Каспийдің химиялық, органикалық заттармен ластануы

Жоспар

I.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

II.Негізгі бөлім:

1.Каспий экологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2.Каспийдің химиялық,органикалық заттармен ластануы.9
3.Каспийдің экологиялық мәселелерін шешу
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

III.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

IV.Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... .15
Кіріспе

Қазіргі кезде табиғаттағы тиімді пайдалану және оны қорғау дүниежүзілік маңызы зор проблемалардың қатарына көтеріліп отыр. Каспий теңізі (ескі тарихи атаулары: Каспи, Гиркан, Хвалын, Хазар тағы басқа) –Еуразия құрлығының орталығында, мұхиттардан алыста, оқшау жатқан жер шарындағы бірден–бір тұйық су айдыны. Дүние жүзіндегі ең ірі тұйық су айдыны, үлкендігіне қарап теңіз деп атайды. Ауданы 376000 км 2 . Меридиан бағытында 1200 км–ге созылған, орташа ені 300 км. Жағалау сызығының ұзындығы 7000 км, оның Қазақстанға тиесілі ұзындығы 2340 км (солтүстік жағалауының басым бөлігі және шығыс жағалаудың солтүстік жартысы), қалғаны Ресей, Әзербайжан, Түрікменстан және Иран жерімен шектеседі. Беті мұхит деңгейінен 28 м төменде жатыр. Ең терең жері 1025 м, орташа тереңдігі 180 м. Каспий теңізі оңтүстіктен солтүстікке дейін 1030 км,батыстан шығысқа дейін 196–435 км аралықты қамтиды. Солтүстік шығыс бөлігінің климаты континенталды, ал оңтүстік батысы субтропикалық климатты құрайды. Каспийдің солтүстік жағалауы таяз, көбіне қайраңдардан тұрады. Ірі шығанақтары: Маңғыстау, Қазақ, Қарабұғазкөл, тағы басқа 50-ге тарта аралдар бар. Ірі түбектері Маңғыстау, Апшерон, Аграхан, Красноводск, Шелекен .
Каспий теңізі Еуропа және Азия континеттерінің түйіскен жерінде орналасқан. Каспий қайраңы өте ерекше табиғат туындысы әрі өсімдіктер мен жануарлардың қолайлы ортасы. Мұнда «Қызыл кітапқа» енген өсімдіктер мен жануарлар көптеп кездеседі. Тұйық су айдыны болғандықтан мұндағы өсімдіктердің басымы эндемиктер. Теңіздің құнды байлықтарының бірі – бекіре тұқымдас балықтар. Олардың 5 түрі тіршілік етеді. Бекіре тұқымдастарының дүниежүзілік қорының 70% осы теңіздің үлесіне тиетін мақтанышпен айтуға болады. Каспий ойпаты өзінің табиғат ескерткіштерімен, фаунасы және флорасының көптүрлілігімен ерекшеленеді. Мұнда өсімдіктердің 945, балдырлардың 64, фитопланктондардың 100-ден астам түрі тіршілік етеді. Ойпатты тегіс жағалау басым. Жағалауында теңіз суының бұрынғы жоғары тұрған кезеңін дәлелдейтін теңіз террасалары көп. Каспий теңізінің қалыптасуы ұзақ геологиялық мерзімде өтті. Осы уақыт ішінде теңіз суы бірде жағалауды басты (трансгрессия), бірде суы кейін қайтып (регрессия). Плейстоцен кезеңінде 70 миллион жыл бұрын теңіздің понтокаспий алабы оңтүстігінде орналасқан Тетис атты үлкен теңізден бөлініп қалды. Понтий кезеңінде 10 миллион жыл бұрын құрамында қазіргі аумақты алып жатқан Қара және Каспий теңіздері бар Сармат теңізі бірнеше бөлікке бөлінеді . Нәтижесінде оқшау тұйық алапты қамтыған қазіргі Каспий теңізінің нобайы пайда болды. Бұл кезде теңіздің аумағы қазіргіден кіші болған. Орта плиоценнің кейбір кезеңдерінде теңіздің аумағы одан да кіші болған. Ол тек дербент қазаншұңқырымен ғана шектелген. Каспийдің шарасы тереңдігі және түпкі бедері жөнінен 3 бөлікке бөлінеді. Құрлықтық қайраңда орналасқан солтүстік бөлігі тайыз 10 –20 м. Орта тұсындағы ойпаңда тереңдігі 788 м. Оңтүстік бөлігі терең ойпаң 1025 м. Судың беткі қабаты жаз айларында солтүстігінде –24 –26 0 С, оңтүстігінде –27 –28 0 С- қа дейін жылынады. Қыста солтүстігінің тайыз бөлігі қатады, оңтүстігінде судың температурасы 10 0 С –қа жуық болады. Каспий теңізіне 130 – дай өзен құяды. Ағын су көлемінің 80%-ін Еділ, 5%-ке жуығын Жайық өзендері берсе,Терек,Сулак,Самур өзендері 5 %-тен астам , Кура өз 6 % береді.
Каспий теңізі кәсіптік балықтарға да бай. Теңізде балықтың 76 түрі кездеседі. Каспий теңізі жыл құстарының да сүйікті мекені. Теңіз жағалауларында 3-3,5 миллион құстар қыстап қалса, ал жыл құстарының саны 10-12 миллионға жетеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1.Қасымов А.Г. Каспийское море, Ленинград 1987 г.

2.Шабанова Л.В. Экологические проблемы Казахстанской части Северного Прикаспия и их пути решения, «Информационный экологический бюллетень» , 1999 г.

3.Оспанова Г.С. Экология негіздері

4.Бейсенова А.Т.Экология негіздері

5. Қазақ ұлттық энциклопедиясы.

6. Атырау нциклопедиясы.
        
        Жоспар
I.Кіріспе --------------------------------------------------------------3
II.Негізгі бөлім:
1.Каспий экологиясы -----------------------------------------------5
2.Каспийдің химиялық,органикалық заттармен ластануы-9
3.Каспийдің экологиялық мәселелерін шешу
жолдары --------------------------------------------------------------12
III.Қорытынды ---------------------------------------------------14
IV.Пайдаланған ... ... ... кезде табиғаттағы тиімді пайдалану және оны қорғау дүниежүзілік
маңызы зор проблемалардың ... ... ... ... теңізі (ескі
тарихи атаулары: Каспи, Гиркан, ... ... тағы ... ... ... ... алыста, оқшау жатқан жер шарындағы
бірден–бір ... су ... ... ... ең ірі тұйық су айдыны,
үлкендігіне қарап теңіз деп атайды. Ауданы 376000 км 2 . Меридиан ... ... ... ... ені 300 км. ... ... ұзындығы 7000 км,
оның Қазақстанға тиесілі ұзындығы 2340 км ... ... ... және шығыс жағалаудың солтүстік жартысы), қалғаны Ресей, Әзербайжан,
Түрікменстан және Иран жерімен шектеседі. Беті ... ... 28 ... ... Ең ... жері 1025 м, ... ... 180 м. Каспий теңізі
оңтүстіктен солтүстікке дейін 1030 км,батыстан шығысқа дейін ... ... ... ... ... бөлігінің климаты континенталды, ... ... ... ... ... Каспийдің солтүстік
жағалауы таяз, көбіне қайраңдардан тұрады. Ірі ... ... ... тағы ... 50-ге тарта аралдар бар. Ірі түбектері
Маңғыстау, Апшерон, Аграхан, Красноводск, Шелекен .
Каспий теңізі ... және Азия ... ... жерінде
орналасқан. Каспий қайраңы өте ерекше табиғат туындысы әрі ... ... ... ... Мұнда «Қызыл кітапқа» енген өсімдіктер мен
жануарлар көптеп кездеседі. ... су ... ... ... басымы эндемиктер. Теңіздің құнды байлықтарының бірі – бекіре
тұқымдас балықтар. Олардың 5 түрі тіршілік етеді. ... ... ... 70% осы теңіздің үлесіне тиетін мақтанышпен айтуға
болады. ... ... ... табиғат ескерткіштерімен, фаунасы және
флорасының көптүрлілігімен ерекшеленеді. Мұнда ... ... 64, ... ... астам түрі тіршілік ... ... ... ... ... ... суының бұрынғы жоғары тұрған
кезеңін дәлелдейтін теңіз террасалары көп. Каспий теңізінің қалыптасуы ұзақ
геологиялық ... ... Осы ... ... теңіз суы бірде жағалауды басты
(трансгрессия), бірде суы кейін қайтып ... ... ... миллион жыл бұрын теңіздің понтокаспий алабы оңтүстігінде орналасқан
Тетис атты үлкен теңізден бөлініп ... ... ... 10 ... ... ... ... аумақты алып жатқан Қара және Каспий теңіздері бар
Сармат теңізі бірнеше бөлікке бөлінеді . Нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Бұл кезде теңіздің
аумағы қазіргіден кіші ... Орта ... ... ... ... одан да кіші ... Ол тек дербент қазаншұңқырымен ғана шектелген.
Каспийдің шарасы тереңдігі және түпкі бедері жөнінен 3 ... ... ... ... солтүстік бөлігі тайыз 10 –20 м. Орта
тұсындағы ойпаңда тереңдігі 788 м. ... ... ... ойпаң 1025 м.
Судың беткі қабаты жаз айларында солтүстігінде –24 –26 0 С, ... –28 0 С- қа ... ... ... ... ... ... қатады,
оңтүстігінде судың температурасы 10 0 С –қа жуық болады. Каспий ... – дай өзен ... Ағын су ... 80%-ін ... 5%-ке ... ... ... өзендері 5 %-тен астам , Кура өз 6 ... ... ... балықтарға да бай. Теңізде балықтың 76 ... ... ... жыл ... да ... ... Теңіз
жағалауларында 3-3,5 миллион құстар қыстап қалса, ал жыл құстарының саны 10-
12 миллионға жетеді.
Каспий экологиясы
Каспий теңізінде мұнай–газ ... және ... ... кешендерінің дамуына
байланысты Қазақстанның батыс өңірінде қалыптасқан ... ... және ... ... ... ... - ... шаруашылық
маңызы зор ең ірі тұйық су алабы. Жыл ... ... ... ... құбылыстарының нәтижесінде 0,5-1 м–ге дейін ауытқып отырады. 1837-
1990 жылдарда жүргізілген бақылау жұмыстарының ... ... ... ... ... ... өзгеруі 1930 және 1980-1990 жылдар
аралығына сәйкес ... ... 1929 - 1941 ... су ... 2 ... 1977 жылы бұл көрсеткіш ең төмен абсолют мөлшеріне -29,01 ... ... ... су деңгейі -26,66 м болды. Су деңгейінің
тұрақсыздығы–климаттың өзгеруінен теңіз суының ... ... ... ... ... ... 0-12 %0 . Каспий теңізінің морфологиялық
жағдайына ... ... ... ... ... және Оңтүстік Каспий
болып бөлінеді. Теңіздің Қазақстандық ... ... ... ... және Маңғыстау облыстарының аумағында.Солтүстік ... ... ... ... алып ... ... орны, теңіз түбінің
құрылымы, тұздылық және температуралық режимі, су ... және ... ... ... ... және ... Каспийге қарағанда
таяз. Солтүстік Каспий бөлігінің аумағы 80 мың ... ... ... ... су ағымының жиынтығы–жалпы Каспийге құятын барлық өзен
сулары ағымының 88%-ін құрайды.Теңіздің бұл ... ... ... ... әлеміне бай. Мұнда жануарлардың 2 мыңға жуық түрі (оның ішінде
омыртқасыздар -1069 , омыртқалылар –415, паразит жануарлар - 325) ... ... ... ... эндемик жануарлар (шаянтәрізділердің 60%-
і, моллюскілердің 80%-і, балықтардың 50 %-і ) құрайды. ... ... қоры 2,9 ... ... болса, оның 40% Солтүстік Каспий бөлігінің
үлесіне тиеді. Каспий теңізі – ... ... ... ... су айдыны.
Бекіре тәрізділердің дүниежүзілік өнімінің 90%-і осында ауланады.
Қазіргі заманның балық шаруашылығы – балық аулауды реттеу, аса ... ... ... қортпа, шоқыр және пілмай) табиғи және ... ... ... негізделген. Жыл сайын 11 балық ... ... 75 ... ... ... ... жібереді. 1998 жылдан бері
Атыраудағы 2 балық зауыты жылына 6 миллион ... ... ... Балықтар уылдырығын тұщы суға шашады, қор жинау үшін тұщы ... ... ... ... ... ... ... теңіздің атырауына
дейін өрістесе, қаракөз, табан, көксерке тұзды суда (тұздылығы 10-11 %0),
ал бекіре тәрізділер ... өте ... ... ... етуге бейімделген.
Каспий теңізінде 2 тропиктік жүйе ... ... ... ... 278 түрі ... ... ... «Қызыл кітапқа»
енгізілген өте сирек кездесетін қалбағай, қарабай, сары ... ... тағы ... бар. Ал Каспий итбалығы-тек қана Каспий ... ... ... 1920 жыл 1 ... астам итбалықтың 120 мыңы
ауланған болса, 1980 жылдың аяғында 360 - 450 ... ... ... -27 мыңы, 1990 жылы -13,8 мыңы, 1996 жылы 8 мыңы ... ... ... ... індеттен олардың 15 мыңы қырылды.
Каспий итбалығының ... ... ... ... және экологиялық жағдайлардың нашарлауынан ... ... ... ... ... ... өсімдіктің
88 тұқымдас, 371 туысқа бірігетін 945 түрі өседі.
Соның ішінде, 357 түрі ... ... ... ... 6- ... «Қызыл кітабына» енгізілген. Ал теңіздің ... ... 728 түрі ... ... ... жамылғысының құрлық
өсімдіктерінен көп айырмашылығы бар. Құрлықта, негізінен, ... ... суда ... кездеседі. Солтүстік Каспийде негізінен қамыс, теңіз
шөбі, шалаң, егеушөп, арамот, ... ... Бұл ... уылдырығының су түбінде бекуі үшін қажет, сондай-ақ, су құстары
мен кейбір ... ... ... болады. Солтүстік Каспий жағалауының әсем
табиғатына, оның экологиялық ... ... ... ... ластануы үлкен қауіп төндіруде.
Каспий теңізінің экологиялық ... ... ... су ... ... Каспий теңізінің бірде көтеріліп , бірде тартылуы
жердің ...... ... ... ... ... бойынша
1820-1930 жылдар аралығында Каспий теңізінің су деңгейі көтерілген. Оның
себептерін ауа ... ... және ... факторлармен
түсіндіруге болады. Еділ ... ... ... ... ... 80 % ... ... теңіз суының толысуы Еділ өзенімен тығыз байланыста
болды. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... қосу ... ... теңізінің экожүесіне батыл араласуы еді. Мәселен, 1940-
1950 жылдардағы теңіз деңгейінің төмен ... ... ... Осы ... ... ... су мөлшері Еділден 12 %-ға, Жайықтан
24 % , ал Теректен 60 % -ға ... Осы ... ... ... азаюын тежеу мақсатымен 1980 жылдары Қарабұғазкөлді ... ... ... 100 метр ... ... ... ... салынған бұғаздың суы
небәрі 3 –ақ жылдың ішінде кеуіп кетіп, айналасына теңіз тұз аралас шаң ... ... ... теңіздің түбінен тұз өндірушілерге қиындық туды,
тұздың сапасы төмендеп кетті. Өйткені Қарабұғазкөл елімізде тұз ... ірі ... ... ... әйгілі еді. 1978 жылдан
бастап теңіз деңгейі өздігінен ... ... ... ... оның
деңгейі 3 метрге жуық көтерілді. Судың көтерілуінен ... ... ... ... ... ... 6 мұнай - газ кешені, жүздеген елді
мекендер, ... ... ... ... су ... ... ... заттар мұнай теңіз суына араласып, оның ... 300 ... ... ... жылдары теңіз суының көтерілуінің табиғи процесс
екендігі дәлелденді.
Каспий теңізінің көтерілуі оның ... ... ... ... ... Оның ...... жағдайлар.Біріншіден,
су деңгейінің көтерілуі теңіз жағалауындағы табиғи жайылымдардың көлемін
тарылтып, ... мен ... ... ... ... Суға ... ... бөгеттер жағалаудың фаунасы мен флорасына зор ... ... ... шашу аясы мен ... ұя салу ... ... азайып кету проблемасын туғызып отыр.
Екіншіден, теңіз деңгейінің көтерілуі судың, ауа мен ... одан әрі ... ... ... ... мұнай өнімдерімен
ластануы 1980 жылдан бастап күшейе түсті. Су құрамында пестицид және ауыр
металдардың ... ... ... ... ... теңіз мысығы, құстардың
жаппай ауруларға ұшырап, қырылып қалу фактілерін жиілетті. Соңғы мәліметтер
бойынша бекіре балықтарын аулау 40 % - ға ... су ... ... ... ... мұнай
ұңғыларын, мұнай қоймаларын, мұнай өңдейтін ... ... ... елді мекендерді су басып орасан зор шығын келтіре ... ... ... ... ... ... Каспий теңізінің
экологиясын одан әрі шиеленістіре түсуде. Мұнай ... ... ... ілеспе газдардың көтерілуі аймақтың ауа ағынында ... ... ... ... ... жағалауларының тозуы техногендік процестерді
жылдамдатып, аумақтың шөлге айналуына себепші болып отыр.
Каспий мұнайлы–газды аймағы–Атырау, Батыс ... ... ... ... ... ... газ, кен ... шоғырланған аймақ.
Ерте палеозойға дейінгі даму сатысында тектоникалық төмендеуіне байланысты
қалың шөгінділердің жиылуына шалынған Шығыс Еуропа платформасының ...... ... ... ... ... ... дейінгі
іргетастың тереңдігі 20 км – дан асады. Стратигиралық қимада жаппай дамыған
кунгур ярусының тұзды ... ... ... екі ... ... ... (мезозой–кайнозойлық тұз үстіндегі терригендік ... ... ... (тұз ... палеозойлық карбонатты-терригендік шөгінділер)
. Аймақтың жоғары мұнайлы – газдық әлеуеті көптеген факторларға байланысты,
олардың ең бастылары: шөгінді ... ... зор ... және ... түзілу тегінің теңіздік болуы; шөгінді шоғырлануының жоғарғы
дәрежедегі көлемдік ... ... ... ... –15000 км 3; тұз ... тұз асты ... ... заттың молдығы; стратигиралық
қимада мұнай мен газ түзуші жыныстардың жақсы дамығандығы, тағы басқа 2000
жылға ... ... ... –газды аймағындағы 3 әкімшілік ... 120 ... , ... – газ , ... – газ – ... ... ашылды.
Каспийдің химиялық, органикалық заттармен ластануы.
Табиғатта кездейсоқ ештеңе болмайтыны баршамызға аян: көктегі не жердегі,
жақсысы не жаманы бар бүкіл ... ... ... жәндіктер,
қалыптасқан пайдалы қазбалар, шипалы тұздар мен бұлақтар, сылдырап аққан
өзен мен тұнжырап ... ... әр ағаш пен ... ... бәрі ... тығыз байланысты, тәуелді және бір-біріне тікелей әсер етеді;
сондықтан да Иоганн Гетенің «табиғатта бәрі де ... ... ... табиғи
ұлы күштің әсерімен ғана дамуда, жаратылған ... ... ... ... бұра ... өз ... ... өзгерту тек адамдардың
ған пендешілігінен туындайды» деген пәлсафалық тұжырымында қаншама ақиқат
жатқаны баршаға ... ... ... жылма-жыл көтеріліп, қалыпты тепе-теңдікке
қауіп төне түскендей. Ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... жете назар аударылмай келгені мәлім. 1998
жылы ауаға ұшқан зиянды заттар мен керосиннің ... 22,3 мың ... ... 1980 ... ... 33,9 % -ға ... осының айқын
дәлелі бола алады. 1998 ... ... ... ... ауа ... ... және топырақ бетіне тасталатын өндірістік заттарды жан ... әр жан ... 404 кг ... ... ... әр тонна
топыраққа 4 кг-нан қорғасын мен хром қосындылары тасталады екен. ... ... ... ... 7%-ы ... ... 53%-ы «Теңізшевройл»
бірлестігі, 28 % -ы ... және ... ... ... ... яғни өнім өндіру көлемі ұлғайған сайын
бүкіл қоршаған орта, сондай-ақ, су ... беті және ... ... түсуде. Зиянды заттарды залалсыздандыру ... ... ... ... республикадағы ең соңғы орындардың бірін иеленеді.
Кәсіпорындарда тозаң мен газ ұстағыш ... ... ... ... ... ... тәсілі кешенді қолданылмай келеді. Каспий
теңізі жағалауында экологиялық ... ... ... ... пен ... ... кен орындарында зиянды заттар шамадан тыс және
олар бірден ауаға, суға, және топырақ бетіне тасталуда; теңіздің деңгей жыл
сайын ... 20-30 км ... су ... не сумен батпақтануда. Мұнай
кәсіпшіліктерін ауық-ауық су басып кетіп, оның төңірегі ... ... ... күрт ... әкеп ... ... ... қалдық
суларының қосылуы салдарынан теңіздің фенолмен ластану ... ... есе ... ... ... және ... ... неғұрлым көбірек
ластанған сайын адам организміне де, малға да зиянды заттардың көбею қаупі
туып отыр.
Каспийдің шамадан тыс ластануы ... ... ... ... ... заттар балықтардың ет белогының ... ... ... ... ... нашарлатады, белок қабығын бүлдіріп, уылдырық қабығын
әлсіретеді. Соңғы байқау нәтижелері ... ... ет ... – 100 % , ... ... ... 30% екені байқатты. Оның
үстіне балық орындарын жаңарту, толықтыру және ... ... ... ... да тым баяу жүргізілуде. 1999 жылы басталған
Каспийдің солтүстігінде орналасқан Шығыс Қашағандағы ... ... ... ... жан-жануарларға, құстарға, өсімдіктерге зиян
келтіретіні сөзсіз. Су жинау құрылыстарын ... ... ... жабдықтау ісі де өте-мөте қанағаттанғысыз ... ... ... ... дүниесі жаппай антропогендік қысым
көруде. Сөйтіп, көптеген түрлердің күрт азаюы, ... ...... ... ... ... ауып ... көбейіп отыр.
Атмосфераның ластануына мұнай– газ өндіретін және оны ... ... әсер ... ... 1998 жылы ... ... бойынша
атмосфераға 135,1 мың тонна газ тәрізді ... 2,3 ... ... ... Бұл улы заттарды атмосфераға, негізінен, ескі технологиялық
заттармен жабдықталған 3,5 мың ... ... ... ... ең басты экологиялық проблемасы – ілеспе газды іске ... ... 800 ... 3 газ ауада жанады. Мұнай кен ... ... ... ... ... мен ... ... топырақ пен грунтқа
төгілуі оларды ... ... ... ... ... өнімдері
қалдықтарымен ластанған аумағы 194 мың гектар алып ... ... ... 1 миллион тоннадан асады. Теңіз деңгейінің көтерілуіне және
мұнайдың ... ... ... ... суының құрамында мұнай
өнімдерінің қалдықтары, фенол, ... ... ... аммонийлі
азот, ауыр металдардың мөлшері рұқсат етілген ... ... есе ... ... Судағы мұнай өнімдерінің ең жоғарғы концентрациясы мамыр
– шілде айларында байқалады. Теңіз ... ... және ... улы ... ... планктондар мен теңіз суында тіршілік
ететін жануарлар мен ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдерімен ластануы бентостық тіршілік
ететін организмдер мен ... , ... – ақ су ... мен
балықтарға да зиянын тигізуде. ... 1990 ... ... ... ... ... 3 ... яғни 500–600 мың тоннадан 180 мың ... ... ... суын ең ... ластаушы заттың бірі – ыдырымайтын ауыр
металдар (мыс, ... ... ... мыс пен ... мөлшері 20 мкг/л, ал
баийдікі – 50 мкг/л. Каспий теңізі аймағының ластануы онда тіршілік ... ғана ... ... ... ... да үлкен
қауіп төндіруде.
Сөйтіп, Каспий ... мен оның ... ... үшін тек ... көзі емес, сонымен қатар ... апат ... ... ... ... кешенді анализінсіз және
дистанциндты зондтау әдістерімен жаппай бақылаусыз шешу мүмкін емес.
Каспийдің ... ... шешу ... ... аумақтық мәселелрді шешу үшін қолдану адамның
өмір сүру ... ... ... ... ... туралы ғылым, классикалық ғылымдарға қарағанда ... ... ... ... ... ... қоршаған ортамен
араздыққа алып келген кезде, аумақты табиғи-техногенді кешен ... ... ... өршуде.Аумақтың табиғи және антропогендік
факторлар әсерімен даму заңдылықтарын білу-негізгі ... ... ... ... зерттеуді осы әдіспен жүзеге асуына көп көңіл бөлінуде.
Негізгі мәселелердің бірі- аумақты басқару. ... ... ... ... ... ... қабылдау үрдісі уақытқа, кейде
кеңістікке де ... ... ... ... үш ... ... ... Ол – зерттеу бағыты, ол, ... ... ... ... оның ... ... қарастырылғанда
қолданылады.
Қолданбалы бағыт, оған негізделіп, нақты мәселелер шешіледі, мұнай
өндіріс ... ... ... ауданын анықтау.Және де жобалық –
ізденіс жұмыстар, мысалы, берілген аумақта экологиялық таза ... ... ... және ... тек соңғы қорытынды сатыда ... ... ... мұнай өндірісін қайта құру (реконструкция)
туралы. Мұндай көпсатылы үрдіс ... және ... ... ... ... Адам өмір сүру ... ретіндегі аумаққа қайтарымсыз апат әкелеген
бұрыс ... ... ... ... келтіруге болады.
Қазіргі кездегі геоақпаратық технологияларды қолдану аумақты зерттеудің
барлық сатыларын-ғылыми ... ... ... бір ... ... ... ... интегралданған берілгендер негізінде шешім
қабылдау үрдісі тиімдірек, ал шешімдер негізделген болады.
Әсіресе Қазақстан жағдайында табиғи және ... ... ... ... ... болып табылады. Мұнда, біздің ойымызша, өзінде
аумақтық объектілер, олардың қарым-қатынастар анализі үрдісі және ... ... ... жүйе (ГАЖ) ... жоқ ... ... ... объектісі және оның негізіндегі «Каспий» ГАЖ-сі
Каспийдің Қазақстандық аумағында құрылған.
«Каспий» ГАЖ-ның ... ... ... аумақтық проблемаларын шешуге қызығушылығы бар ... ... ... органдарының, экологиялық бақылаудың ... ... ... ... мен ... мұнай-газ
өндіріс компанияларының, сонымен қатар, ресми және жекеменшік ұйымдар мен
тұлғалардың көп мақсатты, көп қолданбалы жүйесін құру.
Каспий ... ... 5 ... ... ... ... және Қазақстан Дүниежүзілік банкпен, БҰҰ-ның Адамды ... ... ... ... ... ... экологиялық
бағдарламасын (КЭП) жасап, оны іске асыруда. Бұл бағдарламаның ... ... ... ... және Каспий аймағының табиғи
ресурстарын ... ... ... ету. ... ... ... ... теңіз деңгейінің өзгерісі жағдайында
жергілікті тұрғындардың тұрмысы мен ... ... ... ету; ... ... мен оның ... ластанудан арылтып,
қоршаған орта жағдайын жақсарту; теңіздің экожүйесін сауықтырып, қалнпына
келтіру және оның биологиялық алуан ... ... ... ... және ... ... қалыпты жағдайын сақтап, ондағы тұрақты
тіршіліктің дамуын қамтамасыз ету.
Каспий мұнайын игеру жоғары ... ... ұзақ ... Бұл ... тек Қазақстан ғана емес Ресей, Әзербайжан,
Түрікменстан және Иран республикаларына да тән ... іс. Ең ... ... ... мен ... әр түрлілігін сақтап ... ... БҰҰ ... теңізінің биокөптүрлігін сақтаудың белсенділін
бағалау» тақырыбында өткен бірінші аймақтық семинар болды.
Мемлекет- мемлекеттермен ... ... ... жол ... және оны ... шешуге мақсат қойылды. Бұл игі істер адам ... ... бар ... сияқты су айдынын сақтап қалу шараларының бастамасы.
Қорытынды
Сонымен қорыта келе ... ГАЖ ... ... оның негізі
қарастырылды.
- «Каспий» ГАЖ-де технологиялық тізбекке қиын математикалық модельдер
қосуды, нақты картографияны және атрибутты ... ... ... ... ... бар.
- NOAA және Terra спутниктерінің дистанционды зондттаудың берілгендер
базасында ... ... ... ... ... құрылған.
Олардың ішінде мына мониторигтер бар:
- Солтүстік Каспий ... су ... ... ... ... сызығының динамикасы;
- Қыс және көктем кезіндегі Каспийде мұз басу және қайтуы;
- ... өріс пен ... асты ... ... ... жылулық режимі.
Болашақта, ГАЖ технологияны экономикалық модельдеу, әлеуметтік және
демографиялықпроцестерді анализдеу, күрделі ... ... ... ... шешілетініне сенімдімін.
Каспий проблемасы бүгінгі таңда күрделі аймақтық экологиялық проблемаға
айналды.Каспий ... ... ... қоршаған ортасын қорғап, аялау әрбір
Қазақстандық азаматтың борышы деп ... ... ... А.Г. ... море, Ленинград 1987 г.
2.Шабанова Л.В. Экологические проблемы Казахстанской части Северного
Прикаспия и их пути ... ... ... ... ... ... Г.С. Экология негіздері
4.Бейсенова А.Т.Экология негіздері
5. Қазақ ұлттық энциклопедиясы.
6. Атырау нциклопедиясы.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий экологиясы туралы14 бет
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы7 бет
Органикалық заттар медицинада10 бет
Тіршіліктің пайда болуы жөніндегі Опариннің теориясы9 бет
Топырақ9 бет
Фотосинтез туралы жалпы ұғым және оның маңызы5 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Топырақтың эпидемиологиялық маңызы9 бет
"Органикалық химия."10 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь