Қазақстанның су қоймалары

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1) Қазақстанның көлдеріне жалпы сипаттама
2) Су деңгейі, су қоймаларының типтері
3) Аса ірі көл су қоймаларына сипаттама
4) Каспий теңізі .
5) Арал теңізі .
6) Балқаш көлі .
7) Көкшетау немесе Бурабай көлдер тобы
8) Құсмұрын тобындағы көлдер
9) Батыс.Сібір көлдері
10) Ащы көлдер тобы.
Кіріспе

Қазақстан көлдерге өте бай. Мұнда Каспий , Арал теңіздері және дүние жүзі бойынша көлемі жағынан он жетінші орынды алатын Балхаш көлі сияқты ірі көлдер бар.Ауданы 1-2 мың шаршы км-ге жететін көлдерде аз емес.
Ұсақ көлдердің саны бірнеше мыңға жетеді.
Қазақстан көлдерінің негізгі ерекшеліктеріне: таралуының өзіндік сипаты, әр кезеңде пайда болуы (әр жастылығы), деңгейінің шұғыл ауытқып тұруы, типологиялық жағынан сан алуан түрлі болуы, және олардың көпшілігінің ағынсыз болып келуі жатады.
Қазақстан көлдерінің географиялық таралуында бір қатар ерекшелктер бар.Климаттық жағдайларға байланысты көлдердің саны солтүстіктен оңтүстікке қарай азайады.Мұнымен қатар олар белгілі бір аудандарда топ-топ болып орналасады. Көлдер Каспий бойы, Тұран және Батыс Сібір ойпаттарында, сондай-ақ аласа таулы орталық Қазақстан және оңтүстік шығыстағы биік таулы аймақтарда көп.Құмды және сазды шөлдерде көлдер аз.
Көл су қоймаларының пайда болуы жеке аудандарының өзіндік ерекшеліктеріне байланысты.Каспий бойы ойпатының көлдері теңіз түбінен таяу уақыттарда ғана босаған, көпшілігі реликт көлдер.Теңізден ертеректе босаған Тұран ойпатында реликт көлдерге неғұрлым ірі көлдер жатады.Бұл ауданның орташа және кішігірім көлдері шөлге тән су аяғы құрдымда аяқталатын өзендерден пайда болады. Үштік дәуірдің шөгінді қабаттарынан тұратын Батыс сібір ойпатының көлдері көбінк суффозиялық көлдер типіне жатады. Ұсақ шоқылы орталық Қазақстаннның көлдері шығу жағынан көбінесе тектоникалық және тектоникалық-эрозиялық болып келеді .Биік таулы аймақтарда көлдердің қазан шұңқырының пайда болуы тектоникалық процестермен және мұзықтардың әрекетімен байланысты .Сазды шөлдердің көлдері дефляциялық жолмен пайда болған.
Қазақстан көлдерінің әр жаста (әр кезеңде болуы) оның териториясының жеке аудандарының әр түрлі жаста болып келумен байланысты. Жазық аласа таулы бөліктің көлдерінің көпшілігі өзінің эвалюциялық дамуының соңғы стадиасына жеткен.Мұнымен қатар шөлдің көлдері тез тұзданып тұз байлайтын көлдерге айналады. Жергілікті халықтар оларды тұз деп атайды.Мұнан әрі бұл көлдер сорға айналады.
Орманды және дала зоналарының көлдері біртіндеп борпылдақ жыныстарымен толып, оларды өсімдік қамтауда. Олардың көпшілігі «құрудың» әр түрлі стадиасына жеткен.
Биік таулы аймақтардың көлдері даму кезеңі жөнінен жас көлдерге жатады.
Қазақстан көлдерінің су деңгейі өте ауытқып тұрады. Деңгейінің шұғыл өзгеретіні соншалық тіпті кейбір тайыз көлдер мезгіл-мезгіл кеуіп қалады. Көлдердің деңгейі жыл маусымдарына байланысты сондай-ақ көп жыл бойы ауытқып отырады. Деңгейінің үлкен мөлшерде ауытқуы жағалау сызықтары конфигурафиясының күшті өзгеруіне, көл аудандарының кішіреуіне, кейде көлдердің біржолата құрып кетуіне әкеліп соғады.
Осымен байланысты өткен таяу жылдары орта Азия мен Қазақстанның зерттеушілерінің алдында Орта Азияның құрғауы жайында мәселе қойылды. Кейінгі жылдардағы зерттеулер, әсіресе Л.С.Бергтың көптеген еңбектері көл деңгейлерінің төмендеуі олардың жаппай құрып кетуге әкеліп соғатын бір беткей, төмендеуге ұшыратпайтындығын көрсетті. Кейбір көл су қоймаларын ұзақ жылдар бойы үздіксіз бақылаудың нәтижетсінде, олардың деңгейінің мезгілдік ауытқуы негізінен климаттық жағдайларының өзгеруіне әсіресе қыста түсетін атмосфералық жауын – шашынның өзгеруіне, мөлшеріне байланысты екені анықталды.
Қазан шұңқырларының пайда болуына қарай бөлінетін, қазақстандағы көл су қоймаларының типтері барынша әр-түрлі. Мынадай типтерді ажыратуға болады:
1.Риликт, немесе қалдық көлдер – алғашқы пайда болған жазықтықтарға соның ішінде Каспий бойы опатына тән. Сонымен қатар Тұран ойпатының, Торғай қақпасының және Балқаш, Алакөл ойысының кейбір көлдері жатады. Каспий, Арал теңіздері және Балқаш, Алакөл көлдерінің тобыда кәдімгі реликт көлдері болып есептеледі.
2.Тектоникалық көлдер – таулы аудандарға, әсіресе Орталық Қазақстанның ұсақ шоқылы аймағына және қазақстанның Оңтүстік шығысындағы биік-таулы аймақтарға тән.Бұл типке Зайсан, Қарасор, Теңіз-Қорғалжын көлдердің тобын, Көкшетау көлдерін, атап айтқанда Бурабай тобындағы көлдерді жатқызуға болады.Орталық Қазақстанның кейбір көлдері пайда болу жағынан тектоникалық-эрозилық болып келеді.Биік таулы аймақтардың кейбір көлдері тектоникалық тоған көлдерге жатады.
3.Мұздық көлдер – биік таулы аймақтарға тән.Және ертедегі мұз басу аудандарында шоғырланған.Олар мынадай түрлерге бөлінеді:
а) Мореналық - тоған көлдер. Бұлар үлкен Алматы өзенінің бас жағындағы Үлкен Алматы көлі, Жоңғар алатаының солтүстік беткейіндегі Лепсі өзенінің басталатын жеріндегі жоғары және төменгі Жасылкөлдер т.б
ә) Қар көлдері- өте көп, бірақ көлемі кіші;
б) Мұздық ткетоникалық көлдер, яғни пайда болуы жағынан аралас көлдер. Бұған Алтайдағы Марқакөлді жатқызуға болады.
4. Суффозиялық немесе жердің беткі қабатының шөгінуінен пайда болған көлдер, бұған Батыс Сібір ойпатының кішігірім көлдерінің біразы кіреді.
5. Дефляциялық көлдер- олар дефляциялық Қазан шұңқырларда болады. Оларға Үстірт дөңінің көлдері: Сам, Асмантай-Мата, және Бетпақ дала үстіртінің көлдері- Дабысынтұз т.б. жатады.
6.Аңғар – арна көлдері- олардың ішінде мыналарды бөлуге болады:
а) Ескі арна көлдері - олар тікелей өзен жайылмаларында орналасқан;
ә) Аңғар соңы көлдері- олар сағасыз аяқталатын өзендерден пайда болады;
7. Карст көлдері- көлемі жағынан шағын орталық Қазақстанның кейбір аудандарында және Тянь-Шаньнің оңтүстік батысында кездеседі.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ТАҚЫРЫБЫ: ҚАЗАҚСТАННЫҢ СУ ҚОЙМАЛАРЫ.
ОРЫНДАҒАН :
ҚАБЫЛДАҒАН:
Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1) ... ... ... ... Су ... су қоймаларының типтері
3) Аса ірі көл су қоймаларына сипаттама
4) ... ... .
5) Арал ... .
6) ... көлі .
7) ... немесе Бурабай көлдер тобы
8) Құсмұрын тобындағы көлдер
9) Батыс-Сібір көлдері
10) Ащы ... ... ... өте бай. Мұнда Каспий , Арал теңіздері және
дүние жүзі бойынша көлемі жағынан он ... ... ... ... ... ірі ... ... 1-2 мың шаршы км-ге жететін ... ... ... саны ... ... жетеді.
Қазақстан көлдерінің негізгі ерекшеліктеріне: таралуының өзіндік
сипаты, әр ... ... ... (әр ... ... ... тұруы, типологиялық жағынан сан алуан түрлі ... ... ... ... болып келуі жатады.
Қазақстан көлдерінің географиялық ... бір ... ... ... байланысты көлдердің саны
солтүстіктен оңтүстікке ... ... ... олар белгілі бір
аудандарда топ-топ болып орналасады. Көлдер Каспий бойы, ... ... ... ... ... аласа таулы орталық Қазақстан және
оңтүстік шығыстағы биік ... ... ... және ... ... ... су ... пайда болуы жеке ... ... ... бойы ойпатының көлдері теңіз түбінен
таяу уақыттарда ғана ... ... ... ... ... Тұран ойпатында реликт көлдерге неғұрлым ірі көлдер
жатады.Бұл ауданның орташа және ... ... ... тән су аяғы
құрдымда аяқталатын өзендерден пайда болады. ... ... ... ... ... сібір ойпатының көлдері көбінк суффозиялық
көлдер типіне жатады. Ұсақ ... ... ... ... ... ... тектоникалық және тектоникалық-эрозиялық ... ... ... ... көлдердің қазан шұңқырының ... ... ... және ... ... ... .Сазды
шөлдердің көлдері дефляциялық жолмен пайда болған.
Қазақстан көлдерінің әр ... (әр ... ... ... жеке ... әр ... ... болып келумен
байланысты. Жазық аласа ... ... ... ... ... ... соңғы стадиасына жеткен.Мұнымен қатар ... тез ... тұз ... ... ... ... ... тұз деп атайды.Мұнан әрі бұл көлдер сорға айналады.
Орманды және дала зоналарының ... ... ... толып, оларды өсімдік қамтауда. Олардың көпшілігі ... ... ... ... ... аймақтардың көлдері даму кезеңі жөнінен жас ... ... су ... өте ... ... Деңгейінің
шұғыл өзгеретіні соншалық тіпті кейбір тайыз көлдер мезгіл-мезгіл ... ... ... жыл ... ... ... ... бойы ауытқып отырады. Деңгейінің үлкен ... ... ... конфигурафиясының күшті ... көл ... ... ... ... құрып кетуіне әкеліп соғады.
Осымен байланысты өткен таяу жылдары орта Азия мен ... ... Орта ... құрғауы жайында мәселе ... ... ... әсіресе Л.С.Бергтың көптеген еңбектері
көл ... ... ... ... ... кетуге әкеліп
соғатын бір беткей, төмендеуге ұшыратпайтындығын көрсетті. ... көл ... ұзақ ... бойы ... бақылаудың нәтижетсінде, олардың
деңгейінің мезгілдік ... ... ... ... ... ... түсетін атмосфералық ...... ... ... ... ... ... пайда болуына қарай ... ... су ... ... ... әр-түрлі. Мынадай типтерді
ажыратуға болады:
1.Риликт, немесе ... ...... ... ... ... ... Каспий бойы опатына тән. Сонымен қатар ... ... ... және Балқаш, Алакөл ойысының ... ... ... Арал ... және ... Алакөл көлдерінің
тобыда кәдімгі реликт көлдері болып есептеледі.
2.Тектоникалық ...... ... ... ... ұсақ ... аймағына және қазақстанның Оңтүстік
шығысындағы биік-таулы аймақтарға тән.Бұл ... ... ... ... ... ... Көкшетау көлдерін, атап айтқанда Бурабай
тобындағы көлдерді жатқызуға болады.Орталық Қазақстанның кейбір ... болу ... ... ... ... таулы
аймақтардың кейбір көлдері тектоникалық тоған ... ... ... – биік ... ... ... ертедегі мұз басу
аудандарында шоғырланған.Олар мынадай түрлерге бөлінеді:
а) Мореналық - ... ... ... ... Алматы өзенінің бас
жағындағы Үлкен Алматы ... ... ... ... беткейіндегі
Лепсі өзенінің басталатын жеріндегі жоғары және төменгі Жасылкөлдер т.б
ә) Қар ... өте көп, ... ... кіші;
б) Мұздық ткетоникалық көлдер, яғни ... ... ... ... Бұған Алтайдағы Марқакөлді жатқызуға болады.
4. Суффозиялық немесе жердің беткі қабатының ... ... ... ... Батыс Сібір ойпатының кішігірім көлдерінің біразы
кіреді.
5. Дефляциялық ... олар ... ... ... ... ... дөңінің көлдері: Сам, Асмантай-Мата, және Бетпақ ... ... ... т.б. жатады.
6.Аңғар – арна көлдері- олардың ... ... ... болады:
а) Ескі арна көлдері - олар ... өзен ... ... ... соңы ... олар ... аяқталатын өзендерден пайда
болады;
7. Карст көлдері- көлемі жағынан ... ... ... ... және Тянь-Шаньнің оңтүстік батысында кездеседі.
АСА ІРІ КӨЛ СУ ... ... ... жер ... ең ... ... Ол ... оның беті мұхит деңгейінен 28 м төмен ... ... ... ... ең жалпақ жерінде ені 550км, ең жіңішке ені
210км, ... ... ... ... ... ... су
массасының көлемі 79 319км3.Қазақстанға Каспий акваториясын 270 мың ... ... ... 2340км ... Теңіз деңгейінің шұғыл өзгеріп
тұруына байланысты ... ... ... алынғын шама болып
есептелінеді.
Каспий теңізі, әдетте үшке бөлінеде:
1. Солтүстік бөлік
2. Орта ... ... ... ... ... шекарасы- Шешен аралымен Түпқараған
мүйісін қосып тұратын сызықтың бойымен өтеді.
Орта ... осы ... ... ... ... ... аралығында жатыр.
Оңтістік бөлігі - Лебяжий- Қулы ... ... ... ... ... ... Солтүстік шығысымен
орта бөліктің көбі жатады.
Каспий теңізінің Қазақстандық бөлігінің ... ... ... ... ... сағасында көптеген аралдары бар.
Қазақстанға жататын Солтүстік және ... ... ... ... келеді.Бұл жерде тереңдік жағалаудан ішке ... ... ... ... ... ... тек теңіздің ортасында ғана болып ол
200 метрге дейін жетеді.
Каспий ... су ... ... ... су ... ... және ... жағдайларына байланысты .
Теңіздің су жинайтын бассейнінің ауданы 3 млн.кв.км-ден артығырақ.
Онық 40% ... ... ... жатады.Теңіздің су балансының
кіріс бөлігінде беткі ағыс 80,8%, ... ... 17,7%, ... ... 0,14% ... Беткі ағыстың 78% - ін Волга береді, ол жылына
теңізге 252куб км су әкеледі. Су ... ... 95% (1 000 ... ... км су ) ... Қара – Бұғаз Гол ... ... - ... ... ... ... ауытқып отырады. Бакуде 1830 жылдан
бері үздіксіз жүргізілген байқаулар бойынша, ... ... ... ... жылдар бойы су деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... төмен түскен, ол 15
жылға созылған. Онан ... ... ... ... ... байқалған,
деңгейдің төмен түсуі әсіресе ... ... 30-40 ... ... ... ... Қазіргі кезде теңіз деңгейі төмен түсуде, ... ... ... әлі де ... ... ... ... айқын байқалады. Деңгейдің неғұрлым
төмен кезі қысқа тура келеді.Апрельден бастап Июльге ... су ... Бұл ... ... кірісі шығысынан көп болады. Одан кейін
буланудың ... ... ... ... төмендейді.Деңгейдің
маусымдық ауытқуы 30-35см шамасында.
Желдің суды айдап бір жағына қарай ... ... ... ауытқуы Каспийдің солтүстігіндегі тайыз бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... теңізі, атап айтқанда оның солтүстік және ... ... ... басталатын ағыс өтеді. Бұл ағыс батыс
жағалауды бойлап ... ... ... одан ... ... ... ... , шығыс жағалауға ... бұл ... ... ... ... ... Сөйтіп сағат тілінің
айналу бағытына қарсы айналма ағыс ... ... ... ... климаты және ... ... ... ... ... ... Каспийдің бұл бөлігінің климаты
континеттік, температураның аплитудасы үлкен және ... ... аз ... ... ауаның қаңтардағы орташа температурасы -5-60С
шамасында , аяз -380С градусқа жетеді. Июльдегі ... ... ... ... ... ... 100-150 ... солтүстік бөлігі қыста қатып қалады, орталық бөлігінде
судың ... ... 00С ... ... ... да, ... ... Дегенмен мұнда қалқыма мұздар ... . ... ... ... ... ... болады солтүстігінде ол 300С –қа ... ... және түн ... 23-240С –қа ... жетеді. Судың
температурасының маусымдық өзгеруі 50м тереңдікке дейін анық ... әрі ... ... ... Температураның максимум және
минимум жағдайы да ... ... ... ... ... қарай кешіге
береді.
Каспий теңізінің суы оншалықты тұзды емес, мұхит ... ... ... қышқыл тұзы, сульфатты карбонат қосындылары көп, ... ... аз. ... ... мен ... мол тұщы су ... оның ... өте мардымсыз, оңтүстікке қарай барған
сайыне тұздылық арта ... де, ... ... 1,3 % ... ... Қазақстандық бөлігінің суында оттегі мол, ал оңтүстікке
қарай барған сайын оның ... азая ... ... ... ... Оның ... 6-10%-і ... Оларға каспий тюлені және
солтүстік түрлерге ... ... шаян ... жатады, түр жағынан
Каспийдің фаунасы мұхиттардан кедеулеу, бірақ сан жағынан бай. ... 80-н түрі бар. Оның ... аса ... кәсіптік маңы зор,
әсіресе бағалы балықтарға жататындар:
Бекіре тұқымдастар (бекіре, қызыл балық, шип)
Тұқы ... ... ... ... ... ... )
Селт тұқымдастар – 20 түрден астам
Кейінгі кездерде Каспийге кефаль және криветка экеліп жіберілді.
Каспий ... ... ... аса ... ... ... ... 30 %-і Каспий теңізінің үлесінде болатын
Орташа және кіші көлемді көлдер ... бойы ... өте ... неғұрлым ірілері: индер, аралсөр, ... ... ... ... ... 752 км, ... ... таяздау ойыста
жатыр, оның суы өте күшті минералданған.
Аралсөр көлі каспий бойы ... ... ... ... ... бірі оның ауданы 2002 км. ... суы ... ... ... ... ... Солтүстік жағынан оған көптеген тұзды
батьпақтар іргелес жатады. Көлден тұз ... көлі ... ... ... аймақта, тайыздау қазан
шұңқырда жатыр.Оның ауданы шамамен 2000 кв км. Көлге ... ... ... ... ... жетеді. Шалхардың суы ашылау жағалауын қамыс басып
кеткен.Көл балыққа бай: шортан, жайын, тұқы балық т.б
Қамыссамар көлі ... және кіші ... ... ... болған
әрі солардан ... Олар ... ... ... ... ... ... , тереңдігі, кейбір жылдары олардың
біраз жері ... ... ...... көлемі жағынан екінші, дүниежүзінде
төртінші орын алатын көл.Оның ең ... ... ... кең ... ... ... км. ... аралдарын қоспағанда, 63 270кв
км.Суының көлемі 1028куб ... ... ... ... ... әр –түрлі. Солтүстік жағалау күшті ... ... ... ... ... ... бірнеше шығынақтар ... ... ... ... жағалау жарқабақты, биік
және аз тілімденген, шығыс жағалау ... , көп ... ... ... бар. Теңізде айтарлықтай ірі аралдарда бар. Олар:
Көкарал, ... ... т.б. ... ... ... ... бар. Арал теңізін детте екі бөлікке бөледі. ... ... ... қарай және Кіші теңіз – одан ... ... ... көп ... 20-25 м ... ... жері ... жағалауда – 67м-ге дейін.
Арал теңізінің ... ... ... ... кв км, ... ... бөлігі тек 450 000 кв км ғана , яғни 25%.Теңізідің ... ... ... ... тұратын беткі ағыс ... ... 8-9% ... ... ... 1 000 мм
–дей су қабаты ... ... ... ... ... отырады.Бірақ оның бағыты
Каспий теңізінің ауытқу ... ... ... ... әр ... әр ... климаттық аймақтан қоректенуіне байланысты.
Арал теңізінің деңгейі маусымдық ауытқуғада ... ... ... кезі ... ... ... аралық, яғни Сырдария мен
Амударияның бастауларындағы мұздық тар мен ... ... ... ... кезі қыс айлары.
Тайыз болғандықтан Арал теңізінде ... суды ... үріп ... ... ауытқуларыд болып тұрады.Күшті жел ... ... ... еік ... ... жетеді.Арал теңізінде
атмосфералық өзгеруінің нәтижесінде ... ... ... Сейш ... ... теңізінің ағысы Амударияның сағасынан басталады да ... ... ... ... ... 1км ден ... жылдамдықпен
өтеді.Одан соң солтүстік ... ... ... ... ... ... бағытталады.Сырдарияның сағасынан бұл ағысқа басқа
ағыс келіп қосылады, ол ... ... ... ... қатар тілінің бағыты бойынша өтетін айналма ағыс пайда
болады.
Арал теңізі ... ... ... ... -120С дейін
жетеді, ал шілдедегі орташа температура +260С шамасында.Жылдық орташа
температураның ... 380С , ... ... өте ... орта ... 100мм ден ... судың температурасы
теңіздің бетінде, +29-270С , ал ... ... +30С ... ... теңізінің солтүстік және солтүстік-шығыс бөлігі ... ... ... ... 100см ... жетеді.
Судың орташа тұздылығы 1,0-1,1% онда ... ... ... ... аз. ... ... сағасында теңіз суы
тұсщы.
Арал теңізінің органикалық дүниесі Каспий теңізінің ... ... ... ... 20 дай ... ... ... құндылары:теңгебалық, сазан, плотва,
жайын, табан балық т.б
Осындда әкелінген ... ... ... балығы, капий кефальі және
Балтық салакасы ... ... ... ...... ... 1800кв км. Ол Ырғыз және Торғай
өзендерінің суынан құралған . Көлдің қазан шұңқыры терең ... түбі ... ... жағалау сызығы иректеліп келеді, көлдің суы мөлдір, бірақ
ащылау.Көлдің ... мен ... жиі ... ... тұрады.Соңғы
жылдары өте тартылып кетті.
Шұбартеңіз көлі- үлкен Еспе және Қарағайлы деген шағын өзендерден
пайда ... ... 100кв ... ... ... ... ... көлдің ауданымен фомасы жиі және ... ... суы ... көлі- Қазақстанда ауданы жөнінен Каспий және Аралдан кейінгі
үшінші ... ... ... ... және батыс бөлігінде
жатыр. Формасы бір жағына қарай ұзарған таға ... ... 605км, ең кең ... ені 74 км , тар ені 8км – дей, ... мың кв км. ... Балхаш көлін екі бөлікке бөледі. Батыс және
Шығыс , олардың ... ... ең ... ... ... ... солтүстік және батыс жағалаулары биік ... ... және ... ... ... көптеген аңғарлармен және
сайлармен тілімденген. ... және ... ... көлдің біртіндеп
шегінген кезінде қалдырған шөгінділерден тұратын акумулятивті ... ... Бұл ... кей жерлерінде, қамыс ... ... ... 6м дей, оның ... ... ... 5-
6 м-ден 10-12м-ге
дейін , шығысында одан артық , ... ... ... дейін
жетеді.Балхаштың су балансы оған келіп құятын ... (Іле ... және көл ... ... ... Грунт суының ... ... ... шығыс және батыс бөлігінде келетін беткі ағынның
мөлшері бір-бірінен үлкне айырма ... Егер ... ... ... ... 100 % деп ... онда ... бөлігінде батыспен
салыстырғанда 23 % олады. ... ... ... ... ... және шығыс бөліктерінде бір-бірінен айырма жасайды.Көлде
ағыс екі түрде ... ... Іле ... суының келіп қосылуынан пайда
болып, көлдің батыс бөлігіне ... ол ... ... ... ... келеді.
2.Жел ағысы - солтүстік –батыс жерлердің әсерінен пайда ... ... ... кезінде айқын көрінеді.
Басқа көлдер сияқты Балхаштың деңгейі шұғыл ауытқып тұрады. ... ең ... көп ... ... ... ауытқуда анық көрінеді.Көлдің деңгейі әдетте ... ... ... ... ... ... июль айына
дейін созылады. Бұдан кейін күздің аяғына ... ... ... ... соң ... ... ... азаюына байланысты көлдің
деңгейі, бір сыпыра ... ... ... ... көл ... ... ... жазда жоғары болады. Беткі судың температурасы
жазда +20-24 0С, кейін +27 0С дейін жетеді.Қыста ол 0 0С тан ... ... қата ... ... ... 70см – ге ... 120-140 ... дейін жаптады. Көл мұздан сәуір айының алғашқы
жартысында ақ ... ... ... ... тұзды көлдердің типіне жатады, бірақ
тұздылық мұнда біркелкі ... ... жыл ... ... өзгеріп тұрады.Ең көп
минералданатын кезі қыс, ... бұл ... өзен ... ... ... ... кезі ... фаунаға өте кедей. Малюскілермен Шаян ... ... бар. ... ... ... ақбалықтың екі
түрі және сазан, губач, сибирь елеңі ... ... ... ... , ұсақ ... жіберілген .
Алакөл - үлкендігі ... ... ... ... көл.
Оның ауданы 2076 кв м, Ала көл маңындағы Сасық көл, ұялы және ... бір ... ... жатқан, ал қазір олар топ құрайды. Ертеде ол
Балқашпен қосылып жатқан . ... топ ... ... ... ... ... ең ... Алакөл .Оның солтүстік, солтүстік –батыс жағалауы
аласа және аккумулиативті типке жатады. ... құм ... мен ... көп. ... ... ... ... қамыс және қоға ... ... ... және батыс жағалаулары биік және көлге тік жар ... Көл ... ... 6 терасса бар, олардың биіктігі 2 метрден 65
метрге дейін болады. Бұл ... және ... ... ... көл
шөгінділерінен тұратын бірсыпыра кең, сортаңғы жазықтардың болуы, таяудағы
өткен кездерде көлдердің аумағының қазіргіден ... ... ... ... бөлігінде сақталған осы күнгі көлдің реликт көл екендігін
дәлелденді.
Ала-көлдің суы тұзды онда ... ... ... бар.көл шағын
өзендермен (ырғайды, жаманты, ... т.б ) және ... ... ... ... ... қоректенеді. өзендер көлге тек суы мол
болған жылдары ғана жетеді, ... ... ... ... ... ... ақбалық және т.б. балықтар ауланады.
Сасық көл , ұялы және ... ... ... ... ... ... жағынан Ала-көлден айырмасы аз.
Зайсан көлі- алтай мен сауыр- тарбағатай ... ... ... ... Зайсанның формасы ұзынша келген. Оның ұзындығы
111 км, бассейінің аумағы 1860 кв ... ... көл. Оған ... ... ... ... олардың ең ірісі
қара Ертіс, Ертіс ағып шығады.
Зайсанның жағалауы біркелкі және ... ... ... түбі ... ... ... ... 8-9м тереңдікте Қара Ертісті Ертіспен
қосатын су асты арнасы өтеді.
Көлдің суы тұщы, түсі қоңыр-жасыл, температурасы ... ... ... ... ... ... Қыста көл қатып қалады.
Зайсанның деңгейі ауытқып ... ол 2 ... ... кезеңді ауытқу- бұл климаттың өзгеруіне байланысты .
2.Маусымдық ауытқу – бұл ағын судың мөлшеріне байланысты.
Көл деңгейінің ... ... ... ... ... ... дейінгі
аралықта, төмен болуы қыста байқалады.
Зайсан ихтиофаунаға бай. Онда балықтың 23 түрі бар. Оның 17-і түрінің
кәсіптік ... бар. ... ... ... ... ... т.б. Зайсанмен
Тополев мүйісі пристанына дейін кеме қатынайды.
Теңіз-Қорғалжын тобы негізінен екі ... ... ... ... ... формасы ұзыншалау. Оның ұзындығы 85 км, ені 30 км,
ауданы 1500 кв км. ... онша биік ... ... ... кей
жерде үстін қара тұнбай жапқан сазды ... ... ... ... Көлдің суы кермек, тұзды. Органникалық дүниеге
кедей.
Қорғалжын көлі ... ... ... Ол ... ... кездерде
онымен жалғасып жатқан. Көлдің формасы ұзынша келген, ұзындығы 33 км, ені
18 км, ... 370 кв км. ... онша ... емес және түбі тегіс келеді.
Суы ащы .
Көлде алабұға, табан , шортан т.б. ... өте көп. ... ... ... ... көлі – тобы Қарқаралы таулары ауданындағы ... ... ... көлі осы ... ең ... көл. Оның жағалауы тік жарлы
кей жерлерінде құз жартасты болып келеді.Көлдің суы ... түсі ... ... болып келеді.
Қарасорға жақын жерде бірнеше көлдер жатыр.
Көкшетау ... ... ... ... ... ... орналасқан бірнеше тау көлдерін ... ... ең ... ... ... Ол ... ... Қарағайлы сеңгір
таулардың арасында жатыр. Оның ауданы 10кв км , ... , ... ... ... –дей. Жағалау біршама тегіс, түбі көп
жерінде тұнба ... ... тұщы көл оның ... ... бар.
Шортанды көлі- Бурабайға жақын жердегі көрікті Қарағайлы орманның
арасында орналасқан , оның ... 20кв ... ... ... түбі ... сұр, кей ... қара түсті тұнбалармен
жабылған, суы тұщы.
Құсмұрын тобындағы ... ... ... ... ... ... ... басқа көлдері сияқты ол да ... ... ... ... және ... ... Ең үлкені Құсмұрын көлі.
Құсмұрын көлі немесе Обаған көлі, ауданы 200кв км, ол ... ... ... ... ... ұсақ ащы ... ... , Оған
жақын жерде бірнеше шағын көлдер бар: Ақсуат, Сарыойын, Байтума т.б
Батыс-Сібір ... ... ... ... Олар ... ... ... тұрады. Олардың ішіндегі ірілері қалдық
көлдерге жатады. Мұнымен қатар ... ескі ... ... ... ... ... ... шағын көлдерде бар.
Олардың анағұрлым ірілері- ... ... ... ... ... Сілетітеңіз, Теке, Жалаулы, т,б көлдерді біріктіреді.
Сілетітеңіз көлі- осы топтағы ең үлкен ... ... 965кв ... ... тік, әрі ... ... ... батпақты болып
келеді. Көлдерде жанасып жатқан батпақтардың көп ... ... ... ... ... ... ... аз уақыт көтерілуімен кезектесіп ... ... ... терей емес, жайпақ ойыста жатады.Оның суы кермек, құрамы теңіз
суына жақын, ... ... ... ... оның ... әжептеуір
жоғары болады.
Жалаулы көлі – үлкендігі жағынан бұл топтағы ... көл. Ол ... ... ... 398 кв км, ... тілімденген, суы тұзды.
Теке көлі- көлемі орташа көлдерге жатады.Оның ... 228 кв ... ... ... ... ... , қоға өскен, суы тұзды.
Ащы көлдер тобы - Батыс-Сібір ойпатының Батысында ... ... ... ... 570км, ені ... ... ... ертедегі
аңғарлардың түбіне тізбектеле орналасқан.
Батыс-Сібір ойпатында ұсақ көлдер өте көп. Олар ... ... ... ... ... тәрізді, ойыстарда орналасқан.
Биік таулы аймақтардың көлдері.Жоғарыда айтылғандай ... ... , ... ... тоған және қар
көлдері жатады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo Pascal бойынша электрондық оқу әдістемесі14 бет
Алматы облысының ауыл шаруашылық картасын құрастыру35 бет
Алматы қаласына физикалық-географиялық сипаттама58 бет
Алматы қаласының Есентай өзені суының химиялық құрамын анықтау53 бет
Антропогендік фактор4 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Астық түйірлерін сақтау технологиясы жөнінде жалпы мәліметтер7 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет
Балық өнімдерін балықтың крустацеоздық ауруларға ветеринариялық-санитариялық сараптау және санитариялық бағалау алдын алу және күресу шаралары22 бет
Балықтар (pisces) класы мен шаруашылықтағы маңызы, зияны, адам денсаулығына пайдасы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь