Қазақстан Республикасында қолданылатын қолма-қолсыз есеп айырысу нысандарына сипаттама


ЖОСПАР:

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ІІ. Негізгі бөлім
1.Төлем тапсырмасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
2.Төлем талап.тапсырмасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
3.Инкассалық өкім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
4.Чекпен есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
5.Вексельмен есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
6.Төлем карточкаларымен есеп айырысу ... ... ... ... ...16

ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Кіріспе

Банктің есеп айрысу - кассалық операциялары екі формада жүзеге асады : қолма-қол ақшалар және қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысу.
Қолма-қол ақшалармен есеп айырысулар – бұл нақты ақшалармен төлемдер және аударымдар жасауды сипаттайды.
Мұндағы нақты ақшаларға : банкноталар және монеталар жатады. Қолма-қол ақшалармен есеп айырысулар көбіне кассалық операциялар көмегімен іске асады.
Есеп айырысу операцияларының басым бөлігі қолма-қолсыз түрде жүреді.
Қолма – қолсыз ақшалармен есеп айырысулар - клиенттердің банкте ашқан шоттары көмегімен, олардың тапсырмасы негізінде бір шоттан екінші бір шотқа аударылатын төлемдердің жиынтығы.
Мұндағы, қолма-қолсыз ақшалар – чектер, пластикалық карточкалар электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы сақтаған ақшалары (депозиттер).
Қолма-қол ақша мен қолма-қолсыз ақшалар арасында тығыз байланыс пен өзара тәуелділік бар. Ол ақшаның үнемі бір айналыс сферасынан екінші біріне өтіп отыруынан байқалады. Айталық, қолма-қол ақшалардың банктегі депозитке салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын білдірсе, ал, банктен жалақы, жәрдемақы, шәкіртақы, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ақша алған жағдайларда қолма-қолсыз ақшалар қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
«Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ережесі» туралы ҚР Ұлттық банк Басқармасының 2000 жылға 25 сәуірде бекіткен №179 Қаулысына сәйкес, заңды тұлғалар арасындағы 4000 айлық есеп көрсеткішінен асатын мөлшерде есеп айырысулар тек қана қолма-қолсыз тәртіпте жүзеге асырылуға тиіс. Осы ережеге сәйкес қолма-қолсыз есеп айырысуларда қолданылатын төлем құжаттарының түрлеріне мыналар жатады:
1) төлем тапсырмасы;
2) төлем талап-тапсырмасы;
3) инкассолық өкім;
4) чекпен есеп айырысу;
5) вексельмен есеп айырысу;
6) төлем карточкаларымен есеп айырысу.


Аталған төлем құжаттарының мынадай өзіне тән көрсеткіштері болуға тиіс:
1) төлем құжатының атауы;
2) төлем құжатының номері, толтырылған күні, айы, жылы;
3) ақшаны аударушының (төлеушінің) толық аты-жөні және жеке идентификациондық коды;
4) ақшаны аударушы банктің толық аты-жөні және банктік идентификациондық коды;
5) бенефициардың (ақшаны алушының) толық аты-жөні және жеке идентификациондық коды;
6) бенефициар – банктің толық аты-жөні және банктік идентификациондық коды;
7) төлемнің тағайындалу коды;
8) санмен және жазбаша түрде берілген төлем сомасы;
9) төлемді немесе ақшалай аударымды жасайтын тұлғаның қолдары мен мөрлері (егер құжат қағаз түрінде толтырылған болса);
10) бенефициардың және ақшаны аударушының салықты төлеуші ретіндегі тіркеу номері(СТТН).
Төлем құжаттары қағаз және электрондық жолмен толтырылуы мүмкін. Төлем құжаттарының дұрыс толтырылуына үлкен мән беріледі. Әсіресе, ондағы төлемнің тағайындалу коды 1999 жылғы 15 қарашадағы «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік классификаторы – төлемдердің тағайындалуының бірдей классификаторын пайдалану ережесі туралы» ҚР Ұлттық банктің Басқармасының бекіткен №388 Қаулысына сәйкес болуға тиіс.
Төлемдердің тағайындалуының бірыңғай классификаторы толтырылатындарға мынадай төлем құжаттары жатады:
1) төлем тапсырмасы;
2) төлем талап-тапсырмасы;
3) салық (кеден) органдарының инкассолық өкімі;
4) аударуға берген өтініші.
Төлем тапсырмасы
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу – бұл қазіргі кезде кеңінен қолданылатын есеп айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы – ақшаны аударуышының (төлеушінің) аталған тапсырмада көрсетілген ақша сомасын бенефициарға аудару туралы қызмет көрсетуші банкке берген тапсырмасы.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу мынадай төлемдерді жүзеге асыру үшін қолданылады: алынған тауарлары мен көрсеткен қызметтері үшін, тауарлы емес операциялар (зейнетақы және сақтандыру қорына төлемдер, салықтық төлемдер, банкке комиссиондық және т.б. төлемдер) бойынша, жабдықтаушылар мен мердігерлерге тауары және көрсетілген қызметтері үшін алдын ала төлеуге, аванстық төлемдер.
Төлем тапсырмасы оны толтырған күннен бастап (оны толтырған күн есепке алынбайды) он күнге жарайды және төлеушінің шотында қаражат болған жағдайда ғана іске асырылады. Екі жақтың келісуі бойынша төлем тапсырмасы мерзімді, мерзімінен бұрын және кешіктірілген болуы мүмкін. Мерзімді төлем – бұл тауарды жөнелткенге дейін төлеу арқылы жүргізіледі. Мерзімінен бұрын және кешіктіріп төлеу бұл жақтың қаржылық жағдайына зиян келмеуі үшін жасалған келісім негізінде төленуі мүмкін.
Төлем талап-тапсырмасы – бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың жаңа формасы, біздің тәжірибеге 1990жылы енгізілген болатын. Мұнда төлем талабы және төлем тапсырмасының элементтері қатар қамтылған.
Қазақстан Республикасы заң актілерінің талаптарына сәйкес бірінші кезекте атқарылуға тиісті төлем құжаттары бар болып, тапсырманы орындауға жөнелтушінің банктік шотында қажетті ақша сомасы жеткіліксіз болса, алушы банк төлем тапсырмасын орындамауға және оны акцептеуден бас тартуға құқылы.
Шарттарының бірі валюталау күні болып табылатын төлем құжатын акцептеу кезінде, алушы – банк акцептелген төлем тапсырмасындағы ақша сомасын жөнелтушінің банктік шотынан алуға құқылы. Мұндай операциялар есебін алушы-банк арнайы дербес шотта жүргізеді және осындай төлем тапсырмасының міндеттемелерін орындауға келесі делдал банк немесе бенефициар банктің уақыты жеткілікті болатындай етіп жолдайды.
Қолданылған әдебиеттер:
1. «Банк ісі» - С.Б.Мақыш
2. «Банктегі бухгалтерлік есеп» - С.Т. Міржақыпова
3. www.nationalbank.kz
4. www.kick.kz
5. www.minfin.kz
6. «Егемен Қазақстан» газеті

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Қазақстан Республикасының білім және ғылым
министрлігі

Тақырыбы: Қазақстан Республикасында қолданылатын қолма-қолсыз есеп айырысу
нысандарына сипаттама.

Қабылдаған:
Орындаған:

ЖОСПАР:

І.
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... .3

ІІ. Негізгі бөлім
1.Төлем
тапсырмасы ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... 5
2.Төлем талап-
тапсырмасы ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... .8
3.Инкассалық
өкім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
4.Чекпен есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
5.Вексельмен есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
6.Төлем карточкаларымен есеп айырысу ... ... ... ... ...16

ІІІ.
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ..1 9
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ...20

Кіріспе

Банктің есеп айрысу - кассалық операциялары екі формада жүзеге асады :
қолма-қол ақшалар және қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысу.
Қолма-қол ақшалармен есеп айырысулар – бұл нақты ақшалармен төлемдер және
аударымдар жасауды сипаттайды.
Мұндағы нақты ақшаларға : банкноталар және монеталар жатады. Қолма-қол
ақшалармен есеп айырысулар көбіне кассалық операциялар көмегімен іске
асады.
Есеп айырысу операцияларының басым бөлігі қолма-қолсыз түрде жүреді.
Қолма – қолсыз ақшалармен есеп айырысулар - клиенттердің банкте ашқан
шоттары көмегімен, олардың тапсырмасы негізінде бір шоттан екінші бір шотқа
аударылатын төлемдердің жиынтығы.
Мұндағы, қолма-қолсыз ақшалар – чектер, пластикалық карточкалар электрондық
аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардағы сақтаған
ақшалары (депозиттер).
Қолма-қол ақша мен қолма-қолсыз ақшалар арасында тығыз байланыс пен өзара
тәуелділік бар. Ол ақшаның үнемі бір айналыс сферасынан екінші біріне өтіп
отыруынан байқалады. Айталық, қолма-қол ақшалардың банктегі депозитке
салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын білдірсе, ал, банктен жалақы,
жәрдемақы, шәкіртақы, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ақша алған
жағдайларда қолма-қолсыз ақшалар қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
Қазақстан Республикасы аумағында төлем құжаттарын пайдалану және қолма-
қолсыз төлемдер мен ақшалай аударымдарды жүзеге асыру ережесі туралы ҚР
Ұлттық банк Басқармасының 2000 жылға 25 сәуірде бекіткен №179 Қаулысына
сәйкес, заңды тұлғалар арасындағы 4000 айлық есеп көрсеткішінен асатын
мөлшерде есеп айырысулар тек қана қолма-қолсыз тәртіпте жүзеге асырылуға
тиіс. Осы ережеге сәйкес қолма-қолсыз есеп айырысуларда қолданылатын төлем
құжаттарының түрлеріне мыналар жатады:
1) төлем тапсырмасы;
2) төлем талап-тапсырмасы;
3) инкассолық өкім;
4) чекпен есеп айырысу;
5) вексельмен есеп айырысу;
6) төлем карточкаларымен есеп айырысу.

Аталған төлем құжаттарының мынадай өзіне тән көрсеткіштері болуға тиіс:
1) төлем құжатының атауы;
2) төлем құжатының номері, толтырылған күні, айы, жылы;
3) ақшаны аударушының (төлеушінің) толық аты-жөні және жеке
идентификациондық коды;
4) ақшаны аударушы банктің толық аты-жөні және банктік идентификациондық
коды;
5) бенефициардың (ақшаны алушының) толық аты-жөні және жеке
идентификациондық коды;
6) бенефициар – банктің толық аты-жөні және банктік идентификациондық коды;
7) төлемнің тағайындалу коды;
8) санмен және жазбаша түрде берілген төлем сомасы;
9) төлемді немесе ақшалай аударымды жасайтын тұлғаның қолдары мен мөрлері
(егер құжат қағаз түрінде толтырылған болса);
10) бенефициардың және ақшаны аударушының салықты төлеуші ретіндегі тіркеу
номері(СТТН).
Төлем құжаттары қағаз және электрондық жолмен толтырылуы мүмкін. Төлем
құжаттарының дұрыс толтырылуына үлкен мән беріледі. Әсіресе, ондағы
төлемнің тағайындалу коды 1999 жылғы 15 қарашадағы Қазақстан
Республикасының Мемлекеттік классификаторы – төлемдердің тағайындалуының
бірдей классификаторын пайдалану ережесі туралы ҚР Ұлттық банктің
Басқармасының бекіткен №388 Қаулысына сәйкес болуға тиіс.
Төлемдердің тағайындалуының бірыңғай классификаторы толтырылатындарға
мынадай төлем құжаттары жатады:
1) төлем тапсырмасы;
2) төлем талап-тапсырмасы;
3) салық (кеден) органдарының инкассолық өкімі;
4) аударуға берген өтініші.
Төлем тапсырмасы
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу – бұл қазіргі кезде кеңінен қолданылатын
есеп айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы – ақшаны аударуышының (төлеушінің) аталған тапсырмада
көрсетілген ақша сомасын бенефициарға аудару туралы қызмет көрсетуші
банкке берген тапсырмасы.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу мынадай төлемдерді жүзеге асыру үшін
қолданылады: алынған тауарлары мен көрсеткен қызметтері үшін, тауарлы емес
операциялар (зейнетақы және сақтандыру қорына төлемдер, салықтық төлемдер,
банкке комиссиондық және т.б. төлемдер) бойынша, жабдықтаушылар мен
мердігерлерге тауары және көрсетілген қызметтері үшін алдын ала төлеуге,
аванстық төлемдер.
Төлем тапсырмасы оны толтырған күннен бастап (оны толтырған күн есепке
алынбайды) он күнге жарайды және төлеушінің шотында қаражат болған
жағдайда ғана іске асырылады. Екі жақтың келісуі бойынша төлем тапсырмасы
мерзімді, мерзімінен бұрын және кешіктірілген болуы мүмкін. Мерзімді төлем
– бұл тауарды жөнелткенге дейін төлеу арқылы жүргізіледі. Мерзімінен бұрын
және кешіктіріп төлеу бұл жақтың қаржылық жағдайына зиян келмеуі үшін
жасалған келісім негізінде төленуі мүмкін.
Төлем талап-тапсырмасы – бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың жаңа
формасы, біздің тәжірибеге 1990жылы енгізілген болатын. Мұнда төлем талабы
және төлем тапсырмасының элементтері қатар қамтылған.
Қазақстан Республикасы заң актілерінің талаптарына сәйкес бірінші кезекте
атқарылуға тиісті төлем құжаттары бар болып, тапсырманы орындауға
жөнелтушінің банктік шотында қажетті ақша сомасы жеткіліксіз болса, алушы
банк төлем тапсырмасын орындамауға және оны акцептеуден бас тартуға
құқылы.
Шарттарының бірі валюталау күні болып табылатын төлем құжатын акцептеу
кезінде, алушы – банк акцептелген төлем тапсырмасындағы ақша сомасын
жөнелтушінің банктік шотынан алуға құқылы. Мұндай операциялар есебін алушы-
банк арнайы дербес шотта жүргізеді және осындай төлем тапсырмасының
міндеттемелерін орындауға келесі делдал банк немесе бенефициар банктің
уақыты жеткілікті болатындай етіп жолдайды.

Төлем талап-тапсырмасы

Төлем талап-тапсырмасы – бенефициардың төлеушіге оған қызмет көрсетуші
банкке бағытталған, жөнелтілген өнім, атқарылған жұмыстар және көрсетілген
қызмет құнын жіберілген есеп айырысу құжаттары негізінде төлеу талабы.

Төлем талап-тапсырмасын бенефициар толтырады да, оны коммерциялық
құжаттармен бірге бірден аударушының банкіне жібереді. Аударушының банкі,
ол төлем талап-тапсырмасын төлеушіге береді. Ал аударушы, банкке келіп
түскеннен бастап, үш күн ішінде төлем туралы банкке келісімін беруге тиіс.
Төлем талап-тапсырмасы банктегі аударушының шотында ақша болған жағдайда
ғана қабылданады. Төленбеген төлем талап-тапсырмасы 3 күннен 30 күн
аралығында №1 картотекаға орналастырылуы мүмкін. Төлем талап-тапсырмасы
бойынша төлеуден бас тартатын болса, оны осы үш күн ішінде банкке
хабарлайды. Сөйтіп төлем талап-тапсырмасы жөнелту құжаттарымен және
төлеуден бас тартуын хабарлайтын құжатпен бірге тікелей бенефициарға
қайтарылады.
Төлем талап-тапсырмасымен есеп айырысудың мынадай артықшылықтары бар:
келісімшарт тәртібінің нығаюына мүмкіндік береді және құжат айналымын
жылдамдатады.
Төлем талап-тапсырмасын толықтай немесе жартылай төлеуден бас тарту
кезінде, төлеуші өз банкін осы үш күн ішінде хабардар етеді және төлем
талап-тапсырмасын тиеу құжаттарымен және төлемнен бас тарту туралы
хабарламамен бірге бенефициарға қайтарады.
Төлемге келісім білдірілген жағдайда аталған талап-тапсырмасы акцептеледі.
Жөнелтушінің төлем талап-тапсырмасының акцептеуді талап етпейтін төлем
талап-тапсырмасынан басқалары соңғының аталған талаптарға сәйкес төлем
жүргізуге келісімін білдіреді.

Инкассалық өкім

Инкассалық өкім – заң актілерінде көзделген жағдайда ақшаны жөнелтушінің
келісімінсіз, оның банктік шотынан ақшаны алу үшін пайдаланылатын төлем
құжаты.
Инкассалық өкім салық және кеден органдарына төленбеген төлемдерді,
сондайә-ақ соттың шешімі бойынша басқа да төлемдерді талап ету жағдайында
қолданылады. Мұндағы салық және кеден органдарының инкассолық өкімнен
басқасы міндетті түрде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қолма-қолсыз есеп айырысу
Қолма-қолсыз есеп айырысу жайлы
Қолма-қолсыз есеп айырысу туралы
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктерінің қолма-қолсыз есеп айырысу операциясы
Қазақстан Республикасында қолма -қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және басқару
Қолма-қолсыз есеп айырысу шарттары және қолдану формалары
Қолма-қолсыз есеп айырсудың теориялық негіздері
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру
Қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру тәртібі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь