Еңбекшілердің майдан вахтасындағы ерен еңбегі

Бүкіл Батыс Еуропаны дерлік басып алған фашисттік Германия анти кеңестік одақ құру жөнінде белсенді дипломатиялық әрекетін өрәстетті.1940 жылы қыркүйекте Берлинде Гермения , Жапония және Италия арасында үш жақты шартқа қол қойылды, жылдың аяғында оған Венгрия, Румыния және Финляндия Қосылды.
Жаулап алынған елдердің өнеркәсібі түгелдей Германияның әскери-экономикалық қуатына қосылды. Бермахтың әскери экономикасы бұрын болмаған деңгейге жетті, әсіресе танктер,ұшақтар мен соғыс кемелерін шығару қисапсыз өсті. Гитлер осыларды пайдаланып және тұтқиылдан шабуыл жасау арқылы КСРО- ның негізгі қарулы күштерін аса қысқа мерзімде күйретеміз, сөйтіп соғысты 1941 жылдың күзіне қарай аяқтаймыз деп есептеді.
КСРО –ға қарсы агрессияның «Барбаросса» деп аталған жоспары соғыс басталмастан бұрын дайындалды.Фашистік Германия басшыларының алдына қойған басты қойған міндеттерінің бірі Кеңес мемлекетін өздерінің басқарруына ыңғайлы болу үшін бөлшектеу.Бұл үшін Кеңес Одағын «Мәскеу» («Ресей») (Мәскеу, Тула, Ленинград, Горький, Вятка, Қазан, Уфа, Пермь), «Остландия»(Белоруссия мен Прибалтика), «Украина»(Украина, Ресейдің Волга өңірі,Воронеж), «Кавказ»(Армения,Әзірбайжан, Грузия, Солтүстік Кавказ) сияқты отар елдерді құруды жоспрладыү.Сонымен қатар фашистер кеңестік Азия жерінде «Түркістан», «Еділ-Жайық» деген буржуазиялық қуыршақ мұсылман мемлекеттерін құруды көздеді.Осыдан соң олар Баранцев теңізінен Қара теңізге дейінгі кеңістікте бір мезгілде шабуылға шықты.
Кеңес Одағының құрамында 2,9 млн. Адамы бар 170 дивизия оларға қарсы тұрды. Қызыл Армияның жауынгер техникасының жартысынан көбі, әсіресе танк, мотоатқыштар мен ұшқыштар құрамалары қайтадан немесе енді ғана құрылып жатқан болатын, оны 1941 жылдың соңы мен 1942 жылы аяқтау жоспарланған. Танкілер мен ұшақтардың жаңа түрлері енді ғана игеріле бастаған. Сондықтан да Сталин әр түрлі саяси және дипломатиялық амалмен соғыстың басталуын кешеуәлдетуге әрекет жасады.Ал Гитлер Кеңес Одағына шабуыл жасаудан бұрын өзінің қатерлі бәсекелесі Англияны күйретуді жоспарлады.Бірақ мұны іске асыру бір өзінің қолынан келмейтініне көзі жеткен соң ол 1940 жылы күзде Кеңес үкіметіне «Ось» блогына (Германия, Италия,Жапония) кіруге ұсыныс жасады.Ондағы мақсаты бірлесе отырып Англияны талқандап, оның отрларын өзара бөлісу еді,дәлірек айтқанда Кеңес Одағына АҚШ, Ангиия Франциядан оқшауламақболды.Сөйтіп Кеңес Одағының басшылығы бұл ұсынысты қабылдамады,
1937-1938 жылдары Сталиндік жаппай жазалаудан Қызыл Армия көп зардап шекті, ол ең таңлаулы білікті командирлерінен айырылды.1939 жылы әскери жоғары әскері білімі бар офицерлердің ара салмағы не бары 8 процент Қызыл армияның қазіргі кезде кең көлемде соғысуға даяр емес екенін көрсетті.Фюрер мен оның серіктері соғыс ашуға әзірленгенде осы осы факторларды есепке алды.Армияда орын алған ауыр жағдайдағы өзінің кінәсін жақсы білген Сталин соғыстың басталуын ең болмағанда бір жыл кешеуілдетуге бар күш-жігерін жұмсап бақты.Сонда армиядағы жүріп жатқан қайта құрулар мен
        
        Бүкіл Батыс Еуропаны дерлік басып алған  фашисттік Германия  ... одақ құру ...  ... дипломатиялық әрекетін өрәстетті.1940
жылы қыркүйекте Берлинде Гермения , Жапония және ... ... үш ... қол ... ... ... оған ... Румыния және Финляндия
Қосылды.
Жаулап алынған елдердің өнеркәсібі түгелдей Германияның әскери-
экономикалық қуатына қосылды. Бермахтың ... ... ... болмаған
деңгейге жетті, әсіресе танктер,ұшақтар мен соғыс кемелерін шығару
қисапсыз өсті. ... ... ... және ... ... ... ... ның негізгі қарулы күштерін аса қысқа мерзімде күйретеміз,
сөйтіп соғысты 1941 жылдың күзіне қарай аяқтаймыз деп ... –ға ... ... «Барбаросса» деп аталған жоспары соғыс
басталмастан бұрын дайындалды.Фашистік Германия басшыларының алдына қойған
басты қойған міндеттерінің бірі ... ... ... ... болу үшін ... үшін ... ... «Мәскеу» («Ресей»)
(Мәскеу, Тула, Ленинград, Горький, Вятка, ... Уфа, ... мен ... ... Ресейдің Волга
өңірі,Воронеж), «Кавказ»(Армения,Әзірбайжан, Грузия, Солтүстік Кавказ)
сияқты отар елдерді құруды ... ... ... ... ... ... «Еділ-Жайық» деген буржуазиялық қуыршақ мұсылман
мемлекеттерін құруды көздеді.Осыдан соң олар ... ... ... дейінгі кеңістікте бір мезгілде шабуылға шықты.
Кеңес Одағының құрамында 2,9 млн. Адамы бар 170 ... ... ... Қызыл Армияның жауынгер ... ... ... ... ... мен ... ... қайтадан немесе енді
ғана құрылып жатқан болатын, оны 1941 ... соңы мен 1942 жылы ... ... мен ... жаңа ... енді ғана игеріле
бастаған. Сондықтан да ... әр ... ... және ... ... басталуын кешеуәлдетуге әрекет жасады.Ал Гитлер Кеңес Одағына
шабуыл жасаудан бұрын ... ... ... ... ... мұны іске ... бір өзінің қолынан ... ... соң ол 1940 жылы ... Кеңес үкіметіне «Ось» блогына ... ... ... жасады.Ондағы мақсаты бірлесе ... ... оның ... ... ... ... айтқанда Кеңес
Одағына АҚШ, Ангиия ... ... ... Одағының
басшылығы бұл ұсынысты қабылдамады,
1937-1938 жылдары ... ... ... ... ... ... шекті, ол ең таңлаулы білікті командирлерінен айырылды.1939 ... ... ... ... бар ... ара ... не бары 8 ... армияның қазіргі кезде кең көлемде ... даяр емес ... мен оның ... ... ашуға әзірленгенде осы осы
факторларды есепке алды.Армияда орын алған ауыр ... ... ... ... ... ... басталуын ең болмағанда бір жыл кешеуілдетуге
бар күш-жігерін жұмсап бақты.Сонда армиядағы ... ... ... ... ... әскери техникамен жарақтандыру аяқталатын еді.
Фашистік Германияның 3700 танк, 500 ұшақ, 47260 ... ... ... 5,5млн. әскері бар 190 дивизиядан құрылған жойқын
күші 1941 жылы 22 маусым күні ... ... 4-те ... ... ... жсау
туралы он жылға жасалған шартты ... ... ... ұрыс
қимылдарын жүргізді.Жау адам саны мен техникасы жағынан басым еді.Кеңес
халқының социолисттік Отанды ... ... Ұлы Отан ... ... ... сол күні ... ... тастап, неміс фашисттерімен
күреске көтерілуге шақырды. Ұндеу: ... ... ... қиратылады.Біз
жеңіске жетеміз!»-деген сеніммен аяқталған.Әскерге ... ... ... ... ... ... ... 1941 жылғы 30 маусымдаКСРО Мемлекет Қорғаныс Комитеті ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстанның еңбекшілері де митингілермен
жиналыстарда ... ... ... мен ... ... екенін мәлімдеді.Соғыстың ... ... азат ... айқын сезінудің кеңес адамдарының, армия мен ... ... ... ... ... зор маңызы болды.
Иыңдаған жігңттер мен ... және орта буын ... ... ... қатарына өз ықтиярымен қосылғысы келетіні жайында тілек ... ... ... ... 1 шілдесіне қарай елдің қарулы
күштерінің саны 5,1млн. ... ... мен ... ... ... ... күндерінен
бастап жоғары ұйымшылдық көрсетті.Халық шаруашылығы әскери ... ... ... ... ... бастады.Әрбір ұжым, әрбір жұмысшы
мен колхозшы жаңаша, соғыс кезіндегіше жұмыс істуеді ... ең ... ... ... ... салаларын қайта құру және ... ... ... ... ... өнім өндіру
көлемін соғыстың бастапқы кезінде-ақ ... ... ... ауыл шаруашылығы жұмысын соғысқа беймдеп қайта құру
маусымдық жұмыстардың қызған кезінде басталды: ... ... ... ... та ... еді. Әркім күш-жігерңн тиімді ... мол ... ... ... ... толық пайдалану еңбек ресурстары мен техниканы
тиімді пайдалануды қамтамасыз етті.
Осындай қат-қабат жасмпаз еңбек ... ... ... ... ... ... және ... мен МТС
мал-мүлкін қабылдау және орналастырумен қабат жүргізілді. ... ... 142 ... ... ... Алматының бір
өзінде 34 зауыттың, фабрикалар мен ... ... ... ... ... ... жасау зауытының бір
бөлігі, Харьков вагон жөндеу зауыты және ... бар. ... ... және 14 ... ... орының жабдықтары келді. Украинадан
әкелінген үш фабрика негізінде Семей аяқ киім ... ... ... ... ... ... біртектес
зауыттармен, цехтармен бірікті, жаңа салалар пайда ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізді.
Көшіріліп әкелінген зауыттар 1941 жылғы қараша-желтоқсанда дайын ... ... ... ... ... ... ұлғатылып
жаңалары салынып жатты.
Батыс аудандардан ауыл шаруашылығының материалдық ресурстары тез
әкетілді. Қазақстанға ... 76,5 мың ірі ... 50,5 мың қой ... жылқы әкелінді.
1942 жылғы гитлершілердің жазғы шабуылдарының ... ... ... ... ... ... иен ... жыл аяғына дейін жалпы саны барлық ... 552,7 ... мал ... ... ... орта ... ... эвакуацияланған
адамдардың алғашқы эшелондары келе ... ... ... ... ... саны 386,4 ... ... соның ішінде 135,5 ... ... ... ... тасқыны 1942 жылы да
толастамады, ірі ... ... ... ... ... ... аяғына дейін тағы да 532,5 мың адам ... ... ... ... өзге ... мен ... ... халықтар да Қазақстанға еріксіз көшіріліп әкелінді,
олардың ... саны 500 мың ... ... ... жылдарында осында
паналағандардың жалпы саны 1,1млн. адамнан асты.
КСРО ғылым ... ... ... Украинаның
бірқатар ғылыми мекемелері мен оқу ... да ... ... ... академиктер В.И.Вернадский,
Н.Д.Зелинский, С.Г.Струмилин және ... ... ... ... еңбек
етті. Олар қорғаныстық маңызы бар проблемаларды жеткізуді бір ... ... ... ... ... жауды жеңуді жақындату
үшін қолдан келгеннің бәрін ... ... ... еңбегі
Аса бай табиғи мүмкіншіліктері мен ... жері ... ... ... өз ... ... ... аз еді, мұнда не
бары 6 млн-ға жуық адам тұрды.Соғыс басталғаннан ... ... ... ... ... бір ... соғыстың алғашқы күндерәнен бастап
ер-азаматтардың неғұрлым еңбекке жарамды бөлігі Қызыл ... ... ... мұның өзі еңбек ресурстарын азайтты: екінші жағынан-республика
халық жер аударылған және эвакуацияланған ... ... ... ... ... ретінде 1941-1942 жылдары өнеркәсіпте, сол сияөты
ауыл шаруашылығында істейтін әйелдердің саны күрт артты.Сондай-ақ қала ... ... ... да ... ... сай жұмыс істей отырып, металлургтер 1941 жылы
шілдеде айлық ... ... ... мұнайшылар отын шығару және
бұрғылау жөнінде қосымша бригадалар ... ... ... ... ... мен азық-түлік емес, сонымен біоге киім-кешек, жабдық та
қажет еді. 1941 ... ... ... ... ... 116 ... жуық ... 329 мың гимнастика, 322,5 мың жазғы
шалбар , 160,6 мың жылы сырт киім ... 170 мың жұп пима және т.б ... жол ... рөлі мен ... арта ... ... жылдары
бір миллионға жуық адам, аса зор көлемдегі ... ... ... ... ... ... жеткізіп қана қоймай, қорғаныс зауыттарына керек
стратегиялық шикі затты да барған сайын көп көлемде ... ... ... ... ... ... көшірілді. Темір жол салу
құрылысы соғыс кезінде де ... ... ... колхозшыларының күшімен
фосфор рудалары өндірілетін жерге дейін 134,3 км жол ... ... ... ... ... қатарға қосылды.
Егіншілік пен мал фермаларының қызметкерлері қажу-шаршау ... ... ... 1941 жылы республика негізінен колхоздар есебінен
мемлекетке 100,2 мың пұт ... ... ... ... ... көбі
уақытша жау қолында қалған жағдайда ... ... ... ... мақта, қант
қызылшасы, темекі тапсырудың жоспарлары асыра ... ... аса ірі мал ... ... еді. 1941 жылы ... оның ... ... қарағанда 20,9 пайызға өскен. Бұл ... ... ... мен шикізатты жөнелтудің кқлемін ... ... ... 114,6 мың ... ... ет (тірілей
салмағымен), 283,7 мың тонна сүт, 14,8 мың тонна жүн, 2,8 млн. ... ... мал ... ... Мал ... ... және
өнеркәсіпке қажетті шикізат өндіру жөнінде Қазақстан тылдағы аудандардың
арасында ... орын ... ... көмегі әсіресе 1942 және 1943 жылдары
күшейе түсті. Бұл еңбек ресурстарын өнеркәсіптің аса ... ... ... және оларды пайдалануға беруді шапшаңдату арқасында
ғана мүмкін болды. Жүзден астам ... ... ... іске ... ... ... ... 1943 жылғы қаңтарда
республика қара металлургиясының тұңғышы – Ақтһбе ... ... ... ... аяқталды, химкомбинат селитра, бор және фосфор
қышқылын, сода, ... ... ... ... да ... өнімдер
өндіруді өрістетті.
1943 жылы мамырда Қарағандыға жақын жерде метеллургия (қайта
өңдеу) зауытының құрылысы басталды.Оның ... ... үшін ... зор
болды, зауыт Атасу кен орны тобының негізінде құрылды. Оның құрылысын
тездету үшін ... ... 3мың адам ... жылы ... 28 жаңа ... пен 6 ... пайдалануға
берілді. Көмір өндірі 1942 жылмен салыстырғанда 35,6% артты.
Алматы ауыр машина жасау ... ... ... потенциялын
арттыра түсті.Шымкен пресс-автомат және ... ... ... ... ... ұлғайтты.
1943 жылы Петропавл жылу электор станциясы іске қосылды.жұмыс
істеп тқған қуаттарды ұлғайтумен қатар ... ... ... және тамақ
кәсіпорындары салынды.1940 жылғы көбіне жартылай қолөнер ... ... ... 43 ірі ... іске ... ... ... дамуының нәтижесінде соғыс
жылдарында республикада халық шаруашылығындағы өнеркәсіптің жалпы өнімінің
үлес салмағы ... ... 1941 жылы 66%-ке ... ... жұмысшылардың
саны 1,5 еседен асты.
Тіпті құрғақшылық болған 1943 ... ... ... ... ... ... ... тарының гектарынан 202 центнер
өнім алып, дүниежүзілік рекорд жасады.Қызылорда ... ... ... ... ... күріштің гектарынан 172ц. өнім
алдыҚаскелең ... ІІІ ... ... ... жетекшісі
М.Мүхамедиева қызылшаның гектарынан 600 ц.өнім ... ... де ... ... ... ... ... атындағы колхоздың шопаны Ж.Мұқашев жыл
сайын 100 қойдан 180 қозыға дейін алып отырған.Атырау облысы ... ... ... ... бір ... ... жылқыны шығынсыз баққан.
Қазақстан ауыл-село еңбеккерлері өздерінің патриоттық еңбек
парызын өтеді: 1941-1945 ж олар ... мен елге 5829 мың т. ... 734 ... Ет және ... да ... үшін ... берді.
Соғыс аяқталуы кезінде Қазақстан қуатты майдан ... ... ... ... ... жаппай қуып шығудың
басталуына байланысты соғыс соңғы кезеңіне аяқ ... ... ... мың ... ... ... ... аса көп
көлемде жауынгерлік техниканы,оқ-дәрі мен қару-жарақты, азық-түлік пен киім-
кешекті қажетсінді.
Колхоздар мен ... ... азат ... ... ... ... көрсетіп отырды.Гитлершіл жауыздар 1710 қала мен посекені,70
мыңнан астам село мен ... ... ... ... ... 26 наурызда Қазақстан Мәскеу облысының азат етілген
аудандары еңбекшілерінің алғашқы делегациясын ... 1273 ... ... ... ... ... және ... берілді.Фашисттік
басқыншылардан азат етілген аудандарға 1942 жылдың 1 маусымынан 1943 ... ... 3879 ... ... бригадирлері,106
механик,221 комбайншы,69 МТС директоры,115 агроном ... ... бен ... азат ... ... ... ... ғана 4 мың трактор мен басқа да ауыл шаруашылық техникасы
жіберілді, сондай-ақ 700 трактор ... ... ... ... ... ... және т.б. сонда жіберілді.
Қазақстан Орел облысын қамқорлығына алды.
Тыл еңбеккерлері жаралылар мен ... ... ... ... ... ... өзінде Қазақстанда 32100 төсегі бар 72
эвакуциялық госпиталь жұмыс істеді.Бұқаралық сипат алған донорлық ... ... және ... деген сүйіспеншіліктің жарқын көрінісін
аңғартты.1941 жылғы 23 маусымда Алматының бір топ патриот-доноры республика
еңбекшілеріне: «Өз қанымызды Отан ... ... деп ... ... жағдайында қажетті ең аз күш пен қаржы жұмсау арқылы
денсаулық сақтау,халыққа ... беру және ... пен ... ... ... одан әрі ... ... 92-сі сақталды,бірақ
оқушылар саны 389 адамға қысқарды.Соғысқа дейінгі 20 ... оқу ... 4 оқу орны ... ... мен ... ... ... өндірістік орындар немесе госпитальдарға
берілді.
Елімізжің халқы ... ... ... ... да ... ... арнап Алматыда қалпына келтіру
хирургия ауруханасы,Жаңақорғанда балшықпен емдеу,Семей облысында арнайы
курорт ашылды.
Майдан мен тыл ... ... ... ... С.Мұқанов,
Д.Снегин, И.Шухов сияқты шеберлермен ... ... ... ... ... сияқты жас жазушылар өз шығармаларын
жазды.Олардың кейбіреулері майдангерлер еді.
Соғыс ... ... ... ... ... жылғы
наурызға дейін-ақ олар халық шаруашылық және қорғаныстық маңызы бар ... ... ... мен ... ... геолог ғалымдар
жемісті жұмыс істеді.1941-1945 жылдары республикада 12 ғылыми институт және
олардың филиалдары ашылды,ғылыми қызметкерлердің саны 152-ден 864 ... ... бәрі КСРО ... ... ... филиалын Қазақ
КСРҒылым академиясы етіп қайта құру үшін ... ... бұл заң ... жылы ... ... ... белгілі геолог,академик
Қ.И.Сәтбаев болды.1941 жылы ... ... ... ... қайықтарын сатып алу науқаны басталды.Олар ... ... ... ... мен ... сатып алынды.Қазақстанның
қару-жарақ жасауға өткізілген барлық соғыс заемдарының және ақшалай-заттай
лотореялардың құнын ... ... ... майдан қажетіне ерікті
үлесі 4700 млн. сом болды,бұл соғыстың екі жетілік ... ... ... ... ... ... беру.Жоғарғы мектеп.Соғыс кезінде
қиыншылықтарға қарамастан халыққа ... беру ... зор ... жылғы қаңтардан бастап барлық мектептерде, техникумдар мен
жоғарғы оқу ... ... ... ... да шығыс халықтары
өкілдерін оқығаны үшін ақы төлеуден босату қамқорлықтың айқын белгілерінің
бірі ... ... ... ... жүйесін кеңейту,оқытушы
кадрларды дайындау жүзеге асырылды.
Соғыс жылдарының қиындықтарына қарамастан,Қазақстанның өнері де
өркендеді.1941 жылы 37 ... және ... ... ... және басқа қалалардың 23 көркемөнер
ұжымы осында эвакуацияланған еді.1941 жылы қарашада опера және балет ... ... ... ... ... өміріндегі айтулы оқиға
болды.1942 жылы кеңес халқының фашистік басқыншыларға қарсы қаһармандық
күресі тақырыбында ... ... ... ... ... опера – «Ұлан,алға!» опера театрының сахнасына шықты.
Қазақ академиялық драма театрының ұжымы 1943 жылы ... ... ... ... ... қазақ тілінде қойды.
Мәдени – ағарту мекемелері.Баспасөз.Соғыс кезіндегі көптеген
қиыншылықтарға қарамастан жалпы кітап қоры 10 млн. ... ... 10,5 ... ... 3845 клуб ... 2257 оқу үйі, ... ... жұмыс істеді.Соғыс жылдары қазақ және орыс тілдерінде 7
журнал,4 ... ... ... ... шығып тұрды.Баспасөз
еңбекшілерді жауды талқандауға жұмылдыру ісіне, тылдың майданға көмегін
күшейтуге және т.б. ... ... ... ... ... арқылы пікір алысулар,туысқан
республикалармен хабарлар алмасу кеңінен жүзеге ашылды.
Еібекшілердің материалдық жағдайы.Еңбекшілердің ... ... ... ... басты шаралардың бірі-азық-түлік
және өнеркәсіп ... ... ету ... 1 ... ... 8 қаласында бұдан кейінірек басқа қалалар мен жұмысшы
поселкелерінде де карточка жүйесі енгізілді.
Өнеркәсіп және көліктің жұмысшылары мен ... ... ... ... ... қосалқы шаруашылықтар құру ... ... ... ... 41,3 мың гектар егісі бар 1536 осындай
шаруашылықтар пайда ... ... ... ... жанында
ұйымдастырылды.1944жылы қосалқы шаруашылықтардың егіс алқабы 3 еседен астам
ұлғайып,130 мың гектарға ... ... ... ... ... ... мен ауруханалардағы төсек саны ... ... ... ... ... ... жатты,санаториялық-
курорттық емдеу орындары үздіксіз жұмыс істеді.Жұқпалы ... ... ... үшін профилактикалық егу жаппай және кең көлемде
жүргізілді.
Қазақ ... ... ... мен ... ... құру жылдары
ленинградтықтардың көрсеткен көмегін ұмытқан жоқ.Қазақстан еңбекшілері
жаудың өоршауында қалған ... ... ... үшін ... ... ақыны Жамбыл «Ленинградтық өренім» атты жалынды
өлеңін ... өлең ... ... жазылып қала үйлерінің
қабырғаларына ... ... ... көмегі қаншалықты ауқымды да
айтарлықтай болғанмен соғыстың тағдыры майдандардағы шайқастарда ... жету ... ... ... өнері деңгейіне, өатардағы
жауынгерлер мен сержанттардың және ... ... ... ... еді.
Қазақстандықтардың майдан
мен жау тылындағы жауынгерлік ерліктері.
Соғыстың алғашқы күндерінің ... жаңа ... ... ... және жаттықтыру жөніндегі қызу жұмыс күндіз-түні бір
толастаған емес:қалардың шет аймақтарында ... ... ... ... ... мен оқ ату ... шапшаң салынып жатты.Қазақстанда
алғашқылардың бірі ... ... ... ... ... ... ... Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан ... ... ... болды.Дивизия командирі болып азамат
соғысына қатысқан, атақты Чапаев дивизиясының қатарында шайқасқан ... И.П. ... ... ... ... бөлімшелер
негізінен жұмысшылардан ( 40% дейін), ... (50%), ... (10%), ... ... шамамен әрбір алтыншы
жауынгері мен ... ... ... ... 15-20%-ке
дейінгісі комсомол мүшелері еді. ... ... ... құрамалар
мен бөлімшелер көп ... ... ... ... ... алғашқы ұрыстарда теңдесі жоқ ерлік ... ... ... да болды: қатардағы ... А. ... ... В. ... кіші сержант Қ. Иманқұлов, зеңбірекші Ғ.
Жұматов, Ш. ... және ... ... ... мен ... ерен ... күзіне қарай жауынгерлері мен соғыс техникасының саны және
ұрыстың ... ... ... ... әскерлері
Прибалтиканы,Белоруссияны,Молдавияны және Украинаның бір бөлігін жаулап
алды.Елге төнген қатерлі қауіп ... ... ... ... ... «Тайфун» операциясына әзірлік аяқталған болатын.
30 қыркүйете «Орталық» армиялары тобының қуатты шабуылы басталды,
соққы бір ... ... ... мен оңтүстік батысынан берілді.Осы
шайқасқа жайдың 80 жуық ... ... ... 23 танк және ... ... ... гитлершілер Мәскеуге «шешуші» шабуылға шықты.
Жау астананың солтүстік-батыс беткейіндегі негізгі соққысын 316-дивизия мен
оның ... ... ... бері ... ... тұрған төңіректен
бастады.Ержүрек панфиловшылар Дубасеково разьезі түбінде теңдесі жоқ ерлік
көрсетті.Саяси ... ... ... қарап айтқан: «Ресей кең
байтақ,бірақ шегінерге жер ... ... сөзі ... ауыр ... ұшыраса да жаудың қаптаған
танкілерін ілгері жылжытпады.
Мәскеу түбіндегі қиян-кескі ұрыстарда ... ... ... Б.Момышұлы жеке басының ерлігі мен командирлік ... ... тас ... ұрыстан кейін көп ұзамай ол полк
командирі болып ... жылы ... ... Бауыржан
Қазақстанда жасақталған 8-гвардиялық дивизияны басқарды.Атақты жауынгердің
қаһармандық ... өз ... ... 1990 жылы ... кейін Б.Момышұлына Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
1942 жылғы 17 шілдеде 200 күн мен түнге созылып, Кеңестік ... ... ... ... Сталинград шайқасы басталды.Басты
бағыттағы ұрыстарға Ақмолада жасақталып, генерал В.И.Чуйковтың ... ... ... 29-атқыштар дивизиясының ... ... ... ... ... 38-атқыштар
дивизиясы да осында келді.Оның жауынгерлері өзінің ... ... ... ... ... ... жоспарын іске асыртпай тастады.
Қазақстандықекі -28-гвардиялық және 28-атқыштар дивизиялары
–Сталинград ... ... ... де ... ... ... ... көмектесті.Элиста-
Астрахань жолы арқылы Волга өзенінің төменгі сағасына өтуге ... ... ... бөлімдерінің жолын Орал қаласында жасақталған ... ... ... ... және оның көршілерімен болған
ұрыстарда 2 мыңнан ... ... мен ... және 18 ... жау Астраханьға шабуыл жасауға тырысқан әрекетінен бас тартты.
«Красный Октябрь» және «Баррикада зауыттарының поселкелерін, ... ... ... ... ... ... 10-12% қазақтар болған
193- атқыштар ... ... ... ... Сталинград
маңынан солтүстік және батыс шептерін, сондай-аақ қаланың солтүстік шетін
қорғаған ... ... ... ... мен ... ... ... қазақстандықтар еді.
Волга бойындағы шайқастың әуел ... 64 ... ... ... ... ... салу батальоны кірді. 24 тамызда 6
қыркүйекке жағасына 2 мыңға жуық солдат пен ... 1500 ... ... ... ... және 70-ке жуық ... ... өткізді.
Осы мерзім ішінде олар өзеннің ішінде олар өзеннің шығыс жағасына 5 ... ... ... мен офицерлерді алып өтті.
1942 жылғы 19 қарашада Кеңес әскерлерді мұқият ... ... мен Дон ... ... ... жаудын қорғаныс шебін
бұзып, оны барлық бағытта кері ... ... ... армиясының
шебін солтүстіктен бұзып өткен ...... және Дон ... ... де ... ... ... Мангыстау
ауданының бұрынғы колхозшы автоматшы Ы. Ш. ... ... ... қарамастан жау істен шығарған «КВ» танкісінің үстіне шығып
алып, асып – саспай ... одан ... , ... ... ... қорғанысын бұзып өту кезіндегі ерлігі үшін ... ... ... ... ... жас ұшқыш Н. ... ... ұшу ... ... 16 ... 28 автомашинасын мен 18 көлік
тобын, 3 взвод және елудей басқыншы жойды. Оған қаза ... ... ... ... ... ... облысының Алғабас ауданындағы «Көктөбе» колхозының бұрынғы
бригадирі, минометші Қ. Спатаев жаудың бір взводтай жаяу ... ... өзі ... оны ... ... ... кетпек болғанда сонғы минаны
құшақтап жау танкісінің шынжыр табанынң астына жата қалады. Осылайша ... ... ... Оған да ... қаза ... кейін Кеңес Одағының
Батыры атағы берілді.
Қазақстандық 387-атқыштар ... ... 28 ... ... және сау ... ... арқылы Дон өзенінен өтіп, қарсы беттегі
дұшпанды өкшелей ... да 1943 жылы 2 ... ... ... ... ... жауға ойсырата соққы берді.
Әскери стратегиялық маңызы зор Тормосин қаласы алынды. Ұрыстың ... ... 31-не ... тек елуі ғана ... 17 ... ... ... соншама адамын тұтқындады. Ұрыста көрсеткен ерлігі
мен батылдығы, жоғары әскери шеберлігі, тәртібі мен ... үшін ... ... және гвардиялық дивизиялар болып қайта қурылды.
Кеңестің жауынгерлер ұрыс жүргізе отырып 700 шақырым ... ... ... ... Кеңес армияның Сталинград түбіндегі
жеңісінің бүкіл дүние жүзілік ... ... ... ... Ұлы ... және бүкіл екінші дүние жүзілік ... ... ... ... ... ... ... енді қайтып еңсесін көтере
алмайтындай болды. Бірақ жау әлі күшті еді.
1943 жылы шілдеде Курск иінінде ... зор ... ... ... аса ауыр жағдайды басынан кешіріп, майдандағы күштердің арасалмағын
теңестіріп қан қоймай, сонымен бірге жаудан сан және сапа ... ... ... адам ... ... 1,2 есе, ... -1,6, артиллериядан
-1,8, ұшақтардан-2,8 есе.Осы кезеңге ... ... ... күштерінің
жауынгерлік шеберлігі жаудан артықшылығы айқындала түскен еді.
Курс шайқасына жүзден астам атқыштар дивизиялары, танк корпустары
мен бригадалары ... ... ... ... ... ... мен
құрамалар болды. Белгородтан оңтүстік-шығысқа таман өңірдегі ... ... ... ... ... дұшпан екі жаяу әскер мен ... ... ... ... Жау 6 ... ... ... ұрыста
7 мыңдай солдаты мен офицерінен, 46 танкісінен, 30 зеңбірігінен ... ... 20 ... ... жылжыды.
Сол күндері қазақстандық 8-атқыштар ... ... ... ұрыстар болып жатқан.Гитлершілердің оның шебіне бұзып өтуге тырысқан
әрекетінен түк ... және ... ... ... 5 тамызда Орел мен
Белгорадты азат етті. Мәскеу қаһармандарға алғашқы жеңіс ... ... ... ірі ... азат ... ... құрметіне салют беру
дәстүрге айналды.
100-қазақ ұлттық атқыштар бригадасы Калинин маданында 3-екпінді
армия құрамында Невель ... ... Осы ... ... ... ... студенті, Мәншүк Мәметова ерекше көзге түсті. Ол соғысқа
қатысқан 9 мың шығыс әйелдері арасында Кеңес Одағының Батыры атанған ... еді. Осы ... ... ... ... ... ... жайратты. Невель қаласында бір көше соның есіміне аталады.
4-екпінді армия құрамында болған 101-қазақ ұлттық ... 1943 жылы 17 ... -10 ... ... ... қаласы
маңындағы жаудың бекінісін бұзып өтіп Смоленск және Витебск ... ... ... көптеген соғыс мүлігін олжалады. Смоленс шабуыл
операциясын жүзеге асырып жатқан Батыс майдан әскерлерінің құрамында сондай-
ақ қазақстандық ... және ... ... ... ... ... кейін Кеңес Армиясының кең өріс алған
жалпы ... аса ... ... ... өту еді. ... ... ... үшін 123 қазақстандық жауынгерге Кеңес Одағының
Батыры атағы берілді. Олардың арасында ... ... Қ. ... атты ... Т. ... ... ... минометші
П.Д.Литвинов және т.б. бар еді.
Қазақстандықтар соғысты жеңіспен аяқтау жолындағы шайқастарға
белсенді қатысты. Ұрыстар тек майдандарда ғанғ ... ... жау ... ... ... ... аяғына таман уақытша басып алған ... ... ... ... ... партизандық соғыс жүргізді. Партизан
қозғаласына оның Орталық штабы ... ... ... ... ... жойып, поездарды құлатуды ұйымдастырды, темір ... ... ... ... ... шығарды, фашист әскерлерінің
штабтарын талқандады.
Украин партизан жасақтары мен құрамаларында 62 ұлттың ... ... ... М.И Шукаевтың партизан жасағында 79 қазақ болды.
Әйғілі партизан, ... ... ... ... ... С.А.Ковпактың
құрамасында 70-тен астам қазастандықтар, оның ... 56 ... бар ... ... құрамалары мен жасақтарында 1500 қазақ ... ... дан ... қазақстандықтар бар еді. Белларусияның
әр ... ... ... 65 ... пен ... ... саны 1,5 ... жеткен.
Чапаев атындағы ірі партизан құрамасындағы ... ... ... ... ... бір өзі ... 30 солдаты мен офицерін
жойған. Белгілі қазақ ақыны Жумағали Сайн Украин ... ... ... Хайрутдиновтың жасағында жауынгер саяси жетекшілік ... ... ... Ғ.К. ... ... ... полк ... көмекшісіне дейін өсті. Осы сияқты көптеп келтіруге болады.
Белларусия мен Батыс Украинаны азат ету ... ... ... үшін 30-ға жуық ... ... ... ... атағына ие болды.
Қазақстандықтар Еуропа халықтарын фашистікезгіден азат ету ісіне
де үлесін ... ... және ... Шығыс Еуропа елдерін азат ету
жорығында ерекше көзге түскен Кеңес Армиясының бөлімшелері мен ... ... 72 және ... ... ... бар ... бағытында 1-Беларус майданың құрамында ... ... ... ... ... шығып, шайқаса отырып 11
күнде 470 шақырым ілгері бастап да 23 қпанда Познань қаласын азат етті.
Еуропа халықтарын ... ... азат ету ... ... үшін 150-ге жуық қазақстандыққа Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Кеңес Армиясының Орталық Еуропадағы 1945 жылғы шайқастардағы
жеңісі ... рейх ... ... ... ... ... Германияны талқандау Еуропа халықтарын аңсап күткен бейбітшілікке
жеткізді.Бірақ Шығыста соғыс ... ... ... ... еді. Жапонияның
билеп-төстеушілері қаруларын қолдарынан түсіргісі келмеді, бұл арада АҚШ
пен Англияның Тынық ... ... мен ... біршама әлсіздігін
және өздерінде әлі де аса қуатты армияның бар ... ... ... Жспония
КСРО Қиыр Шығыстағы қақтығыстан шет қалмағанның өзінде де, оған 1945 жылғы
қыркүйек-қазан айларынан ерте қатыса алмайды деген есепке иек ... ... ... ... Кеңес Одағының Батыры
атағына ие болды, олардың 101-і қазақ. Бұл атақты екі ... ... ... ... ... ... ... 305 рет аспанға көтеріліп, әуедегі
ұрыстарға жаудың 7 самолетін атып түсірді, ондағы танкі зеңбірікті қиратып,
50-ден астам ... ... ... ... мен ... сан мың ... арасынды Қазақстанды мекендеген барлық
ұлттардың өкілдері бар, солардың 96638-і қазақ.
Кеңес ... ... ... дүние жүзілік-тарихи жеңіске
жетуінде кеңестік патриозм,өз Отанына деген сүйіспеншілік, ... ... рл ... ... ... оған жету ... сол ... Кеңес Одағын
құрағын көп ұлтты халықтың 27 млн. ұл-қыздары құрбан болды.
Соғыс жылдары шайқасып жатқан ... ... ... ... ... ... ... тағы да 670 мың адам
мобилизацияланды, яғни республиканың ... ... ... ... ... көбі ... елге тірі оралмады.
Ұлы Отан соғысы жайында кітаптар аз жазылмады. Кинопленкалар да
жеткілікті. Бірақ ол туралы бар ... әлі де ... ... жоқ. ... адамдарының ерен ерлігін, сондай-ақ орасан зор күш-қайрат жұмсап,
әлемдік өркениетті фашистік тағылардан аман ... ... ... де ... ... ... алмайды. Екінші дүние жүзіліксоғыстағы кеңес халқы
жеңісінің бүкіл әлемдік маңызы, міне, осында.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандықтардың майдан мен тылдағы ерлігі15 бет
Соғыс жылдарында Қазақстандағы әскери өнеркәсіптің кешенді дамуы21 бет
Қазақстанда кеңестік мемлекет пен құқық жүйесінің пайда болуы және қалыптасуы10 бет
Қорық Ақсу-Жабағылы5 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан13 бет
1941-45 жылдардағы қанды майдан туралы18 бет
«Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы).»6 бет
Абдрахманов Сауытбектің аударма саласына сіңірген еңбегі10 бет
Антигитлерлік коалициясының құрылуы және екінші майдан мәселесі47 бет
Аристотельдің „саясат” еңбегіндегі саяси көқарастары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь