Ет және ет өнімдерін сараптау

Кіріспе.
II. Әдебиетке шолу
ІII. Негізгі бөлім
3.1 Сараптау хаттамасы
3.2 Ет және ет өнімдерін сараптау
Еттің түрін анықтау
3.3 Соттық ветеринарлық сараптау кезінде қолданылатын негізгі әдістер
3.4 Азықтық улануларды сараптау.
3.5 Еттің ауру малдан алынғанын анықтау
IV. Қорытынды
Ветеринарлық санитариялық сараптау – ветеринарияның негізгі бір саласы болып саналады. Ол азық-түлік өнімдерімен жануартектес шикізаттарды санитарлық-гигиеналық әдіспен оқытып, ветеринарлық санитарлық баға беру арқылы анықтайды. Сонымен қатар жалпы жүйеде дайындалған ветеринарлық дәрігерлер оқу жүйесін қарастырып, ветеринарлық санитариялық сараптау курсын жануартектес өнімдерімен стандартты технологиясымен тікелей байланысты. Ветеринарлық дәрігер ветеринарлық ұйымдар өткізіп, азық- түлік өнімдері мен жануартектес шикізаттарға ( колхоздар, совхоздар, құс фабрикалары, кооперативті ұйымдар және тағы басқалар ), технологиялық өңдеулерге ( ет, сүт, құс комбинаты және басқада ұйымдарға), базарларда тасымалдау, сақтау кезінде ветеринарлық – гигиеналық және ветеринарлық - санитариялық зерттеулерді жүргізу қажет. Сонымен қатар ветеринарлық дәрігер жануарларды союға тапсырғанда, тасымалдау және союға дайындаған кезде жануартектес өнімдерден шығаруын, жаңа технологияға сай әдістермен зерттеу білумен қатар, ғылыми – біліми сантариялық баға беру керек.
Соттық-ветеринарлық медицина немесе соттық-ветеринарлық сараптау – адамдардың құқықтары мен жануарлар әлемін қорғау мақсатында ветеринарлық медицина, биология және жануарлар патологиясы саласында нақты құқықтық (заңдылық), арнайы ғылыми және ғылыми-қолданбалы білімді интегралдаушы кешенді (жинақты) ғылым. Оның мақсаты – ветеринарлық білімді қолдана отырып, құқықтық, тергеушілік және соттық заңды тәжірибесінде кездесетін әлеуметтік сұрақтарды шешу. Сонымен қатар, халықты адам мен жануарға ортақ аурулардан және де мал шаруашылығының өнімдерінің толық құндылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.
Ветеринарлық санитариялық сараптау – қалыпты және патологиялық анатомия, физиология, зоогигиена, биохимия, микробиология, токсикология, эпизоотология, паразитология және басқа да ветеринарлық пәндермен тығыз байланысты. Патологоанатомиялық, биохимиялық, токсикологиялық және басқа да зерттеулер қолдану арқылы ветеринарлық санитариялық сараптау аймағында жұмыс жасайтын мамандарға жануарларды сою кезінде патологиялық өзгерістерін анықтауға мүмкіндік береді, азық-түлік өнімдерімен жануартектес шикізаттарды ветеринарлық- санитариялық жағынан сапалы баға бере алады. Ет және ет өнімдерінің және тағам өнімдерінің сау және пайдалығын ветеринарлық санитарлық эксперт зерттеп қадағалайды.
1. Поляков А.А «Ветеринарная санитария». Уч.пособие,М.: «Колос»,
1979г.
2. Ветеринарная законодательство РК, Астана, 2005г.
3. Александров А.А Страхования-М Приор 1998 «Ветеринарная
законодательство»
4. Жаров А.В, Идрисов Г.З, Шишков В.П «Патологическая анатомия,
секционный курс и судебно-ветеринарная экспертиза» Программа-
М,МГАВМ, и Б им Скрябина 1996.
5. Жаров А.В, Шишков В.П, Жаков М.С, и др «Патологическая
анатомия сельскохозяйственных животных-М»; Колос,1999
6. Жаров А.В, Иванов И.В, Стрельников А.П «Вскрытие и
пантоморфологическая диагностика болезней животных-М »;
Колос,2000
7. Житенко П.В, Боровков М.Ф «Ветеринарно-санитарная экспертиза
продуктов животноводства-М»; Колос,1998
8. Налетов Н. А., Иванов И. В., Федоров П. Д., Черкашин В. Ф. –
Патологическая физиология и патологическая анатомия животных.
– М.: Агропромиздат, 1991. – С 302-303.
9. А.В. Жаров. "Судебно-ветеринарная медицина".- М.: Колос, 2001
10. Ж.Б. Ахметов. Патологиялық анатомия.- А.: Ана тілі, 1993.
11. Ө.Ығылманұлы.- Малдың жалпы патологиялық анатомиясы,-
Алматы, 1997
        
        Кіріспе.

Ветеринарлық санитариялық  сараптау  -  ветеринарияның  негізгі  бір    саласы  болып  саналады.  Ол  ...  ...  ...  ...  ...   ...  ...  ветеринарлық санитарлық   баға  беру  ...  ...  ...  ...  ...  ...   дайындалған   ветеринарлық   дәрігерлер  оқу  ...  ... ... ...  ...  ...  ...  өнімдерімен   стандартты  технологиясымен  тікелей  байланысты.  ...  ...  ...  ...  ...  ... түлік өнімдері мен  жануартектес шикізаттарға  ( колхоздар, совхоздар,  құс фабрикалары,  ... ... және тағы ... ), ... ... ( ет, сүт, құс ... және  басқада ұйымдарға),  базарларда  тасымалдау, сақтау кезінде   ветеринарлық  -  гигиеналық  және   ... - ... ... жүргізу қажет. Сонымен қатар ветеринарлық  дәрігер  жануарларды  союға  ... ... және ... ... ...  жануартектес өнімдерден шығаруын, жаңа технологияға сай әдістермен ... ... ... ...  -  біліми сантариялық баға беру ...  ... ... немесе соттық-ветеринарлық сараптау  -  адамдардың құқықтары мен жануарлар әлемін қорғау мақсатында ... ... ... және ... ... саласында нақты құқықтық (заңдылық), арнайы ғылыми және ғылыми-қолданбалы білімді интегралдаушы кешенді (жинақты) ғылым. Оның мақсаты  -  ветеринарлық ... ... ... құқықтық, тергеушілік және соттық заңды тәжірибесінде кездесетін әлеуметтік сұрақтарды шешу. Сонымен қатар, халықты адам мен жануарға ортақ аурулардан және де мал ... ... ... құндылығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады. 
Ветеринарлық санитариялық  сараптау  -  ...  және ... ... ... ... ... микробиология, токсикология, эпизоотология, паразитология және басқа да ветеринарлық пәндермен тығыз байланысты. ... ... ... және ... да зерттеулер қолдану арқылы  ветеринарлық санитариялық сараптау аймағында жұмыс жасайтын мамандарға жануарларды сою кезінде патологиялық өзгерістерін анықтауға мүмкіндік береді, ... ... ... ... ветеринарлық- санитариялық  жағынан сапалы баға бере алады. Ет және ет  ... және ... ... сау және ... ... ... ... зерттеп қадағалайды. 
Соттық-ветеринарлық жарып-союдың әрбір жағдайының ресми дәйектемесі болуы керек. Құжаттарда (жазбаша түрдегі) оның өткізілуіне келесі жайлар анықталуы тиіс: ... ... ... ... оның ... кімге жүктелген; сараптаудың нақты мақсаттары, сонымен қатар зерттеуге қатысты (жануар өлексесі, мүшелері, ... ... ... ... ... және объектілері көрсетілуі.  Сараптауды қайта өткізуге рұқсат берілмейді.
Курстың жұмыстың негізгі мақсаты:  ет және ет ...         ... ...   ... жұмыстарын жүргізу.   
Курстың жұмыстың негізгі міндеттері: ветеринарлық санитариялық сараптау ... ... ... ет және ет ... ... кезіндегі әдістерін жазу, ет және ет өнімдерінің ... ... ... ... және оған ... ветеринарлық санитариялық сараптама жүргізу. Соттық-ветеринарлық сараптаудың міндеттері жануарларды асыраумен және  ... ... ... ... алу ... және шикізат пен жануар тектес өнімдерді пайдалану кезінде құқық қорғау органдары, қылмыстық және төрелік сот, сақтандыру ... ... және жеке ... ... көмек көрсету болып табылады. 
Ветеринарлық сараптау қызметтік арамдық немесе жануарларды сақтау мен ... ... ... алу, аурудың таралуының себептерін анықтау, карантинге қою режимдерінің дұрыстығы, инфекциялық және жалпы жұқпалы емес ... ... ... ... ... ... мен ... және өсімдік тектес өнімдерді пайдалану, жабайы фауна мен флораны сақтау мен қайта қалпына келтіру кезінде пайда болған ... ашу ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.









                  










                       II.   ... ... В. ... ( 2001 ж) ... ... ...   дерегінде  өлексені соттық - ветеринарлық зерттеу патологиялық - анатомиялық жарып - союмен ортақ бола ... ... бір ... міндеттерімен және оны орындау әдістемесімен ерекшеленеді. Ол жануардың өлімге ұшырау себебін ғана ... ... ...  ... мен ... ... мақсатында іске асырылады. 
Жануар өлексесін соттық - ветеринарлық зерттеу сылтаулары әртүрлі болады, жиірек соттық - ветеринарлық сарапшыға мына ... ... ... тура ...  ... өлер ... ... өзгерістерін анықтау және өлімге ұшырау себебін анықтау;
*  Өлер алдындағы белгілі бір морфологиялық өзгерістері мен аурудың сипатын анықтау ;
*  ... ... ... белгілі бір жарақаттар мен зақымдарының табылуын анықтау.
*  Ауыл шаруашылық немесе үй жануарларының тез өліп кетуі, ... ... алу ... ... құқық органдарының араласуын қажет етеді. Сонымен қатар мұндай жағдайлар диагностикалық және ғылыми жарып-союларға жатады, және керісінше, соттық-ветеринарлық сараптаудың объектісі бола ... ... ... ... көп ... ... ол ... білікті болып келеді.  
Соттық-ветеринарлық жарып-сою қажеттілігі қай уақытта туындайды.  Бұл жағдай ... ... ... сот, ... ... ... милиция талап еткенде жүргізіледі, сонымен қатар әкімшілік орган немесе жануарларға жауапты (шаруашылық, жануар иелері) тұлғалардың талаптары ... ... ... ... ... ... сараптаулық зерттеу жүгізуден бастартуға құқығы жоқ.
Соттық-ветеринарлық сараптауды сонымен қатар мына жағдайларда жүргізеді: 
* Ауру ... мен ... ... ... ... ... яғни жануар арнайы тексеруден өткізілмесе;
* Ауру жануарға дұрыс емдеу шаралары (хирургиялық, терапевтік) ... ...  ... ... ... ... өлтірілуіне байланысты арнайы сұраныс немесе белгіленген органдардың сұрақты шешу бойынша.
Соттық-ветеринарлық сараптау практикасында инфекциялық аурулармен немесе уланумен, жасырын травматикалық зақымданумен, жануарларды ... ... ... бұзу, зоогигиеналық жағдайларды ұстамау, азықтандыру мен суару ережелерін бұзу, тағы басқа қасақана немесе кездейсоқ, ... ... ... ... әсер ... сыртқы факторлары немесе адамның жануарларға әсер ететін жағдайлары болуы мүмкін.
Атап көсететін жайт, көбіне жануарлардан табылатын инфекциялық және ... да ... соңы ... ... алып келеді. Алдымен күдіктенген немесе нақты инфекциялық ауру қойылғанда, жарып-союға мүдем болмайды немесе оған лайықты жағдайларсыз жүргізілмейді. Дегенмен, бұндай жағдайларда ... ... ... ... ... ... диагностикалық (бактериологиялық, вирусологиялық және т.б.) айғақтар болуы керек. Мұндай айғақтардың жоқ болуы кезінде сарапшы арнайы ... ... ... ... ... шаралар қолданады. Инфекциялық ауру табылған кезде жануарды жарып-сою заңмен тыйым салынады және ... ... ... соттық-ветеринарлық сарапшы өлген жануардан сібір жарасына күдіктенсе және оны ... ... ... болса, жануардың не себептен өлді деген сұрақты шешілді деп есептейді.
Соттық-ветеринарлық жарып-союдың әрбір жағдайының ресми дәйектемесі болуы керек. Құжаттарда (жазбаша түрдегі) оның ... ... ... анықталуы тиіс: сараптау қандай талаптармен тағайындалған; оның өткізілуі кімге жүктелген; сараптаудың нақты мақсаттары, сонымен қатар ... ... ... ... мүшелері, олардың бөліктері) нақты сұрақтар құрастырылған және объектілері көрсетілуі.  Сараптауды қайта өткізуге рұқсат берілмейді.
Сарапшы жеке ... ... ... ... ... қосымша лабораториялық зерттеулерді қолдана отырып, толық орындауға міндетті.
П.В. Житенко, М.Ф. Боровковтың ( 1998 ж)  ... ... ет және ет ... ... барысында жануарлар ауруларына қатысы жоқ. Олардың бүлінуіне әкелетін өзгерістер болуы мүмкін: тотығу, ... ... және ... ... Бұл ... бүлінулері кезінде оның нақты ветеринарлық санитарлық бағасын беру керек. Бүлінудің түрі мен деңгейіне қарамастан, ... ... ... және ... көрсеткіштеріне қарай ет санитарлық өңдеуден кейін шектеу арқылы шығарады (өзгерген жерлерін тазарту) және техникалық ... ... ... Г.З. ... ... (1996 ж) ... бойынша еттің қансыздану дәрежесін гемоглобин-пероксидаза сынағымен анықтағанда  Тексерілетін еттің кішкене бөлшегі фарфор келішесіне салынып, ... ... ... ... ... етті ... 2 ... (0.1 мл) 2%-тік сутектің асқын тотығы құйылады. ... ... ... ... ... оттегі бөлінеді.
Ет жақсы қансызданған болса, бір минуттан кейін кішкене көкшіл жолақтар пайда болады немесе өзгеріс байқалмайды. 3 ... соң ... ... етті бірнеше рет ерітіндіде былғап алады. Еттің қансыздану ... ... ... әр ... ... ... ... қанағаттанарлық- жасыл немесе ақшыл жасыл; нашар- қара-көк. Өте нашар қансызданған етте ... ... ... ... ... ... ... асқынтотығының ерітіндісін құйғаннан кейін 5 минуттан соң анықталады.
Еттің қансыздану дәрежесін  ... бұл ... ... үшін ... құрамдағы реактив дайындалады. 0.1 мл Леффлер көгі, 40 мл дистильденген су және 0.05 мл ... ... ... ... ... 1 мл 10 мл суға ... Пробиркадағы 3 гр майдаланған ет салынып, үстіне 5 мл реактив қосылады. Бірнеше рет пробирканы шайқап, 5 минутқа тұндырылады. Ет ... ... ... ... реактив көк күйінде қалады,ал нашар болса ерітінді қоңыр-жасыл, ал қте нашар брлса күрең-қоңыр түске боялады. ... ... ... ... әр жерінен жалпы салмағы 25 гр үлгі алынып ... ... ... ... ... ... ... 5мл 0.2 н тұз қышқылы қоса отырып, мылжа қоңыр-қызыл ... ... ... ... дәке ... ... ... алынады. 0.5 мл сүзінді Сали гемогобинометрдің пробиркасына құйылып ... ... 0.2 н тұз ... ... ... ... ... бояудың түсімен теңелгенше қосылады. Пробиркадағы ерітіндінің көлемі гемоглобиннің 0.5 мл сүзіндідегі пайыздық мөлшерін көрсетеді. 
Қансыздану дәрежесі төмендегенше анықталады; өте ... 30-40 ... ... 41-50, ... 51-65, ... 66-85, өте нашар 86-дан көп. Жас малдың етінде гемоглобин мөлшері 3-10 ... ... ... ... 8-12 ... өлексе етінде 100-ден жоғары.   Қансыздану дәрежесін ет ... ... ... ... Еттің қансыздану дәрежесін анықтау үшін ет кесіндісі алынып, ло ... ... ... ... (ет ... ... және тексеру трихинеллескоптау әдісімен жүргізіледі) да, трихинеллескоптың немесе микроскоптың көмегімен тексеріледі. Ет жақсы немесе қанағаттанарлық дәрежесінде қансызданған ... қан ... ал ... ... ... қан дақтары және қанға толы капилярлар көрінеді.











                                       
                        ІII. ... ...                                       
                    3.1 ... ...       
     Ірі қара малы 07.09.14 ж  ... шалдыққан. Ветеринарлық емханаға 08.09.14 ж түсті.  Соттық жарып-сою ... ... ... Орал ... ... ... студент Ж.Ж. Халеловамен жасалынды.   Оған бақылаушы ретінде бактериологиялық диагностика бөлімнің меңгерушісі  Б.Ж. ... , ... Д.С. ... ...   БҚО, ... ауданы,  жеке шаруашылық қожайыны Байболатов Тимур Бөлекбайұлы

Анамнез

Ірі қара малы қозғалып,жүргенде артқы аяқтарын алшақ ұстайды. ... ... ... ... пен ашушаңдық ұлғаяды, тәбеті бұзылады. Желіні ісініп, ісік бауырына шапқан.  Желіннің сөл түйіндері ұлғайып, ауырсынады. ... тез ... арқа және ... ... ... түсе бастаған. Бұлшық еттері жансызданады. Артқы аяқтарының ... ... ... дамиды. Ауырған қойды сауып көргенде сүт болмай, оның орнына су сияқты қызғылт ірімтіктер бар сұйықтық шыққан. Малдың ... ... ... ... ... ... ... Ауру 2-3 аптаға  созылады, сосын 3-4 күннен соң өледі.
Клиникалық балау.
Ірі қара малының жұқпалы маститінен  10.09.2014 ж өлді.

Сыртқы қарау

Ірі қара ... ... ... ... ерекше белгілері жоқ, сіресу толық байқалады, желіні ұлғайған.
1- Көздері  -  ... ...  -  ... ... Түгі мен жүні  -  ... Тері асты клечаткасы  -  қанталаған.
5- Бұлшық еттері  -  қансыраған .
6- Сүйектері-өзгеріссіз.
7- ... ...  -  ... ... ... - ... ... Желіннің зақымданған бөлігі шектен тыс ұлғайған. Зақымданған бөлігін басып қарағанда қап-қатты, терісі ... қара ... ...                                         
                                        
 Ішкі ... ... ...  -  қанға толы.
2- Бауыр  -  сарғыш түсті, тілгенде суланып қызғылт түсті болады. 
Бұршыққа таяу өліеттенген телімдер ... 
3- ... ...  -  бос, ... ... әр жерде қан құйылулар бар және қарында жеуге жарамсыз заттар бар.
5- Ішек  -  аш ішектерінің кілегей қабықтары ... ... әр ... қанталаған.
6- Жүрек қабы  -  эндокард және эпикард қансыраған.
7 - Қан тамырлары  -  қан ұйыған.
8 - ...  -  ... тысы ... пульпасы қызыл- қоңыр түсті ұлғайған болады
9 - Лимфа ...  - ірі қан ... ... ... бездері  -  қанталаған.
11- Ми мен ми қабықтары  -  қанталаған.
12- Жұлыны  -  ... Нерв ... мен ...  -  ... Кеуде куысы  -  серозды, геморрагиялық экссудатқа толы.
15- Плевра  - геморрагиялық іркілімді
16- Өкпесі  -  іркілмелі ... ... ... әр ... ... сұр ... ұсақ ... кездеседі. 
17- Трахея мен бронха қанды көбікті сұйыққа толы, ... ... 
 ... Жүрегі  -  ұйымаған күрең түсті қанға толы, эндокард қанталаған, 
      ... ... қан ... ... Өті  -  ... цианозды.
20- Бүйректері  -  қанға толы, кілегей асты қуысында серрозды  -    геморрагиялық эксудат жиналған, тіліп ... ... ... асты ... ... Желіні- тіліп қарағанда қызыл қошқыл түсті, кескен ... ... ... ... иісті қоймалжың сұйық ағады. Сүт тұратын қуыстары үлкейіп, ісініп, түсі қара қошқыл болады
              ... ... ... Плеврит.
2- Гастроэнтерит.
3- Пеританит.
4- Нефрит.
 



Қорытынды
          Патолого-анатомиялық жарып сою жүргізу барысында ауырған мал  -  ірі ... ... ... ... Бұл ... ... диагноз қою үшін қосымша зерттеулерге ұсынамын.

Қосымша
Соттық жарып сою жүргізу ... ... мал ірі ... ... ... ... өлді. Бұл ауруға нақты диагноз қою үшін қосымша зерттеуге ұсынамын.

 Қосымша зерттеулер
Қосымша ... Орал ... ... ... зертханаға желіннің жұғындысы консервіленген күйінде жіберілді.
Б.Қ.О Орал қалалық бактериологиялық зертханаға ...  ... - ... ... ... ...   Д.С. Нығметов
Бакдиагностика бөлімінің меңгерушісі:  Б.Ж. Амантаев

          3.2 Ет және ет ... ...     ... жануарлардың ұшасымен дене  мүшелерін тексеру кезінде өлген жануарлардың сау емес екендігін қарап анықтауға ... және ... ... ...  іс ... ... ... немесе азаматтық істерді қарастырғанда осы аталған органдар арнайы ветеринарлық сұрақтарды шешу үшін, ветеринарлық медицина мамандарын эксперт ... ... ... ... ... үшін  ...  экстерттің көмегі мына жағдайларда қажет: 
* Сойыс алдында, мал сою кезінде, ет және ет өнімдерін сараптау кезінде мемлекеттік ... ... ... ... ... жүргізілмеген жағдайда;
* Еттің шығу тегін анықтау, оның ауру немесе өлген, өлтірілген екені белгісіз болған жағдайда;
* Орнатылған стандартқа сай ... ... ... жарамдылығы төмен өнімдерге немесе жарамсыз заттарға ауыстырылған жағдайда;
* Қолданылуға зиянды өнімдерді, ветеринарлық-санитарлық талаптапрға сай емес жануартектес өнімдерді  пайдаланған ... ... ... ... ... денеге таралуына әкеп соқтырған жағдайда;.
Сойыс алдында, өнімді жануарларды сою кезінде, ет және ет өнімдерін сараптау кезінде мемлекеттік санитарлық бақылаудың ережеге сай ... ... ...  ...  ...  ... ... жарасы, бруцеллез,  қарасан, ірі қара обасы, африкалық оба, туляремия,  ботулизм, ... ірі ... ішкі ... ... ... ... оба, ньюкасл  тағы басқа аурулар болған жағдайда немесе осы аталған аурулардан өлейіндеп жатқан кезде жануарларды ветеринариялық  ... ... ет және ет ... үшін ... ... ... ... тыйым салынады. 
Союға арналған жануарларды сойыс алдында міндетті түрде ветеринарлық тексерістен өткізіледі және де ... ... ... ... ... Ет және ет ... шикізаттарды сау жануарлардан алған жағдайда алған жағдайда да міндетті түрде ветеринарлық-санитарлық сараптаудан өткізеді, қажет болған жағдайда зертханалық, ... ... ... өткізеді. Өнім стандартқа сай болса куәлікте арнайы мөр басылады. 
Ауру немесе ауру екендігіне күмәнданған жағдайда жануарларды союға қатаң тыйым ...  Ауру ... ... анықтап диагноз қойғанша оларды бөлек ұстайды. Ауру ... ауру ... ... ... ғана  ... ... қадағалауымен жануарларды союға жібереді.  Амалсыздан сойылған малдың еті  ... ... ... және ... биохимиялық зерттеулер жүргізіледі.  Ал  өнім зиянды болған жағдайда оны утильдеуге жібереді. Кей ... ... ... аурудан өлейіндеп жатқан жануарларды бауыздап, ет және ет ... ... ...  ... сараптау нәтижесінде бұл жағдайлар анықталып қылмыскер қылмыстық және әкімшілік жауапкершілікке тартылады. 

Еттің түрін анықтау

Мал ...  ... ... әр ... ... ... ... ажыратуды қажет ететін жағдайлар кездеседі. Бұл әсіресе ұрлық малдың ізін жасыру, немесе бір малдың етін басқа малдың етіне балап сату ... ешкі ... қой ... ... ... сиыр ... мысық етін- қоян етіне, есек етін- жылқы ... ... ... Кей ... ... ит ... кәуәб, мәнті жасап статындары әлі де малдың еттерін бір-бірінен, оның сыртқы көрінісіне, ... ... ... физикалық-химиялық қасиеттеріне, гликогеннің саны мен сапасына, преципетация реакциясына, т.б. қасиеттеріне қарай ажырата білуге тиіс. Еттің түсіне, ет ... ... ... ... ... ... ... Өйткені малдың жасына, қоңдылығына, жынысына тағы басқа да жағдайларға байланысты еттің түсі әр түрлі өзгерістерге ... ... ... жас ... еті, кәрі малдың етіне қарағанда ашық түсті келеді.
Әр түлік малдың еттерін бір-бірінен ажырату үшін сезімдік ... ... ... ... қолданылады.  
Еркек шошқаның (қабанның) майы да, еті де қатты, жағымсыз иісті болып келеді. Көріп отырғандарыңыздай еттің түсі бір ... ... де ... қоңдылығына қарай әр түрлі болып келеді. Жаңа сойылған ... еті ... етке ... ... қалың қою түсті болып келеді. Сондай-ақ екі рет ... ... ... ... мал ... де қою ... келеді. Еттің иісі де құрамындағы ұшпа май қышқылдарына байланысты әр түрлі болып келеді. Қой етінен, қора ... сиыр ... ... ... ... ...  -  тер иісі ...  тұрады. Әсіресе жағымсыз иіс теке мен қабаннан қатты сезіледі.
Сонымен қатар етте, малға берілген дәрі-дәрмектің, малды тоғытқанда, терісін иісті ... ... сол ... ... ... иістері шығып тұруы мүмкін. Осы айтылғандарды қосалқы әдіс ретінде пайдаланып, әр түлік малдың етін бір-бірінен ажыратуға болады. Сонымен қатар ұшасының ... ... да ... ... топшылауға болады.
Мысалы жылқы ұшасы мен сиыр ұшасын ... ... ... байқауға болады. Мойыны ұзын әрі жіңішке және жоғарғы жағы ... ... ... ол ... ... тән ... Ал ... мойыны әдетте қысқа, жалпақ әрі көлемді болып келеді.Мойын етінің, жоғарғы жағы майсыз келеді. Жылқы сауыры дөңес, ірі қарада қабысыңқы ... ... Қой және ешкі ... ... ... ... өзгешіліктерді байқауға болады. Қой ұшасының артқы бөлігі көлемді, жалпақ, ... ... ... ... ешкі ... ... бөлігі қысақ, кеуде жағы сопақтау, шоқтығы шығыңқы болып келеді. 



3.3 Соттық ветеринарлық сараптау кезінде қолданылатын негізгі ... ... Дені сау ... ... ет және ет ... түсі ... ... қою қызыл түске дейін болады, сырты кепкен құрғақтау болады, кесілген жерлері ... ... ... ... ... ... ... керек, еттің суы түссіздеу.
Ауру жануарлардан алынған ет және ет өнімдерінің түсі қызыл немесе қою қызыл түсті, сойылған жерлері қисық, қанталаулары көп ... ... ... және ішкі ... ауру түріне байланысты патоморфологиялық өзгерістер байқалады.
Жан тәсілім күйінде бауыздалған немесе ауыр патологиялық процестері кезінде өлген ... ... ...  жануарлардың ет және ет өнімдері қою қызыл түсті болып келеді, бауыздалған жері түзу, кесілген болу керек. ... ...  ... ... толықтай қою  қызыл, көкшілдеу болады. Ал май ұлпалары ақшыл, ... ... ... ... жан тәсілім күйіндегі бауыздалған жануарлардың ет және ет өнімдерін ветеринарлық-санитарлық сараптау
Бұндай ... ... ... жан ... ... )    ет және ет ... шығу ... анықтау үшін   органолептикалық, биохимиялық, бактериоскопиялық немесе ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізіледі.

Еттің сезімдік (органолептикалық) тексеру

Сезімдік зерттеу тәсілі ( ... Әр ... ... етін ... ажырату үшін, етті малдәрігерлік сараптан өткізгенде, біріншіден сыртқы морфологиялық көріністеріне көңіл аударады. Бұл зерттеуде сезім мүшелерінің ... ... ... ... ... ... консистенциясы және қаңқа сүйектертің ерекшіліктері ескеріледі.
Сиыр еті деп ірі қарадан алынған етті атайды ( ... ... ... тайынша).

Сыртқы және ішкі қарау.
Бұқа еті қоңыр- қызыл түсті, тығыз, қатқыл, ет ... жуан және ... ... ... ... ... ... мықты жетілген, қатқыл. Еттің өзіндік иісі болады. Пісірілген ет ұлпалары қатты, қара- қоңыр түсті. Тері асты ... ... ... ... ... дәнекерлеуші ұлпалармен көмкерілген. Ішкі майлары ақ түсті.
Семіз өгіз еті қызыл, ет талшығы жіңішке, арасында майы бар. Тері ... май ... ал ішкі ... ақ ... ақ сарғыш түсті.
Сиыр еті ашық қызыл түсті, өгіз ... ... ... ... Ет ... ұзын әрі жіңішке, хош иісті, сүйкімді. Тері астындағы май ақ немесе сарғыш түсті, ал іш майлары ақ- сарғыш, сарғыш, қатқыл. 
Жас ... еті ... ... Ет ... ... тері асты ... ... іш майы ақ түсті, қатқыл.
Қой еті  ашық қызыл немесе қоңыр қызыл түсті. Ол негізінен малдың жасына байланысты еттің қатқылдығы, сиыр ... ... ... ет ... ... Қой етінің өзіндік иісі бар. Кәрі қой етінің иісі, ұшпа май қышқылдарының көп ... ... ... сезіледі. Жүндес қой етінен шайыр иісі білінуі мүмкін. Қозы еті ақшыл қызыл ... ... ... Тері ... май ақ ... ... үгілмелі, ал іш майы ақ немесе ақ сұр түсті, қатқыл.
Ешкі еті  қой етіне қарағанда майы аз, лақ еті ашық ... ал ... ет ... ... түсті болып келеді. Ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар. Әсіресе теке етінің иісі ... еті  қою ... ... ... талшықтары қысқа, жуан. Тері астындағы майы әдетте мойында ( жал) ғана кездеседі. Майы сарғыш- түсті, ... ... ... еті ашық ... ... ... қою ... түске айналады. Ет талшықтары жуан да ұзын. Майы ақ, қатқыл, тері ... ... ... жиналады.
Шошқа еті жас шошқасының еті қызғылт, кәрі малдың еті ... ... Еті ... ... ұзын және ... Тері ... май        (қоңдылығына байланысты өте көп ... ...  ақ, ... ... ... іш майы да жұмсақ ақ түсті келеді.

Зертханалық зерттеулердің әдістері

Еттің рН-нын ... ... ( ... ...    ...  және ... әдіспен  тез әрі дәл анықтауға болады. Дені сау  жануарлардан алынған еттің рН 5,7-ден 6,2  - ге ... Ал ауру ... жан ... ... ... рН 6,3 және одан да көп. 
Пероксидаза реакциясы (бензидин ... ... ... ... әдісі дені сау жануарлардан алынған балауса ет және ет ... ... ... болады. Ал ауру және жан тәсілім күйіндегі жануарлардың ет өнімдерінде бұл ... жоқ, ... зат ... ... ... ... ет сығындысын дистилденген суға реакцияға қояды (1:4) 10-15 минут ұстайды. 2 мл ... ет ... 5 ... ...  0,02 % ... және 2 ... сутегі пероксидін 1% ерітіндісін араластырады және бағалайды. Дені сау жануарлардағы пероксидаза рН мөлшері 6,2- ден аз. Ауру, өлген немесе жан ... ... ... рН ... 6,3- 6,5, бірақ көп жағдайларда күдікті реакция туғызады, Ал рН 6,6 ... ... ... кері ... береді. Бұл жағдайда сығындының түсі өзгермейді.

Нейтральды формальдегид ерітіндісінің ... ... ауыр ауру ... ... ... ... жан ... жануарларындағы ет өнімдерінде белок, амин қышқылы бос күйінде және токсикалық заттар жиналуы ет ... (2 мл) ... (1 мл) ... езде тура ... ... ... ... ауыр ауру түрімен ауырып бауыздалған немесе жан тәсілім күйіндегі жануар етінің сығындысы қоюланып ұйып ... ауру ... ... сығындысында хлопья түзіледі, ал дені сау жануарлардың ет сығындысы мөлдір күйінде болады.
Малдың  қансырату дәрежесін анықтау

 Жануар ұшасының қансырату дәрежесін ет ... ... ... байланысты анықталады, оны сали гемоглобинометромен анықтайды. Дені сау күйінде бауыздалған және қансыратылған жануарлардың ет өнімдерінде гемоглобин мөлшері 30-40 ед ... ... ... жануарлардың ет өнімдерінде гемоглобин мөлшері 60-80 ед құрайды, ал өліп ... ... ... ... ... 100 ед ... және бактериоскопиялық  зерттеулер

Дені сау жануардың балауса күйіндегі ет және ет ... ... ... Етті ... ... температурасы 0ºС немесе одан жоғары болған жағдайда микробтар пайда бола бастайды, алғашында жоғарғы жағында пайда болады бастайды, ... ... ішкі ... ... ... Егер ... ... өлтірілгені байқалса, оның терең ет бөліктерінен жұғынды препарат дайындайды, оны кептіріп, фиксациялап,  Грам ... ... ... ... ... зерттейді. Барлық жағдайда да жануар амалсыздан өлтірілген немесе бауыздалған жағдайда міндетті ... ... ... ...  ... ... ... жүргізеді.  Ауру жан тәсілім күйдегі немесе өлген жануарлардың және ет өнімдерінде  жануар бауыздалғаннан кейін бірден бет ... және ... ет ... ... ... ...  Егер ет және ет ... іріп-шіру байқалмаса, олардың рН ортасы 6,4 жоғары болады және пероксидазаға кері ... ... ... ол ... ауру ... ... жануардан алынғандығы туралы болжам туындайды. Бұндай жағдайларда микроорганизмдердің қандай түрлерге жататындығын анықтау ... ... ... ... Егер ... аурулар анықталған жағдайда (мысалы, сібір жарасы, қатерлі домбығу, эмкара) жануарларды ... ... ... ... ... анықталған жағдайда ет және ет өнімдерін техникалық утильдеуге жібереді.  Жануарлардың ... ет ... ( ... ішек ... кох ... тағы ... ... жататын микробтар табылса, және де органолептикалық  күйі жақсы болса онда жақсылап ... ... ... ... қолданылады. Ет және ет өнімдерінде салмонелла бактериясы табылса, онда ет және ет өнімдерін кішкене бөлшектерге бөліп 2-3 сағат бойы ... ... ал  ... 13 минут қайнатады.
Ет және ет өнімдерінде микробтар саны көп болған жағдайда жәнеде жағымсыз шіріген, шырышталған болса тексеру кезінде қайнатқан кезде ... ... лас ... ... 5% сульфат меди ерітіндісін қосқанда ұйып қалса онда өнім жеуге жарамсыз болып табылады және оны ... ... ... ... және ет ... салыстырмалы түрде ішкі органдарын анатомиялық анықтау

Тіл.  Мүйізді ірі ... ... және ірі ... ... жиі пигменттелген, тілдің ірі бүртік қабырғалары асқорыту мүшелеріне қарай орналасқан.
Жылқыда тілінің ... ... ... ... ... ... бір жуы қозғалма емізікше, кейде үшінші тақ емізікше кездеседі. Конусша емізікше болмайды. 
Қой мен ... ... тор, ... жоқ. ... ... ұзын үшкір болады. Оның дорсальды бетінде бір жұп қорғанша емізікше орналасады. 
Итте пішіні жалпақ, жіңішке және ұзын ... ... Ашық ... ... ...  ... ... ірі қараның жүрегі жылқымен салыстырғанда ұзын, ашық. Жүректің фиброзды ... екі ... ... ... ал орталықта аортальды саңылаулар орналасқан. 
Жылқыда  ... ... ... 
 ... формасы жылқы мен мүйізді ірі қараның жүрегінің арасында орын алады. 
Итте басқа жануарларға ... ... ... ...  ... ... ... оң қабырға астылық  аумақта сегізінші қабырғадан соңғы қабырғаға дейінгі ... ... ... ... ... байқалады. Өт қабы алмұрт тәріздес болады.
Жылқыда өт қапшығы болмайды. Бауыр өзегі 12 елі ішекке ... 10-12 см ... ... ... ... екі омыртқаға бөлінеді, ауа көпіршіктері жоқ
Шошқада салыстырмалы ... таза ... ... ... ... болып келеді, құйрықта бөлігі  оң бүйрекпен ... Оң ... ... ... он ... ... тұсына сәл ғана өтеді.
Итте оң және сол бөліктері латеральды немесе медиальды бөліктерге бөлінген. Құйрықты бөлікте қосымша емізікше өсінді ... ... ірі ... қыртысты, көп емізікті, бүйрек түбекшесі болмайды. Сол жақ бүйрегінде қысқа шажырқайы ... ... да мес ... толуына байланысты жылжымалы бүйрек деп атайды.
Жылқының бүйректері ... бір ... Оң ... ... ... үшбұрышты формалы, сол жақ бүйрегі- бұршақ тәрізді.
Бұланда бұршақ ... ... ешкі және ... ... ... бір ... формасы бұршақ тәріздес, жұмсақ.
Талақ. Мүйізді ірі қарада талағы жалпақ, ұзын, түсі сиырда сұр-көк, бұқада қызыл қоңыр түсті. Жалпақтығы 10-15 см, ... 40-50 ... ... ... 2-3 см. Мес ... сол ... ... талағының дорсальды жағы жалпақ- оны негізі, ал вентральды жағы жіңішке оны ұшы деп атайды. Краниальды шеті ойыс және өткір, каудальды шеті ... түсі ... ... 30-35 ... ... ... жалпақ, жіңішке кейде қысқа болып келеді.
Қой мен ешкіде талағы дөңгелек, жалпақ, қысқа, үшбұрышты болып келеді, түсі қызыл-қоңыр ... ... ... ... жағы ... ... қарағанда  жалпақ болып келеді.
Өкпе. Мүйізді ірі қарада сол жақ өкпесі 3 бөлікті иемденсе, ал оң жағы- 4, аралық ... ... ... сол жақ ... 2, оң ... 3 ... ... Аралас ұлпалары әлсіз бөлінген.
Шошқада өкпенің жоғарғы жүйелері күйіс қайыратын малдардың ... ... аз ... ... 
Итте аралары терең, басты бронхыға дейін жетеді.Өкпенің жоғарғы жағы әлсіз келеді.
Лимфатикалық түйіншіктер. Лимфатикалық жүйелердің толық дамуын тек сүтқоректілер арқылы қол ... ... мен саны ... ... 10-20 ... ... ... түйіншіктерін әр түрлі жануарлардан қарайды. Диффузды лимфоидты жүйелерсіз және перифериялы лимфа түйіншектерісіз құстардың суда жүзетінін ескерген жөн.  ... ... ... байланысты  сүтқоректілерде оларды жоғарғы, терең және ішкі деп бөледі. Мүйізді ірі ... ... ... 300-ге ... жылқыда- 8000, бірақ олар орналасуын байланысты 100 болуы мүмкін, шошқада-орташа мөлшерде 190, ал иттерде- 60 болады.
Еттің  ... ... ...  ... және ұсақ ... ... төлдерінің майы ашық, ақ ал үлкен жануарларда сарғыштау, кәрілерде сары болады. Олар 16º-18ºС температурада ... ... ... 47º-52ºС температурада ериді. 
Жылқы майы зәйтүн және сары түсті, жұмсақ консистенциялы, жағылмалы, 30ºС температурада ериді.
Иттің майы ақ, ... ... ... ... және ... тән иісі бар.
Гликоген (сапалы реакциялар күрделі полисахаридтерге). Гликоген құрамында пісіп-жетілген сиыр еті саны0,2-0,3% , ...  осы ... қой мен ... ит етінде-2%, ал мысықта- 2% болады. Гликоген етінің құрамында 1% шамасында ет фильтраттары 5-10 тамшы ... ... (ет пен ... ... ... ерітінтісі) қосады. Егер де фильтрат қызғылттау түске боялса, ... оң баға ... ал сары ... ... ... ... теріс  болады, егер сарғыштар түстес болса яғни күмәнді.
 ... ... ... ... және мысықтың еті көпшілік жағдайда гликогенге оң реакция беруі тиіс.Ірі және ұсақ малдардың, қоянның және тышқанның еті гликогенге теріс реакциясын ... ... ... ... қой және ит еттерінің өзгешеліктерін анықтағанда қолданады.

Преципитация реакциясы.
Бұл әр түлік малдың етін бір-бірінен ажыратуда ең дұрыс нәтиже беретін спецификалық  ... ... Бұл әдіс ... тек ... етті ғана ... ... қатар пісірілген, мұздатылған еттерді де қай малдан екендігін анықтайды. тке және жануартектес өнімдерге преципитация реакциясын қоюға, оларды ... ... ... ет және ет ... құрамында болатын, көжектерді спецификалық ақуыздық антигенмен өңдеу арқылы алынған,  преципитация сарысуының,1:1000 мөлшерде ерітілген сәйкес ақуыздармен 10 ... бойы ... ... - ... мен ... кешендік байланысы  пайда болғанша әрекеттесуіне негізделген ( оң ...  жеке ... үшін ... он ... ... бтотехнология енгізінде жасалған, моноклональды антидене иммунохимиялық әдісін қолданыла бастады.
Ет және ет ... ... ... ... ... ... ... сарапшыға заттық дәлелдемелер ретінде алып келінген заттар мен киімдердің ... ... ... ... ... ... анықтау қажет болатын жағдайлар кездеседі. Егер мұндай жұғындылардың массасынан алтын ... тұз ... ... ... ... ( қан ... тұз ... әрекеттесу өнімі) ол зерттелген массада қанның бар екендігін дәлелдейді. Қанның түрін анықтау үшін ... ... ...  ... ... қою ... әр түрлі жануарлардың спецификалық преципитациялаушы сарысуының жиынтығы болуы керек.

Азық ... ... ... ... ... және ... арналған ет өнімдерінің өзгерістерін алдамшы түрде өткізу.
Соттық тергеу амалдарын жүргізу кезінде ветеринар сарапшы мамандардың ... ... ... ... әр түрлі азықтық өнімдердің балаусалығы мен құрамы жөнінде (ет, ... ... ет және ... ... сүт және сүт ... ... бал, ... және басқа да жануар және өсімдік тектес өнімдер); ет сортын немесе өнім категориясын сату кезінде жоғарылату, техникалық ... және әр ... ... ... дайындау барысында жоғары сортты ет және сүт өнімдерін сорты төмен өніммен алмастырып ... ... ... ... ... ... кейінгі бірінші ретті бұлшық ет талшықтарының босаңсуымен (1,5-3 сағат), екінші ретті бұлшық ет талшықтарының босаңсуымен (1-3 күн) және бұлшық ет ... ... ( ... және одан да көп) сипатталатын өлімнен кейінгі аутолитикалық ... ... ... ... ... және морфологиялық өзгерістерді зерттейді. Морфологиялық өзгерістерді қарастыру барысында анатомиялық, гистологиялық, қажет болған жағдайда электронды-микроскопиялық ... ... және ...  ... сай  ... " Ет ...  ... әдістері" бойынша пайдаланады. Бұл әдістерді кешенді түрде қолдану, ветеринарлық дәрігер- сарапшыға ет және ет өнімдерінің балаусалық ... ет ... ...  бұлшық еттерін ғана емес, оған қоса құндылығы төмен қоспалардың: жүрек ... еті, сүт ... және ... да ... бар ... ... ... береді. Ет және ет фаршы, шұжық түрлерін және басқа ет ... ... ... ... ет ... мен микроструктураларының өзгерістерін, аутолиз және микробтың контаминация үшін, өнімнің әр жерінен ... ... оны 10% ... сулы ... ... ... парафин немесе целлоидинге құйып немесе мұздатып, мұздатылған гистологиялық, парафинделген немесе целлоидинді кесінділер алады, кейін оларды гематоксимен эозинімен бояп, микроскоп ... ... ... арқылы немесе сойғаннан кейін бірден алынған бұлшық ет талшығы балауса күйінде, өзіне сәйкес ұзын талшықты микроструктурадан, ядролық аппараттан, ... ... және ... ... ... ... Жүрек  бұлшық етінің талшықтары қаңқа бұлшық ет ... ... ... және ... ... ... бар. Ет және балық фаршына басқа өнімдерді жиі субөнімдерді қосу кезінде, ... әр ... ... тән ... сай ... Етті сақтау кезінде бұлшық ет ұлпасының микроструктурасынағы өзгерістерді миофибриял, деструктивті процесстің түрімен даму қиындылығына байланысты ... ... және ... аппараттық жағдайына байланысты ажыратады. Ет және ет өнімдерінің микроструктуралық өзгерістері, тұздаудан кейін бұлшық ет ... мен ... ... ... ...  ... кезінде ет структураларында мұз кристалдары қалыптасалды, олар миофибриллдардың үзілуіне дейін ... ... ... ... ... және ... ... сипатталатын өзгерістерді шақырады (бұлшық ет талшықтарының жуандауы, ядроның галогенизациясы жән тағы ...  ... бұл ... ... емес етте және басқа ет өнімдерінде айқын микроорганизмдердің ... ... ... ( ет ... шұжықта және тағы басқалар). 
Ет және ет өнімдерін ... ... ... ауруларына қатысы жоқ. Олардың бүлінуіне әкелетін өзгерістер болуы мүмкін: тотығу, кілегейлену, зеңдену және еттің шіруі. Бұл еттің бүлінулері кезінде оның ... ... ... ... беру керек. Бүлінудің түрі мен деңгейіне қарамастан, органолептикалық, морфологиялық, бактериологиялық және ... ... ... ет ... ... ... ... арқылы шығарады (өзгерген жерлерін тазарту) және техникалық утильдеуге жібереді.

Ет және ет өнімдерінің ...  және ... ... ... және ... ... көп ... ветеринарлық дәрігер мамандарына жануар түрін анықтауды міндеттейді. Мысалы: ол ұрланған ба,  браконьерлік жолмен өлтірілген бе  ... ... ... ... соны ... ... Ет өнімдерін немесе тірі жануарларды ұрлап етке тапсыру кезінде жауапты адам өз қылмысын жысырады. Ет және ет өнімдерінің түрін ... ол аса ... ет және ет ... ... ... сапасыз өнімдерді алмастырады, мысалы базарларда жылқы етінің орнына сиыр етін, қой етінің орнына ит етін немесе ешкі етін, қоян етінің ... ... етін ... ... Ет және ет ... ... ... алмастырғаны үшін кінәлі адамды соттық немесе администраторлық ... ... ... ... көп ... ...  жолмен өлтірілген жағдайлар кездеседі, соның ішінде заңсыз ауланған кәсіпшілік жануарлар ( бұлан, бұғы, қабан, үйрек тағы басқалар).  
Осы ... ... ... ... ... тура келеді. Бұл жағдайлардың барлығында да ветеринарлық дәрігер маманның міндеті ет және ет ... қай ... ... ... ... ... ... Түгел жануар ұшасын немесе жартылай ұшаны қай түріне жататындығын салыстырмалы түрде анықтауға болады. Мысалы: жылқының ... ... ... ... ... ... шел тері астарын біріктіретін майлы ұлпа болады, сауыры ерекшеленген шонданай төмпесі көп байқалмайды. Ірі қара малда мойны ... ... ... жоғары ірі қараның тері асты клетчаткасында майы аз болады, шонданай ... ...        ... және ... да ... құрылысындағы айырмашылықтарды ескереді. Мына жағдайларда, яғни түрлік қажеттілігін анықтау үшін экспертизаға ұшаның орнына ішкі органдарын ... ... бір ... ... ... ... мен ет ... әкелген кезде. Әр түрлі жануарлардың органдары ме ұлпалардың анатомия-физиологиялық құрылысының ерекшеліктерін ескере отырып, морфологиялық, гистологиялық, ... ... және ... да ... ... ... ...  
Еттің органолептикалық белгілері бойынша анықталуы оны қараудан басталады. ... ... ... ішкі ... (түсі, май ұлпасының және бұлшық ет ұлпасының консистенциясымен иісі, скелет сүйектерінің анатомиялық құрылысы), майдың физико-химиялық ... ... ... ... және ... ... қолданады. 
Еттің түсі ақпараттық көрсеткіші болып табылады. Жануарды өлтірместен бұрынғы ішкі органдарының жағдайын және түрлік ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... ... ... еті сиыр етіне қарағанда күрең қызыл түсімен ерекшеленеді, ал ... еті ашық ... ... ... ... ... Еттің түсі бұлшық ет талшықтарының құрамындағы миоглобинге және цитрохромдық ферменттерге, байланыстырушы  және май ұлпаларына байланысты. Алайда еттің түсі және ... да ... ... ... ... ғана ... болмайды, сондай-ақ бір типті жануарлардың жасын, жынысын, жануарлардың қоңдылығын және олардың жағдайларын да ескеру келек. 
Жас жануарлардың етінің түсі ... ал кәрі ... еті ... қызыл болып келеді. Тағамдық және жұмысшы жануарлардың ... еті, ... ... ... ... түсі ... ... жетілген еттің түсі ( өлтірілгеннен кейін 24-28 сағат ұсталған) ашық қызыл болады. Әртүрлі жануарлардағы өзіне  тән ... ... иісі ... ... май ... ... ... болған жағдайда оны бу пайда болғанша суда қыздыру арқылы күшейтуге болады. ... қой ... ... тән иісі,ал сиыр етінен балауса қамырдың иісі шығады. Қатты иіс кесілмеген торайларда және текелерде болады. Дәрі-дәрмектердің иісі ет және ет ... ... ... ... ... ... ... жағдайда шығады. Сонымен қатар ет өнімдерінің  сақталған заттардың ... ... алу ... де бар. ... ... ... критериясы еттегі сүйектің салыстырмалы анатомиялық белгісі болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... ет ... ... және ... қысқарту түйіндерінің ерекшеліктері.
Тотығу  әлсіз аэрация кезінде ысталған еттің жеткіліксіз салқындауынан ... ... ... ерекше түрі. Оның белгілері: жу- қызыл түсті, қышқыл иіс (рН 5,0- 5,4), жұмсақ консистенциялы.   
Еттің кілегейленуі  ...  ... ... және оның ... кілегей туғызушы микроорганизмдердің пайда болуынан болады.
Зеңделуі көбінесе етті ұзақ сақтау кезінде еттің бетінде зең саңырауқұлақтарының пайда ... әр ... шіру ... ... болуынан болады. Сонымен қатар ақуыздың ыдырау өнімдерінен болатын әр түрлі жинақталулармен сипатталатын гидролитикалық процесс дамиды. Улы ... ... ... иіс ... ... Бұл жағдайда ет және ет өнімдері міндетті түрде утильдеуге жіберіледі.

          3.4  ... ... ... және ... ...  сапасыз өнімдерді азыққа пайдаланудан болған улануды азықтық уланулар деп атайды.  Егер адам уланса құқық қорғау органдары, ... ... және ... ... ... ... ... Сойыс малдарына  қадағалау жүргізетін ветеринар дәрігер, соттық және тергеу органдарына ветеринария мәселесі жөнінен ... ...  ... яғни олар: жануарларды сойыс алды қарау және транспорттау ... ... ... ет, ет ... балық  және өсімдік өнімдерін сараптау кезінде ветеринарлық санитарлық ережелер сақталды ма, азық ... ... және ... ... ... ... ережелер сақталды ма; ет және басқа да ет ... ... және ... ... бүлінуі болдыма және тағы басқа. 

Азықтық уланулардың себептері мен түрлері.
Пайда болуына байланысты микорбтың түлдегі азықтық ...   мен ... деп ... Олар әр ... ... және ... ... микроорганизмдермен, соның ішінде (Salmonella, Campilobacter, Proteus, Streptococcus және тағы басқа; клостридия туыстастығындағы анаэробты ... ... ... Cl ... Cl. Ocdemotiens, Cl.histoliticus және тағы басқалар) шақырылады.
Адамдарда азықтық токсикоинфекциялар мен токсикоздардың негізгі көзі ... ... ... және ... микрофлорамен инфекцияланған- ет, ет және сүт өнімдері, жұмыртқа және тағы басқалар болып табылады. Жиі бұл өнімдер ауру немесе лапасыздай сойылған, ... ... ... ... тасушы жануарлардан алынған болады.
Табиғаты микробтың болып келетін азықтық интоксикациялардың арасында ең қауіптісі ботулизм және ... ... ... ... олар ... ... өнімдерді пайдаланудан туындайды (ет, шұжық, балық, саңырауқұлақ және көкөніс қалдықтары) сүт және ... да сүт ... ... ... ... және де ... уланулар сонымен қатар микробтар болмауы да мүмкін: ... ... улы ... ( ... бледная погонка және тағы басқалар); құрамында фитотоксиндер мен ... бар улы ... ... улы ... ... ... түрлері, улы жыландар) және қатты әсер бергіш минералдық заттардан да болуы мүмкін. ... ... ... ... алу, несеп шығару және жыныс жүйелерінде патологиялары бар, ... ... ... ... қойылмаған, ветеринарлық санитарлық ережелер дұрыс сақталмай  лажсыздан сойылған жануар туғызады. Егер ветеринарлық ... ... ... ... ... және ... зерттеулерден азыққа жарамды деген қорытындымен шықса, онда оны ... ала ... ... оны ет ... өндірістен қайта өңдеуге шұжық ұнын, ет қамырларын дайындауға жібереді. Базарларда  лажсыздан сойылған мал етін өнімдерін ... ала ... ... ... орындарына, шикі күйінде беруге рұқсат етілмейді. 
Патологиялық өзгерістері бар және де микроорганизмдермен инфекцияланған барлық ұша мен ... ... ... ... ... ... түсу ... үсііп кеткен, суға батып, өрт жағдайында немесе агония жағдайында өлген малды міндетті түрде ... ... ...  Азық пен ... ... ... нормадан көп мөлшерде диоксин тобында оларды жояды. Диоксин  (Cl4 О₂) әне оған ... ... ... ... ... ... ... жоғары токсикалық көздер болып табылады. Жануар организміне түскен диоксин, қаңқа және ... ... ... ... Құрамында көп мөлшерде диоксин бар сиыр, шошқа, тауық етін азыққа пайдаланған адамдарда ... ... ... да ... ... және басқа да мүшелерді зақымдайды. Диоксин сонымен қатар тератогенді және ... ... ... ... ... шығу тегі  ... емес ... мен токсикоздар пайда болғанда сойыс малдарының және азықтық өнімдердің  медициналық және ветеринарлық сараптамалары, бактериологиялық және химико-токсикологиялық зерттеулер жүргізіледі. 
Жануарларда ... ... ...  ... ... көп мөлшерде бөлінуімен, асқазан-ішек трактісінің дистониясымен, диарея, парез және ... ... ... Өлім ... ... ... немесе жалпы орталық жүйке жүйесінің параличінен туындайды. 
 Патологоанатомиялық өзгерістері өткір немесе созылмалы гастроэнтерит, паренхиматозды мүшелердің ... ... ... және қан ... ... ...  
Улануды балау үшін асқазан-ішек трактісінен, ішкі мүшелер мен ... ... ... ... қою үшін ... ... ... зерттеу нәтижелері береді. Бөліп алынған микроорганизмдер мен токсикалық заттар идентификацияға ... ... ... ... ... ... ... сарысуымен агглютинация реакциясын, биологиялық сынама және тағы басқа лабораториялық ... ... Егер ... және ... сараптау кезінде бірдей патогенді факторлар анықталса, соңғы нақты диагноз ... сот ... ... ...  жауапкершілігі анықталады және де медицина және ветеринария мамандары қажетті кешенді ... ... ... жүргізеді.
  
    3.5  Еттің ауру малдан алынғанын анықтау

Малдәрігерлік  санитариялық сараптау кезінде ет ауру малдан ... ... ... күдік тудыруы мүмкін. Бұл әсіресе ет базарында жиі ... ... ... лажсыздан сою деген ұғым бар. Ауру мал емдеуге келмейтін болса немесе емдеу өзін ақтамайтын жағдайда лажсыздан сою жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... немесе жанталасып жатқан малды сою кездеседі. Мұндай малдан алынған  ет адам денсаулығына қауіпті ... ... мал ... ауру ... алынған өнімді анықтай білуі тиіс. Ол сезімдік және зертханалық зерттеулер арқылы анықталады. ... сау ... ауру ... ... ажырату.
Сезімдік зерттеу.  Еттің  ауру немесе өлексе және ... ... ... союдан алынғандығын анықтау үшін, бауыздыққа, еттің қанталауына, қан тамырларындағы қанның ... және ... ... назар аударады.
Бауыздық. Сау малды сойғанда денеден қанның көп ... ... ... жиналған қанның мөлшері ұшаның басқа жерлеріне қарағанда көп болады. Ал ... ... ... ... сойғанда қанның мөлшері бауыздықта да еттің басқа бөлшектерімен шамалас. Сонымен қатар сау малды сойғанда, ет ... ... ... ...  ет ... ... қысқалы болып келсе, ауру малдың еті біркелкі көрінеді.
Ұшаның ауру ... ... ... оның ... ... ... ... дәрежесі қан тамырларындағы, еттегі қанның қалдығы арқылы анықталады. Сонымен қатар ет кесіндісін микроскоптау, Шонберг, Загаевский, Родер әдістері бойынша гемоглобин, пероксидаза ... ... ... ... ... ... ... қансыздану дәрежесі малды сояр алдындағы жағдайына ғана емес, сонымен қатар сою әдісіне, қан тамырларының түгел кесілгендігіне т.б. жағдайларға ...  ... ... асып ... ... жатқызып бауыздаған малға қарағанда еттің қансыздану дәрежесі әлдеқайда жоғары болады.  Ұшаның қансыздануы төрт дәрежеге бөлінеді: жақсы, ... ... және өте ... ... ... ... анықтау үшін еттің түсіне, үлкен және кіші қан тамырларындағы қан қалдығына көңіл ... және етті ... ... ... ... ... қағаздың көмегімен де сынақ жүргізуге болады. Ол үшін етті тіліп, оған ұзындығы 10 см, ені 1,5 см ... ... ... ... ... ... тұрған ет сөлі қағазды суласа ұшаның нашар қансызданғындығын көрсетеді. Бұл әдіс мұздатып ерітілген етке қолдануға ... ... ет ... ... ... ... майы ақ ... сарғыш ( еттің түріне байланысты), қан тамырларында және етті кескенде қан тамырлары көрінбейді. Шажырқайдағы  майда қан тамырлары байқалмайды. Ет ... ... ... ... ет сөлі ... сіңіріледі. 
Еттің қансыздануы қанағаттанарлық болған жағдайда, оның түсі қызыл, майы ақ немесе сарғыш ... Қан ... ... аздаған қалдығы көрінеді. Шажырқайдағы майда қан тамырлары байқалады. Етті тілгенде қан шықпайды, бірақ етті ... ... ... қан ... пайда болуы мүмкін. Сүзгі қағаз қан және сөлмен ылғанданады, бірақ етпен жанасқан жерден әрмен көтерілмейді.
Ет нашар қансызданған болса, оның түсі қою ... ал майы ... ... ... Қан тамырларында қанның қалдығы байқалады. 
Көк етте және шажырқайда қан тамырлары жақсы байқалады. Етті тілгенде онда ... ... ... ал ... ... ... ... қан тамшылары пайда болады. 


                            IV. ... ...  ... келе  ет және ет ... ... ... ... кезінде соттық-ветеринарлық жарып-союдың әрбір жағдайының ресми дәйектемесі болуы ... ... ... ... оның ... ... ... анықталуы тиіс: сараптау қандай талаптармен тағайындалған; оның өткізілуі кімге жүктелген; сараптаудың нақты мақсаттары, сонымен қатар зерттеуге қатысты ... ... ... ... ... ... ... құрастырылған және объектілері көрсетілуі.  Сараптауды қайта өткізуге рұқсат ... 
Әр ... ... ... ... ажырату үшін сезімдік  зерттеу, физикалық - химиялық әдістер қолданылады.   Ет және ет ... ... ... - ... ... ... ...  сезімдік (органолептикалық) тексеру,  еттің рН-нын анықтап, нейтральды ... ... ... ...  қансырату дәрежесін, бактериологиялық және бактериоскопиялық  зерттеулер,  ет және ет өнімдерін салыстырмалы ... ішкі ... ... ...  ...  ... ... жағынан  анықтап, еттің  майын физико-химиялық жағынан  анықтау қажет.
Мал дәрігерінің  ... ... әр ... ... ... бір-бірінен ажыратуды қажет ететін жағдайлар кездеседі. Бұл әсіресе ұрлық малдың ізін жасыру, немесе бір малдың етін басқа малдың етіне балап сату ... ешкі ... қой ... ... ... сиыр етіне, мысық етін- қоян етіне, есек етін- ... ... ... ... Кей ... ... ит етінен кәуәб, мәнті жасап статындары әлі де малдың еттерін бір-бірінен, оның сыртқы ... ... ... ... физикалық-химиялық қасиеттеріне, гликогеннің саны мен сапасына, преципетация реакциясына, т.б. қасиеттеріне қарай ажырата білуге тиіс. Еттің түсіне, ет ... ... ... ... ... ... мүмкін. Өйткені малдың жасына, қоңдылығына, жынысына тағы басқа да ... ... ... түсі әр ... ... ... ... Мысалы жас малдың еті, кәрі малдың етіне қарағанда ашық түсті келеді.
Мал дәрігері ауру малдан алынған өнімді анықтай ... ... Ол ... және ... зерттеулер арқылы анықталады. Еттің сау немесе ауру малдан алынғанын ажырату.







      ІV. Пайдаланылған  әдебиеттер ... ... А.А . ... , 
    ... Ветеринарная законодательство РК, Астана, 2005г.
3. Александров А.А Страхования-М  Приор 1998 
4. Жаров А.В, Идрисов Г.З, Шишков В.П  Программа-
    ... и Б им ... 1996.
5. ... А.В, ... В.П, ... М.С, и др ; ... Жаров А.В, Иванов И.В, Стрельников А.П ; 
    Колос,2000
7. Житенко П.В, Боровков М.Ф ; ... ... Н. А., ... И. В., ... П. Д., ... В. Ф.  -  
    ... ... и ... ... ... 
      -  М.: ... 1991.  -  С 302-303.
9. А.В. Жаров. "Судебно-ветеринарная медицина".- М.: Колос, 2001
10. Ж.Б. ... ... ... А.: Ана ... ... Ө.Ығылманұлы.- Малдың жалпы патологиялық анатомиясы,- 
      ... ... Орал ... ... ... ...   ... көшесі, 139
Патологиялық материал:  түсік тасталған төл,  жануар өнімі,  қан.
Шаруашылықтың ... ... ... ... мен мекен-
жайы:    БҚО, Қаратөбе ауданы,  жеке шаруашылық 
қожайыны Байболатов Тимур ... ... және ... ...  ... ...  ... нашарлауы, буыны ісінген,  қан 
тамырлары лимфа түйіндерімен бітелген.
Жарып-сою көрсеткіштері:  Жүрек қан тамыр жүйесінде, лимфа
түйіндерінде ... ... ... ... ... ... тәріздес, ақшыл-сары іріңді сұйықтық жиналған. Ішкі қан
құйылулар болған.
Алдын-ала қойылған диагноз:  ірі қараның инфекциялық маститі
Зертханаға патматериал жіберілген уақыт:   ... ...  ... Ж.Ж

Жануарлардың ет және ет өнімдерінің морфологиялық  белгілері бойынша салыстырмалы сараптау.                ... ... ... ... ... қара
Сиыр еті,жас мал еті
Пішіні бұрышты,мойны қысқа, жуан, қалың, мойынның жоғарғы бөлігінде май шоқ ... ... ... ... ... ... ... және сербегі көп байқалмайды.   
Қызыл, қоңырқай түсті және қою қызыл түсті, тығыз, ... ... ұлпа ... ... ... ашық қызғылт түсті. 
Майы тығыз, үгітілгіш, ашық сарғыш түсті, өзіне тән иісі бар, еру ... ...  ... ұзындау, денесінің алдыңғы бөлігі жақсы дамыған, тері асты бұлшық ... ... тұр.  ... ... түсті, көкшілдеу, тығыз, қатты емес
Майы тығыз, ашық сары түсті, майы жағылмайды,еру температурасы 42º-45ºС. 
Бұғы жылқы
Бұғы жылқы еті ... ... ... ... ... май қаптап тұрады.Сауыры жақсы шығыңқы,дөңгелектеу,тері асты бұлшық еті жақсы жетілген, құйымшақ, сүйегі шығыңқы  
Елтірі ... ... ... ... қою ... ... көкшілдеу, өзіне тән иісі бар. 
Жұмсақ, мойны өзіндік ерекшеліктері бар, зәйтүн түстес, майы ... еру ... ...  ... еті
Пішіні сопақша, мойны жуан, қысқа, майлы бөліктері, оның білінген, желке тарамысы ... ... ... ... ... ... жұқа қылшықты, майлы тығыз қабатпен қапталған, ашық қызыл түстен қызыл түстілеу.
Жұмсақтау, ақ, иісі жоқ, еру ... ... ... ... ... мойны қысқа, басы ұзындау.
Ашық қызылдан қою қызыл түсті, құрғақ, сіңірлі, консистенциясы ... ...   ... ... ... жіңішке, ақ майлы, май ұлпасы тығыз, май ұлпасы тері астында және бүйректерінде қарқынды дамыған, жақсы болған жағдайда ... ет ... да май ... ... ... қылшықты, нәзік, консистенциясы тығыз, қызыл түсті. Піскен еттің өзіне тән майының иісі болады.
Тығыз, үгітілгіш, ақ түсті, өзіне тән иісі бар, еру ... ... ... ... ... сүйегі мен сан төс сүйегі ұзындау болып келеді, арқасы конус тәріздес, тері асты ... ... ... майы ... сары ... аз мөлшерде тегіс емес жетілген.
Бұлшық етті, қойға қарағанда қызыл түсті, өзіне тән иісі бар,  бұлшық ет арасында майы нашар.
Қойға ... ... ... сары ... өзіне тән иісі бар, еру температурасы 47º-52ºС.
Ит
-
Төс сүйегі жіңішке, қабырғалары дөңгелектеу, арқа омыртқаларының үшкір өсінділері төмендеу, құйымшақ сүйегі ... майы ... ... май ... ... ... ... анық, түсі ашық қызыл, консистенциялы тығыз, тері асты бұлшық еті жақсы жетілген, құйрық еті анық байқалады, еті ... еру ... ... ... ... ... екі ... майлы, шоқтығында бүйрегінде май миындағы анық байқалады.
Бұлшық ет ... ... ... ... еті ашық ... ... серпімді, құйрық бұлшық еті нашар жетілген.
Ашық қызғылт, ... еру ... ... ұзындау, май жиындысы жоқ.
Қою қызыл түсті, көкшілдеу, консистенциялы тығыз, май жиындысы жоқ, ... ... ... ... ... ... ақ түсті, еру температурасы 18º-22ºС
Мысық
-
Құйрық бұлшық еті жақсы жетілген, май жиындысы оның қоңдылығына байланысты.
Ашық қызыл түсті, елтірі өрнегі бұлшық ет ... ... ... консистенциясы серпімді.
Ақ, өзіне тән иісі шамалы байқалады.
Сазқұндыз
-
Пішіні қысқа, жуан, құйрық бұлшық еті шамалы дамыған.
Ашық күлгін түстен, ашық ... ... ... ... аз талшықты, май жабындысы бар, түрі бойынша құс етіне ұқсас.
Ашық күлгін түсті, өзіне тән иісі нашар ... ... ... ... еті ... жетілген.
Нәзік, жұқа талшықты, сіңімді.
 Бұлшық ет талшығында май жиындысы болады.  
        
      

Пән: Сертификаттау, стандарттау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Өсімдік, балық және ара шаруашылығы өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау»56 бет
Балық және балық өнімдерін ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау.30 бет
Балық өнімдерін балықтың крустацеоздық ауруларға ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу және күресу шаралары22 бет
Уланған және еріксіз сойылған сазқұндыз өнімдерін ветеринариялық – санитариялық сараптау8 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау. Қоян сойыс өнімдерін жұқпалы емес аурулар мен жалпы және жергілікті патологиялық үрдістер болғанындағы ветеринариялық-санитариялық сарапталуы16 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы емес аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау15 бет
Қоянның сойыс өнімдерінің жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық- санитариялық сараптау8 бет
Құс шаруашылығы өнімдерін инфекциялық аурулар кезінде ветеринариялық - санитариялық сараптау22 бет
Алимпиев шұжық цехы шығаратын ет өнімдердің сапа көрсеткіштерін анықтап, ветеринарлық санитарлық баға беру51 бет
Ауылшаруашылығындағы мал жануарлардың ағзасында ластағыштардың (пхб және ддт) таралу мониторингі63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь