Қазақстанның несие жүйесі


Жоспар.

1. Кіріспе.

КРЕДИТТІҢ .шығу тарихы, түсінігі.

2.Негізгі бөлім.
1.КРЕДИТ АҚША САЯСАТЫ.
2.КРЕДИТ ЖҮЙЕСІ .

3.КРЕДИТКЕ БИЛІК ЕТУШІ.

3.Қорытынды.

КРЕДИТ ӨТЕУ ҚАБІЛЕТІ.

4.Пайдаланған әдебиеттер.
КРЕДИТ ( сгейо — сенемін, сенім білдіремін), несие — белгілі бір мерзім бойы пайдаланып, қайтарылу үшін әдетте, пайыз төлеу шартымен ақшалай немесе тауар түрінде берілетін қарыз. Оның қозғалысы кезінде несиегер мен қарызгер арасында белгілі бір экономикалық қатынастар қалыптасады. Кредиттің дамуы ұдайы өндіріс үрдісіндегі капиталдың ауыспалы айналымының заңдылықтарына орайлас келеді: шаруашьшықтың белгілі бір телімдерінде уақытша еркін айналымдағы ақша капиталы бос қалады да, басқаларында оған деген мұқтаждық, яғни кредит алу қажеттілігі туады.
Капиталдың ауыспалы айналымы негізінде пайда болған уақытша еркін айналымдағы ақша капиталы, халық пен мемлекеттің ақшалай жинақтары кредит көзін құрайды. Кредиттік қатынастар жүйесінде кредит операцияларын жасау үшін қаражат тартудың да маңызы зор. Мұндай қызмет өр түрлі кредиттік катынастар үшін біркелкі бола бермейді. Айталық, коммерциялық кредит кезінде несиегердің сырттан қаражат тарту кажеттілігі туындамайды, ал банктік кредиттеуде сырттан тартьшған қорлардың кеңінен пайдаланылуы көзделеді.
Экономиканы дамытуда кредиттің рөлі маңызды ері сан салалы. Кредит өнімнің өндірілуі, өткізілуі мен түтынылуы үрдісіне және ақша айналысы саласына өсерін тигізеді, яғни өнімді өндіру мен өткізу үрдістерінің іркіліссіз болуына ықпал етеді, өндірістің маусымдылығына орай туындаған кдражатқа деген ділгірлікті уақытша қанағаттаңдыруда, өндірісті кеңейтуде үлкен рөл атқарады. Тұтыну кредиті халықтың әр түрлі қажеттіліктерін қанағаттандыруға септігін тигізеді. Кредит, негізінен, коммерциялық кредит жене банк кредиті түрлеріне бөлінеді.
Айрықша түрі — халықар. кредит коммерциялық кредит — сатушы тауарды сатып алушыға төлемін кейінге қалдыра отырып беретін несие. Бұл орайда айналым құралы ретінде, әдетте, вексель жүреді. мұндағы вексель дегеніміз — несиегерге вексель беруші қарызгерден вексельде көрсетілген ақша сомасын белгіленген мерзімде төлеуді талап ету құқын беретін белгілі бір нысандағы жазбаша борыштық міндеттеме, банк кредитінің әмбебаптық сипаты бар.
Бұл ретте банкредиттер, ақша иелері және басқа кредит мекемелері несиегерлер болып келеді. кредиттің берілуі мен өтелуіне, ставка пайызының мөлшеріне байланысты тараптардың міндеттемесі мен экономикалық жауапкершілігі кредиттис келісімдер негізінде шешімін табады.
Банк кредиті кредиттеу мерзіміне қарай қысқамерзімді (1 жылға дейінгі мерзімге), орта мерзімді (1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге) және ұзақ мерзімді (3 жылдан астам мерзімге) болып келеді. ол қарызгерге тиесілі жылжымайтын мүлік, тауарлар, бағалы қағаздар мен өзге де құндылықтар кепілімен қамтамасыз етілуге тиіс.
Сондайақ, кредит түрлері кредиттеу нысандары мен әдістері бойынша жөне басқа белгілеріне қарай жіктеледі. Қазақстанда кредиттің мынадай түрлері қолданылады:
1) үлттык банктің кредиті — аукциондық, ломбардтық, бюджеттік кредиттер;
2) екінші деңгейдегі банктердің кредиттері — меншікредитті айналым қаражатының жетіспеушілігін уақытша толтыруға, күрделі салымдарды қаржыландыруға, түтыну мақсатына арналған кредиттер; импорттық, ипотекалық, консорциалдық, банкаралық кредиттер.
Қазақстанның Ұлттық банкінде кредит сапасына қарай стандарттық, бейстандарттық, канағаттанғысыз, күмәнді жөне зиян келтіруші кредит деп бөлінеді.
КРЕДИТ АҚША САЯСАТЫ— мемлекет экономикасында ақша мөлшерін реттеу мақсатында қолданылатын шаралар кешені. Кредит ақша саясаты жалпы ұлттық өнім, баға деңгейі және ұлттық табыс сияқты аса маңызды макроэкономикалық көрсеткіштерге айтарлықтай әсерін тигізетіндіктен мемлекеттік экономикалық саясаттың негізгі бағыттарының бірі ретінде қаралады.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.Қазақстан ұлттық энциклопедия.
Алматы 1998ж.
1. Экономикалық теория негіздері.
Алматы “САНАТА” 1998 ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар.
1. Кіріспе.
КРЕДИТТІҢ –шығу тарихы, түсінігі.
2.Негізгі бөлім.
1.КРЕДИТ АҚША САЯСАТЫ.
2.КРЕДИТ ЖҮЙЕСІ .
3.КРЕДИТКЕ БИЛІК ЕТУШІ.
3.Қорытынды.
КРЕДИТ ӨТЕУ ҚАБІЛЕТІ.
4.Пайдаланған әдебиеттер.

КРЕДИТ ( сгейо — сенемін, сенім білдіремін), несие — белгілі бір
мерзім бойы пайдаланып, қайтарылу үшін әдетте, пайыз төлеу шартымен ақшалай
немесе тауар түрінде берілетін қарыз. Оның қозғалысы кезінде несиегер мен
қарызгер арасында белгілі бір экономикалық қатынастар қалыптасады.
Кредиттің дамуы ұдайы өндіріс үрдісіндегі капиталдың ауыспалы айналымының
заңдылықтарына орайлас келеді: шаруашьшықтың белгілі бір телімдерінде
уақытша еркін айналымдағы ақша капиталы бос қалады да, басқаларында оған
деген мұқтаждық, яғни кредит алу қажеттілігі туады.
Капиталдың ауыспалы айналымы негізінде пайда болған уақытша еркін
айналымдағы ақша капиталы, халық пен мемлекеттің ақшалай жинақтары кредит
көзін құрайды. Кредиттік қатынастар жүйесінде кредит операцияларын жасау
үшін қаражат тартудың да маңызы зор. Мұндай қызмет өр түрлі кредиттік
катынастар үшін біркелкі бола бермейді. Айталық, коммерциялық кредит
кезінде несиегердің сырттан қаражат тарту кажеттілігі туындамайды, ал
банктік кредиттеуде сырттан тартьшған қорлардың кеңінен пайдаланылуы
көзделеді.
Экономиканы дамытуда кредиттің рөлі маңызды ері сан салалы. Кредит
өнімнің өндірілуі, өткізілуі мен түтынылуы үрдісіне және ақша айналысы
саласына өсерін тигізеді, яғни өнімді өндіру мен өткізу үрдістерінің
іркіліссіз болуына ықпал етеді, өндірістің маусымдылығына орай туындаған
кдражатқа деген ділгірлікті уақытша қанағаттаңдыруда, өндірісті кеңейтуде
үлкен рөл атқарады. Тұтыну кредиті халықтың әр түрлі қажеттіліктерін
қанағаттандыруға септігін тигізеді. Кредит, негізінен, коммерциялық кредит
жене банк кредиті түрлеріне бөлінеді.
Айрықша түрі — халықар. кредит коммерциялық кредит — сатушы тауарды
сатып алушыға төлемін кейінге қалдыра отырып беретін несие. Бұл орайда
айналым құралы ретінде, әдетте, вексель жүреді. мұндағы вексель дегеніміз —
несиегерге вексель беруші қарызгерден вексельде көрсетілген ақша сомасын
белгіленген мерзімде төлеуді талап ету құқын беретін белгілі бір нысандағы
жазбаша борыштық міндеттеме, банк кредитінің әмбебаптық сипаты бар.
Бұл ретте банкредиттер, ақша иелері және басқа кредит мекемелері
несиегерлер болып келеді. кредиттің берілуі мен өтелуіне, ставка пайызының
мөлшеріне байланысты тараптардың міндеттемесі мен экономикалық
жауапкершілігі кредиттис келісімдер негізінде шешімін табады.
Банк кредиті кредиттеу мерзіміне қарай қысқамерзімді (1 жылға дейінгі
мерзімге), орта мерзімді (1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзімге) және ұзақ
мерзімді (3 жылдан астам мерзімге) болып келеді. ол қарызгерге тиесілі
жылжымайтын мүлік, тауарлар, бағалы қағаздар мен өзге де құндылықтар
кепілімен қамтамасыз етілуге тиіс.
Сондайақ, кредит түрлері кредиттеу нысандары мен әдістері бойынша
жөне басқа белгілеріне қарай жіктеледі. Қазақстанда кредиттің мынадай
түрлері қолданылады:
1) үлттык банктің кредиті — аукциондық, ломбардтық, бюджеттік кредиттер;
2) екінші деңгейдегі банктердің кредиттері — меншікредитті айналым
қаражатының жетіспеушілігін уақытша толтыруға, күрделі салымдарды
қаржыландыруға, түтыну мақсатына арналған кредиттер; импорттық,
ипотекалық, консорциалдық, банкаралық кредиттер.
Қазақстанның Ұлттық банкінде кредит сапасына қарай стандарттық,
бейстандарттық, канағаттанғысыз, күмәнді жөне зиян келтіруші кредит деп
бөлінеді.
КРЕДИТ АҚША САЯСАТЫ— мемлекет экономикасында ақша мөлшерін реттеу
мақсатында қолданылатын шаралар кешені. Кредит ақша саясаты жалпы ұлттық
өнім, баға деңгейі және ұлттық табыс сияқты аса маңызды макроэкономикалық
көрсеткіштерге айтарлықтай әсерін тигізетіндіктен мемлекеттік экономикалық
саясаттың негізгі бағыттарының бірі ретінде қаралады.
Бүкіл 20 ғасыр бойына мынадай заңдылық орын алды: неғұрлым дамыған
мемлекеттер, экономикалық өсуді ынталандыру, экономикалық жағдаяттың
ауытқуын реттеу үшін нақ осы кредит ақша саясат құралын қарқынды
пайдалануға тырысты, әйтсе де мұндай жанама ынталандыру әрқашанда
күткендегідей нәтижелер бермеді.
Кредит ақша саясатын жүргізу ісі жауапты мемлекеттік органдарға,
әдетте, орталық банкке (қазақстанда — үлттық банкке) жүйелі кредиттеледі.
Жалпы алғанда акіда массасы — орталық (ұлттық) банктің нақты
ақшасының, банкноттары мен теңгелерінің (монета) және экономикалық
агенттердің (кәсіпорындардың, фирмалардың, компаннялардың) коммерцнялык
банктерге салған салымдарының сомасы.
Салымдарды халықтың салымдары ғана емес, сонымен бірге
кәсіпорындардың есеп айырысу шоттары мен өзге де шоттарындағы қалдық
акдіаларда құрайды.
Ақша массасының 71 ұғымын ақша базасының үғымынан ажырата білу кері
кредит акдіа базасын нақ сол барлық нақты акдіа мен коммерцнялық банктердің
орталық (ұлттық) банктегі салымдары құрайды. Мәселенің мәні мынада:
коммерциялык банктер коммерциялық несиелендіру тетігін пайдалана отырып,
ақша массасының көлемін ақша базасының шегінен сан есе көбейтуі мүмкін.
Өз клиенттеріне несие бере отырып, банктер іс жүзінде елдің орталық
(ұлттық) банкіндегі өз депозпттерінен асып түсетін депозиттер жасайды.
Басқаша айтқанда, банктің кредит беру тетігі болмаса, яғни банктер несие
бермесе, мультипликативтік ұлғаю процесі ешқашан басталмас еді және ақша
массасы мен акта базасы ешқашан теңелмеген болар еді.
Ақша массасының ақша базасына қатынасын ақша мультипликаторы деп
атайды.
Егер біз ақша базасын латынша н әрпімен, ал ақша массасын м әрпімен
таңбаласақ, онда мынадай формула аламыз: м=кн, мұнда к — ақша
мультипликаторы. сөйтіп, мемлекеттің кредит ақша саясатының мәні іс жүзінде
яғни массасының көлемі айқындайтын осы екі шамаға (н — акдіа базасы мен к —
ақша мультипликаторына) ықпал етуінде.
Қазіргі мемлекеттерде орталық банктің ақша базасының шамасын неғұрлым
жиі өзгертіп отыратын әдісі — ашық рыноктағы операциялар, яғни өз
үкіметінің борыш қорлық қағаздарын сатып алу — сату.
Ашық рынокта бағалы қағаздарды сатып алудың мысалы ретінде ұлттық
банк коммерциялық банктен үкімет облигацияларын 1 млрд. теңгеге, сатып
алатын операциясын қарастыралық. Ұлттық банкредиттің мемлекеттік бағалы
қағаздар түріндегі меншігі 1 млрд. теңгеге артады, мұның өзі баланс
активінің "мемлекеттік бағалы кағаздар" бабында көрсетіледі. Облигацияларға
айырбас ретінде ұлттық 72 банк осы облигацияларды сатқан коммерциялык
банкредиттің шотына 1 млрд. теңге аударады. Басқаша айтқанда, баланс
пассивінің ұлттық банктегі банк депозиттері бабы 1 млрд. теңгеге артады.
Коммерциялык банк өз резервін алғашқы мезетте ұлттық банктегі
салымдар ретінде ұсталатын 1 млрд. теңгеге көбейтті, алайда бұл орайда
ұлттық банктің сатушыға өзінің меншікті бухгалтерлік кітаптарында
депозиттер жасау жолымен облигация үшін төлей алатынын ескеру қажет. Бұл
депозит басқа банкредиттерге төлемдер төлеу үшін пайдаланылуы мүмкін немесе
нақты ақшаға айырбасталуы мүмкін. Банктегі депозиттің кәдуілгі иесі де өз
шотынан нақты ақшаны ала алады, сондайақ, ұлттық банкке депозит салған банк
те өз салымын қысқартқаны үшін айырбас ретінде нақты ақша ала алады. ұлттық
банк облигация үшін өз банкіндегі депозитпен төлегенде ол ақша базасын
бірден көбейтеді. Ұлттық банк мемлекеттік облигациялар сиякты активтерді
жай ғана сатып алып және олар үшін өз міндеттемелерімен төлеп, акша базасын
қалауынша үлғайта алады. Ұлттық банк ақша базасын бұлайша үлғайтуға
коммерциялык банктер өтемпаз қаражатка ділгер болатын дағдарыстар кезеңінде
барады. Бұл оның өзінің отем резервтерін көбейтуіне, демек, нақты секторды
несиелендіру әлуетін күшейтуіне мүмкіндік береді, мүның өзі экономикалық
есу қарқынын күшейте алады. бағалы қағаздарды сата отырып, орталық (үлттық)
банк акша базасын қысқартатынын оңай аңғаруға болады. ақша базасының
қыскдруы коммерциялық банктердің қорларын азайтады, мүның езі халыққа,
көсіпорындарға кредит беру келемін азайтып, несиелендіру шарттарын
қатайтады, экономикалық есу қарқынын тежейді. ісдағды көрсетіп
отырғанындай, ақша мультипликаторының түрақсыз екені былай түрсын, сонымен
бірге ол тіпті оңай болжап білуге болмайтын шама. мүның мөнісі орталық
(үлттық) банк тек акша базасын реттеумен ғана өрбір нақты уақыт кезеңінде
акша массасын дөл анықтай алмайды деген сөз. тіпті күтпеген титтей ауытқу
ақша базасының осы шамасында акша үсынысын айтарлықтай өзгертуі мүмкін.
сондықтан орталық (үлттық) банк ақша мультипликаторының шамасына эсер
етудің арнаулы әдістерін пайдаланады. алайда тіпті барлық осы өдістерді
қолдану да орталық (үлттык) банктің ақша мультипликаторының ауыткуын толық
бақылауына бәрібір мүмкіндік бермейді. акша мультипликаторы ның формуласы
мынадай: к=(1+с)(г+с), мүнда с — нақты ақшадепозиттер, ал г —
резервдепозиттер (бүл орайда резерв дегеніміз, көбінесе, коммерциялық
банктердің орталық (үлттық) банктегі салымдары. формуладан керініп
отырғанындай, ақша мультипликаторы неғүрлым көп болса, резервтердің
депозиттерге қатынасы соғүрлым аз болады. ақша мультипликаторының нақты
ақшадепозиттер қатынасына қалай төуелді екенін анықтау киынырақ. бірақ
мұнда да кері тәуелділік бар. мүның мәнісі мынада: с аз болса, нақты ақша
ретінде пайдаланылатын акша базасының
үлесі де аз болады, ал резерв ретінде пайдаланылатын үлес жоғары болады.
нақты ақшадепозиттер қатынасы, негізінен, халықтың мінезқүлқымен
айқындалады, ол ақшаның қанша белігін нақты ақша (теңгемонета мен банкнот)
түрінде үстауға болатынын, ал қанша бөлігін салым (депозит) түрінде үстауға
болатынын шешеді. халықтың қалауы:
а) төлем түрлерін әдетке айналдыруына;
ә) ақшаны нақты ақша түрінде сақтаудың трансакциялық шығыны мен шотқа қол
жеткізу шығынының қатынасына;
б) ағымдағы түтыну келемі мен мөміле санына;
в) түрлі депозиттер бойынша пайыздардың ағымдағы ставкаларына байланысты.
бүл параметрлердің көбісі орталық (үлттық) банктің бақылауына көне
бермейді. ал орталық (үлттық) банктің резервдепозиттер саласындағы
мүмкіндіктері әлдеқайда көп. ол міндетті резервтік талаптардың мөлшерін,
яғни коммерциялық банктердің орталық (үлттық) банктегі салымдарының ең аз
нормасын тағайындай алады. міндетті резерв жасау нормативі — мемлекеттің
кредита.
Саның екінші аса маңызды қүралы. міндетті резерв жасау нормасын
көбейте отырып, орталық (үлттық) банк коммерциялык, банктердің өз
клиенттеріне кредит беру жөне тиісінше акша массасын мультипликациялау
жөніндегі мүмкіндіктерін шектейді. ал, керісінше, міндетті резерв жасау
нормативін қысқарту ақша мультипликаторын көбейтеді, яғни нақ сондай немесе
қысқара түсетін ақша базасында ақша массасын есіреді. іс жүзінде кредита.
Саның осы құралдары пайдаланылатын барлық елдерде, соның ішінде
қазақстанда да, резервтік талаптар салымдардың түрпатына қарай түрленіп
отырады: мерзімді салымдар бойынша олар талап етілетін салымдарға караганда
жоғары. кредита. сның үшінші басты қүралы — қайта каржыландыру ставкасы.
мүның өзі орталық (үлттык) банктің коммерциялык; банктерге беретін
кредиттері бойынша пайыз ставкасы.
Қайта қаржыландыру ставкасын қүбьглта отырып, орталық (үлттық) банк
коммерциялык, банктің артық резервтерінің шамасына, сондайақ, жанама түрде
нақты ақшадепозиттер қатынасына да ықпал етеді. шынында да, егер қайта
қаржыландыру ставкасы жоғары болса, онда коммерциялык, банктер өзінің артық
резервтерінің мөлшерін кебейтуді жөн көреді, өйткені етемпаз қарлжат
жетіспеген жағдайда орталық (үлттық) банктің кредиттері коммерциялық банкке
тым қымбатқа түседі.
Орталық (үлттық) банк қайта қаржыландыру ставкасын төмендеткен кезде
коммерциялык, банктердің айтарлықтай артық резерв жасауға деген қүлшынысы
кемиді. олар акшаны пайыз әкелетін активтерге салуға, ал кассалық алшақтық
пайда болған жағдайда орталық (үлттық) банктен қайта қарыз алуға көбірек
мүдделі болады. дамыған елдерде қайта қаржыландыру ставкасы, өдетте,
коммерциялық банкредиттердің кредиттік ставкаларының тем. шегінде
үсынылады; дамушы елдерде бүл принциптен ауытқудың уақытша орын алуы
мүмкін.
КРЕДИТ ЖҮЙЕСІ к е ң мағынада: елде орын алып отырған кредиттік
қатынастардың, кредит мекемелерінің, кредит түрлері мен әдістерінің
жиынтығы; тар мағынада: кредиттікредитесептілік катынастарды
үйымдастыратын, ақша айналысын реттейтін кредит мекемелерінің (банктердің,
сакредиттандыру қоғамдарының, ломбардтардың, тағы басқа.) жиынтығы.
Ақша жөне акша қорларына иелік етіп отырғандар арасындағы қатынастар
кредиттік қатынастардың негізгі және бастапқы түрі болып табылады. осы
қатынастардың аясында кредиттің негізгі түрлері дами түседі.банктер мен
бейбанктік (банктен тыс) кредитқаржы мекемелері елдегі кредит жнің негізгі
буындары болып табылады. банктер — ақша қаражаты мен жиналымын
шоғырландыратын, кредит беретін, ақшалай есеп айырысуларды, айналысқа ақша
шығаруды, бағалы қағаздармен жасалатын операцияларды, тағы басқ. жүзеге
асыратын айрықша мекемелер. қызмет көрсету сипаты бойынша ерекшеленетін
қазіргі банкредиттердің негізгі түрлері: орталық (эмиссиялық),
коммерциялық, арнайы (инвестициялык;, ипотекалық, жинақ) банктері болып
келеді. меншік нысаны бойынша банктер: мемлекеттік, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Несие және несие жүйесі
Несие жүйесі
Несие жүйесі туралы түсінік
Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі
Несие жүйесі туралы
Ақша-несие жүйесі
Қазақстанның несие жүйесі және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы рөлі
Қазақстанның несие жүйесінің қызыметін талдау
Қаржы және несие жүйесі
Несие жүйесі жайлы ақпарат
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь