Географиялык карта туралы жалпы мәліметтер

Картографияның зерттейтін нысандары.
Картография — табиғат пен қоғамның құбылыстарын географиялық карта мен басқа да картографиялық өнімдерді кескіндеу және оларды құру, пайдалану әдістемелері туралы ғылым.
Картографияның жетістіктері карталарда, атластар мен глобус-тарда материалданған. Картографиялық зерттеулер Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясында жоғары оқу орындары мен Картографиялық кәсіпорындарында жүргізіледі. Әрбір географиялық картаның атқаратын қызметі болады. Оны білім мен өндірістің белгілі бір салаларындағы мамандар, туристік танымжорықтың жетекшілері, оқушылар біліммен маңызды ақпарат көзі ретінде қолданады.
Картаны құрушылар кескіндейтін аумақты терең зерттеп оқып үйренген сайын сол аумақта орналасқан нысандар мен құбылыстардың ерекшеліктерін айқындап ашып көрсетеді. Картография құрылымы жағынан күрделі пәндер жүйесін құрайды. Оның маңызды құрамды бөліктеріне - картатану, картографиялық ақпараттану, математикалық картография, картометрия жатады.
Картаны жобалау және құру, картаны безендіру, картаны жасау және картаны пайдалану әдістемесі кіреді.
Картатану - географиялық карта және оның түрлері, қасиеті мен элементтері, даму тарихы, пайдалану әдістемелерін зерттейді.
Математикалық картография - жер беті мен ғаламдағы аспан денелерін жазықтықта (картада) кескіндеудің математикалық әдістерін зерттейді.
Картографиялық ақпараттану - картаны жүйелеу және оларды талдау, бағалау, сақтау, тарату мәселелерін қарастырады.
Картометрия - картадағы әр түрлі географиялық нысандардың сандық сипатының мазмұнын айқындайтын (ауданы, көлемі, биіктігі, ұзындығы, бұрышы) өлшеу жұмыстарын жүргізу әдістерін жасап шығарады.
Картаны безендіру - картаны көркем және графиктік безендірудің әдістері
        
        ГЕОГРАФИЯЛЫК КАРТА ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ МӘЛІМЕТТЕР.
Картографияның зерттейтін нысандары.
Картография — табиғат пен қоғамның құбылыстарын ... ... ... да ... өнімдерді кескіндеу және оларды құру, пайдалану
әдістемелері туралы ... ... ... ... мен ... Картографиялық зерттеулер Қазақстан Республикасының Ұлттық
ғылым академиясында жоғары оқу орындары мен ... ... ... ... картаның атқаратын қызметі болады. Оны
білім мен өндірістің ... бір ... ... ... ... оқушылар біліммен маңызды ақпарат көзі ретінде
қолданады.
Картаны құрушылар кескіндейтін аумақты терең зерттеп оқып үйренген
сайын сол ... ... ... мен ... ерекшеліктерін
айқындап ашып көрсетеді. Картография құрылымы ... ... ... құрайды. Оның маңызды құрамды ... - ... ... ... ... ... жатады.
Картаны жобалау және құру, картаны безендіру, картаны жасау ... ... ... ... - географиялық карта және оның түрлері, ... ... даму ... ... ... ... ... - жер беті мен ғаламдағы аспан денелерін
жазықтықта (картада) ... ... ... ... ... - ... ... және оларды талдау,
бағалау, сақтау, тарату мәселелерін қарастырады.
Картометрия - картадағы әр түрлі географиялық ... ... ... айқындайтын (ауданы, көлемі, биіктігі, ұзындығы, бұрышы)
өлшеу ... ... ... ... шығарады.
Картаны безендіру - картаны көркем және ... ... мен ... ... оны ... шығаруға даярлауды оқытып
үйретеді. Зерттейтін нысандары жағынан картографияның ерекше ... ... - ... және ... ... ... ... жерді оқып-үйрену негізінде ірі масштабты карталарды құру
жолдарын зерттейді. Картографияның басқа ғылымдармен ... ... кең ... ... ... тарих, экономикалық география мен
жаратылыстану ғылымдарының ішінде физикалық ... ... ... ... ... жануартану ғылымдарымен
тығыз байланысты. ... ... ... жұмыстарының
нәтижесінде картография жердің пішіні мен мөлшері, ... ... ... ... орны ... деректер алады. Жер бетінде жүргізілетін
әр түрлі кескіндеу жұмыстарының нәтижесінде жер бетін оқып ... ... ірі ... ... ... міндеті - халықты шаруашылықпен мәдени қажеттілігін
өтейтін заман ... сай, ... ... ... ... ... глобустар және басқа да картографиялық өнімдермен қамтамасыз ету.
Географиялық карталар еліміздің аумағын қамтып, ... ... ... дамытуға қажетті ақпараттар сақтаған ... ... ... ... және ... негіздері курсын оқытудың
мақсаты картографияның ғылыми ... ... ... ... ... картометрия және ... ... ... ... ... географиялық картаны біліп,
түсініп оқи білу дағдыларын қалыптастыру.
Географиялық карта және оның қасиеттері.
Жер бетінің белгілі бір масштабпен ... ... ... ... карта жер бетінің толық немесе белгілі бір ... ... ... ... Болашақта зерттелетін нысанның қасиеттерін
жан-жақты ашып көрсетуге мүмкіндік беретін кішірейтіліп алынған ... үлгі ... ... ... бір ... ... ... болмай немесе қиын болғанда оның үлгісі жасалады. Географиялық
карталар шындықтың бейнелі - шартты белгілі үлгісіне жатады.
Картографиялық үлгінің ... ... ... ... тән ... бар, ... географиялық картада жер
қыртысының көп бөлігін, гидросфера мен ... ... ... ... ... ... мен ... кірген.
Екіншіден географиялық картада адамның өмірі мен қызметіне
байланысты әлеуметтік ... ... жер ... ... ... ... картографиялық үлгіде үйлестірілгендіктен картадан кез
келген нысанның географиялық орнын, алып жатқан ауданын анықтауға ... ... ... маңызды қасиеті, онда қамтылған
нысандардың орны жоғары математикалық ... ... ... ... ... ... мен ... Картографиялық өнімнің шолулық
қасиеті арқылы географиялық картада қамтылған аумақты оқырман бір ... өте ... ... ... ... дайындалған оқырманның шартты
белгілердің көмегімен ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ой елегінен өткізіп, жылдам анықтай алады. Ол
үрдісті кез келген картадағы ... мен ... ... ... ... іріктеліп жинақталып алынуы жеңілдетеді. Жоғарыда
айтылған бірде-бір географиялық карта мен глобустарға тән қасиеттер, ... ... ... ... (Аэрофото кескіндеу, ғарыштық
кескіндеу, суреттер, математикалық үлгілер).
Сондықтан, карталардың ... ... ... ... маңызы
зор. Картографиялық үлгі ретінде карталар коммуникативтілік, жеделдік,
танымдық, болжамдық қызметімен ерекшеленеді. ... ... ... ... ... ... ақпараттық берілуінің жүзеге асырылуын
географиялық картаның коммуникативтілік қызметі ... ... ... ... жол ... ... ... да практикалық
есептер шығару мүмкіндігін, жеделдік қызметі дейміз. Оқып ... ... ... анықтау мүмкіндігін географиялық картаның
болжамдық қызметі дейміз.
Өндіріс пен ғылымның әр түрлі салаларында және мектеп оқушылары ... ... алу ... ... ... ... қызметі дейміз. Белгілі бір құбылыстарды картаға ... ... оқып ... ... ... әдісі дейміз. Қазіргі кезде
географиялық карталар ... ... ... ... қолдануда. Білімнің
көптеген саласында құбылыстарды оқып үйрену бұрынғы картаға талдау ... ... ... ... нәтижесінде анықталған құбылыстардың
ерекшеліктерімен салыстырулар арқылы жаңа ... ... ... ... ... оның аясы кең, алуан түрлі.
Білімнің көптеген салаларында ... оқып ... ... ... ... ... жасалудан басталып, іс жүзінде жүргізген
бақылаулармен салыстырып ... ... ... де, ... жаңа ... аяқталды. Танымның мұндай жолы, негізінен, ... ... жер ... ... тән. Олар: геология, ... ... ... ... ... ... Географиялық картаның белгілі бір аймақтағы әр түрлі
құбылыстардың ... ... ... ... ... ... зерттеулерде де маңызы зор.
Мысалы, ғалымдар жер сілкінуді ... ... ... ... құрамының өзгеруі мен жер ... ... ... байланыс барын анықтады.
Картографиялық әдістерді пайдалана отырып табиғат құбылыстарын
зерттегенде жүйелік кешендік ... ... ... ... ... ... ... әдіспен жүргізілетін зерттеулер
әлеуметтік ғылымдарда да кеңінен қолданады.
Картасыз өндірісті ... ... ... жағдайға баға
беріп, қоршаған ортаны қорғап жағдайын жақсарту, ... ... ... мүмкін емес. Жергілікті жерде карта бағдарлау қызметін атқарса,
көлікте темір жол, автомобиль ... ... ... ... кеме ... аэронавигация кеңінен қолданылады.
Географиялық карталарды топтастыру.
Қандай да бір құбылыстарды немесе заттарды жалпы белгілеріне қарай
бөлуді топтастыру ... ... ... ... ... ... қатар картаны
пайдалануда да ғылыми маңызы зор. Географиялық карталар төмендегі кестеде
көрсетілгендей, ... ... ... карталар масштабына, мазмұнына, атқаратын қызметіне,
аумақты қамтуына, бояудың және ... ... ... сипатына қарай
жіктеледі. Солардың ішіндегі ең ... ... ... ... ... оның ... ... Мазмұнына қарай жалпы географиялық арнайы
немесе тақырыптық болып бөлінеді. ... ... ... ... және әлеуметтік экономика-лық тұрғыдан алғанда қамтылған
аумаққа ... шолу ... ... ... ... ... су нысандары,
жер бедері, елді мекендер жол торлары, әр түрлі шекаралар, топырақ пен
өсімдік ... ... ... ... ... немесе
тақырыптық карталардың қатарына төмендегі карталар жатады.
1. ... ... ... ... ... ... бірі ... болатын карталар, оғон
гипсометриялық карта мысал болады. өйткені, оның ... жер ... ... саналады.
2. Белгілі бір құбылыстарды сипаттау жалпы географиялық
картаның элементтерінен басқа арнайы деректкр ... ... ... ... ... ... ... .
Сыныптауы бойынша арнайы карталар үш топқа бөлінелді . Олар,
физикалық-географиялық , ... және ... ... ... оқу , әскери, навигациялық, теңіздік, жол және туристік
карталарға бөлінеді. Басқа ... ... ... ... ... бояуының санына қарай – бір бояулы және көп бояулы.
- беттерінің санына қарай – бір ... . көп ... ... ... қарай – қабырға карталары , үстел карталары.
ТОПОГРАФИЯЛЫҚ КАРТАЛАРДЫҢ ЖОЛ-ЖОЛ СЫЗЫҒЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... олар көптеген
беттен тұрады..Картаның бетке бөлінуін жол-жол сызық, ал ... ... ... деп ... ... ... әрбір беті
трапеция болып саналады, оған номенклатура беріледі. Карта ... ... ... қабырғасының үстінде орналасқан
моменклатураның жанында, одан басқа осы ... ең ірі ... ... елді
мекеннің аты жазылады. Әрбір бетте тағы да қатар ... ... ... ... өзі ... ... жапсырған
кезде оларды іріктеуді жеңілдетеді. Осы ... ... ... қабырғасының ортасында орналасады.
Карталардың номенклатурасы негізін 1 : 1000000 масштабтағы ... , оның ... ... ... 60, ... 40 . Осы ... ... белдеуді білдіретін латын алфавитінің бас әрпінен
және реттік нөмірін көрсететін цифрлардаң турады.
Мысал ретінде ... ... ... ... 1: ... ... рет-ретімен құрастыруды қарастырамыз.
М-41 бет 1: 1000000 масштабтағы 144 бетке бөлінеді, олар 1, 2, ... 144 ... ... Осы масштабтың 60-нөмірлі бетінің
номенклатурасы М-41-60 болады.
1 : 100000 масштабтағы М-41-60 ... бір беті ... ... 4 ... ... ... олар А, Б, В және ... белгіленеді. Осы масштабтың екінші бетінің номенклатурасы М-41-
60-Б болады.
Осы бетті 4-ке бөлуден 1 : 25000 ... ... 4 ... ... ... а, б, в, г әріптерімен белгіленеді. Осы масштабтағы картаның ... ... ... ... ... :5000 ... ... номенклатурасының негізі болып 1 :
10000 масштабтағы картаның беті саналады, ал ол ... 1:5000 ... 256 ... ... 1 : 5000 ... ... ең соңғы
бетінің номенклатурасы М-41-60 (256) болады.
1 : 2000 ... ... ... алу үшін 1 : 5000
масштабтағы ... беті 9 ... ... оларды орыс алфавитінің кіші
әріптерімен белгілейді. Сонымен 1 : 2000 масштабтағы ... ... ... М-41-60 (256-и) ... ... ... байланысты жеке беттерінің
өлшемі туралы мәліметтер және номенклатура үлгілері 2-кестеде берілген.
1 : 5000, 1 : 2000, 1 : 1000 және 1 : 500 ... ... ... ... ... сәйкес ауданы 20 ... ... ... жасау үшін тікбұрышты жол-жол сызық ... ... ... 1 : 5000 ... үшін 40Х 40 см, ал 1 : 2000, 1 : ... 1 :500 ... үшін 50x50 см ... Бұл ... ... ... ... ретінде 1 : 5000 масштабтағы картаның беті қабылданып, олар араб
цифрымен ... Оған 1 :2000 ... ... 4 беті сәйкес
болады. Олардың әрқайсысы 1 : 5000 ... ... ... ... бас ... (А, Б, В, Г) ... ... жазу арқылы
белгіленеді. Мысалы: 14-Б. 1 1 1000000 2000 ... ... ... ... (I, II, III, IV) ... 1: 1000 масштабтағы төрт бет және
араб цифрымен ( 1,2,3,...,16) белгіленген 1 500 ... 16 бет ... ... 1 1000 масштабтағы карта бетінің номенклатурасы 14-Б-
IV , ал масштабтағы 1 5000 үшін 14-Б-16 ... ... ... ... ... ... ... беттерін табуға және олардың номенклатурасын тез анықтауға
арналған карталардың ... ... атты ... бар. Олал ... ... ... осы масштабтағы карта бетіне сәйкес келетін
торларға бөлінген ұсақ масштабты схемалық карталар ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... беті ... және оңтүстік ... ал ... және ... ... ... шектелген.
Кескінделген заттар мен жергілікті жердің контурларының географиялық
координаталарын анықтау мүмкіндігі болу үшін ... ... ... ... карта бетінің ішкі және сыртқы ... ... ... рамкасы шығыс пен батыс қабырғаларындағы ендіктің минуты мен
солтүстік пен ... ... ... ... ... қара және ақ ... белгіленген. Әр ендік пен бойлықтың
минуты (шашка) алты тең бөлікке бөлінген. Осы белгіленген ... ... 10"-ке тең. ... ... ... ... ... бетінде градус торын жүргізуге болады; олар картада нүктелердің
географиялық координаталарын анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... квадратты координаталар торы салынады. Осы торлардың квадратының
қабырғасы әдетте километрлердің толық санымен белгіленеді, ... да ... деп ... солтүстікке қарай жүргізілген километрлік ... ... ... ... ... ... Ох ... ал
батыстан шығысқа қарай жүргізілген ... ... ... ... ... ... Оу ... болады. Горизонталь
сызықтардың жазуы экватордан километрмен берілген ара қашықтығына, ал
вертикаль ... ... ... ... ... сан ... ... ал келесілері сызықтың кординатасына плюс 500 ... ... ... ... ... ... ... у) анықталады.
Карта бетінің градус рамкасының сыртында безендіру рамкасы сызылады.
Осы рамканың сыртында орналасқан жазулар және графиктер шектік ... ... ... ... ... ... беттің номенклатурасы
қөрсетіледі. Рамканың төменгі жағында мыналар ... 1) осы ... тән ... ... орташа бұрылуы және меридиандардың жақындасуы
туралы мәліметтер; 2) сандық және ... ... 3) жер ... ... туралы мәліметтер (тұтас горизонтальдардың қанша метр
сайын ,жүртізілгендігі туралы); 4) табан ... 5) ... ... ... ... өзі ... кескіннің дұрыстығы туралы тұжырым
жасауға мүмкіндік береді.
Шектік безендіруге тағы да көрші беттердің ... ... олар ... және ... ... ... әр қабырғасының
ортасында жазылады, сонымен қатар жиынтықтағы беттердің орналасу схемасы
және басқа да түсіндірме жазулар ... ... ... ... картадағы нүктенің географиялық ... ... ... жолмен жасалады. А нүктесінің (20-сурет) ендігін
(ф) табу үшін осы нүктеден солтүстікке және оңтүстікке қарай ... яғни ... ... тиісті минуттық, немесе он секундтық ара-
лықтардың ... ... түзу ... қосылады. Осы сызықтардың
ендіктерін ф1 және ф2 ... ... А ... ... ... ... түсіріп, оның ұзындығын Аф градуспен белгілеп, А
нүктесінің ендігін мына теңдіктен табамыз:
Ф=Ф1+Аф.
Аф ... ... ... ... ... Ол үшін А нүктесі
арқылы еркін бұрышпен ф1 және ф2 параллельдерімен С және О ... ... ... ... СА = а және СВ = Б ... 20-
суреттен
АФ=(ф2-Ф1)-а\б .
Сонымен,Аф шамасын анықтау а және б ... ... ... ... ... өлшеуге келіп саяды.
Осыған ұқсас А нүктесінің Я бойлығын ... үшін Я1 ... ... ... ... ... ... (21-сурет) тікбұрышты координаталарын анықтау үшін
километрлік тордың цифрларын ... ... ... ... орналасқан
оңтүстік-батыс бұрыштың (хо, уо) ... ... ... ... ... квадраттық қабырғаларына СС1 және СС2 перпендикулярларын
түсіреді де карта ... ... ... ... ... ... ... СС2 = Ау. Сонда С нүктесінің тікбұрышты координаталары мыныған ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жер қабығы (құрамы, қозғалыстары), бедер туралы жалпы мәліметтер40 бет
Мәлеметтер қоры көмегімен ақпаратты сақтау,іздеу, сұрыптау технологиясы. Ақпаратты сақтау және жүйелеу3 бет
Қазақстанның археологиялық зерттеу тарихы15 бет
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы13 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет
Алматы облысы Қарасай ауданы20 бет
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь