге және ... ... ... ... ... діни ... ... тығыз байланыстағы ритуалдар, жоғары әлеуметтік
сатыда ... мен ... ... ара ... нақтылап,
айқындайды, т.б.
Қытайлықтардың сол кездегі дүниетанымдық көзқарастары "Бес ... ... ... ... ... Бұл кітаптар өздерін білімді
санайтын әр ... ... ... ... рөл атқарды.
Ежелгі Қытайда ғылымның да кейбір салалары пайда бола бастады. Мысалы:
математика, астрономия, медицина. Осы ... ... ... Ай мен ... ... мезгілін анықтады, астрономиялық құбылыстар
мен жердегі кұбылыстардың байланысын айқындауға, ... ... ... т.б. ... ойлап, табуға мүмкіндік туды. Бірақ, ғылым әлі
де ... ... ... еді. Бұл ... ... ілімдердің деңгейіне
әсер етпей қойған жоқ.
Біздің дәуірімізге дейінгі үшінші ғасырдың аяғында пайда болған Ежелгі
Қытай ... ... ... алты ... бағытқа — мектептерге
бөлінді. Олар: конфуцийшылдық, моизм, заң мектебі (легистер), ... ... ... және ... ... Біз бұл ... мектептердің ішіндегі ең көрнектілері — ... және ... ғана ... ... БӨЛІМ
Конфуцийшылдық.
Бұл философиялық ағымның пайда болуы және қалыптасуы, осы ағымның
негізін қалаушы ... оның ... ... және ... тығыз байланысты.
Кунфуцзы (б.д.д. 551479 жж.) кедейленген ақсүйек ... ... ... ... ерте ... ол, тек 15 жасында
ғана білімге құштарлық танытады, ал 50 жасында өз мектебін ... ... ... ... Олар ... және өздерінің ой-
пікірлерін, қағидалары мен тұжырымдарын жиынтықтап, ... ... ... юй") деген конфуцийшылдық ілімнің негізгі шығармасын
дүниеге келтірді. Қытайлықтардың көптеген ұрпақтары бұл ... үлгі ... ... ... ең ... ... күш — аспан. Ол жерде
әділеттілік ... ... ... Ал ... ... әртүрлі
сатыдағы топтардың болуы ол — әділеттілік. Олай ... ... (көк) ... ... ... ... ілімін аспан ... ... ... ... ... ... ... не екенін
білмей жатып, өлімнің, рухтың не екенін кайдан білеміз", — деуінін, ... ... оның ... ... ...... арасындағы
қарым-қатынас, тәрбие мәселелері. Осыған орай ол мынадай ұғымдарға ... ... ... "тең орта", "адамгершілік" және "өзара сүйіспеншілік".
Осы үш ұғым бірігіп, "дао" ("дұрыс жол") құрайды. Әр адам осы ... өмір ... ... ...... ... пен ... арасындағы
ісәрекеті. Өмірде мұндай "ортаны" ұстап, ісәрекет жасау оңай емес, себебі,
адамдардың көпшілігі сабырсыздық көрсетсе, бір тобы тым сақ ... ... ...... ... құрметтеу және үлкен
ағаларын сыйлау", жалпы алғанда, ... ... ... кім шын ... ұмтылса, ол еш уақытта жамандық ... Ал ... ... ... ... ... туралы ілімнің
негізгі өзекті ұғымы. Бұл әдептілік қағидасы, бір сөзбен айтқанда: "Өзің
қаламайтын нәрсені ... ... ...... ... келеді. Аталған
әдешілік қағидаларын "текті адамдар" ... ғана ... ... ... ... ... ... осы "текті адамдарға"
қарапайым адамдарды қарсы қояды. "Текті адам" — заң мен парызды басшылыққа
алса, қарапайым адам ... ... ... ... ... ... ... маңызды шаруалар тапсыруға болса, карапайым адамға ондай
тапсырма бере ... ... тек қана ... тапсыруға болады; "текті
адам" басқалармен келісімді жағдайда емір сүрсе де, олардың ... ... ... ... ал ... адам ... келісімді өмір
сүрмесе де, солардың айтқанын істеп, артында жүруге дайын ... ... ... тек қана этикалық ұғым емес, ол саяси ұғым да. Ол халықты
басқарады. Ал басқарудың негізгі ... көзі — ... өз ... ... ... ... тұрғандарға мысал ретінде көрсету. Егер
басшылар "дао" жолымен жүрсе, онда халык оларға қарсы келмейді.
Кун-фу-цзы барлық нәрсе ... ... ... етіп ... де, ... ... ... ондағы қалыптасқан жағдайлар қазқалпында
дамуы керек деп есептейді. ... ...... ...
шенеунік, әке — әке, ал бала — бала ... ... ... ... ... қалулары керек. Ал оларда күтпеген жерде кездейсоқ өзгеріс бола
қалса, ол тез ... өз ... ... ... ... — әке, ...... Осы тұрғыдан мемлекет басқарылуы керек. Демек, "Білу дегеніміз —
табиғатты емес, адамдарды ... ... ... Кейбір адамдарға "туа
біткен білім" тән болғандықтан, олар басқалардан жоғарырақ тұрады. Олардан
кейін білімді оқу арқылы алғандар тұрады. Оқу, білу ... ... ... ... тек ... ... ең ... деген қағидаларды білу керек
те, ... ... болу ... Білу дегеніміз—тек қана өзіміз
білмейтінді ... білу ... ... ... зерттеп отырған мәселелерді
жанжақты қарастыру тәсілі.
МЭНЦЗЫ — ... 372289 жж.) — ... ... әрі ... жалғастырд
отырып, аспан (кек) — объективтік қажеттілік, тағдыр ретінде жақсылықты
қорғайды дей ... ... еркі — ... ... ... көрінеді
деген пікір айтады. Осыдан келіп, ол: "Адамның табиғаты тек ... Олай ... ван ... ... өз баласындай сүйсе, халық
оны әкесінен жақсы көруі керек, — деген тұжырым жасайды.
Сюнь-цзы (б.д.Д 313-белгісіз) ... мен ... ... ... ... ... да, ... аспанның жігереркі ретінде
мойындамайды. Оның пікірінше, аспанды қастерлеп, ол ... ... ... ... ... ... аспанның өзін бағындырған
дұрыс.
Әлем өзінің табиғи заңдылықтарымен өмір ... оны ... ... өз ... ... болады. Олай болса, бақытты немесе бақытсыз, бай
немесе қайыршы болу адамдардың, өзіне байланысты. Жалпы адамдар табиғатынан
зұлым, қызғаншақ, ... ... ... ... ... адамдарды
адамгершілікке баулып, оның табиғатын өзгертуге болады. Ал адамдар ... өзін өзі ... ... тиіс.
Конфуцийшылдық б.д.д. І ғ. мемлекеттік ілімге, ал IX ғасырдан бастап
Қытайдағы негізгі діни ... ... ...... өкілдер: Шан Ян (б.д.д. ... ... ... III ғ.). ... ... ... ... зандарды жүзеге асыру арқылы басқару ... ... ... ... ... ... тек қана заңға сүйеніп
басқаруға болады, себебі, ... пен ...... ... жол, ал шын ... ... ... жазалаудан
алады деп уағыздайды. Сөйтіп, легистер арожданның ... ... Елде ... ... үшін: 1. мақтаудан жазалау көп болу
керек; 2. ... ... ... ... ... үрей ... қажет; 3. ұсақ
қылмыс жасағандарды аямай жазалау керек, сонда олар үлкен қылмыс жасамайтын
болады; 4. адамдар ... ... ... ... керек. Осы
қағидаларды бұлжытпай орындағанда ғана халық билеушінің айтқанын екі етпей
орындайды және керек болса, әлімге де ... ...... ... оның ...... деген ілімінің орнына легистер: мемлекет—өз алдына бір машина сияқты
құбылыс, ... — өзін ... ... да, ... да, ... ... қоятын деспот. Мемлекеттің негізгі мақсаттары:
1. ұсақпатшалық,тарды біріктіріп, Аспан аясындағы (Қытай) мемлекет
құру;
2. осы ... ... ... ... Осы ... ... деген құштарлық теңелуі қажет. Мемлекеттің экономикалық негізі
қолөнер немесе сауда емес, егін шаруашылығы болуы керек.
Мемлекеттегі ... ... ... ... істеу қабілетіне қарай
бөлінуі тиіс.
Конфуцийшылдар мен легистердің арасындағы күрес көп ... ... ... ... де осы философиялык бағыттарды жақтаған немесе қарсы
шыққан саяси топтардың кездесетінін ескерткен артық болмас.
ДАОСИЗМ (VI—V ғғ. б.д.д.) Бұл ... ... ... ... VI ... сүрген Лао-цзы деп есептеледі. Оның негізгі еңбегі — "Дао және ... ... ("Дао дэ ... ... ... "дао" ... негізделген.
Егер басқа қытайлық философиялык ағымдарда "дао" "жол" деген мағына берсе,
және ол Қытайдың дамуымен ... ... ... ұғым ... "дао" — ... ... ұғым. "Дао" — алғашқы бастама,
алғашқы түпнегіз және Қытайдағы, ... және ... ... денелердің бірлігі, соңғы сатысы, "Даоның" алғашқы ... ... ... ... ... ... ... "дао —
барлық заттардың түпатасы", "даоны ... ... ... (Қытайдың)
анасы деп есептеуге болады" т.б.
Ал "даоның" заттардың соңы екенін мынандай пікірден байқауға ... ... көп ... ... бар, ... ... бәрі де ... (даоға) қайтып келеді, оралады".
ҚОРЫТЫНДЫ
Даосизмдегі қарамақарсы пікірлерге мол, кемескіленген ілімдердің бірі
— екі түрлі дао туралы ілім. Даоның бірінші түрінің аты жоқ. ... ... екі ... ... ... мәнсіз, көрінбейді, енжар ... Ол ... ... ... ешнәрсе оны өзіне бағындыра
алмайды. Ал өзі басқа заттардың дамып, жетілуіне ... ... ... ... ... "аты бар дао" ұсақ бөлшектерден ("ци") тұрады. Ол ... ... бар, ... да олар ... ... ... "Аты бар
даоның" негізгі қасиеттері: шексіз, таусылмайды, құдіретті, әрекетшіл. ... ... "дао" ... іштей тығыз байлаңысты, екіншісі біріншісінен
туындайды, ал ... ... олар ... ... береді, осының
арқасында әлемде түрлітүрлі ғажайыптар болып тұрады. Даосистер аты ... ... ... аты бар ... ... деп ... Барлық заттардың
түпнегізі би болмыс болғандыктан, олардың болмысқа ... ... ... олар ... ... ... ... де, бір кезде
қайтадан биболмысқа айналады, сөйтіп, тыныштық табады. Олай ... ... ... ... ... құбылыстар мәңгі емес, тек биболмыс қана
мөңгі.
Әлемдегі денелерде ... (ян — ... ... (инь — әйел)
бастамалары заттардың өмір сүру заңы (цу) ... ... ... "Дао" — болмыс заттарды дүниеге ... "дэ" ... Бұл ... ("дао ... дэ") еш нәрсе өмір сүруі мүмкін
емес.
Заттардың гармониясы дегеніміз — олардың ... ... ... ... ... ... адам ... кезде әлжуаз, әлсіз
болса, елер алдында қатайып, қайраттанады, сол сияқты басқа денелер ... ... ... ... ... бұл ... кетеді.
"Даоның" екі түріне байланысты танымның да екі түрі бар. Аты жоқ даоны
кез келген адам біле бермейді, оны тек шынайы дана адам ғана біле ... ... адам ... ... ... ... ...
гармонияны, қозғалыстан — тыныштықты, болмыстан — биболмысты көре алады. Ал
құмарлықтан арылмаған адам дайын заттарды ғана ... ... бұл ... ... ... ... дана билеуші даосистердің пікірінше, өзінің қол астындағыларға
табиғи жолмеы ("дао" жолымен) жүруіне мүмкіндік ... ... ... ... Ондай билеушінің бар екенін халық естігені ... ... ... ... өз жолдарымен жүреді, сондықтан да
даосистер дао жолымен жүргеңдерді заң арқылы ... ... ... ... олар ... да, ... де ... бодды.
Кейін келе даосизм дінге айналып, өзінің алғашкы ... ... ... ... ... Ж. Алтай, А. Қасабек, Қ. Мұхамбетәли. Философия тарихы. А., 1999.
- 288 б.
2. ... Н.А. ... ... М., ... ... ... ... и хрестоматия. Ростов на Дону. М.:
Феникс, 1995.
4. ... ... ... А., 2005.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниеге қөзқарас және онын типтері. Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі. Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері22 бет
Дүниеге қөзқарас және онын типтері. Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі.Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері14 бет
Дүниеге қөзқарас және онын типтері.Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі. Гносеология және эпистемология. Диалектика және онын әдістері14 бет
Дүниетанымның мәні және оның түрлері, Ежелгі Қытай философиясы.Философиядағы адам мәселесі. Гносеология және эпистемология, Диалектика және онын әдістері13 бет
Ежелгi Үндi және Ежелгi Қытай философиясы17 бет
Ежелгі Қытай философиясы туралы35 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы4 бет
Ежелгі Үнді және Қытай философиясы туралы6 бет
Дүниеге қөзқарас пен оның типтері9 бет
Ежелгі дүние философиясы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь