Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы

Жоспар

1. Оқу ситуацияларының ерекшеліктері

2. Оқу әрекеттерінің ерекшеліктері

3. Бақылау және бағалау әрекеттерінің ерекшеліктері

4. Оқу іс . әрекетінің қалыптасуы
Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы.

Оқу ситуацияларының ерекшеліктері. Оқу ситуациялары бір-қатар ерекшеліктермен сипатталады. Біріншіден, мұнда оқушылар ұғымдардың қасиеттерін бөліп алудың немесе нақтылы практикалық міндеттердің кейбір кластарын шешудің жалпы тәсілдерін игереді. (Ұғымдардың қасиеттерін бөліп алу нақтылы міндеттерді шешу жайлы ғана сөз болады.) Екіншіден, осы тәсілдердің бейнелерін қайта жасау оқу жұмысының негізгі мақсаты ретінде көрінеді. Нақтылы - практикалық міндеттердің тікелей өмірлік мазмұны болады және олардың шешімі соншалықты өмірлік мәнді нәтижелерге жеткізеді. Мұндай міндеттерге оқып жаздыратын жазу (жазу орфографиялық жағынан дұрыс болуын талап етеді), математикалық текстік есептерге жауап іздеу (өндірістің қандай да бір ситуацияларына сай келетін қажетті есептеулер), қағаздан ұсақ-түйек жасау (елка ойыншықтары үшін қорапша керек) т. б. жатады. Осы сияқты әр алуан міндеттерді қайсыбір саланың (грамматикалық, математикалық, практикалық) әрбір жекелеген міндетін орындаудың ұзақ тәжірибесін жинақтау жолымен шешіп үйренуге болады. Оның үстіне біртіндеп мұндай міндеттер жағдайында бағдар алу тәсілдері туралы түсінік жинақтала бастайды. Алайда ішкі оқу ситуацияларында нақтылы-практикалық міндеттерді шеше білу басқаша игеріледі. Мұғалім алдымен бастауыш класс оқушысын сол кластағы барлық нақтылы-практикалық міндеттерді шешудің ортақ тәсілін іздеу қажет болатын жағдаймен бетпе-бет қояды. Одан кейін мұғалімнің басшылығымен балалар бұл әдісті тауып, қалыптастырады. Оның жекелеген операцияларын қайта жасау және осы әдісті қолдану жөніндегі шарттар жүйесін игеру — оқушылар жұмысының келесі кезеңі. Соңынан тиісті нақтылы-практикалық міндеттерге кездесе отырып, оларды шешудің игерілген жалпы әдісін бірден қолданып, оқу ситуациясы жағдайында алдын ала қалыптасқан іскерлікті байқайды.
Шынында, оқып жаздыратын жазудан бұрын жұмыс жүргізіледі оның барысында балалар сөздердің құрамын және олардағы әріптердің үйлесу заңдылықтарын оқып үйренеді, дұрыс жазудың жалпы талаптарын қалыптастырды. Математикадан текстік есептерді шығарудан бұрын шамалардың жалпы қасиеттері мен байланыстарын, оларды тексте көрсету жолдарын және оларды математикалық амалдармен бейнелеу тәсілдерін өтеді.
Осы жағдайлардың бәрінде балалар оқу ситуациялары жүйесінде жұмыс істейді, олардың негізінде балалар, бір жағынан, берілген материалды үйрену мотивін (сөздердің кұрамын немесе шамалардың байланысын не үшін оқып үйрену керек), екінші жағынан, сол кластағы нақтылы міндеттерді шешудің ортақ тәсілдерінің үлгісін алады. Ортақ тәсілдердің осы арнайы бөлінген үлгілерін қайта жасау меңгерудін басқа түрлерінен оқу жұмысын өзгеше сипаттайды. Мұндай жұмыс нақтылы-практикалық міндеттерді шешуден және ұғымдарды практикалық қолданудан бұрын жүреді. Егер балалар міндеттерді шешу процесінің өзінде осы тәсілдерді игерсе, онда мұндай
        
        Тақырыбы: Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы
Жоспар
1. Оқу ситуацияларының ерекшеліктері
2. Оқу әрекеттерінің ерекшеліктері
3. Бақылау және бағалау ... ... Оқу іс - ... ... класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы.
Оқу ... ... Оқу ... бір-қатар
ерекшеліктермен сипатталады. Біріншіден, мұнда ... ... ... ... ... ... практикалық міндеттердің кейбір
кластарын шешудің жалпы тәсілдерін ... ... ... ... ... ... шешу ... ғана сөз болады.) Екіншіден, ... ... ... ... оқу жұмысының негізгі мақсаты ретінде
көрінеді. Нақтылы - практикалық міндеттердің тікелей өмірлік мазмұны ... ... ... ... өмірлік мәнді нәтижелерге жеткізеді. Мұндай
міндеттерге оқып ... жазу ... ... ... ... ... ... математикалық текстік есептерге жауап іздеу (өндірістің
қандай да бір ... сай ... ... ... ... ... ... (елка ойыншықтары үшін қорапша керек) т. б. жатады. Осы ... ... ... қайсыбір саланың (грамматикалық, математикалық,
практикалық) әрбір жекелеген міндетін орындаудың ұзақ ... ... ... ... болады. Оның үстіне біртіндеп мұндай міндеттер
жағдайында бағдар алу тәсілдері туралы түсінік ... ... ... оқу ... ... міндеттерді шеше білу басқаша
игеріледі. Мұғалім алдымен бастауыш ... ... сол ... ... ... ... ортақ тәсілін іздеу қажет болатын
жағдаймен бетпе-бет қояды. Одан кейін мұғалімнің басшылығымен балалар бұл
әдісті ... ... Оның ... ... қайта жасау және
осы әдісті қолдану жөніндегі шарттар жүйесін игеру — оқушылар жұмысының
келесі ... ... ... ... міндеттерге кездесе
отырып, оларды ... ... ... ... бірден қолданып, оқу
ситуациясы жағдайында алдын ала қалыптасқан ... ... оқып ... ... ... ... ... оның барысында
балалар сөздердің құрамын және олардағы әріптердің үйлесу заңдылықтарын
оқып үйренеді, дұрыс жазудың жалпы талаптарын ... ... ... ... ... шамалардың жалпы ... ... ... ... ... жолдарын және оларды математикалық
амалдармен бейнелеу тәсілдерін ... ... ... балалар оқу ситуациялары жүйесінде жұмыс
істейді, ... ... ... бір ... ... ... үйрену
мотивін (сөздердің кұрамын немесе шамалардың байланысын не үшін оқып ... ... ... сол ... нақтылы міндеттерді шешудің ортақ
тәсілдерінің үлгісін алады. Ортақ тәсілдердің осы арнайы бөлінген ... ... ... ... түрлерінен оқу жұмысын өзгеше сипаттайды.
Мұндай жұмыс нақтылы-практикалық міндеттерді ... және ... ... ... ... Егер ... ... шешу
процесінің өзінде осы тәсілдерді игерсе, онда мұндай игеру тек оқу іс-
әрекетінің формаларына ғана ие ... ... ... да ... ... ситуацияларының мазмұны мен формасы педагогікалық психологияның
дидактикалық және жеке методиканың ... ... ... отыр ... ... ... сол кластың нақтылы-практикалы
міндеттерін шешудің тек жалпы тәсілін үлгі ... табу және беру өте ... ... ... тәжірибесінде балаларды кейде оқу ситуацияларымен
таныстырмапды. Оқушылар іс-әрекеттің жалпы тәсілдерін жекелеген ... ... ... ... ... түрде аңғарады. Бұл жағдай да
көптеген және жайлап жойылатын қателіктер ... ... ... ... ... қорытындылай бастап және жете ... ... ... ... ... ... ... жеке-дара
өзіндік түрлері болады. Егер іскерлік оқу ситуациясы үстінде қалыптасатын
болса, онда оқушылар және ... оны ... ала ... ... ... шешудің жалпы тәсілін үлгі түрінде шешуге арнайы қалыптастырған
кезде бұл ... орын ... ... ... ... ... ... программаның көпшілік тақырыптары ... ... ... ұғымдардың қасиеттеріп бөліп алудың немесе
белгілі бір ... ... ... ... тәсілдерін игеруге бірден
бағдарлайтын оқу ситуациялары негізінде ұйымдастыру.
Оқу әрекеттерінің ерекшеліктері. Оқу ... ... ... ... ... ... ... арасынан оқу әрекеттері
ерекше орын ... ... ... міндеттерді шешудің жалпы
әдістерінің ... және ... ... ... ... ... тәсілді
қайта жаңғыртып, игереді. Бұл әрекеттер пәндік те ақы шеңберінде ... ... бір ... сияқты. Кейбір оқу іс-әрекеттеріне кез
келген оқу ... ішкі ... ... оқу ... ... іс үшіншілеріне жекелеген кейбір үлгілерді қайта жаңғырту
Мысалы, берілген үлгілерді бейнелеуге мүмкіндік ... ... ... кез ... ... оқып ... ... Оқып үйрену
объектісіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... сөздік-сипаттамалық және
т. б. болуы мүмкін. Материалды мағыналық жағынан қанта топтау, оның тірік
пункттерін ... оның ... ... және ... ... — бұл
суреттеу сипатындағы материалдарды игеруге неғұрлым ұқсас оқу ... оқу ... ... оқу ... ... ... игеруге
сай келеді.
Арнайы зерттеулерде белгіленгеніндей, сөздердің құрылымы морфемалардың
маңызы туралы грамматикалық ұғымдарды толық игеру үшін ... ... ... оқу жаттығуларын орындаулары тиіс: 1) бастапқы сөзді
өзгерту және оның әр ... ... ... туыс ... ... 2)
бастапқы сөздің мағынасын салыстыру және ... ... ... 3)
бастапқы сездің формаларын салыстыру және морфемаларын бөліп көрсету, ... ... ... функционалды мағынасын белгілеу және т. б.
Грамматиканы
оқудың алғашқы ... ... және ... ... ... бұлар балаларға сездің мағынасы мен ... ... ... ... ... Осы оқу ... меңгермей балалар
оны саналы түрде анықтай алмайды, ал одан кейін аталған ... және ... кең ... алмайды. Мектеп тәжірибесінде әр ... ... ... ... ... ... жиі ... белгілі. Нәтижесінде олардың ... ... ... ... ... ... ... Бұл ана тілін үйренуді қиындататын басты себептердің бірі (Д. Н.
Богоявленскийдің, С. Ф. ... және ... ... ... ... бала бірқатар оқу әрекеттерін, ал олардың ішінен
мыналарды: 1) ... ... ... ... етіп ... бір ... реттік қатынасын анықтау), 2) ауызша ... ... ... шығу),
3) ақыл-ой әрекетін (алынған ... ... ... ... орындауы керек.
Сабақ беру процесінде мұғалім жалпы да, жеке де оқу ... ... анық ... ... ... ... балалар белгілі бір
ұғымды немесе есептерді шешу жолдарын, оқу ... ... бір ... ... ... ... ... талап етілетін оқу
әрекеттерінің жүйесін арнайы және табанды түрде ... ... ... ... оқу ісінің шеңберінен тыс өтеді, ал бұл немқұрайды,
ұғымдардың таза ... ... ... ... шешу ... ... жүреді деген сөз. Бастауыш ... ... ... көрнекі ұғымға және тексті тура, сөзбе-сөз есте ұстауға сүйеніп
игеруге тырысатын жағдайларын жиі байқауға болады. ... бұл ... ... ... ... гөрі оңай да тезірек болады (мысалы
материалдарды мағынасына карай ... ... ... ... бөліп
көрсету). Бірақ мұғалім оқу ісінің ез шегінен шығып ... ... ... және ... оқу ... ... ... шын мәнінде игеруге бастайтын іс-әрекеттерді ... ... ... бұл ... ... ... жақсы
игерілген оқу әрекеттері негізінде ғана оқушылар алдағы уақытта әр ... ... ... ... ... дәл және толық жаңғырта
алады.
Бақылау әрекетінің ерекшеліктері. Оқу ... ... ... ... тағы да бір типі ... ... ... талап етеді.
Бала өзінің оқу әрекеттерін және олардың нәтижелерін ... ... бұл ... ... ... оқу ... деңгейімен
және толықтығымен байланыстыруы қажет. Бақылаудың арқасында ... ... ... үлгі мен ... оқу іс-әрекеттерінің кемшіліктері арасындағы
байланысты сапалы түрде орнатады. Бұл ... жою ... ... ... ... енгізу, оларды менлінше ұқыпты орындау т. б.
жолдармен) игеру ... ... және ... талап етілетін
нормаларға дейін жеткізуге мүмкіндік ... ... ... ... роль мұғалімге жүктеледі. Балалар біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... таба және оқу әрекеттерін өзгерте отырып, ... жоя ... ... ... ... оқушылардың өзін-өзі бақылауы қалыптасады.
Бақылау түрлері сан алуаи. Оның екі ... ... ... 1) ... ... іс-әрекеттердің дайын нәтижелерін талдау негізінде
жасалатын бақылау, 2) ойлау бойынша ... ... ... ... болатын бақылау. Бақылаудың қажеттігін және оның іске
асу тәсілдерін алғаш мұғалім көрсетеді. ... ... ... ... да бір ... ... делік. Мұғалім оны элементтерге бөлшектеп,
балаға олардың кейбіреулерінің үлгіден алшақтап кеткенін ... ... ... дөңгеленбеген»), алшақтықты оқу ... ... ... ... сен ... бос жер ... бұрылыс нүктесін тастап кеттің»). Осыған ұқсас жұмыс басқа сабақтарда
да әрдайым ... ... ... мұғалім балаларды нәтижелерді
элементтерге бөлшектеу схемасын меңгертуге және осы нәтижелерді үлгілермен
де, әрекеттің шын мәнінде орындалу ерекшеліктерімен де ... ... ... ... ... өзгертуге жағдай жасауы ерекше
маңызды: балалардың ақыл-ой шеңберінде ғана ... ... ... ... айқын ұғынатындай іскерліктерін қалыптастыру керек
(мысалы, талдаудың «ойша» ғана ... ... ... ... ... ... ұғым). Бұл үшін ерекше оқу жұмысын жүргізу дұрыс,
оның процесінде қандай да бір әрекеттің заттармен, ... ... ... ... ауызша дауыстап айтылған кездегі орындалуы оның
тыныш айтылу (сыбырмен) ... ... ал одан ... ... айту
түрінде (алғанында толық, ал бұдан кейін неғұрлым қысқартылып) алмасып
отырады. Балалардың әрекеттерді ойша орындау ... ... ... да
көзделген оку әрекеттері негізінде ғана жүргізілуіне алғы шарт жасайды. ... ... ... ... ... ... ... қалай
байланысты екенін кереді және дұрыс байланыстарды таңдап ... ... шын ... ... қателіктері ең аз мөлшерде болады
(оқушы: «Жеті рет өлшеп, бір рет ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері. Бақылау оқу қызметінің тағыда бір
бөлігімен — бағалаумен тығыз байланысты. Ол игеру ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Алғашқы кезде
бақылауды өзі жүргізетін болғандықтан ... ... ... алайда
балалардың өзін-өзі бақылауының қалыптасуына қарай бағалау функциясы ... ... ... ... ... бір ... шешудің жалпы
әдістерін білетіндігін, яки білмейтіндігін мейлінше тура немесе онша дәл
емес ... ... Оку ісін ... ... сипатына
байланысты. Егер бағалау дұрыс болса, сол оқу ситуациясы аяқталады да басқа
материалға көшуге болады және ... ... ... оқытушы сол оқу
ситуациясының бөлшекті де жеке варианттарын ... бұл ... ... есептерді шығару тәсілдерінің жекелеген ... ... ... ... ... жиі теңестіреді. Психологиялық
көзқарас тұрғысынан бұл дұрыс емес. Бағалау меңгеру немесе ... ғана ... ... ... ... ... көрсетеді, оқушыны
кемшіліктерді жоюға тура бағыттайды және оны ... ... ... итермелейді. Бағалаудың екі-ақ мәні болады: жақсы, жаман. ... оқу ... ... ... ... ... бірнеше рангілік
мәні болады (1-ден 5-ке дейін) ... ... ... сипаты болады. Оны
оқу ситуацияда аралық жұмыстарға да, барлық жұмыстың аяқталуына да қояды.
Бағадан ... ... оның ... тәртібі және көптеген басқа жайларда
(кездейсоқ дұрыс жауап алу фактісіне дейін)' көрініс табады. ... ... ... ... тұтас жұмысының нәтижелерін көрсетуге
мүмкіндік ... Оқу ... ... бағалаудың мәні мейлінше тар. Ол
мазмұнды да ... ... ... ... бар, ал мыналар әлі жоқ), бірақ
сан жағынан салыстыруға қолайлы болатын рангілі сипаттама бермейді. Бағалау
мен бағаның шын ... және ... ... әлі де одан ... ... ... Дегенмен қазірдің өзінде бастауыш класс оқушыларының
оқу іс-әрекетінің психологиясы ... оқу ... ... де,
ұқыптылықты да қалыптастыруда оқытушыға бағаның ... ... ... ... ... ... оқыту табысты жургізілуде.
Дұрыс бағалау бақылау деңгейімен тығыз байланысты. I—II класс оқушылары
мұғалімнің, ата-аналардың ... ... ... соңында келтірілген
жауаптарға («шықты-шықпады») сүйене отырып, өз нәтижелерін басқалардан гөрі
жиі қуаттайды. Егер нәтиже қате болса, онда ... ... ... ... ... ... нұсқауын күтеді. Үшінші класс оқушыларының
көпшілігі бұған басқаша келеді: олар ... ... ... қажетті
амалдарды ойша немесе шын ... ... және ... ... қарай өзінің қателерінің мүмкін болатын себептерін таразылайды:
«Мына жерде мен мына амалды ... ...... ... ... ... ... нәтижелерін өзі жасаған әрекеттердің
ерекшеліктерімен өздігінен салыстыра білуі оның оқу ... ... ... ... ... қалыптасқандығының куәсы.
Аталып өткендей, оқу әрекеттері құрамы жағынан әр ... ... ... ... ... ... бөліп алып, бейнелейтін
әрекеттердің зор маңызы бар (моделдеу әрекеті). ... ... қай ... болсын таныстырудағы алғашқы қадамнан бастап
мұғалім ерекше қамқорлық ... ... ... II—III ... қарқынды қалыптасады, ол кезде балалармен әңгіменің текстін қысқаша
еске түсіруді, шығарма жоспарын жасауды, есептің шартын қысқаша ... ... ... ... етеді. Бұнымен бірге сабақтарда графикалық ... ... кең ... ... олар ... әр бөлімінің
байланысын шамалардың қатынасын көрсету үшін ... Егер ... ... ... ... сипаттаудың неғұрлым айқын құралдарын әздігінен
іздеп, табатын болса, онда ... оқу ... ... деңгейде
дамығанын көрсетеді.
Баланың оқу ситуациялары жүйесіндегі жұмысы I кластан басталады, бірақ
нақтылы-практикалық есептерді ... іске ... оқу ... ... дербес қою іскерлігі едәуір кейіндеу пайда болады. Бастапқы оқудың
тұрақталған әдістері жағдайында бұл ... ... ... ... ... оқушыда бірдей емес. Ол былай байқалады: егер оқушы ... ... ... ... онда ол, ... ... ... бірін жеке-жеке байқап көру және қате жіберу ... ... ... ... тәсілін табуға тырысады; екіншіден, бала бұл әдісті бір - екі
есеп ті ғана ... ... ... блар енді бала үшін ... ... ... теориялық тұрғыдан қарастыратын объектіге
айналады. Оқушылардың оқу қызметі дамуының ең жоғарғы дәрежесі ... ... ... ... ... ... шын мәніндегі танымдық ынталарының бар-жоғы ... ... бала жай ғана ... да бір ... және жеке ... ... сол типтегі есептердің барлық нәтижелерін алудың жалпы тәсілін
табуға тырысса, онда бұл оның оқып ... ... ... ... ... ... ... ынтасын білдіреді. Мұндай талпыныстың негізінде
оқуға деген ынта мен қабілет жатады. Егер мұндай ұмтылыс бастауыш мектеп
шағында - ақ ... ... ... онда ... ... ындағаттылық та,
ниегтілік те, қуанышты да ... ... ... қайнар көздері бола
алмайды. Мұндай қайнар көз сол оқу ... ... ... ... ішкі ... ... ... ұмтылыс қана
бола алады. Мұндай ұмтылыстыи тууы мен нығаюы III—IV класс оқушыларының
талаптарының жалпы шеңберінде ... ... ... Олар енді ... емес ... үлес ... ... күйінде қалғанмен) сонымен бірге
саяхаттар туралы, ғалымдар, өнер қайраткерлері туралы әдебиеттерді ... аса ... ... ... ... ... жасауга т. б.
елеулі уақыт бөледі. Бұл жағдайда алған мәліметтер көлемі ... бір ... ... ... ... кең болады.
Сонымен, бастауыш мектеп шағының өн бойында балалардың ... ... бір ... ... ... олар ... ... пайдалы қызмет сияқты ұмтылады. Одан кейін оларды оқу
жұмысының жекелеген әдістері ... Ақыр ... ... оқу ... шын ... ... отырып, нақтылы - ... оқу - ... ... өздіктерінен айналдыра
байлнысты Оның қалыптасуын ... ...... ... ... ... ... бірінші кезекті тек сонымен бірге ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш класс оқушысының оқу іс-әрекетінің құрылысы7 бет
Танымдық қызығу ерекшеліктері7 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Іс-әрекет психологиясы26 бет
Іс-әрекет түрлерінің бала психикасына әсері8 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Білім беру процесінің субъектілері4 бет
Білім беру процесінің субъекттері14 бет
Бастауыш мектеп жасындағы балалардың оқу мотивациясының психологиялық сипаттамасы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь