Бухгалтерлік есептің стандарттары мен тұжырымдамалық негізі

Жоспар:

І. Кіріспе.

“Есептей алмаған, басқара алмайды”.
Бухгалтерлік есептің мәні

Бухгалтерлік есеп тәсілі

ІІ. Негізгі бөлім.
1)Бухгалтерлік есептің стандарттары мен тұжырымдамалық
негізі.
2) Бухгалтерлік есептің принциптері.

ІІІ. Қорытынды.

IV. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

Бухгалтерлік есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып, қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап келе жатқан, сондай-ақ өмірде өзінің ерекшелігімен оқшауланатын ғылым болып табылады. Белгілі ғалым Б. Де Солозано осы ғылым туралы “Бухгалтерлік есеп барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес” – деген болса, оның әріптесі Р. А. Фаулки “Есеп – бұл барлық бизнестің тілі, яғни философиясы” – деп атаған. Бухгалтерлік есеп ұйымның қаржылық ақпаттарын өлшейтін, есептейтін және оны пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе болып табылады. Бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін иеленеді. Бұған дәлел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының 1992 жылы өткізген конференциясында “Есептей алмаған, басқара алмайды” – деген сөздің бекер айтылмағандығын атап өтуге болады. Жалпы, бухгалтерлік есеп ұйымға оның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау секілді функцияларды орындауы үшін қажет. Сонымен қатар бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның табыстары мен шығындарын және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға болады. Бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесі қаржылық (сыртқы) және басқарушы (ішкі) есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе болса, ал қаржылық есеп жоғарыда айтылған қаржылық ақпараттарды ішкі пайдаланушылармен қатар сыртқы пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе. Яғни, басқарушы есептің мәліметін кәсіпорын басшылары қандай да бір шешім қабылдау үшін пайдаланса, қаржылық есептің мәліметін бұлармен қоса жабдықтаушы (мердігер) кәсіпорындар, банк мекемелері, салық органдары және тағы да басқалар пайдаланады. Кез келген ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның тәртібі әрбір кәсіпорынның экономикалық саясатына байланысты.
Қолданылған әдебиеттер:

1. ҚР-ның “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы заңы. 24. 06. 2002.
2. ҚР-ның Қаржы министрлігінің 18. 09. 2002 жылғы №438 бұйрығымен (ҚР Қаржы министрлігінің өзгертулер енгізілген 21.10.2003 жылғы № 372 бұйрығымен) бекітілген Бухгалтерлік есеп типтік шот жоспары.
3. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003г.). – А. : Ержанов и К, 2003.
4. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии.- А. : Центраудит- Казахстан 2002.
5. Международные стандарты финансовой отчетности КМСФО/Пер. В.И. Тарусина/Ред. коллегия: А.С. Бакаев, Л.В. Горбатова, Т.Б. Крылов и др. – М., 1998.
6. Баймұханова С. Б., Балапанова Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : Қазақ университеті, 2002.
7. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих
субьектов. – А. : Ценные бумаги, 2002.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе.
“Есептей алмаған, басқара алмайды”.
Бухгалтерлік есептің мәні
Бухгалтерлік есеп тәсілі
ІІ. Негізгі бөлім.
1)Бухгалтерлік есептің стандарттары мен тұжырымдамалық
негізі.
2) Бухгалтерлік есептің принциптері.
ІІІ. ... ... ... ... есеп ... жылдар бойы басқа ғылымдар сияқты дамып,
қоғамның экономикалық-әлеуметтік жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап ... ... ... ... ерекшелігімен оқшауланатын ғылым болып
табылады. Белгілі ... Б. Де ... осы ... туралы “Бухгалтерлік есеп
барлық ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады, басқалары онсыз өмір ... ... есеп үшін ... ешқайсысы қажет емес” – деген болса,
оның әріптесі Р. А. Фаулки “Есеп – бұл ... ... ... ... – деп ... ... есеп ұйымның қаржылық ақпаттарын
өлшейтін, есептейтін және оны ... ... ... жүйе ... ... есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін
иеленеді. Бұған ... ... ... ... ... 1992 жылы ... ... алмаған, басқара алмайды” – деген сөздің бекер
айтылмағандығын атап ... ... ... ... есеп ... ... жағдайын жоспарлау, бағалау, бақылау және талдау ... ... үшін ... ... ... бухгалтерлік есеп
кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері, ... және ... мен ... сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді.
Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның табыстары мен ... ... ... соңғы қаржылық нәтижесін анықтауға ... ... ... ... ... (сыртқы) және басқарушы
(ішкі) есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп кәсіпорынның ... ішкі ... ... ... жүйе ... ал
қаржылық есеп жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе.
Яғни, басқарушы ... ... ... ... ... да бір шешім
қабылдау үшін ... ... ... ... ... қоса
жабдықтаушы (мердігер) кәсіпорындар, банк мекемелері, салық ... ... да ... ... Кез ... ұйым үшін қаржылық есеп міндетті
түрде жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның тәртібі
әрбір кәсіпорынның экономикалық ... ... ... ... есеп кәсіпорынның қызметін бейнелейді. Субъектінің меншігі,
шаруашылық құралдарының және өндіріс процесіндегі көздерінің қозғалысы
бухгалтерлік ... мәні ... ... ... ... бөліктері
бухгалтерлік есептің объектілері деп ... ... ... мына ... ... ... ету (дайындау), кәсіпорын алған шикізат, материалдар, отын
және басқа ... ... ... ... ... ... ұйымдармен арада туындаған қарым-
қатынастар ... ... ... ... ... өндірістік, мұнда өнім дайындауда пайдаланылатын өндіріс құралдары,
оларға байланысты ... ... есеп ... ... ... есепте жалақы, амортизация есептеу, еңбек
құралдарын есептен шығару мен өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... ... өнімдері; өткізу жөніндегі
шығындар (буып- түю, орау, іріктеу, тасымалдау); субъектінің сатылған
тауар, орындалған жұмыс, ... ... үшін ... ақшалай түсімі
есептелінеді;
Қолда бар құралдарды ұтымды пайдалану, олардың сақталуын бақылауды ... ... ... байланысты болады.
Кәсіпорынның шаруашылық құралдары құрамы (түрлері), орналасуы, пайда болу
көзі мен көзделген мақсаты бойынша ... ... мен ... бойынша жіктесек, субъектінің құралдары
айналымнан тыс және айналымдағы болып екіге бөлінеді. Айналымнан ... ... үш ... ... ... ... (ғимараттар, үйлер,
машиналар мен жабдық, транспорт құралдары, шаруашылық және өндірістік мүлік
т.б. ), ... емес ... ... патенттер, бағдарламамен
қамтамасыз ету, т.б. ), ұзақ ... ... Ал ... қаржылар-
өндіріс процесінің құралдары (шикізат пен материалдар, ... ... ... ... ... ... және ... процесс құралдары
(кассадағы, есепшоттағы және банктегі, басқа шоттағы ... ... ... ... болып екіге бөлінеді.
Негізгі құралдар- өндіріс процестерін жүргізу үшін қажетті ... ... ... ... ... олар ұзақ ... бойы ... мен формасын сақтап, өндіріс барысына (бір жылдан астам) қатысады.
Өндіріс ... олар ... ... ... жөндеуді немесе толығымен
ауыстыруды талап етеді. Сондықтан негізгі құралдар құнының бөлігін ... ... ... ай ... ... тозу ... қарай құнын бірте-
бірте төмендету (амортизация) жолымен қосылады.
Материалдық емес активтер- ... ... ... және ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы (бір жылдан астам)
қолдануға немесе тауарларды өткізуге (жұмыс, қызмет) арналған, заттық ... ... емес ... Бұларға фирманың бағасы,фирмалық марка, патент,
лицензия, авторлық құқық, сондай- ақ ... ... ... хау» ... ... Олар ... ... бағаланады және баланста
көрсетіледі, оның үстіне бұл активтерге де ұсталу, тозу ... ... ... ... ... ... Олар ел ... де, халықаралық
рыноктағы да сату- сатып алудың мәні болып табылады.
Салық төлеушінің бухгалтерлік балансында ... ... және ... ... алу үшін ... ... құралдар салық заңнамасында
«тұрақты, белгіленген активтер» ... ... 105- бабы ... ... ... салымдар- субъектінің басқа субъектілердің жарғы
капиталына сол ... ... ... ... ... ... ... процент түрінде қосымша экономикалық пайда алу мақсатымен
қаржы салуы.
Айналымдық ... ... бір ғана ... ... және өзінің
құнын өндірілген өнімге бірден және ... ... Олар ... ... мен ... ... тұрады. Айналымдық өндірістік
құралдарға өндіріс процесіне тікелей қатысатын жатады.
Дебиторлық борыш субъектінің басқа субъектілерде уақытша ... ... бір ... ... соң ... ... құрамдары болып саналады.
Дебиторлық борыш ұзақ мерзімді (1 жылдан астам) және қысқа ... ... ... ... ... пайда болу көздерін жіктеу
| Кәсіпорынның құралдары ... ... ... ... ... көздері ... ... ... ... |Бөлінбеген кіріс (жабылмаған шығын) |Бюджетпен салықтар
бойынша есеп айрылысулар |Қарыздар ... және ұзақ ... және ... есеп ... |Жинақтаушы
зейнетақы қорларымен есеп айрылысулар |Жинақтаушы зейнетақы қорларынсыз
есеп айрылысулар |Қызметкерлермен еңбекақы және ... да ... ... | ... ... ... аударсақ, қаражаттың келесі көрсетілген бөліктерге
бөлінетіні байқалады:
Жарғылықты ... ... ... ... оны ... ... бөлген сомасы және жарғыда
көрсетіледі. Оның мөлшері тұрақты және ... ... ... капиталының
көбеюі немесе азаюы тек қана ... ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асады.
Резервтік капитал- пайдадан ақша аудару ... ... ... ... ... шаруашылық іс- әрекетке кететін шығынды жабу,
жарғы ... ... ... мен ... ... шығындарын өтеу
үшін қолданылады.
Бөлінбеген табыс ( жабылмаған ... ... ... мен ... ... ... кірістің қалған сомасы.
Қарыздық қаражат айналымдық қаржыға қосымша ... ... ... материалдардың, отынның және т.б. маусымдық қорларын
жасауды жабады. Олар кәсіпорынға уақытша ... ... және ... ... соң ... ... есеп тәсілі
Бухгалтерлік есеп тәсілі деп- әдіс, ... ... ... көмегімен байқау, есепке алынатын мәліметтерді жете
білу мен зерттеу жүргізіледі.
Бухгалтерлік есеп тәсілінің элементтері:
1. ... ... ... ... ... ... барысында әр
түрлі шаруашылық операциялары орындалады. Ал бұл ... ... алу үшін ... ... құжаттар толтырылуы қажет.
Құжат орындалған операцияның жазбаша түріндегі анықтамасы болып
табылады. Құжатқа орындалған ... ... ... ... ... ... орындаушы немесе тапсырушы адамдардың аты- жөні
және тағы басқа деректер толтырылады. Құжаттар ... ... ... ... мәлімет болып есептеледі. Құжатта
міндетті түрде көрсетілуге тиісті ... ... ... те ... ... ... шаруашылық операцияларының орындалуы барысында
барлық операцияларын сол сәтінде ... ... ... бола
бермейді. Тіпті құжаттар толтырылғанның өзінде де ... ... және ... ... ... олар табиғи кеміп азайып
отырады. Соған байланысты кәсіпорындағы өндіріліп шығарылған ... ... ... ... ... сондай- ақ басқа да
қолда бар құралдарды, мүліктерді тексеріп, ... ... ... ... ... жол берілуі мүмкін. Сондықтан ... ... ... ... ... қолда бар материалдық құндылықтары
мен ақшаларын тағы да басқа мүліктерін ... ... ... ... Бухгалтерлік есепте материалдық құндылықтар ақшалай
өлшеммен есептелінеді. Кәсіпорындағы мүліктердің ( активтердің) ... ... ... ... ... есептеу әдісі болып
табылады.
4. Шоттар. Бухгалтерлік есеп шоттары дегеніміз- шаруашылық құралдары мен
олардың қорлану көздерін белгілі бір ұқсастықтарына және ... ... ... ... топтау құралдары. Жалпы шоттар ұйымның
шаруашылық үрдістерінің, сондай- ақ ... мен ... ... қарай ашылады. Шоттар кәсіпорында күнделікті болып отыратын
операцияларды ... ... ... оларды экономикалық маңыздарына
қарай топтап жазу үшін пайдаланылады. Жалпы айтқанда ... ... ... және ... ... ... ... операцияларды бір жүйеге келтіріп топтап, ақшалай түрде
есептеу үшін бухгалтерлік есепте қолданылатын әдіс.
5. Екі жақты жазу ... ( ... ... ... үрдістері барысында
орындалатын әрбір операция ... ... ... ... пайда болу көздерінде екі жақты және тең ... ... Олар екі ... ... ... ... яғни бір ... дебитінде,
екінші шоттың кредитінде бірдей сомада көрсетілуі керек. Ұйымдардағы
мұндай күнделікті болып отыратын операцияларды, үрдістерді бір ... және ... ... ... жазып есептеп отыру үшін
қолданылатын әдіс бухгалтерлік ... екі ... жазу деп ... ... ... Қандай ұйым болмасын белгілі бір қызметпен
айналасатындығы белгілі ( өнім өндіру, ... ... ... ... Осы ... ... ... кәсіпорын жұмысшы күшін, еңбек
құралын және материалдық құндылықтарды пайдаланатын ... ... ... ... жиынтығын анықтауына тура келеді.
Бұл шығындардың ... ... ... көрсетілген қызметтің
өзіндік құнын құрайды. Сондай- ақ ол ұйымды басқару үшін қажетті
ақпараттық ... ... ... Яғни өндірілген өнімнің,
көрсетілген қызметтің нақты өзіндік ... ... ... ... деп ... ... белгілі бір сәттегі субъектінің мүлкі, міндеттемелері және
капиталы туралы ақпаратты жинақтап қорыту мен экономикалық ... Бұл- ... ... ... ... ... ... Баланс барлық шаруашылық құралдарын, олардың пайда болып,
қалыптасу көздерін салыстыру және есеп объектісінің ... ... ... ... үшін ... Есеп беру- кәсіпорынның белгілі бір кезең ( ай, ... жыл) ... ... сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі. Баланс та, есеп
беру де ... ... мен ... өңдеуден кейін жасалады.
Бүгінгі таңда ел экономикасының нарықтық жолға ... ... ... қызметтердің пайда бола бастауына сәйкес ... ... мен рөлі арта ... ... орай ... ... мен құрылымына өзгерістер енгізілді. Елімізде жүргізіліп отырған
бухгалтерлік есеп толығымен халықаралық қаржылық есеп беру ... ... Міне ... ... ... ... есепші деп саналып келген
бухгалтер маманы ... ... ... анықтап, бағалап, есептеп
отырумен қатар кәсіпорынның алдағы уақыттағы экономикалық әл-ауқатын дамыту
жолдарын жоспарлай білуі қажет. Сондықтан да кез ... елде ... ... ... етіп ... сол ... ұйымдардың экономикалық
жағынан тұрақты дамуына кепілдік береді.
Стандарт сөзі ... ... ... ... ... ... мағынаны
білдіреді. Ал бухгалтерлік есеп стандарттары дегеніміз кәсіпорындағы есеп
жұмысын дұрыс жүргізудің және құжаттарды ... ... ... ... ... осындай ереже бухгалтерлік есептің әдістері мен тәсілдерін,
мәні мен мағынасын және терминалогиясын анықтайды. Бухгалтерлік есеп ... есеп беру ... ... ... өз ... аясы ... анықтамасы, қолданысқа (күшіне) енген уақыты және
мазмұны болады.
Мақсаты. Бұл бапта стандарттың қандай мақсатқа арналып шығарылғандығы
және есеп мәселелері қысқаша баяндалады.
Қолданылу аясы ... ... ... ... мен ... ... қолданылмайтындығы осы бапта жазылады.
Анықтамасы. Стандарттағы келтірілген негізгі терминдерге түсініктеме
берілетін бап болып табылады.
Қолданысқа (күшіне) енген уақыты. ... қай ... ... ... осы ... ... есеп саясатына түсінік беріледі.
Кей кездерде стандарттың қосымшалары да жарыққа шығуы мүмкін. Бұл
қосымшада жаңа стандарттың ... қай ... ... жазылып және
оған қоса мысалдар берілуі мүмкін. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру
стандарттары халықаралық және ішкі ... екі ... ... ... ... есеп беру ... ... (жасаудың) халықаралық
комитеті жасап шығарады. Ал ішкі бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп ... әр елде ... ... ... ... сол ... ... Бұл жоғарыда аталған халықаралық бухгалтерлік есеп ... ішкі ... есеп ... ... тікелей байланыс болуы
қажет. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандартын дайындау (құру) барысында
әрбір елдердегі тәжірибеде кездескен мәселелер ... ... оны ... іздестірілетін болса, әрбір ел өзінің ішкі бухгалтерлік есеп
стандартын жасауы (құруы) ... ... ... есеп
стандарттарын негізге алады. Бүкіл әлемдегі елдерде ... есеп ... ... есеп ... бір ізге ... қол ... үшін 1973 ... 29 маусымда Қаржылық есеп
беру стандартының халықаралық комитеті құрылды. Жалпы бұл ұйымның құрылуы
АҚШ, Австралия, Германия, ... ... ... ... ... және Франция сынды елдердің бухгалтерлерінің келесімге келуімен
іске асырылды. Алғашқы уақытта, яғни ... есеп беру ... ... ... ... оның ... жоғарыда аталған елдерден
жеті білікті маман алынған болатын. Ал бүгінгі күні оның құрамында бұл
аталған ... ... ... Малайзия, Оңтүстік Африка Республикасы,
Швейцария, Зимбабве және тағы да басқа елдердің өкілдері бар. Қаржылық есеп
беру стандартының ... ... ... ... ... жаңа
стандарттары мен басқадай нұсқаулары, ережелері және түсініктері үшін табыс
алып отырады. Сонымен ... ... ... халықаралық
федерациясы, қаржылық институттар, бухгалтерлік ... және ... ... көмек көрсетіп отырады. Халықаралық қаржылық есеп ... ... ... ... орындай отырып қаржылық
есеп беруге қол жеткізу:
- қаржылық ақпаратты құру барысында қажетті міндеттер;
- ақпараттық жүйені құру ... осы ... ... ... қаржылық есеп берудің элементтері;
- өлшеу және мойындау критериялары.
Қаржылық есептің мақсаты – кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы және
қаржылық жағдайының өзгеруі ... ... ... ... ... ... мыналарға қажетті ақпараттық мәліметтердің болуы қажет:
- қаржы салымын жасау және несие беру туралы ... ... ... ұйымның алдағы кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға қажетті мәлімет;
- ұйымға берілген ресурстармен байланысты міндеттерін бағалауға қажетті
мәлімет;
- басқару органдарының жұмысын ... ... ... есеп ... ... ақпараттарының алғашқы таратылым
құралы болып есептеледі. Ал бұл ... есеп ... ... ... ... ... алғашқы үштігінің қатарына ... ... ... ... ... және ... Қалған төрт элементі кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі
туралы есебінде ... ... ... ... және зиян деп ... ... Қаржылық есеп беру тұжырымдамалары (концепциялары) шешім
қабылдау үдерісінде көрсетілетін бухгалтерлік ... ... және оны ... Есеп ... ... ... ... – деп аталатын екі түрге бөлуге болады.
- Жалпы тұжырымдама (концепция) бұл ... ... ... есеп
туралы көзқарасын білдіреді.
- Жеке ... ... тек қана бір ... өз ішінде
жүргізілетін бухгалтерлік есеп туралы көзқарасын білдіреді.
Тұжырымдамалар ... ... ... есеп ... есеп беру ... қарастырылған бухгалтерлік есеп принциптері,
есеп саясаттары, есеп берулер негізінде құрастырылады. Бұған дейін ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
тәжірибесінде екі негізгі, жалы деп аталатын континенттік (еуропалық) және
америкалық тұжырымдама (концепция) қатар жүргізіліп келеді.
Бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... ... етуімен, араласуымен
түсіндіріледі. Бұл бойынша сол елдегі ... ... ... ... ... шоттар жоспары және басқа да нормативті құжаттар ... ... ... ... ... ... есеп ... ақпараттық мәліметтері бұл ... ... ... ... ... органының және басқа ... ... ... ... ... ... керек.
Дүние жүзінде бұл модельді қолдап отырған елдердің қатарына Австрияны,
Германияны, Жапонияны және басқа да Еуропа ... ... ... ... ... ... ... (концепциядан) өзгешелігі, бұл модельде кәсіпорынның
бухгалтерлік есеп берудегі мәліметтері ... ... ... мен
несие берушілердің қажеттілігін қамтамасыз етуге арналған. Бұл жағдайда
ұйымның салық ... ... ... ... және оған тәуелсіз шешімін
тауып ... ... ... бұл ... Ақш, Канада, Ұлыбритания,
Голландия, Австралия, Үндістан (Индия), Оңтүстік Африка Республикасы ... ... ... ... осы ... айтылғандарды қорытындылайтын болсақ әрбір ... ... ... ... (еуропалық) немесе америкалық
тұжырымдама (концепция) ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп Кеңес Одағы тұсында континенттік
(еуропалық) тұжырымдама(концепция) бойынша жүргізгендігі белгілі. Бүгінгі
күннің өзінде осы қалыптасып қалған модель өз ... ... ... ... ... есеп ... ... басшылығымен салық органының
қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында жасалынып отырылады. Әйтсе де 1997
жылдан бастап елдегі барлық ... ... есеп ... ... бағыты болып саналатын Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп
стандарттары Американдық (халықаралық) ... есеп ... ... ... атап ... ... ... қатар
біздің еліміз халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына көшуге ... 2003 ... ... еліміздегі ірі кәсіпорындар өз есептерін
халықаралық стандарттың талаптарына сай етіп жүргізу керектігін қабылдады.
Біріншіден-осы ... ал ... ... экономикалық жағдайға
сәйкес болса керек, еліміздегі кейбір ұйымдардың қаржылық есеп берулері
соңғы кездері қаржы салымшыларын (инвесторларды) ... ... ... ... ... ... келген ғылымның, соның ішінде бухгалтерлік есептің принципінің болуы
заңдылық. Латын ... ... ... сөзі ... ... ... деген түсінікті білдіреді. Қаржылық есеп ... ... ... ... барысында шешім қабылдау
үшін бухгалтерлік ақпараттық мәліметтердің ... ... ... мен оқу ... оқи ... ... ... жиырмадан
астам принципін кездестіруге болады. Авторлар өз еңбегі барысында ... ... ... бір ... ... біріктіріп отырады. Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарында бухгалтерлік есептің мына
төмендегідей принциптері анықталған:
- есептеу;
- үздіксіз (ұдайы);
- түсініктілік;
- мәнділік;
- маңыздылық;
- сенімділік;
- ... әрі тура ... ... ... ... салыстырмалық;
- дәйектілік.
Түсініктілік, маңыздылық, сенімділік және салыстырмалық деп аталатын
төрт принцип-бухгалтерлік есептегі ... ... ... ... сапалы мінездемесі болып табылады.
Түсініктілік принципі
Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтері оны пайдаланушыларға
шешім қабылдауы барысында түсінікті болу ... ... ... бұл ... ... ... есеп ... белгілі бір
дәрежеде білімді болулары қажет. Дегенмен де ... ... ... жәй қарапайым адамдардың, кәсіпқой емес тұлғалардың
пайдалануы үшін сапасын төмендету деген түсінікке сай емес. Сонымен қатар
осы мақсат үшін оны ... ... алып ... ... ... ... бұл ... түсіну үшін алдын ала кеңес ... ... ... ... ... ... сыртқы
пайдаланушыларға олардың шешім қабылдауы үшін ... ... ... Олар ... ... есеп ... келесідей
мақсаттарға пайдаланады:
- алдағы уақыттағы экономикалық жағдайды болжау үшін;
- бұрын жасалынған болжамдардың барысында алынған нәтиженің дұрыстығын
анықтау ... ... ... ... ... ... үшін
үш түрлі сапалық аспектілер қолданылады.
1) Уақытылы. Бухгалтерлік ақпараттық мәліметтер өз
пайдаланушыларына керекті уақытында жеткізіліп ... ... ... ... ... ... оның маңыздылық деңгейін
төмендетеді.
2) Болжамның құндылығы. Өткен немесе қазіргі кездегі
жасалынған ... ... ... ... ... пайдаланушыларға тиімді болуы қажет.
3) Кері байланыс. Өткен уақытта жасалынған болжамдар
немесе оларға енгізілген өзгерістер ... ... оң әсер ... принципі
Берілген ақпараттық мәліметтерде қате болмаса, сондай-
ақ пайдаланушылар оған сенімді болса, онда бұл ... ... ... ... да бір ... ... есеп мәліметтері (қаржылық есебі)
өткен уақыттардағы мәліметтермен салыстырылып көрсетілген кезде ғана ... ... арта ... принципі
Бухгалтерлік есептің ақпараттық мәліметтерінде жазылатын цифрлар
кәсіпорынның ... ... ... (бейнелейді) және
пайдаланушылар осы мәлімет арқылы түрлі шешім ... ... ... ... және ... ... ... үшін сақ болу қажет.
Есептеу принципі
Кәсіпорындағы кез келген операциялар (кірістер, ... ... ... принципі
Ұйымның қызметі үздіксіз жалғаса береді деп болжам жасалынады.
Мәнділік принципі
Ұйымның бухгалтерлік есеп ақпараттары пайдаланушылардың ... ... ... пайдаланушылардың кәсіпорын жұмысына
(қызметіне) баға беруіне көмек тесуі керек.
Бейтараптық принципі
Ақпарат сенімді ... үшін ... ала бір ... қабылдауы арналмаған
болуы керек. Егер ақпарат өзінің іріктеліп дайындалуымен немесе ... бір ... ... ... ойды ... жету мақсатымен
қалыптастыруға әсер ететін болса ондай ақпараттар бейтарап болмайды. Алдын
ала дайындалған ақпараттық мәліметтер болмаған жағдайда, негізделмеген, ... ... ойды ... бейтараптыққа сәйкес келеді.
Әділетті әрі тура көрсету принципі
Кәсіпорынның қаржылық қорытынды есебі осы ... ... ... және ақша ... ... ... әрі әділетті ақпараттармен қамтамасыз етуі қажет.
Толықтылық принципі
Ұйымның қаржылық қорытынды есебіндегі ақпараттық мәліметтер сенімді
болуы үшін ... ... ... етеді және шыққан шығынға қарай олар мәнді
болуы қажет. Мәліметтің толық ... оны ... ... ... ... да ол ... және ... болады.
Дәйектілік принципі
Кәсіпорын өзінің қызметі барысында таңдап алған есеп жүргізу саясатын
есепті кезеңін басынан соңына дейін дәйекті түрде қолдануы қажет.
Есеп ... ... ... ... ... ... ... қоғамның экономикалық теориясында анықталған негізгі
заңына сәйкес ... ... ... бір ... жоспармен дамуы, есеп –
қисап көрсеткіші болмаса іске асуы мүмкін ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін негізге ала отырып жасалады.
Онымен қатар ... ... ... ... ... ... ... отыратын да бухгалтерлік есеп.
Осы орайда, бухгалтерлік есептің алдына мынадай нақты міндеттер
қойылады.
Бухгалтерлік ... ... ...... шаруашылық
жоспарының орындалуын бақылау. Бұл мақсаттың орындалуы есеп – ... ... ... ... ... ... ... есеп-қисап алады. Яғни, ол көрсеткіштер жоспардың
орындалуы барысын көрсетеді.
Осы орайда, бухгалтерлік есеп ... ... ... оның ... дәрежесін анықтайды. Бұл
мәліметтер кәсіпорын жұмысына басшылық ету үшін өте ... ... ... бірі ... қоғамдық және
жекеменшіктің түгелдігін қорғау. Есеп-қисап жұмысында, мемлекет меншігі –
ол халқымыздың қазынасы.
Оның молшылығы – ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерінің шамасын көрсетеді.
Мемлекет меншігінің ішінде белгілі орын алатындары- өндіріс қоры,
өндіріс ... ақша ... ... ... Осы
көрсетілген мемлекет меншіктерінің түгелдігін қорғауда бухгалтерлік есептің
орны өте ... Осы ... айта ... бір ... ... есебін тиянақты бір жүйеде жүргізу ерекше орын алады. Себебі
материалдық жауапты адаммен (мекемемен) ... ... ... ол
жағдай есеп-қисап жұмысының барлық нәтижесін жоққа шығарады.
Бухгалтерлік есептің тағы бір ...... ... ... түбегейлі нәтижесі көрсету.
Түбегейлі қайта құру кезінде барлық кәсіпорындар ... ... ... өзі ... ... ... Шаруашылық есеп жоспарлар
шаруашылықты жүргізу әдісі ретінде өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... принциптер мыналар:
1) қажетті ресурстарды кәсіпорынға немесе бірлестіктерге жарғылық устав
арқылы анықтау;
2) шаруашылық дербестік;
3) өндіріске ... ... оның ... ... ... өз ... өзі өтеу және ... өндірістің дамуына жұмысшылар ұжымын материалдық жағынан мүдделі ету,
экономикалық ынталандыру;
6) шаруашылық қызметіне ... ... ... ... ... ... шаруашылық есеп принциптерін негізге ала отырып, әрбір
кәсіпорын-мақсаты мен міндеттері жарғы арқылы белгіленген дербес шаруашылық
орны бола ... Оның өз ... ... балансы және мемлекеттік
банктерде өзінің есеп айырысу счеттары болады.
Қорыта келген де ... ... ... ... ... ... ... негізгі қорды пайдалану, айналмалы
қорлардың тиімділігі, өндіріс ... ... ... ... ... есепке алу арқылы орындалады.
Бухгалтерлік есеп заңына сәйкес, бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... 1995 жылы 26 қаңтар айында ... ... ... “Бухгалтерлік есеп” туралы заңына сәйкес, (1
қаңтар) 1997 ... ... заң ... іске қосылған “Бухгалтерлік
счеттардың бас жоспары” бойынша еліміздегі бухгалтерлік есептің міндеттері
анықталған.
Олар:
1) ... заң ... ... субьектілерді тағы басқа жеке
субьект шаруашылығы туралы анық, толық мәліметтер мен қамтамасыз ету;
2) мемлекетіміздің ... ... ... ... ... кәсіпкерлігін бақылау үшін қажет информациямен
қамтамасыз ету.
Қолданылған әдебиеттер:
1. ҚР-ның “Бухгалтерлік есеп және қаржы есебі” туралы ... 24. ... ... ... ... 18. 09. 2002 жылғы №438 бұйрығымен (ҚР
Қаржы министрлігінің өзгертулер ... ... ...... ... ... есеп типтік шот жоспары.
3. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и ... ... (с 1 ... ... – А. : ... и К, ... Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии.- А. : ... ... ... ... ... финансовой отчетности КМСФО/Пер. В.И.
Тарусина/Ред. коллегия: А.С. ... Л.В. ... Т.Б. ... ... – М., ... ... С. Б., ... Ә. Ж. Бухгалтерлік есеп.-
А. : Қазақ университеті, 2002.
7. Баймұханова С.Б. Бухгалтерский учет хозяйствующих
субьектов. – А. : Ценные бумаги, 2002.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп стандарттары мен принциптері8 бет
Бухгалтерлік есептің Қазақстандық және халықаралық стандарттары28 бет
Шымкент Май Ак техноко экономикалық корсеткіштері44 бет
Қаржылық есеп және оның мәліметтерін пайдаланушылар19 бет
Бухгалтерлік есеп және аудит54 бет
Іeee 802.х стандарттарының құрылымы3 бет
Аудит стандарттары және аудитордың кәсіби этикасы25 бет
Аудиторлық қызметтің негіздер16 бет
Аудиттің жалпы постулаттары6 бет
Аудиттің стандарттары және аудиторлардың кәсіби этикасы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь