Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы бойынша бас бостандығынан айырудың түсінігі мен түрлері

ЖОСПАР

Кіріспе 3

Негізгі бөлім 9
1. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы бойынша бас бостандығынан айырудың түсінігі мен түрлері 9
2. Бас бостандығынан айырудан тағайындау тәртібі мен жағдайы 13
3. Бас бостандығынан айыру жазасын өтеу орны 15

Қорытынды 21

Қолданылған әдебиеттер 22
Кіріспе
Бас бостандығынан айыру қылмыстық жаза түрі. Бұл тақырыпты алу себебін бас бостандығынан айыру жазаның ең ауыр түрінің болып табылады. Бас бостандығынан айырылғанда сотталған адамның құқықтық жағдайы елеулі шектеуге түседі, ол қоғамнан оқшауланады, өз қалауы бойынша еңбек қызметін атқаруға шек қойылады, уақыт мөлшері өз бетімен пайдалануға тежеу салынады. Бас бостандығынан айырудың түсінігі Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 48–бабында көрсетілген. Мұнда бас бостандығынан айыру дегеніміз сотталған адамды сот белгілеген мерзімде күшпен қоғамнан оқшаулап, оны арнайы белгіленген түзеу мекемелеріне орналастыруды жүзеге асыру болып табылады делінген.
Бас бостандығынан айыру жазасы мемлекеттік күштеу жазаларының бірі болып табылады және ол мемлекеттің қылмыспен қарсы күрес жүргізу құралдарының бірі ретінде қолданылады. Мемлекет қылмысқа қарсы күрес жүргізуде әр түрлі ұйымдастырушылық, тәрбиелік, экономикалық, рухани шаралардың барлық түрін кеңінен қолданады, сөйтіп қылмыстан сақтандыру мәселелеріне ерекше көңіл бөледі. Сондықтан да біздің жас, тәуелсіз мемлекетіміз қылмысқа қарсы күрес қылмыстық жаза қолдануда ең басты күрес деп саналады. Бас бостандығынан айыру жазасы мемлекеттік күштеу ретінде тек арнаулы, заңда көрсетілген жағдайда ғана жүзеге асырылады. Қылмыс істеген адамдарға мұндай жазалау шараны қолдану мемлекеттің атқаратын функцияларының бірі ретінде қарастырылады.
Әсіресе ауыр, өте ауыр қылмыс істегендерге соған сәйкес ауыр қылмыстық–құқылық күштеу шараларын қолдану мемлекеттің міндеті болып табылады.
Мемлекеттік күштеу шаралары сан алуан. Қылмыстық шара мемлекеттік күштеу шараларының жеке бір түрі бола отырып, өз ерекшелігімен оқшауланады десе болады.
Біріншіден, қылмыстық шара – мемлекеттік күштеу шарасы ретінде қылмыстық заңмен ғана белгіленеді. Қылмыстық кодексте жазаның сот үшін міндетті тізбектері мен оны қолданудың тәртібі тұжырымдаған. Сот қылмысқа кінәлі адамға қылмыстық заңда көрсетілген шараның шеңберінде оның шегінен шықпай, жаза тағайындайды.
Екіншіден, мемлекеттік күштеу шарасы ретіндегі қылмыстық жазаны мемлекет атынан тек қана сот тағайындайды.
Қылмыстық жазаны қолдану – тек қана соттың құзыреті.
Үшіншіден, заңда көрсетілген тәртіппен сотталған адамды жазадан босату, сондай-ақ тағайындалған қылмыстық жазаны жеңілдету тағы да сот арқылы жүз немесе жазаны жеңілдету Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес Парламент немесе Республика Президенті арқылы жүзеге асырылады, ал басқа жазаларды бұл мәселелерді шешу тек соттың міндеті болып табылады.
Төртіншіден, қылмыстық жаза жария түрде ашықтан-ашық тағайындалады. Яғни, қылмыс адамның кінәсін анықтау оған жаза тағайындауды қажет деп табу, қылмыстық жазаның нақты түрі мен көлемін анықтау жеке немесе заңды тұлғалар арқылы мемлекет арқылы жария, ашықтан-ашық түрде белгіленеді.
Бесіншіден, мемлекеттік күштеу шаралары ретінде қылмыстық жаза қылмыстық заңда көрсетілген нақты қылмысты жасаған кінәлі адамға қолданылады мүмкін. Яғни бұл жерде жаза адамның кінәлі түрде істеген іс-әрекетінің қылмыстық–құқылық зардабы болып табылады. Сондықтан да қылмыстық заңда «адам өз кінәсі анықталған қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік және пайда болған қоғамдық қауіпті зардаптар үшін ғана қылмыстық жауапқа тартылуы тиісті» , - делінген.
Жаза сотталған адамға белгілі бір зардап келтірумен тікелей байланысты болады. Мысалы: соттың кінәліні бас бостандығынан айыру немесе белгілі бір лауазым иесі болуға тыйым салуы, мүлкін тәркілеуі мүмкін. Ерекше ауыр қылмыс жасаған жағдайда кінәліге заңда көрсетілген негізде ерекше жаза - өлім жазасын тағайындауы да мүмкін.
Қылмыстық жазаның басқа да мемлекеттік күштеу шараларынан ерекшелігі оны қолдану кінәліге барлық уақытта да сотталғандық туралы атақ береді. Сотталғандықтың кінәлі үшін белгілі бір құқылық зардабы бар, ол сотталғандығы туралы өмірбаянында көрсетілуі керек, сотталғандық кейбір жағдайларда қылмысты ауырлататын мән–жайларға жатады. Немесе сотталғандық атақ кейде қылмысты саралауға, жазаның мөлшерін, сондай-ақ жазаны өтейтін колонияның түрін белгілеу үшін маңызды мәнге ие болады. Сонымен бас бостандығынан айыру жазасы сот арқылы мемлекет атынан қылмыс жасаған адамға қылмыстық заңмен белгіленген мемлекеттік шараны қолдану болып табылады.
Бас бостандығынан айыру жазасының мақсаты - әлеуметтік әділдікті, әділеттілікті қалпына келтіру, сондай–ақ қылмыс істеген адамдарды түзеу, сондай-ақ сотталғандарды да, басқа адамдарды да жаза қылмыстарды істеуден соң алдын ала сақтандыру болып табылады. Әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамға жаза тағайындау және жазаны орындау арқылы оны түзеу, сөйтіп жаңа қылмыс істеуден оны сақтандыру жазаның арнаулы ескертуі болып табылады. Әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру кезінде бас бостандығынан айыру жазасы қолданылған жағдайда қылмыс істеген адамға әділетті жаза тағайындау, істелген қылмыстың қоғамға қауіптілігі, келтірілген зиян мөлшері, жаза тағайындаудың басты негіздері, кінәлінің жеке басының ерекшеліктерін ескере отырып, қылмысқа сай келетін, жаза тағайындау болып табылады. Қылмыстық құқықта арнаулы сақтандырудың иелері болады, бұған қылмыс істеп сотталғандар танылады.
Жазаның мақсаты бұл адамдардың тарапынан тағы да қылмыс істеу фактісінің орын алмауын көздеуі болып табылады. Осы көздеген мақсатқа жетудің құралы – сотталғандарды түзеу арқылы, еңбекке адал, заң талаптарын мүлтіксіз орындау рухында тәрбиелеу болып табылады. Бұл жерде түзеу дегеніміз қылмыс істеп сотталған тұлғаның әлеуметтік, психологиялық көзқарасын өзгертіп қылмысты құбылысқа, қоғам ережелерін бұзуға, еңбексіз күн көріске деген пиғылдарын, жазадан қорықса да өзгертіп дұрыс жолға салу болып табылады.
Сондықтан да қылмыскерге бас бостандығынан айыру жазасын тағайындау арқылы оны түзеу жазадан қорықса да қылмыс істемейтін, заң талаптарын қалт жібермей мүлтіксіз орындайтын адам етіп қалыптастыру болып табылады. Ал жазаның басқа бір мақсаты - басқа адамдарды қылмыс істеуден сақтандыру болып табылады. Бұл яғни қылмыс істемеген, бірақ тәртіптік, әкімшілік құқық қалыптарын бұзып, биморальдық күйге түсіп жүрген қылмыс істеуі мүмкін, тұрақсыз элементтерге бағытталады. Мұндай әлеуметтік тұрақсыз адамдарды қылмыстық құқықта көрсетілген жазамен қорқыту арқылы және қылмыс істегендерге жазаның сөзсіз қолдануын ескерту, қылмыстан сақтандырудың жалпы түрі болып табылады.
Мұндай сақтандыру қылмыстық құқықтың тәрбиелік функциясының бір көрінісі болып табылады. Қылмыстық құқық қалыптарының жеке түрлерінің санкцияларында көрсетілген жазаларда қылмыс істеген кінәлі адамдарға қолданбақшы болып қорқыту арқылы қылмыстық заң барлық азаматтарға, олардың психологиялық сана–сезіміне әсер ету арқылы, олардың әлеуметтік әділеттілікті, адам өмірінің қорғалуының, құқық тәртібін тағайындаудың қажеттілігі туралы көзқарастарының қалыптасуына жағдайлар туғызды.
Сот сияқты қылмыстық құқықтағы бас бостандығынан айыру жазасы – қылмыстының жанын қинау немесе адамгершілік намысына тиіп, қорлау мақсатын көздемейді. Бұл тарихи қалыптасқан қылмыстық құқықтық адамгершілік принципі болып табылады. Осы жерде жазаның мақсаттары туралы заңның қалпының өзінде қарама–қайшылық жоқ па екен деген заңды сұрақ туындайды. Бас бостандығынан айыру жаза сотталған адамның құқықтарға мен бостандықтарына шек қою арқылы, сөз жоқ, оның жанын қинайды, адамгершілік намысына тиеді.
Бұл түрде қарама–қайшылықты жою үшін жазаның мақсатын және құрамын, мазмұнын дұрыс айыра білген жөн. Жаза қылмыстының жанын қинау немесе адамгершілік намысына тиіп қорлау мақсатын тіпті де көздемейді. Сотталған адамның құқықтары мен бостандықтарын заңда көрсетілген шекті қою жазаның мазмұнын, ал арнаулы жеке жалпы сақтандыруды жүзеге асыру жазаның мақсатына жету құрамын құрайды. Сотталған адамның қоғамнан оқшауланып, түзеу мекемесінде жазасын өтеуі, әлбетте, оның жанын жеуі сөзсіз, бұл жазаның жазалау элементтері болып табылады
Қолданылған әдебиеттер

1.) ҚР–ң Конституциясы 30 – там. 1995ж.
2.) ҚР–ң Қылмыстық кодексі А. 2001 ж.
3.) ҚР–ң Қылмыстық кодексіне түсініктеме.
4.) ҚР–ң Қылмыстық құқығы ( оқулық) жалпы бөлім А. Жеті жарғы. 2001ж.
Негізгі бөлім
1. Пионтковский А.А. Курс советского уголовного права. Т.2. М.Наука 1970 с. 119.
2. К. Маркс, Ф. Энгельс: Шығ. 13т. 498 б.
3. Жоламан. Мемлекет және құқық негіздері (оқулық) Алматы «Жеті жарғы» 2001 жылы.
4. Постановление Пленума Верховного Суда РК «О соблюдении судами законности при назначений наказания» от 24.06. 1993г.
5. Ахмадиев Ф.Х. Становление и развитие режима в исправительно-трудовых учреждениях РСФСР (1917 – 1920) Автореферат – М., 1993 с 23
6. Блиндер б. Определение виды исправительно-трудовой колонии // Соц. законность 1987 г. №9
7. Ағыбаев А. Система и виды наказание // Фемида 1978. №1.
8. Чукмотов Д.С.Проблемы за Решеткой // Мысль, 1995.№5
13.) Жоробеков С., Проблемы социальной адаптации осужденных, отбывших длительные сроки лишения свободы, Автореферат – Алматы, 1998г.№. стр.14.
14.) Смирнов А., Разумов. С., Назначение наказания в виде лишения свободы. Советская юстиция, 1988г. №13.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 3
Негізгі бөлім 9
1. Қазақстан ... ... ... ... бас ... ... мен ... 9
2. Бас бостандығынан айырудан тағайындау тәртібі мен жағдайы 13
3. Бас бостандығынан ... ... өтеу орны ... ... ... ... бостандығынан айыру қылмыстық жаза түрі. Бұл тақырыпты алу ... ... ... жазаның ең ауыр түрінің болып ... ... ... ... ... құқықтық жағдайы елеулі
шектеуге түседі, ол қоғамнан оқшауланады, өз ... ... ... ... шек қойылады, уақыт мөлшері өз бетімен пайдалануға тежеу салынады.
Бас бостандығынан айырудың ... ... ... ... ... көрсетілген. Мұнда бас бостандығынан айыру дегеніміз
сотталған адамды сот белгілеген мерзімде ... ... ... ... белгіленген түзеу мекемелеріне орналастыруды жүзеге асыру болып
табылады делінген.
Бас бостандығынан айыру жазасы ... ... ... бірі
болып табылады және ол мемлекеттің ... ... ... ... бірі ретінде қолданылады. Мемлекет қылмысқа ... ... әр ... ұйымдастырушылық, тәрбиелік, экономикалық, ... ... ... ... ... сөйтіп қылмыстан сақтандыру
мәселелеріне ерекше көңіл ... ... да ... жас, ... ... қарсы күрес қылмыстық жаза қолдануда ең ... ... ... Бас ... ... ... мемлекеттік күштеу ретінде тек
арнаулы, заңда көрсетілген жағдайда ғана жүзеге асырылады. Қылмыс ... ... ... ... ... ... ... бірі ретінде қарастырылады.
Әсіресе ауыр, өте ауыр қылмыс істегендерге ... ... ... ... ... ... ... міндеті болып
табылады.
Мемлекеттік күштеу шаралары сан алуан. Қылмыстық шара ... ... жеке бір түрі бола ... өз ... ... болады.
Біріншіден, қылмыстық шара – мемлекеттік күштеу ... ... ... ғана белгіленеді. Қылмыстық кодексте жазаның сот ... ... мен оны ... ... ... Сот ... адамға қылмыстық заңда көрсетілген шараның шеңберінде оның ... жаза ... ... күштеу шарасы ретіндегі қылмыстық жазаны
мемлекет атынан тек қана сот ... ... ... – тек қана ... ... ... көрсетілген тәртіппен сотталған ... ... ... ... ... ... жеңілдету тағы да сот
арқылы жүз немесе жазаны ... ... ... ... Парламент немесе Республика Президенті арқылы жүзеге ... ... ... бұл мәселелерді шешу тек соттың міндеті болып табылады.
Төртіншіден, қылмыстық жаза ... ... ... ... ... ... кінәсін анықтау оған жаза тағайындауды қажет деп табу,
қылмыстық жазаның нақты түрі мен ... ... жеке ... ... тұлғалар
арқылы мемлекет арқылы жария, ашықтан-ашық түрде белгіленеді.
Бесіншіден, ... ... ... ... ... жаза
қылмыстық заңда көрсетілген нақты қылмысты жасаған ... ... ... Яғни бұл ... жаза ... ... түрде істеген іс-
әрекетінің қылмыстық–құқылық зардабы болып ... ... да ... ... өз ... анықталған қоғамға қауіпті әрекет немесе әрекетсіздік
және пайда болған қоғамдық қауіпті зардаптар үшін ғана ... ... ... - ... ... адамға белгілі бір зардап келтірумен тікелей байланысты
болады. Мысалы: соттың кінәліні бас бостандығынан айыру немесе белгілі ... иесі ... ... салуы, мүлкін тәркілеуі мүмкін. Ерекше ... ... ... ... ... ... негізде ерекше жаза -
өлім жазасын тағайындауы да ... ... ... да ... ... ... ... қолдану кінәліге барлық уақытта да ... ... атақ ... ... үшін ... бір ... зардабы бар, ол
сотталғандығы туралы өмірбаянында көрсетілуі керек, сотталғандық кейбір
жағдайларда ... ... ... ... ... сотталғандық
атақ кейде қылмысты саралауға, жазаның мөлшерін, сондай-ақ жазаны өтейтін
колонияның ... ... үшін ... ... ие болады. Сонымен бас
бостандығынан айыру жазасы сот арқылы мемлекет атынан қылмыс жасаған адамға
қылмыстық заңмен белгіленген ... ... ... ... ... бостандығынан айыру жазасының мақсаты - әлеуметтік ... ... ... сондай–ақ қылмыс істеген адамдарды түзеу,
сондай-ақ сотталғандарды да, басқа ... да жаза ... ... ... ала ... болып табылады. Әлеуметтік әділеттілікті қалпына
келтіру, сотталған адамға жаза тағайындау және жазаны ... ... ... ... жаңа ... істеуден оны сақтандыру жазаның арнаулы ескертуі
болып табылады. Әлеуметтік ... ... ... ... ... айыру жазасы қолданылған жағдайда қылмыс ... ... жаза ... ... ... ... қауіптілігі,
келтірілген зиян мөлшері, жаза тағайындаудың басты негіздері, кінәлінің
жеке басының ... ... ... ... сай келетін, жаза
тағайындау болып табылады. Қылмыстық құқықта арнаулы сақтандырудың иелері
болады, бұған ... ... ... ... ... бұл адамдардың тарапынан тағы да қылмыс істеу
фактісінің орын алмауын көздеуі ... ... Осы ... ... құралы – сотталғандарды түзеу арқылы, еңбекке адал, заң ... ... ... ... болып табылады. Бұл жерде түзеу
дегеніміз қылмыс істеп сотталған ... ... ... ... ... ... ... ережелерін бұзуға, еңбексіз
күн көріске деген ... ... ... да өзгертіп дұрыс жолға салу
болып табылады.
Сондықтан да қылмыскерге бас бостандығынан айыру ... ... оны ... ... ... да ... ... заң талаптарын қалт
жібермей мүлтіксіз орындайтын адам етіп қалыптастыру болып табылады. Ал
жазаның басқа бір ... - ... ... ... істеуден сақтандыру
болып табылады. Бұл яғни қылмыс істемеген, бірақ тәртіптік, әкімшілік ... ... ... күйге түсіп жүрген қылмыс істеуі ... ... ... ... ... тұрақсыз адамдарды
қылмыстық құқықта көрсетілген ... ... ... және қылмыс
істегендерге жазаның ... ... ... ... ... түрі болып табылады.
Мұндай сақтандыру қылмыстық құқықтың тәрбиелік функциясының ... ... ... ... ... қалыптарының жеке түрлерінің
санкцияларында көрсетілген ... ... ... ... адамдарға
қолданбақшы болып қорқыту арқылы қылмыстық заң барлық азаматтарға, олардың
психологиялық сана–сезіміне әсер ету ... ... ... адам ... ... құқық тәртібін тағайындаудың
қажеттілігі туралы көзқарастарының қалыптасуына жағдайлар ... ... ... ... бас ... ... ...
қылмыстының жанын қинау немесе адамгершілік намысына тиіп, қорлау мақсатын
көздемейді. Бұл тарихи ... ... ... адамгершілік принципі
болып табылады. Осы жерде жазаның мақсаттары туралы заңның қалпының ... жоқ па екен ... ... ... туындайды. Бас бостандығынан
айыру жаза сотталған адамның құқықтарға мен бостандықтарына шек қою ... жоқ, оның ... ... ... ... ... ... қарама–қайшылықты жою үшін жазаның мақсатын және құрамын,
мазмұнын ... ... ... жөн. Жаза ... ... қинау немесе
адамгершілік намысына тиіп қорлау мақсатын ... де ... ... ... мен ... заңда көрсетілген шекті қою ... ал ... жеке ... сақтандыруды жүзеге асыру жазаның мақсатына
жету құрамын құрайды. Сотталған ... ... ... ... ... ... әлбетте, оның жанын жеуі сөзсіз, бұл жазаның
жазалау элементтері ... ... ... ... ... ... құқығы бойынша бас бостандығынан
айырудың түсінігі мен түрлері
«Бас бостандығынан айыру сотталушыны колония – қонысқа жіберу жалпы,
қатаң ерекше режимдегі түзеу ... ... ... ... ... ... бостандығынан айыру негізгі жаза ретінде ҚК-ң ... ... 559 ... ... ... жаза - әр ... де ... бір субъектіні қандай да болсын
өмірін интеллектерінен ... ал бұл ... ... Бас
бостандығынан айыру түрінде жаза тағайындалғанда сотталушының құқықтық
жағдайы қоғамның басқа мүшелерімен ... ... ... ... ол ... ... ... және басқа да құқықтарынан
шектеледі, ал ... ... ... ... мәжбүрлеу шараларына
ұшырауы мүмкін.
Өлім жазасын есептемегенде бас ... ... ең ... жаза ... Бас ... ... айтарлықтай қоғамдық қауіп төндіретін
қылмыс жасалғанда және қоғамнан оқшаулау жағдайларында ғана түзелуі мүмкін
тұлғаларға тағайындалуы ... ... ... ... ... бұл ... ... бойынша жазаның барлық түрлерінің арасында бірінші орында
қалып ... ... 1996 жылы ол ... ... 44,4 ... ... 48 б. бас бостандығынан айырудың екі түрін белгілейді – бас
бостандығынан белгілі мерзімге айыру ... және бас ... ... айыру («мерзімсіз»). ҚК-те қарастырылған қылмыстарды жасағаны
үшін белгілі ... бас ... ... ... ... Бас ... айырудың ең аз мөлшері алты айға тең;
- Түзеу жұмыстарын немесе бас бостандығын шектеуді бас бостандығынан
айырумен ауыстыратын ... алты ... кем ... Бас бостандығынан айырудың жалпы ең ұзақ ... он бес ... ... қылмыс үшін – он жылға тең мерзімге;
- Өмірге қастандық жасалатын аса ауыр қылмыс үшін, сол ... ... не ұрыс ... ... ... сатқындық, бейбітшілік
пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы ... және ... ауыр ... үшін бас ... ... ... ... дейінгі мерзімге;
- Қылмыстар жиынтығы бойынша жаза мерзімдерін ішінара немесе толық
қосқан жағдайда және де ҚК-ң 49 б. 3–ші ... ... ... ... жазасын ауыстыру), ҚК-ң 69 б. 5–ші бөлігінде (жасаған қылмысы үшін
өлім жазасын тағайындалуы мүмкін ... ... ... қолдануды сот
мүмкін деп таппаса), ҚК-ң 75 б. 4–ші ... ... сот өмір байы ... ... ... адамға ескіру мерзімін қолдану мүмкін деп
таппаса) қарастырылған жағдайларда бас ... ...... ... ... шекте, ал үкімдер жиынтығы бойынша мерзімдерді ішінара ... ... ... - отыз жылға дейінгі шекте тағайындалуы мүмкін[4].
Бас бостандығынан айыру мерзімі жылдармен және айлармен, ал ... қосу ... ... алу ... ... де ... (ҚК-ң 62
б.).
Үкім заңды күшіне енгенге дейін тұлғаны қамауда ұстаудың мерзімі бас
бостандығынан айыру мерзіміне кіреді (ҚК-ң 62 ... ... ... ... ... ... адамға
медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары қолданылған уақыт жаза мерзімін
өтеуге есептеледі (ҚК-ң 62 б. 6 ... ... ... осы ... мерзімін өтеп болған соң ... ... ... ... бойынша да босатылады. Егер ... ... ... ... мерзімі демалыс немесе мейрам күндері
аяқталатын болса, сотталған адам демалыстың алдындағы және ... күні ... ... ... ... ... яғни бас ... бойына айыру – жазаның жаңа түрі. Қарастырылып отырыған жаза Қазақстан
Республикасы ҚК-сі бойынша бас бостандығынан айырудан түрі ... ... ол тек мына ... ғана ... өмірге қастандық жасалатын аса ауыр қылмыс жасағаны үшін берілетін
өлім ... ... ... және сот өлім ... ... ... ... жағдайларда, (ҚК-ң 48 б. 4 бөл.), сол сияқты ҚК-ң 49 б., 1 ... ... ... үшін тағайындалуы мүмкін. Бұл жөнінде ҚК-ң ... 3 бөл. ... ... ... тәртібімен өлім жазасын ауыстыру жағдайларында (ҚК-ң
49 б., 3 бөл.);
б) өлім жазасына сотталған не өлім жазасы тағайындалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... (ҚК- тің 69, 79
баптары).
ҚК-ң 48 б. 3 бөл. мағынасы бойынша сот өмір бойына бас ... ... бір ... бас ... айыруды жеткіліксіз, ал өлім
жазасын шектен тыс жаза деп тапқан жағдайларда тағайындайды. Сонымен, өмір
бойы бас ... ... ... ... ... соттардың
қолданылатын өлім жазасының санын анағұрлым азайта түсуде.
Ізгілік қағидаларына сәйкес, өмір бойы бас ... ... ... он ... ... ... ... жасағандарға және үкім
шығарылуы сәтіне алпыс бес жасқа толған еркектерге ... (ҚК-ң ... 4 ... бойы бас ... айыру сотталған адамның босатылуы іс
жүзінде мүмкін еместігімен байланысты ҚК-ң 70 б., 5 бөл. ... ... ... бұрын шартты түрде босатылу ... ... сай ... қарай орын алуы мүмкін - кемінде жиырма бес жыл бас
бостандығынан айыруды іс жүзінде өтесе және сот бұл ... өтеп ... ... одан әрі ... қажет етпейді деп таныса.
«Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінің ... енуі ... ... 16 ... Қазақстан Республикасының Заңының 4-бабына сәйкес
өмір бойы бас бостандығынан айыру осы ... ... үшін ... ... ... қарай Қазақстан Республикасының Қылмыстық–атқару
кодексі күшіне енгеннен кейін, бірақ 2003 – ... ... ... Бас ... ... тағайындау тәртібі мен жағдайы
Бас бостандығынан айыру дегеніміз ... ... сот ... ... ... ... оны ... белгіленген түзеу
мекемелеріне орналастыруды жүзеге асыру болып табылады.
Бас бостандығынан айыру жазасын сот істелген қылмыстың ... ... орын ... ... қылмыстың мәнін, кінәлінің жеке басын
ескере отырып қылмыс істеген адамның бостандықта жүріп түзелуі ... ... ... ... ... ... ... ететін ерекше шараларды
қолдану қажет деп тапса ғана ... ... ... Соты Пленумының 24 маусым 1993 жылғы
«Жаза тағайындағанда ... ... ... ... ... ... соттардың назары ауыр қылмыс, әсіресе қылмысты ... ... ... сотталған, бірақ түзелгісі келмейтін адамдарға заңда
көрсетілген жазалардың ... ... ... ... ... қатар ауыр емес қылмыс жасаған, қоғамнан оқшаулаусыз-ақ ... ... ... жаза тағайындағанда бас ... ... ... ... жаза ... ... жөн деген
ұсыныс айтылған.
Бас бостандығынан айыру жазасы тек ... жаза ... 6 ... ... ал ... ... 49–бабының 1–бөлігінде аталған ерекше ауыр
қылмыстар үшін 20 жылға дейінгі ... не өмір ... ... ... ... үшін бас бостандығынан айыру 10 жылдан аспауға
тиіс. Түзеу жұмыстарын және бас бостандығынан ... бас ... ... жағдайда ол алты айға жетпейтін мерзімге ... ... ... ... жаза ... ... ... айыру мерзімдерін ішінара немесе толық қосқан жағдайда бас
бостандығынан айырудың ең ... ... ... кодекстің 49–бабының 3-
бөлігінде, 69–бабының бесінші бөлігінде және 75 – бабының ... ... ...... бес жылдан, ал үкімдердің жиынтығы
бойынша отыз жылдан артық болмауға ... ... заң өмір ... бас ... ... өмірге
қастандық жасалатын аса ауыр қылмыс жасағаны үшін берілетін өлім ... ... ғана ... және сот өлім ... қолданбауға болады
деп ұйғарған жағдайларда тағайындалуы мүмкін. Осыған байланысты өмір бойына
бас бостандығына ... ... жеке түрі ... өлім ... ... ... яғни өлім ... орнына ғана тағайындалатыны аян. Өмір бойына
бас бостандығынан айыру жазасының шарттары: адамның аса ауыр ... ... бұл ... бір немесе бірнеше адамдардың өміріне қасақаналықпен қол
сұғылуы, бірақ сот ... ... ... ... және ... басының жағымды қасиеттерін ескере отырып өлім жазасын қолданбай-ақ,
оның орнына кінәліге өмір ... бас ... ... ... Өмір бойы бас ... ... ... сондай–ақ он
сегіз жасқа толмай қылмыс жасаған адамдарға және үкім шығарылу сәтіне алпыс
бес ... ... ... ... Бас бостандығынан айыру жазасын өтеу орны
Бас бостандығынан айыруды тағайындай ... сот ... ... бас ... айырудың түрінен басқа, бас
бостандығынан айыру өтелетін орынды – түзеу мекемесін, оның ... ... өтеу ... есептеудің басталу кезін және режимді
атап көрсетеді. Түзеу колониялары, тәрбиелеу колониялары, ... - ... ... ... ... 69 б. 1 ... Әр алуан түрдегі түзеу
орындарының болуы ... ... ... ... ... ... айыруға, бірінші рет сотталған және кішігірім ауырлықтағы
қылмыс ... ... ... ... ... ... ықпалын болдырмау мақсатымен сотталған адамдарды соттылығының
санына, жасалған қылмыстардың ауырлығына, жеке ... ... ... ... туындаған.
Сотталған тұлғалардың қоғамдық қауіптілігінің әртүрлі деңгейі әртүрлі,
сонымен қатар оларға ықпал жасаудың жазаны орындаушы мекемелердің ... ... ғана ... болатын әртүрлі тәсілдерін қолдану
қажеттілігін тудырады.
Түзеу колониялары ... ... бас ... ... ... өтеу үшін ... Олар колония-қоныс, жалпы, қатаң
және ерекше режимдегі колониялар ... ... ... 69 б. 2 ... бұл ... өтеу ... тәртібін қылмыстық–атқару заңдары
белгілейді.
Қылмыстық заң тең бас бостандығынан айырудың мерзімін және ... ... ... ... ... анықтайды. ҚК–ң 48 ... бөл. ... ... ... өтеу ... ... қылмыс жасағаны үшін жеті жылдан аспайтын ... ... ... сотталғандарға колония–қоныстарға;
б) қасақана кішігірім немесе ауырлығы орташа және ауыр қылмыс жасағаны
үшін бас ... ... ... рет ... ... жасалған қылмыстары үшін жеті жылдан астам мерзімге ... ... ... және ... ... түзеу
жұмыстарына тарту немесе бас бостандығынан шектеу алты ай мерзімге ... ... ... адамдарға – жалпы режимдегі түзеу
колонияларына;
в) аса ауыр қылмыстар жасағаны үшін бас ... ... ... ... сол ... егер сотталған адам бұрын бас бостандығынан
айыру жазасы ... ... ... қайталану кезінде – қатаң режимдегі
түзеу колонияларына;
г) қылмыстардың аса қауіпті қайталануы кезінде, сондай-ақ өмір ... ... ... ...... ... ... тағайындалады.
Бас бостандығынан айыруға сотталған әйелдерге бас ... ... ... аса қауіпті қайталануы кезінде – қатаң режимдегі түзеу
колонияларына;
б) абайсызда қылмыс жасағаны үшін жеті ... ... ... бас ... ... сотталғандарға – колония-қоныстарға;
в) бас бостандығынан айыруға соттталған басқаларына – жалпы ... ... ... тағы бір түрі - ... болып табылады. Мұнда оқшаулау
деңгейінің анағұрлым жоғары болуы мен жеңілдіктердің ауырырақ түрлері,
күшейтілген ... пен ... ... ... неғұрлым қатал жағдайлары
орын алады. Жаза мерзімінің, бес жылдам ... бір ... ... ... түрмеде өтеу – аса ауыр қылмыстар жасағаны үшін бас
бостандығынан айыруға бес ... ... ... ... ... сот арқылы тағайындалған бас бостандығынан айырудың мерзіміне
қарамастан қылмыстардың аса қауіпті ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Түрмелерге екі түрлі режим орнатылады жалпы және қатаң. Бірақ, соттың
үкімінде, түрме режимінің түрі көрсетіледі. Бұл мәселені ... ... ... ... ... ... бостандығынан айыруға сотталған адамның жеке ... ... ... түзеу мекемесінің түрі өзгертілуі мүмкін. Үкіммен
тағайындалған түзеу мекемесінің нысанын өзгертуді ... ... ... ... сот жүргізеді (ҚК-ң 48 бабының жетінші
бөлігі).
Кәмелетке ... бас ... ... ... ... ... ересектерге тағайындалатын бас
бостандығынан айырудың ... – 18 ... ... ... жасаған
тұлғаларға тағайындалатын бас бостандығынан айыру мерзімінің өзгешелігі,
оның он жылдан, ал ауырлататын мән–жайлары бір кісі ... үшін – 12 ... тиіс ... ҚК-ң 79 бабында бас бостандығынан айырудың ең
төменгі мерзімі көрсетілмеген. ҚК-ң 48–ң 3 бөл. оның ең ... ... алты ай ... ескере отырып, заң бұл мерзімді кәмелетке
толмағандарға да қатысты ... деп ... ... оның заңмен
белгіленген тәртіппен түзеу ... ... ... бас ... бас ... айырумен ауыстырған жағдайда алтын айдан кем
болуы мүмкін екенін ескеру керек.
Заңға сәйкес оң төрттен он алты ... ... ... ... алғашқы рет жасаған тұлғаларды бас ... ... ... ... өткендей, он сегіз жасқа дейін қылмыс
жасаған тұлғаларға өмір бойы бас бостандығынан ... ... ... бас ... ... ... ... режимдегі тәрбиелеу колониясында өтейді[6]. ... ... ... ... бас ... ... бірінші рет
сотталған еркек жынысты ... ... ... әйел ... ... ... ... өтейді[7].
Күшейтілген режимдегі колонияларда бұрын бас бостандығынан айыру
түрінде жаза ... ... ... ... толмағандар жазаларын өтейді.
ҚР ҚК-ң 79 б. 9 бөл. ... ... ... ... ... кінәлі адамның жеке басына және басқа да мән–жайларға қарай ... ... ... көрсете отырып, еркек жынысты кәмелетке толмай
сотталған адамның бас ... ... ... ол ... ... ... ... жазаны өтеген болса да, жалпы ... ... ... ... тағайындауы мүмкін. Он сегіз
жасқа толмаған тұлғаларға бас ... ... ... ... ... толмаған тұлғаны 18 жасқа толған кезінде тәрбиелеу
колониясынан ересектерге арналған колонияға ауыстыру ... ... ... ... ... келе ҚР ҚК 48 бабында
көрсетілгендей бас бостандығынан айыру жаза ... ... ... жатады. Негізінен бұл жазаның ерекшелігі басқа жазаға қарағанда өте
ауырырақ жаза ... ... ... тұлға қоғамға қауіпті әрекетті жасаған кезде ол
тұлғаға жазаның мақсаты, ол сотталушыны ... ... ... Ол адамның
түзелуіне, қайтадан адам қалпына ... өте көп ... ... ... осы бас бостандығынан айыру. Бас бостандығынан айырған кезде тұлғаны 3
режимде ... ... ... ... ... ... Осы ... әрбір бас
бостандығынан айырылған тұлға қонысталады. Бұл режимдерге сәйкес күрделірек
болады. Мысалы: ... ... – ол ... ... рет ... ... ... 7 жылға дейінгі мерзімде бұл режимде ұсталуы тиіс. ... бас ... ... ... ол ... ... әсер етуі мүмкін.
Себебі осы аталған орында өзінің ... әр ... өмір сүру ... ... ... ... мүмкін.
Қолданылған әдебиеттер
1.) ҚР–ң Конституциясы 30 – там. 1995ж.
2.) ҚР–ң Қылмыстық кодексі А. 2001 ж.
3.) ҚР–ң Қылмыстық кодексіне түсініктеме.
4.) ҚР–ң ... ... ( ... ... бөлім А. Жеті жарғы. 2001ж.
Негізгі бөлім
1. Пионтковский А.А. Курс советского уголовного права. Т.2. ... 1970 ... К. ... Ф. ... Шығ. 13т. 498 ... ... ... және құқық негіздері (оқулық) Алматы «Жеті жарғы» 2001
жылы.
4. Постановление Пленума Верховного Суда РК «О соблюдении судами законности
при ... ... от 24.06. ... ... Ф.Х. ... и ... ... в исправительно-трудовых
учреждениях РСФСР (1917 – 1920) Автореферат – М., 1993 с ... ... б. ... виды ... ... // ... 1987 г. №9
7. Ағыбаев А. Система и виды наказание // Фемида 1978. ... ... ... за ... // Мысль, 1995.№5
13.) Жоробеков С., Проблемы социальной адаптации осужденных, отбывших
длительные сроки лишения свободы, Автореферат – ... ... ... ... А., ... С., ... ... в виде лишения
свободы. Советская юстиция, 1988г. №13.
-----------------------
[1] ҚР ... ... ... ... ... 50 ... ҚК-ң 48 б. 1 бөл.
[3] ҚР Қылмыстық Кодексі. Алматы «Жеті Жарғы», 81 бет.
[4] ҚР Қылмыстық Кодексі. Алматы «Жеті Жарғы», ҚК-ң 49 б. 3–ші бөл., ... б. 5–ші бөл., 75 б. 4–ші ... ҚК-ң 79 б. 7 ... ҚК-ң 48 б. 2 ... ҚК-ң 79 б. 8 бөл. а) тар.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бас бостандығынан айырудың қылмыстық құқықтық мәселелері57 бет
Бас бостандығынан заңсыз айыру және адамды саудаға салу79 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Қылмыс және жауапкершілік5 бет
Қылмыстық іс жүргізу қағидалары79 бет
Қылмыстық заң5 бет
Қылмыстық процестегі айғақтар және жедел іздестіру әрекеттері60 бет
Қылмыстық процестегі жедел-іздестіру әрекеттері62 бет
Ұзақ мерзімдерге бас бостандығынан айырудың құқықтық және әлеуметтік салдары56 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь