Биосфера туралы

ЖОСПАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.Биосфера туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.Биохимиялық цикл ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1.Алмасу және сақтау қорлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2.Айналымның блоктық моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3.Кейбір биохимиялық циклдардың мысалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
КІРІСПЕ
Менің тақырыбымның аты Биосфера туралы түсінік және Биохимиялық цикл.Вернадский биосфера деп планетаның тіршілігі бар үнемі тірі ағзалардың әреіне ұшырайтын бөлігін айтады. Тірі клеткалардың организмдік маңызы олардың алуан түрлілігімен барлық жерде таралуы жер тарихындағы тіршіліктің ұзақтығы мен биохимиялық қызметіның таңдамалы сипаты табиғаттың басқа компоненттерімен салыстырғанда химиялық белсенділігінің жоғары болуымен анықталады.
Жер биосферасы ғаламдық ашық жүйе. Олардағы тіршіліктің пайда болуы космостан келетін күн радиациясының әсерінен. Биосфераның нгізгі көп бөлігін тірі организмдер жасайды.
Вернадский 1926 жылы биосфера шекарасын анықтады: көмірқышқыл газы мен оттегі, су жеткілікті болуы, темпратура өте жоғары болуы, минералдық қоректену элементінің жеткілікті болуы және т.б.
Пайдаланған әдебиеттер
1.А.К.Бродский.Жалпы экологияның қысқаша курсы.
2.Оспанова. Экология.
3.Сағымбаев.Экология.
4.Бейсенова.Экология.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................
1.Биосфера туралы
түсінік.....................................................................
.......
2.Биохимиялық
цикл........................................................................
.............
2.1.Алмасу және сақтау
қорлары.................................................................
2.2.Айналымның блоктық
моделі................................................................
2.3.Кейбір биохимиялық циклдардың
мысалы..........................................
КІРІСПЕ
Менің тақырыбымның аты ... ... ... және ... ... деп ... ... бар үнемі тірі ағзалардың
әреіне ұшырайтын бөлігін айтады. Тірі ... ... ... ... түрлілігімен барлық жерде таралуы жер тарихындағы тіршіліктің
ұзақтығы мен ... ... ... ... ... ... ... химиялық белсенділігінің жоғары болуымен
анықталады.
Жер биосферасы ғаламдық ашық жүйе. ... ... ... ... ... күн ... ... Биосфераның нгізгі көп
бөлігін тірі организмдер жасайды.
Вернадский 1926 жылы биосфера шекарасын анықтады: көмірқышқыл газы ... су ... ... ... өте ... ... ... элементінің жеткілікті болуы және т.б.
1. БИОСФЕРА туралы түсінік
Биосфера ұғымы ғылымға кездейсоқ енген. Жүз жылдан астам ... ... жылы ... геолог Эдуард Зюсс өзінің Альпі тауларының шығу тарихы
туралы ... ... ең ... тарауында жер шарының әр түрлі
қабаттары жайында баяндаған кезде осы ... ал ғаш рет ... ... бұл үстіртін айтылған сөз ғылыми ойдың дамуында айтарлықтай
роль атқара алған жоқ. 1926 жылы орыс ... В. И. ... ... ... ... Сол ... ол, ... еңбектерінен кейін 50
жылдан соң, біз осы күнге шейін мойындап ... ... ... ... тұжырымдады. Биосфера ретінде Вернадский жер қыртысыньщ
бүкіл геологиялық тарихы бойында тірі организмдердің ... ... ... түсінді.
Соңғы жылдары көптеген ғалымдар (Дж. Хатчинсон және ... Жер ... ... ... ... тіршілігінің ықпалындағы
бөлігі ретінде қарастырып, биосфера ұғымын тарылтып жүр. Көптеген ғылыми
терминдер әр ... ... ... кеңірек, бірде тарлау мағынада
қолданылуда.
Сонда биосфера — Жер ... осы бір ... ... ... тән? ... ... ... күйдегі судың мөлшері
айтарлықтай көп. Екіншіден, оған Күн ... ... ... ... ... үшін ... ... және газ күйіндегі заттардың бөліну
беттерінің болуы тән.
Жердегі энергия көзі Күн ... ... тірі ... ... ... — литосфера мен гидросфераның жоғарғы қабаттарында таралған. (1-
сурет) Жер қабаттарының қай-қайсы болмасын күн сәулесін ... ... ... тірі ... олардың, тереңірек қабаттарына шейін
қоныстанған деуге ... ... ... ... ... ... ... Ауырлык күшінің арқасында энергия ағыны одан да әрі таралады:
жарықталған қабаттардан теңіз ... ... ... өлі ... организмдер үздіксіз түсіп жатады.
Литосфераға тірі организмдер болмашы тереңдікте ғана енеді. Олардың
негізгі бөлігі топырақтың жоғарғы, қалыңдығы. ... ... ... тек ... ғана ... ... немесе ондаған метрге
тереңдейді (өсімдіктердің ... ... ... Жер ... ... ... бұрғылау скважиналарының бойымен
жануарлар мен ... ... ... 2,5—3 ... ... ... ... Көбіне терең жер астында жататын мұнайдың ... тән ... ... бар. ... ... жасыл өсімдіктер
литосфераның терең қабаттарына ене алмайды. Тереңде жануарлар азық ... ... ... ... тау ... ... де ... тіршіліктің таралуына бөгет болады. Ақыр аяғында, Жер
койнауына ... ... ... ... 3 км тереңдікте ол 100°С-
қа жетеді. Демек, жер бетінен 3 ... ... ... ... ... ... ... литосфераның бетінен атмосферанық төменгі, бірнеше
сантиметрден бірнеше метрге дейінгі биіктіктегі ... ... ... ... ... ... ... кейде ондаған метрге көтереді.
Насекомдар, жарқанаттар мен қүстар атмосфераға ... метр ... ... ... ауа ... ... мен өсімдіктердің дамылдаушы
сатыларын (спораларын, цисталарын, түқымдарын) бірнеше шақырым биіктікке
көтеруі ... ... ... тіршілігі ауада өтетін, яғни оны негізгі
тіршілік ету ортасы ... ... ... ... ... мен ... емес, гидросфера ең беткі қабатынан
табанына дейін ... ... ... ... құралдары жете алған
жерлердің барлығында тірі организмдер ... ... ... үшін сұйық күйдегі су жарықтан гөрі маңызды шектеуші фактор болып
табылады деген қорытынды жасауымызға ... ... ... ең ... ... түрде биосферадан тысқары жатыр. Бірақ іс жүзінде оларды
парабиосфералық (биосфераға жақын) аймақтар деп санауға болады, ... ... ... аз да ... бар. Мысалы, Намиб және Калахари шөлдеріндегі
құрғақ ... ... жел ... ... тозаң тәріздес ... ... ... ... ...... ... қалдықтарымен қоректенген насекомдар метаболизм
нәтижесінде пайда болатын суды канағат етеді.
Биосфераның ... ... ... ... сұйық күйдегі судың
тапшылығы мен ... ... ... ... ... ... ... хлорофилды өсімдіктер 6200 метрден жоғары биіктікте (Гималаи
таулары) тіршілік ете алмайтын болуы керек. Бұдан да ... ... ... ... ... ... ... қоректенеді, ал олар өз кезегінде жел ... ... ... түйіршіктершен қанағаттанады. Биосфераның биік таулы
бөлігін эол ... деп ... ... ... ... ... су мен күн сәулесі болса,
тіршілік оптимумы орталардыц ... ... ... ... ... ... зерттеулер көп жағдайларда органикалык заттардың
шығымын ең көп беретін, үш ...... ... және ... ... ... ... есімдіктер екенін көрсетті. Мысал ретінде кәдімгі қамысты
алуға болады. Онын суды ... ... су ... ... тұрақты қысымы жеңілдетеді. Тіршілігі үшін қажетті көміркышкыл
газын камыс газдардың сіңіруші беттер арқылы өту ... ең ... газ ... ... алады; оттегін де судан гөрі ... ... ... ... ... ... ... капиллярлық
суындағы ерітінділерден сорып алу жеңілдеу болады.
Биосфераның ... ... ... үшін ... ... ... орасан зор аймақтары су (шөлдерде) немесе ... ... ... ... ... факторлардын салдарынан өнімділігі төмен алқаптар
категориясына жатқызылады. Құрлықтардың ауданы ... ... ... ... ғана қүрағанымен, қүрлықтар өнімділігі жағынан мүхиттардан
асып түседі, себебі мүхит суларының ... ... ... ... әр ... аудандарының бастапқы өнім мөлшерінде елеулі
айырмашылықтар бар. ... ... ең ...... ... түспейтін маржан рифтері. Мұхиттың ашық ... ... ... мен ... ... аудандарға қарағанда төмен және
тундраның өнімділігімен шамалас. Ірі аймақтардың орташа өнімділіктеріне
берілген ... ... оның 100 ... ... — 200-ден 20000 ккал/м2
дейінгі аралықта өзгеретінін, ал Жердің жылдық жалпы өнімі 1018 ... ... ... бұдан әрі де сақталуы үшін, ... ... ... ... ... Бұл процестердің жылдамдығы әр
түрлі болуы мүмкін. Бастапқы шығу тегі атмосфералык көміртегі қостотығында
жатқан органикалық зат, ... ... ... ... жыл ішінде аяқтайды.
Кальцийдің айналымы ... баяу ... ... ... Са(НСО3Ь
күйінде құрлықтағы тау жыныстарынан шайылып өзендерге түседі, одан соң ашык
мұхит суларында карбонат СаСО3 күйінде, негізінен ... ... ... ... ... ... шөгеді. Мұхит табаны бірте-бірте
құрлықтардың жиегіндегі тау құрылу белдеулеріне ... ... ... ... қайтып оралады. Айналым жүздеген миллион жылдың ішінде
аяқталатын болуы керек. Фосфор өзінің айналым ... ... ... ... ... ал азоттың айналымы болса, көміртегіне көбірек
ұқсайды, бірақ оның атмосфера ... ... ... ... әр ... бөліктерінде тіршіліктің дамуын әр түрлі заттар
шектейді. Шөлді ... ... су ... ... мен оттегініц
тапшылығы шектейді деп айтуға ... Ашық ... көп ... ... қызметін әдетте организмдер үшін игерілуі қиын ... ... ... атқарады. Өзге орталарда, мысалы, ылғалды ... ... ... ... ... ... ... фактор
болып табылады.
Биосфера — бірінші дәрежедегі, яғни әлемдік ... ... ... Ал ... барлық компоненттері — энергия ағыны, субстрат,
атмосферадан бастап биотикалық қауымдастыққа дейін, ... ... ... ... ... оның ... бөлігіне катысты
алғанда басқарушы жүйе болып ... ... ... өз ішінде
басқарушы тетік қызметін консументтер атқарады, себебі бастапқы өнімніц
пайдаланылу дәрежесі, ал түптеп ... ... ... ... ... ... Эшби ережесі бойынша, басқарушы тетік немесе басқарушы
жүйеніц ұйымдастырылуы, күрделілігі жағынан басқарылатын жүйеден ... ... ... ... ... ... ... көптігінің
сыры осында жатқан шығар.
Глобалдық экологиялық пирамиданың кұрылу ... ... ... әрқайсы (продуценттер — консументтер — редуценттер) цилиндр
түрінде кескінделеді, цилиндрдің биіктігі — ... ... ... «Тіршілік зырылдауығының» ұшының, шомбал доңғалағының
(маховигінің) және сабағының диаметрлерінің арақатынасы әр ... ... ... ... ... ... құлап калмауы үшін олар белгілі бір
аралықтардан ... ... ... одан гөрі ... дәрежедегі экожүйелер бірін-бірі
теңгеретіндей көлемде орналасуы тиіс. Басқаша айтқанда, Жер бетінде биомдар
ретінде тундралардың, ... ... және тағы ... ... ... қажет, ал тундра биомының ішінде оптималды «тундралылык»,
қылқанды ормандар биомының ішінде — «ормандылық» және т. с. с. ... Бұл ... ең ... ... ... ... ішіндегі елеулі өзгерістер және соған байланысты төменгі
дәрежедегі биомдардың ... ... ... ... ... деңгейдегі өздігінен реттелулерге әкеліп соғады. Бұл көптеген табиғи
процестерге, жер асты ... ... ... бастап, ауа
ағыстарының бағытының өзгеруіне дейін әсерін тигізеді. ... ... ... ... ара ... өзгерген жағдайда
биосфераның өте ірі ... ... де ... Ец ... ... ... ... игеру» барысында компоненттер тепе-теңдігі
де, территориялар арасындағы тепе-тецдік те бұзылады. Белгілі дәрежеде бұл
мүмкін, тіпті кажет нәрсе, себебі тек ... ... ... ... өнім бере ... ... таза өнімінің формуласын еске
түсірейік). Бірақ, қанағат дегенді білмейтін адам қорлардыц негізін ... ... кіре ... ... көп ... ... табиғат бере алатын мөлшерден артық алуға тырысады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... өнімінің 7 процентіне жетті. Соның өзі, биота тек ... ... ... ... ... ғана ... ... биогеохимиялық айналымның бұзылуына ... В. Г. ... (1986, 1988) ... ... бұндай жағдай
бастапқы өнімнің пайдаланылуы 1 ... ... ірі ... өнім ... ... ... сақталады. Бірақ биосфераны
қайтадан тұрақты қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... тура келеді, себебі бұрын биосфера атқарып келген функцияларды
өзі атқаруы қажет ... ... ... ... ... ... эсер
коэффициентінің (ПӘК) төмен екенін және 10 проценттен аспайтынын естен
шығармау керек. Сонда ... ... ... ... үшін ... ... қаншалық орасан екені түсінікті болады. Өзін ... ... ... ... және басқа да мүмкіндіктерін сараптар кез
жетті.
БИОГЕОХИМИЯЛЫҚ ЦИКЛДАР
Энергияны үлесу — ... ... ... ... ... ... ... қоректік тізбек бойымен жылжыған ... ... ... АЛМАСУ ЖӘНЕ САҚТАУ ҚОРЛАРЫ
Табиғатта кездесетін 90-нан астам химиялық ... 30— 40-ы ... ... ... белгілі. Кейбір көміртегі, сутегі, азот ... өте көп ... ... ... ... өте аз мөлшерде қажет
етіледі. ... ... ... ... қарамастан барлық элементтер
биогеохимиялық айналымдарға қатысады. Биогеохимиялық айналым автотрофтардан
гетеротрофтарға қарай, олардан кайта ... ... ... ... ... ... ... немесе ешқандай дерлік бұкіл экожүйе
бойымен біркелкі тарамайды және де бар жерлерде әр ... ... ... ... ... ... аралықта элементтер
сактау қоры деп аталатын қорға түседі. Сақтау қоры — заттардың ... ... баяу ... ... ... Оған қарағанда
алмасу қорында организм мен оны тікелей қоршаған орта ... ... ... және де ол ... пішіндес болады.
Сақтау корының табиғатына карай биогеохимиялык айналымдардьш екі тобы
ажыратылады:
1) сақтау қоры атмосферада немесе гидросферада орналасқан) газ ... ... ; '
2) ... қоры жер ... орналасқан шөгінді заттар циклы.
Алмасу қоры негізінен екі жолмен: 1) жануарлардың бастапқы экскрециясы
нәтижесінде және 2) ... ... ... ... ... заттар есебінен түзіледі. Егер алмасу қорын
тұйықтаудың екі ... да бір ... ... іске ... ... ... ... басым болады (мысалы, энергияның негізгі ағыны
жайылымдық коректік тізбек арқылы ... ... және ... ... энергияның негізгі ағыны детриттік қоректік тізбек
аркылы өтетін дала, коңыржай ... ... ... ... ... ... ... жолы басым болады.
2.2. АЙНАЛЫМНЫҢ (ЗАТТАР АЙНАЛЫМЫНЫҢ) БЛОКТЫҚ МОДЕЛІ
Биогеохимиялық айналымдарды бейнелеудің әр ... ... бар. ... ... элементтің биогеохимиялык циклінын ... ... ... ... айналымын талқылаған кезде экологтар ... ... ... құрамына химиялық тұрғыдан енуімен
байланысты жолдарды және судың қозғалысымен сабақтас ... ... ... яғни ... цикл жер шары ... жақсы
тенгерілген және де тірі организмдермен байланысы жоқ энергия арқылы
қозғалысқа ... Дара ... ... және зәр ... арқылы
суды тез жоғалтады; особь өмірінің ішінде ... су ... ... ... Сонымен қатар, судың алмасуындағы организмдердің үлесі өте
шамалы — ... мен ... ... көлемі жылына 59Х1018г мөлшерінде
бағаланады, соған байланысты судың биогеохимиялык циклын көрсеткенде алмасу
қоры емес, сақтау қорына көбірек назар аударылады.
Басқа ... ... ... ... ... мен
сактау қорының арасындағы зат алмасуына және заттардың ... ... ... баса ... ... Мысалы, көміртегі мен оттегінің
айналымы фотосинтез бен тыныс алудың ... ... ... асырылады. Азоттың, күкірт пен фосфордың экожүйе арқылы өту жолы ... ... және де бұл ... ... ерекше метаболизмдік функциялары
бар микроорганизмдер көмектеседі.
Кез келген экожүйені әр ... ... ... және де ... әр ... ... бөгеле алатын блоктар тізбегі ... ... . ... ... ... ... әдетте үш
активті блок — тірі организмдер, өлі ... ... және ... оңай
бейорганикалық заттар қатынасады. Екі қосымша блок: аралықбуындар арқылы
игерілетін ... ... және ... ... органикалық заттар
— биогендік элементтер айналымымен жалпы ... ... ... ғана ... ... бұл ... мен қалған экожүйенің
арасындағы зат алмасуы активті блоктар арасындағы алмасуға қарағанда баяу
жүреді. ... ... ... айналымын қамтамасыз ететін
ассимиляция және ыдырау процестері организмдердің энергияны сіңіруімен және
босатуымен тығыз байланысты. Демек биогендік элементтер ... ... ... ... мен ... жылжиды.
Энергияның қауымдастықтағы түр өзгерістерімен, әсіресе, ... ... ... ... фотосинтез процесінде ассимиляцияланған
энергияның басым бөлігі құрамында көміртегі бар органикалық ... ... ... ... ... жүретін процестер нәтижесінде,
солардың ішіндегі ең бастысы ... ... ... алу нәтижесінде
көміртегі көмірқышқыл газы түрінде босап шығады. Организмде күрамында азот,
фосфор және күкірт бар органикалық қосындылардың ... ... ... ... көп ... сол ... өзінде тұрақтап қалады, себебі олар
тірі ұлпалардыц құрылымдық және ... ... ... ... ... және ... да ... молекулалар син
тездеу үшін қажет. Сондықтан да азоттың, фосфордың және күкірттің әрбір
трофикалық деңгей ... өту ... ... ... ... ... ... бәсең.
2.3. КЕЙБІР БИОГЕОХИМИЯЛЫҚ ЦИКЛДАРДЫҢ МЫСАЛДАРЫ
Экожүйеде айналымға түскен әр химиялық элементтің өзіне тән ерекше жолы
бар, ... ... ... ... ... ... және де ... элементтер органика лық формасынан бейорганикалық формасына, одан
қайтаорганикалық ... ... ... ... ... ... ... қорына түсу және алмасу қорына қайтып оралу ерекшеліктерін
ескере отырып, кейбір ... ... ... ... ... ... — сақтау қоры атмосферада орналасқан өте
күрделі зат айналымының мысалы бола алады. Ақуыздардың және басқа да ... ... азот ... формасынан бейорганикалық формасына
бірқатар редуцент бактериялардың әрекетінің нәтижесіңде көшіріледі және де
бактериялардың әрбір түрі жұмыстыц өзіне қатысты бөлігін атқарады.
Фосфордың ... ... ... ... фосфорды
органикалық формасынан бейорганикалық формасына ... ... ... бір бөлігі ... ... ... ... фосфордың циклы азоттың циклына қарағанда
кемірек жетілген ... ... ... ... жер ... ауқымд сақтау корының
және атмосферада шағындау сақтау қорының болуымен сипатталады. Айырбастау
және сақтау қорларынын ... ... ... ... ... ... болып табылмайды. Ец ... ... ... ... ... өте жылжымалы сақтау қоры арқылы қатынасады.
Мұхиттың карбонаттық ... ... ... ... көміртегінің
айналымы біршама орнықтылыққа ие болады, дегенмен ... ... ... ... ... (СО2 0,029%) оның оңай ... мүмкін.
Келтірілген мысалдарды талдау ... ... ... ...... ... заттарды қамту (продуценттер
деңгейі) және ортаға қайтарып беру (консументтер ... ... ... ... ... және ... ... байланысты. Химиялық
заттардың тотықсыздануы, түптеп келгенде, күн сәулесі энергиясының есебінен
іске асырылады. Энергия тасымалының әр ... орын ... оның ... денгейінде аяқталады, олар элементтерді продуценттер (қайтара)
қамти алатын күйге ... ... ... ... қоры ... ... әр сатысында тотығу процесінің тиесілі бір бөлігі
жүзеге асырылатын баспалдақтар жүйесі ретінде қарастыруға болады
Сонымен, ... ... ең ... ...... ... алдымен организмдер құрамына кіріп одан соң абиотикалык
ортаға түсіп, одан организмдерге қайта ... іс ... ... айналым жасап шығады.
Айналымдарға биогендік элементтер ғана емес, көптеген ... ... ... ... ... ... ортаға таралып қана қоймай,
организмдерде жинақталуға ... ... ... ... ... ... да бір ластаушы заттың концентрациясы
қоректік тізбектің бойымен өрлеген ... арта ... ... ... ... ... сыртқа шы-ғаруынан тезірек жүреді. Мысалы,
сынаптың судағы және су ... ... ... ... ... ... ... сауыты бар жануарлардың организміндегі
мөлшері олар үшін қауіпті деңгейге жетуі мүмкін. ДДТ секілді пестицидтердің
әсері ... ... ... ... ... ... мөлшері іс жүзінде
анықтала алмайтындай аз болуы мүмкін, бірақ нақтылы организм орналасқан
трофикалық деңгей неғұрлым ... ... оның ... ... ... арта ... Бұл ... биологиялық күшею немесе
биологиялық қорлану деген атпен белгілі болды.
Пайдаланған әдебиеттер
1.А.К.Бродский.Жалпы экологияның қысқаша ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Атмосфера туралы түсiнiк жəне биосфера мен адам өмiрiндегi маңызы10 бет
Атмосфера туралы түсінік, онын құрамы және биосфера мен адам өміріндегі маңызы14 бет
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері10 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері туралы6 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?10 бет
Биосфера9 бет
Биосфера - ғаламдық экожүйе7 бет
Биосфера - әлемдік экожүйе3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь