Қазақстанның ішкі сулары

Жоспар

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

ІІ.Негізгі бөлім.
1.Қазақстанның ішкі сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2. Ішкі судың басқа түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
3.Оңтүстік Қазақстанның ішкі сулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

ІІІ.Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

IV.Әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
Кіріспе.
Республикамыздың ішкі суларына оның аумағындағы судың барлық түрлері, яғни өзендер, көлдер, жер асты сулары мен мұздықтар жатады. Жер бедері мен климат жағдайларының әртүрлі болуынан еліміздің өзендері әртүрлі орналасқан. Климаты құрғақ шөл және шөлейт зонада өзен,көл аз, ал жауын-шашын біршама мол жауатын орманды дала зонасы мен биік таулы аймақтар ағын суға бай. Өзен сулары адамдардың тұрмысына қажетті судың—шаруашылық пен су көлігі үшін арзан энергия көзі болып табылады.
Оңтүстік Қазақстан территориясының климаты тым континенттік; олтүстік жазық шөлді бөлігі өте қуаң келеді. Қысы негізінен қарсыз, суық желді болады. Жұқа қар жамылғысы Арал маңы өңірінде 4—5 айға дейін, Бетпақдалада 1 айдай сақталады. Январьдың орташа темпрасы Талдыңорғанда— 11,4°С, Қызылордада —9,3° С, Алматыда — 8,0° С, Жамбылда — 4,6° С, Шымкентте —3,0° С. Жазы ыстық, солтүстік жағында өтө ыстық және қуаң. Июльдің орташа темпрасы Шымкентте 26,3° С, Қызылордада 25,7° С, Жамбылда 23,8° С, Талдыңорғанда 22,8° С, Алматыда 22,3° С. Ауаның темпрасы қыста кейде —43°С-ңа дейін (Талдықорғанда) төмендейді, жазда 46°С-ңа (Қызылорда) көтеріледі. Аудан жеріне түсетін жауын-шашынның жылдың мөлшері Арал теңізі мен Сырдария аңғарының жалғасар өңірінде 100—200, Қызылордада 114 мм, Түркістанда 199 мм, жазың жерлердің тау етегіне ұласар бөлігінде 300—400 мм, Шымкентте 486 мм, тау беткейлерінде 800— 1100 мм шамасында. Солтүстік-батысында өсімдіктің өсіп-өнетін мерзімі 180— 182 күнге, қиыр оңтүстігінде 270 күнге созылады. Жазық және тау алды өңірлерінде өсіп-өну кезіндегі ауа темп-расының жалпы ңосындысы 4000° С-қа жуықтайды.
Әдебиеттер.
1.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
2.Полярлық координаттар. – Физика және география. 2005, N 6.
3.Госпадинов В. Г. Топография – Москва 1974 г.
4.Түсіпбекова Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
5.География және табиғат –2006,N 2.
6.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен мұхиттар географиясы. Алматы,2001.
7.Төкенов Б.Географияны оқыту әдістері –География және табиғат. 2003, N 8.Сейсенов А. Географиялық карталарды оқыту. География окружающая среда 2005 , N 3 .
9.Қазақстанның физикалық герграфиясы.-Алматы,1999.
        
        Жоспар
І.Кіріспе...................................................................
..................................................3
ІІ.Негізгі бөлім.
1.Қазақстанның ... Ішкі ... ... ... ... ішкі ... оның ... судың барлық түрлері,
яғни өзендер, көлдер, жер асты сулары мен мұздықтар жатады. Жер ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
орналасқан. Климаты құрғақ шөл және шөлейт зонада өзен,көл аз, ал ... ... мол ... орманды дала зонасы мен биік таулы ... ... бай. Өзен ... ... ... қажетті судың—шаруашылық пен су
көлігі үшін арзан энергия көзі болып табылады.
Оңтүстік Қазақстан территориясының климаты тым ... ... ... ... өте қуаң келеді. Қысы негізінен қарсыз, суық желді
болады. Жұқа қар жамылғысы Арал маңы ... 4—5 айға ... ... ... ... ... ... темпрасы Талдыңорғанда— 11,4°С,
Қызылордада —9,3° С, Алматыда — 8,0° С, Жамбылда — 4,6° С, Шымкентте —3,0°
С. Жазы ... ... ... өтө ... және қуаң. Июльдің орташа
темпрасы Шымкентте 26,3° С, Қызылордада 25,7° С, ... 23,8° ... 22,8° С, ... 22,3° С. Ауаның темпрасы қыста кейде —43°С-
ңа дейін (Талдықорғанда) төмендейді, жазда 46°С-ңа (Қызылорда) көтеріледі.
Аудан жеріне түсетін жауын-шашынның жылдың ... Арал ... мен ... ... ... ... Қызылордада 114 мм, Түркістанда 199
мм, жазың жерлердің тау етегіне ұласар бөлігінде 300—400 мм, Шымкентте ... тау ... 800— 1100 мм ... ... ... ... 180— 182 ... қиыр оңтүстігінде 270 күнге
созылады. Жазық және тау алды өңірлерінде өсіп-өну кезіндегі ауа ... ... ... 4000° С-қа жуықтайды.
1.Қазақстанның ішкі сулары.
Қазақстанның барлық өзендері негізінен екі алапқа: Солтүстік Мұзды мұхит
алабы мен ішкі түйық көлдер алабына жатады.
Солтүстік ... ... ... ... ... ... алабына жататын
өзендер Сауыр-Тарбағатай және Алтай тауларынан, Сарыарқадан және Оңтүстік
Орал тауының оңтүстік-шығысынан басталады.
Ертіс-Солтүстік ... ... ... ... ол Қытай жеріндегі Монғол
Алтайы тауының батыс беткейінен Қара ... ... ... ағып ... ... құяды. Дүние жүзіндегі ірі өзендердің бірі. Жалпы ұзындығы ... ал ... ... ... 1700 шақырым. Зайсан көлі мен
Бұқтырма бөгенінен кейін Алтай тауының Қалба, Нарын ... тар ... ... Өскемен қаласына жеткенше тар шатқал арқылы ... ... ... салалар келіп құяды. Өскемен қаласынан төмен Ертіс кең
аңғармен ағады да, оған Үлбі мен Оба ... ... ... Ертіс өзені
Семей қаласы тұсында жазықтыққа шығып, нағыз жазықтағы өзенге ...... ... ... ... біразы Алтай тауының мәңгі
қары мен мұздықтарынан, кейбір ... жер асты ... мен ... Сондықтан Ертістің суы жыл бойы мол болады. Ертіс Ресей жеріне
жылына 28 млрд. текше м. су алып ... ... ... тұщы ... ету үшін ... ... ... Оның үзындығы 490
шақырым. Қазақстан жерінде Ертістің басынан сағасына дейін кеме ... ... суы ... ... ... ... пай-даланылады.
Ертісте бірнеше су электр станциялары салынған. Өскемен және Бұқтырма СЭС-
інен өндірілген энергияны Кенді ... ... ... ... кәсіптік маңызы бар түрлеріне бай. Онда шоқыр, бекіре,
лақа, аққайран, ... ... қара ... ... т.б. ... ... республика шегінен шыққаннан кейін екі өзен келіп қүяды. Олар ... мен ... ... ... ... 2450 ... ал ... ұзын-
дығы 1591 шақырым, көктемде тасып, жазда суы азаяды. Жылдық ... ... ... — 61 ... ... ... — 18 ... м/сек.
Су шығыны дегеніміз — белгілі уацыт ішінде өзеннің көлденең қимасынан
аеып өткен су мөлшері. Су шығыны ... ... ... ауданы мен ағыс
жылдамдығының көбейтіндісіне тең. Өзендердің су шығыны жыл бойы ... ... Ең көп ... су тасу ... ... кезінде болады. Жыл
бойындағы өзеннің су ... ... ағын деп ... ... ... ... құяр ... 28 млрд. текше м.
Есіл мен Тобыл өзендері — Қазақстанның солтүстік ... ... ... ... ... ... ұсақ шоқысының солтүстік-шығыс бөлігінен басталады.
Оның бірнеше салалары бар, олар жазда құрғап қалады. Есіл Ақмола ... ... ... кей ... ... ... ... Есіл өзені
Көкшетау маңында бірнеше салаларды ... ... ... суы мол өзенге
айналады. Батыс Сібір жазығына барғаннан кейін Петропавл қаласы маңынан кең
арналы жазықтағы өзенге айналады. ... қар суы ... ... кезінде
ағып өтеді де, содан кейін судың деңгейі тез ... Су ... ... кезі қыс ... ... ... кемелердің жүзуіне қолайлы. Шағын катерлер өзен бойымен
Петропавлдан 270 шақырымға жоғары ... ... ... ... ... кемелер үнемі жүре бермейді. Есілде ... ... ... үшін және сол ... ... үшін ... ... су бөгендері
салынды. Онда көктемдегі еріген су жиналады. Бұл Есіл өзенінің ағынын ... ... ... ... ... тек бас жағы ғана ... Ол Оңтүстік
Оралдың шығыс беткейінен басталады да, жолында Торғайдың төрткүл өлкесінен
сала қосып алады. ... ... ... ... ... ... Тобылда да
судың молаятын кезі, Есілдегі сияқты — көктем, ал судың аз кезі — ... суы ... ... ... және ... ... Қызылжар, Амангелді бөгендері салынған.
Бұқтырма өзені — Ертістің оң жақ саласы. Бұл ... ... ... ... ... Бұқтырма — жағасы жартасты, арнасы шоңғалды, ағыны
қатты нығыз тау өзені. Бұл ... ең суы мол ... Өзен ... ... аяғынан шілдеге дейін созылады. Су деңгейінің ең ... кезі ... айы да, ең аз кезі — ... Өзен ағаш ... қолайлы және электр
энергиясын өндірудің көзі болып есептеледі.
Бұқтырма өзені өте ... ... ... Оның ... тау аралап өтеді.
Өзеннің әрбір бұрылысы табиғаттың көркем көрінісін бейнелейді. Өзеннің
жағалауларында биіктігі 100—200 м-ге ... ... тік ... ... бар. ... мен ... тау ... дейін өсіп, өзенге келіп
тіреледі де, өзен ағысының баяу жерінде оның ... ... ... ... және Оба ... де ағаш ... әрі ... энергиясын өндіруге
пайдаланылады.
2. Ішкі судың басқа түрлері
Қазақстанның кең-байтақ жері көлге өте бай. ... ... 48 ... көл бар. ... ... ... Арал және Балқаш сияқты ірі көлдерден
басқалары, қөбінесе (94%) ... бір ... ... кем ... ... ... дерлік ағынсыз тұйық көлдер. Олардың деңгейі шұғыл
өзгеріп отырады. Көбінің суы ... ... ... ... ... ... ... көлдері территория бойынша әркелкі таралған. Олар ... км ... ... ... бір ... шоғырланып, көлді аудандар
түзеді. Климат жағдайына байланысты көлдердің саны солтүстіктен оңтүстікке
қарай азая береді. Көлдер орманды дала және да ла ... ... ... ... ірі ... ... және құмдарға
сіңіп жоғалатын тұйық өзендердің атыраптарында көлдер көп. Көлдердің басым
көбі 100 ... 300 м-ге ... ... жатыр.
Көлдердің қазаншұңқырлары әр түрлі жолдармен пайда болған. Қаспий, Арал,
Балқаш және Алакөл тобына ... ірі ...... ... ... ... ... Олар тектоникалық ойыстарда орналасқан. Өзен
аңғарларывдағы көлдер ескі арналардан пайда ... ... ... көлдер — жердің үстіңгі қабаты шөгіп, су ... ... ... бөгелуден, көбінесе миреналардың бөгеуінен түзілген.
Каспий теқізі — Жер шарындағы ең үлкен көл (көлемі 371 мың ... ... ... оның ... мен солтүстік-шығысы кіреді. Қазақстан
жеріндегі Каспий теңізінің жағалауы 2340 км. Оның көп ... ... ... ... ... ойпатты келеді. Каспий теңізінің деңгейі
мұхит деңгейінеіі 28 м төмен. ... ... ... бөлігі онша терең
емес. Оның тереңдігі жағалауында бірнеше метр ғана ... да, ... м-ге ... ... теңізі негізінен ІІІығыс Еуропа ... ... және Орта ... ... ... ... суымен
толығады. Көлдегі су деңгейінің ең жоғары көтерілу кезі сәуірден шілдеге
дейін, ең төмен кезі қыста болады. Қыста ... ... ... ... солтүстік-шығыс бөлігі ... ... 2 ... ... ... ... судың бетк қабатында температура 24—26в-қа
дейін көтеріледі.
Каспий теңізі ... ... ... аз ... ... ... көп ... тұщы су алып келуіне байланысты. Оңтүстігіне
қарай тұздылығы артатүседі (12—137«,).
Көлге құятын ... ... ... мол алып келеді сондықтан Каспий
теңізі балыққа бай, онда итбалық та бар Бұл оның бір ... ... ... ... ... ... Балықтар мен итбалықтың үлкеі
кәсіптік маңызы бар. Ең бағалы балықтарға ... ... ... ... ... Дүние жүзінде жыл сайын ауланатын бекіре тұқымдас
балықтың 80%-інен аста мы ... ... ... ... ... ... басқа майшабақ, табанбалық, көксерке және сазан ауланады. Ақтау
қаласында ... суын ... ... қондырғы орнатылған. Каспий
теңізінің кеме қатынасы үшін де ... зор. ... 10 ... ... ... ... бір ... астам көтеріледі. Соның нәтижесінде теңіз суы
солтүстік жағалауды басып мұнай кен орынадарына ... ... ... ... кен орындарын қорғамаса, шайылған мүнай теңізге құйылып,
Каспий эко-логиялық апатқа үшырауы мүмкің.
Арал теңізі — көлемі ... ... ... ... Көл ... деңгейі
мұхит деңгейінен 40 м жоғары.
Арал теңізі Тұран жазығында орналасқан. ... ... ... ... ... ... ... болған. Үстірт келіп
тірелетін батыс жағасы биік, тік ... ... ... ... ... ... жазық, шығанақтармен, қойнаулармен тілімделген ерекше
пішінде қалыптасқан. Арал теңізінде ... да бар, ... ең ... және ... Теңіздің деңгейі жыл бойына өзгеріп түрады.
Су деңгейінің жоғарылығы мамырдан ... ... ең ... кезі — ... ... ... ... 27°~қа жетеді, қыста теңіздің солтүстік,
солтүстік-шығыс бөліп 100—140 күн бойы қатып жатады.
Арал теңізі Амудария және ... ... суы мен ... ... бері ... суы теңіз мүлдем құймайтын ... ... ... ... суы да ... ... ... 100—120 км дей
шегінді. Кепкен теңіз түбі сортаңға айналуда. Ашылған теңіз жағалауын тұз
бен құм жауып жатыр.
Арал теңізінің ... ... ... жағдай асқына түсуде,
егістік жер мен мал ... ... ... ... ... ... соңғы 30 жыл ішінде 14 м төмендеді, көл суының тұздылығы ... ... ... ... ... ... қорық бар, онда қүлан
мен ақбөкен жерсіндірілген. Қазіргі жағдайға байланысты онда ... ... ... ... ... басқа қонысқа көшірілуде.
Балқаш — көлемі жағынан Қазақстанның үшінші ... ол ... ... ... ... 342 м ... ... Ауданы
18200 шаршы км. Көл ұзынша формалы, оның ... — 614 км, ... ені — ... ... Ең ... жері — ... ... бөлігінде — 26 м-ге жетеді.
Балқаш суының тұздылығы біркелкі емес. Батыс ... Іле ... ... суы ... ал шығыс бөлігінде ащы. Көл суының деңгейі, оған құятын
өзен суы ... ... ... жыл ... ... ... ... ең жоғары кезі сәуірден шілдегр ... ... ... ... ... ... ... көл 120—140 күн бойы ... ... ... ... әр түрлі. Солтүстігі мен батыс
жағалаулары биік және тік. Бүлар ... ... су ... ... ... жыралармен, аңғарлармен тілімденген. Оңтүстігі мен шығысы
жазық болады.
Балқашта ... ... бар ... ... ... түрі бар. ... алабұғасы, сазан, көксерке ауланады. ... ... ... ... ... және ... ... бар. Кейінгі кезде мұнда басқа ... ... ... және ... ... ... өсірілді.
Көлдің жағаларына көптеген құстар ұялайды. Көлде көптеген үйрек, қаз және
басқа суда жүзетін құстар бар. Ну қамыста қабандар болады. ... ... ... ... ... аң — андатра жерсіндіріледі. Бұлар тез
көбейіп, қазір ол дүние жүзіндегі ең ірі ... ... ... ... жыл сайын , миллиондаған сом пайда түседі. Көлде
кеме қатынасы үзілмейді.
Кейінгі жылдарда Балқаш көлінің ... ... ... шұғыл
артты. Көлдің солтүстік жағасывда мыс балқыту комбинаты салынған. Бұл ... ғана ... ... ... көрнекті кәсіпорын болып саналады.
(Орталық және Солтүстік ... ... ... ... ... кел бар. ... ең ірілері: солтүстіктегі—Сілеті
теңіз көлі және Орталық Қазақстандағы Теңіз бен Қорғалжын көлі. теңіз көлі
онша терең емес, суы ащы — ... ... ... ... ... ... ал ... суы кермек, тұзды. Көлдерде балық ауланады және түз өндіріледі.
Кейбір көлдерде деуге ... ... ... бар.
Табиғи су алабы жоқ көптеген аудандарда бөгендер мен ... ... ... Көлдер мен бөгендер халықы сумен қамтамасыз етуге,
ішінара егін ... ... ... үйрек, қаз өсіруге де пайдаланылады.
Республика территориясында жетшстен аса артезиан алаптары табылды.
Мысалы, ... ... м ... 50 мың ... км ... алып жатқан
түтас жер асты "теңізінің" бар екені анықталды. Оның суы іщуге де, егін
суаруға да ... ... ... м ... ... ... зор жер
асты су алабы табылды. Жер асты суы ... ... да ... ... тын ... ... жатқан аудандардан да табылды. Алматы
қаласы, 19 облыстың орталығы, 200-ден астам аудан ор-талықтары, ... ... және ... кәсіпорындары мен елді мекендері
қазірдің өзінде жер асты ... ... ... 100 млн. ... ... 50 мың гектардай егістік суаруға мүмкіндік алды.
Таяу жылдар ... жер асты суы ... да кең ... ... жер ... ыссы ... су табу үшін ... барлау
жұмыстары жүргізіліп отыр. Термальды жер аетй суы ... ... ... ... және моншаларды жылыту үшін пайдаланылады.
Минерал суы. Республиканың бірталай өңірінде өте тереңнен атқылап, ... ... ... емдік қасиеті мол минералды су бүлақтары кездеседі.
Олар температурасы және құрамындағы газдар мен ... түрі ... ... ... ... және т. б.) әр ... ... келеді. Адам
организміне шипалық ... бар ... ... ... курорт-санаторийлер, емханалар салынған. Бұрыннан ... ... ... ... ... көп ... жергілікті халық
бұларды ем үшін пайдаланғаны болмаса, олар әлі ... ... ішкі ... және ... Қазақстанмен салыстырғанда Оңтүстік Қазақстан
минералдық қорларға аса бай емес. Дегенмен, ... да ... ... қорғасынның, ванадийдің, вольфрамның едәуір мол қорлары бар.
Алматы және Оңтүстік Қазақстан облыстарында ірі тас көмір кенорындары
анықталған.
Қаратау жотасында ... ... ... ... газдың
орасан мол корлары барланған.
Минералдық тұздардың (ас тұзы), әктастың ... ... ... бар.Оңтүстік Қазақстан су қорларымен біркелкі қамтамасыз етілмеген.
Өзен торы тау етектерінде жазық жерлерге қарағанда жиірек ... ... көп ... шөлдер мен шөлейт жерлер алып жатыр. Ірі өзендері -
Сырдария, Іле, Шу, Талас, Қара-тал, Ақсу бастауларын биік таулардан ... суы ... ... ... және ... ... пай-
даланылады.
Өзендері су энергетикалық қорларына бай, Сырдарияда -Шардара, ал Іледе -
Қапшағай СЭС-тері салынған.
Оңтүстік ... ... ... ... мен ... ... Егістіктерді суаруда Сырдариядан көп су алынады. Соның
салдарынан Арал теңізіндегі судың ауданы мен ... ... ... ... Соңғы жылдары теңіз деңгейін калпына келтіру үшін жүмыстар
істелуде.
Ауданда сумен аз ... ... ... үшін ... зор жер ... мол қоры барланған.
Бұл жақта вегетациялық кезең ұзаққа созылады. Белсенді тем-пература
жиынтығы 3200°-4000° және одан да ... жылу ... мен ... ... ... басқа жерінде
кездеспейтін мақта мен күріш өсіруге мүмкіндік береді.
Көпшілік жері жазың, құмды келеді; оңтүстік-батыс шеті — ... ... ... ... — Арал маңы ... ... жағы ... Мойынқұм, Іле алабы — Тау-қум (сол жағы) және ... ... (оң ... Жамбыл және Шымкент облыстары территориясының солтүстігінде
(Сарысу-Шу өзендерінің арасы) Бетпаңдала құмды ... ... ... ... төбелер мен жондар кездеседі. Жазың шөлді аймақтар құрғақ
арналармен тілімделген. Ауданның таулы бөлігі Батыс және ... ... ... (Іле ... ... Алатауы, Кетпен, Жоңғар Алатауы, Угам
жоталары, Қаратау) құралады. Бұл ... ... ... ... ... ... Кеген, Текес, Талас сияқты үлкенді-кішілі
тау аралық ойыс аңғарлар ... ... Ең биік жері — ... ... жер беті ағын ... ... жөнінде Оңтүстік
Қазақстандағы экономиклық ... ... ... ... ... беті сулары ағынының 49%-і осында. Өзендері Арал ... және ... ... ... Ағын су торының жиілігі аудан тер
риториясында біркелкі емес, ... және тау ... ... өте ... ... алқаптардан тек үлкен өзендер ғана өтеді. Ірі өзендері —-
Сырдария, Іле, Шу, ... ... ... Лепсі, Тентек. Өзендердің
көпшілігі таудағы мұздықтан, қар суымен қоректенеді, яғни су ... ... ... ... ... көктемде екі-үш апта тасиды, ... ағын ... 50%-і жаз ... ... ... ... алаптардан
өтетін шағын өзендердің көп-шілігі ... ... ... ... айналады. Өзендері гидроэнергия қорына бай; ірілерінің қорлары
игерілуде: ... ... ... ... ... ... өзенімен кеме жүзеді. Аудан қойнауында жер асты суы ... ... ... ... ... ... (100—400 м
тереңдіктен), тұщы ... ... ... ... ... ... — Арал ... Балқаш көлі, Алакөл. Солтүстігі ... ... ... буйығын т. б. өседі), тау етегі ... ... тау ... қара ... ... ... ... шаліъшды
далалық, субальпілік, альпілік өсімдіктер тараған) келеді. Сырдария, Шу,
Іле, аңғарларында қалың қамыс, тау беткейлерінде сирек орман өседі.
Облыстың су ... ... 127 өзен ... ... 5 ... 34 көл ... 110 млн. текше метр), 30 бөген (көлемі 6 ... ... 29 ... жер асты ... және 5 ... су ... Жалпы облыс аумағына жылына орташа есеппен 37 млрд. ... ... су ... ... ... су ... отырады.
Облыстағы ең ірі және ұзын өзен — Сырдария өзені басқа ... ... ... ... Арал теңізіне құады. Облыс аумағындағы
Сырдария ... ... ... Арыс өзені (378 км), ол ... ... ... ... (130 км), Ақсу (133 км),Машат
(60 км), т.б. көптеген өзен суларымен ... ... да ірі ... ... (102 км), ... (145 км) өзендерін жатқызуға болады.
Облыстағы ең үлкен суқойма — Шардара ... 1965 жылы ... су ... 5,2 ... ... метр, су өткізу мөлшері 200 м3/с.
Одан су ... ... (106 км), ... (10 км) ... ... 71,5 мың
гектар егістік жер суландырылады. Бөген суқоймасының сыйымдылығы 37 млн.
текше метр, ол ... Арыс ... ... ... отырады.
Облыстағы 500 мың гектардан астам суармалы ... ... үшін ... су ... 4743 км су ... және 1900 дана тік дренажды
ұңғышалар, 61 мыңнан астам гидротехникалық ғимараттар жұмыс істейді.
Облыс ... ... ауыл ... ... ... да ... ... (көлемі 8,6 млн. м3) аң ауланады, Сарыкөлден
(10,2 м3) ... ... ... суының (5,9 м3) ем үшін пайдасы зор.
Облыстағы жерасты суларының қоры ... ... ... ... Иқансу, Бөген жерасты су көздерін атауға болады, Шу-Сарысу артезиан
алабының су қоры 260 млн. ... ... ... ... ... ... ... мен Темірлан ауылдарында арнайы рұқсатпен пайдалануға
берілген.
Облыс аумағындағы гидрографиялық желінің жиілігі біркелкі емес. ... ... ... бөлігінен бастау алады. Жалпы облыс өзендері
Сырдария және Шу өзен ... ... ... ... тыс ... ... ... тауларынан
бастау алып, негізінен, қар және мұз суларымен ... ... ... ... ... ... — Арыс өзені, ол Талас Алатауы мен Өгем
тау жоталарының беткейлерінен басталады. 1961 жылы Арыс — ... ... ... ... оның төменгі ағысындағы су өтімі 52,8-ден 31 м3/с-қа
азайды.
Бұдан басқа Бөген, Келес, Бадам, Борал-дай, Ақсу өзендері бар. ... ... 3745 км. ... ... жоталарынан Жиделі, Бесарық,
Ермексу, Қарашық, Арыставды және Шаян ... ... қиыр ... ... ... Шу және ... ... ағысын қамтиды.
Негізінен Сырдария, Шу өзендерінің сағаларында орналасқан. Олар тасыған
өзен суларымен, ал ұсақ ... жер асты ... ... ... аумағында
43 көл бар, олардың жалпы ауданы 25,94 мың га. ... ... ... ... ... ... ... Қарқын түзды көлдері, Құмкент елді
мекені жанында тұйық жер асты суымен қоректенетін ... ... ... ... ... ... алатын Байылдыр, Хантағы,
Иқансу, Көкқиясай өзендері Қарашық, Қалдыкөл, Шүйнек көлдеріне құяды.
Сырдария өзенінің аңғарында Тұздық, Сарыкөл, Балтакөл, Көккөл, т.б. ірілі-
ұсақты көлдер көп ... Бұл ... ... ащы, ... су ... бір ерекшелігі: тақырларда жауын-шашын суларынан
түзілетін көлшіктер мен көлдер пайда болып, кейінірек кеуіп кетеді.
Сонымен ... ... 22 ... су ... ... ... 98 мың-нан
астам гектар жерді алып жатыр. Оларға Бадам, Бөген, Шардара, ... ... ... ... ... ... 3000 м3/тәулік болатын 30-дан астам жер
асты суларының көздері белгілі. Ішуге ... ... ... ... 4000 ... астам мөлшерге бағаланады.
Облыста Арал, Сырдария және Ташкент (солтүстік жақ ... ... ... ... ... ... және ... ойысы аумақтарының палеоген жер қыртыстарында, ойыстың
шеткі бөлігінде 90—170 м, ортаңғы бөлігінде 1100 — 1200 м ... ... ... ... ... ... Су көзінің
тәуліктік қор мөлшері 10—15 және 165 м3 аралығывда. Минералдануы 2 — 12
г/дм3. ... бор ... жер ... бұл ... ... ... ... кездеседі және 170 — 600 м тереңдікте ... ... 20 - ... ... ... минералды сулары) және "Манкент" шипа-
жайында (Манкент минералды сулары) емдік мақсаттарда қолданылатын ... су ... ... ... ... ... су көзінің тереңдігі
1143 — 1181 м, минералдылығы 2,1 г/дм3, судың ... 40°С. ... ... бор, ... кремний қышқылы кездеседі.
Сырдария және Келес ойысы аумақтарындағы жер қыртысында 400 — 500-ден 2000
м тереңдікте жататын және ... 20 — 90°С ... аз ... ... ... ... мол. Олар ... және бор дәуірлері жер
қыртыстарының құмды бөліктерінде кездеседі.
Темірлан ... ... ... ... ... сулары) 792 — 840
м тереңдікте гидрокарбонатнатрий құрамына кіретін аз ... ... су ... ... Су жоғары қысымды, минералдылығы 0,8 г/дм3,
температурасы 39°С.
Келес ойысының ортаңғы бөлігінде ... ... көп ... ... ... ... су көздері негізінде "Сарыағаш" курорты жұмыс
істеуде. Судың құрамында кремний қышқылы, ... ... ... ... ... магний, алюминий, мыс, ... және әр ... ... бар ... ... Судың
температурасы 49 — 53°С, тәуліктік шығымы 5 млн./тәулік.
Байырқұм — Арыс ойысы аумағында кремний минералды су ... ... бор ... ... ... ... 1,7 г/дм3. Құрамында
бром, йод, бор, фтор бар екені анықталған. Судың температурасы терендігіне
байланысты 46 - ... ... ... — Сайрам және Тассай — Ақсу жер асты сулары арқылы
сумен ... ... мен ... ... 27 ... мен ... бар. Шағын бөгендер
мен тоғавдар Түркістан ауданында көп кездеседі. Облыстағы суқоймалар 1927 —
92 жылдар аралығында ... іске ... ... ең ...... 1965 жылы іске ... Ол ... өзенінің алабында орналасқан,
көлемі 5200 млн. м3, ұзывдығы 6000 м, ... 28,2 ... және ... ... ... жағынан екінші орында тұрған
Бөген суқоймасы 1967 жылы іске қосылған. Арыс өзенінің алабында ... 370 млн. м3, ... ... өзендер аз жерлеріаде еспе суы мен терең қабатаралық жер
асты суының үлкен маңызы бар. Халық еспе суын көне ... ... Дала ... негізінен құдық суын пайдаланады, ал шөл мен
шөлейтті жерлерде құдық бірден-бір ауыз су ... Бұл ... ... ... мал ... ... ... Бірақ халық шаруашылығының суға
деген өскелең қажетін еспе суы қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан судың жаңа
мол көзін табу ... ... ... м ... 50 мың ... км жерді алып жатқан тұтас
жер асты «теңізінің»бар екені анықталды, Оның суы ішуге де, егің суаруға да
жарамды. Қызылқұмда 80—300 м ... ... ... зор жер асты су ... Жер асты суы ... ... да аудандарыкан, атап айтқанда,
тың жерлерді игеріп жатқан аудавдардан да табылды. Алматы қаласы, ... ... ... ... аудан орталықтары, 3500-ден астам
өнеркәсіп және ауылшаруашылық кәсіпорындары мей елді ... ... жер асты ... қамтамасыз етілді. 100 млн. гектардай жайылымдарды
суландыруға, 50 мың гектардай егістік суаруга ... ... Таяу ... жер асты суы бүдан да кең пайдаланылатын болады.
Қазақставда жер астынан (термальды) су табу үшін үлкен ... ... ... Термальды жер астм суы өнеркәсіпте, сондай-ақ үйлерді,
жылыжайды, ... және ... ... үшін ... суы. ... ... ... өте тереңнен атқылап, жер
бетіне шығып ... ... ... мбл ... су ... ... температурасы және құрамындағы газдар мен тұздардың түрі жағынан
(хлорлы, калийлі, натрийлі, темір және т. б.) әр ... ... ... ... ... ... бар Алмаарасан, Қапаларасан, Сарыағаш,
Жаркентарасан, ... ... ... ... ... бұлақтар әсіресе шөлді аудандарда көп кездеседі, жергілікті халық
бұларды ем үшін пайдаланганы болмаса, олар әлі игерілмеген.
Қорытынды.
Қазақстан өзендерінің негізгі ... ... бірі — ... ... ... ... ... институтьшың ғалымдары республика
мұздықтарының каталогын жасады. ... ... ... ... ... ... кездегі мұздықтар Алтай, Сауыр, Жоңғар Алатауы және Тянь-Шань биік
таулы аудандарында кеңінен тараған. Қазақстан ... ... ... ... ... ... да ... 2600—3600 м биіктен жоғарыда
орналасқан. Қазақстанның барлық тауларыра 2724 мүздық бар. Олардағы мұздың
көлемі 100 км .Мұзда нудың жалпы ауданы'— 2033 км. ... ... ... ... 1000 ... км. ... ... мұзданудың ауданы 89
шаршы км-ге жететін 32 мұздық бар. ... ең ірі ...... дағы ... ... Оның ауданы 38 шаршы кк ұзындығы 12 км,
қалыңдығы 300 м. Аңғарларда орналаеқа мұздықтардың ... 50—100 м, ... ... ... 10—30 ... адам ... мұздықтардың маңызы аса зор. Оларда тұщы судың
қоры көп және республика өзендері суының мол көзі де ... Биік ... 2—3 мың м ... көп жылдық немесе мәңгі тоң кездеседі,
олардың жалпы көлемі 20 000 ... км. ... ... ... ... ... 2717,3 мың ... км, яғни бұрынғы КСРО-да
Ресейден кейінгі ... орьш ... ... ... Қазақстан
көптеген ірі шет мемлекеттерден асып түседі. Мысалы, ... ... ... ... ... ... Голландия
және Жапония мемлекеттері сыйып кетер еді.
Әдебиеттер.
1.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
2.Полярлық координаттар. – Физика және ... 2005, N ... В. Г. ...... 1974 г.
4.Түсіпбекова Г. Географиялық карта туралы жалпы мәліметтер.-
5.География және табиғат –2006,N 2.
6.Коринский В.А. , Щенев В. А. , ... И. В. – ... мен ... ... ... ... ... –География және табиғат. 2003, ... А. ... ... ... География окружающая среда
2005 , N 3 .
9.Қазақстанның ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыс43 бет
Африканың ішкі сулары16 бет
Тұран ойпатының климаты, ішкі сулары, органикалық дүниесі35 бет
Грекияның- экономикалық-географиялық жағдайы туризмнің даму факторы ретінде7 бет
Жамбыл облысының геоэкологиялық аудандастыруы80 бет
Жапония жайлы9 бет
Мұнай газ кен орындарын өңдеу және пайдалану26 бет
Әдебиеттің көркем шығарманың көркемдеу құралдары мен тілі. Шығармашылық әлемі және әдеби жанрлар мен олардың түрлері. Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. халықаралық әдеби байланыс27 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет
Ауыз су. Өндірістік су жайлы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь