Қосылыстар


IКіріспе
IIНегізгі бөлім
1)Бұрандалы қосылыстар
2) Кілтекті қосылыс
3) Пісірме қосылыстар
III Қорытынды
IКіріспе
IIНегізгі бөлім
1)Бұрандалы қосылыстар
2) Кілтекті қосылыс
3) Пісірме қосылыстар
III Қорытынды
Кіріспе
Машина құрамындағы бөлшектер бір-бірімен қосылыстар арқылы байланысады. Қосылыстар жалғанатын бөлшектердің құрамдас бөліктерінен тұрады. Барлық қосылыстар келесі түрге бөлінеді:
1. Ажырамайтын қосылыс деп қосылған бөлшектерді бірі-бірімен бұзусыз ажыратуға келмейтіндей етіп біржола қосуды айтады. Мұндай қосылыстардың үш түрі бар: пісіріп қосу (сварные), тойтармалы (заклепочные) және бөлшектерді бірі-бірін нығыздап (соединения с натягом) қозғалмайтындай етіп қосу (прессті). Мұндай қосылыста құрыстыру бірліктерін жөндеу және ақауы бар бөлшекті ауыстырған жағдайда бұзуға келеді, бірақ та орнығатын беттерді біршама зақымдар пайда болуы мүмкін.
2. Ажырамалы қосылыс деп, қосылған бөлшектердің жұмыс қабілеттілігін бұзбай жарамды күйінде қайта жинауға келетін қосылыстарды айтады. Мұндай қосылыс түрлеріне бұрандалы, тісті (шлицалы), шпонкалы, штифті, клеммалы қосылыстар жатады.
Қосылыс түрін конструктор тағайындайды және оның жұмыс істеу қабілеттілігінің басты критерийі ретінде беріктігі болып табылады. Жекелеген қосылыстарда тозуға төзімді, қаттылығы мен саңылаусыздығы (герметичность) секілді критерийлермен анықталады.
1. Омаров А.Ж., Батырмұхамедов Ж.Қ. Машина бөлшектері. – Алматы: «Эверо», «Машина жасау», 2003. – 41 б.
2. Серикбаев Д., Тажибаев С.Д. Машина детальдары: Жоғарғы оқу орындары студенттеріне арналған оқулық. – Алматы: Мектеп, 1983. – 300 б.
3. Тажибаев С.Д. Қолданбалы механика: Жоғарғы оқу орындары студенттеріне арналған оқулық. – Алматы: Білім, 1994. –336 б.
4. Дриц М.Е., Москаев М.А. Технология конструкционных материалов М.: Машиностроение, 1990
5. Материаловедение и технология металлов/Г.П. Фетисов, В.М. Карпман, В.С. Матюнин и др. М.: Высшая школа, 2001

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті

Тақырыбы: Қосылыстар

Орындаған: Амангельди Ж.
Қабылдаған: аға оқытушы Басқанбаева Д.


Қызылорда, 2016ж
Қосылыстар
Жоспар:
I Кіріспе
II Негізгі бөлім
1) Бұрандалы қосылыстар
2) Кілтекті қосылыс
3) Пісірме қосылыстар
III Қорытынды



Кіріспе
Машина құрамындағы бөлшектер бір-бірімен қосылыстар арқылы байланысады. Қосылыстар жалғанатын бөлшектердің құрамдас бөліктерінен тұрады. Барлық қосылыстар келесі түрге бөлінеді:
1. Ажырамайтын қосылыс деп қосылған бөлшектерді бірі-бірімен бұзусыз ажыратуға келмейтіндей етіп біржола қосуды айтады. Мұндай қосылыстардың үш түрі бар: пісіріп қосу (сварные), тойтармалы (заклепочные) және бөлшектерді бірі-бірін нығыздап (соединения с натягом) қозғалмайтындай етіп қосу (прессті). Мұндай қосылыста құрыстыру бірліктерін жөндеу және ақауы бар бөлшекті ауыстырған жағдайда бұзуға келеді, бірақ та орнығатын беттерді біршама зақымдар пайда болуы мүмкін.
2. Ажырамалы қосылыс деп, қосылған бөлшектердің жұмыс қабілеттілігін бұзбай жарамды күйінде қайта жинауға келетін қосылыстарды айтады. Мұндай қосылыс түрлеріне бұрандалы, тісті (шлицалы), шпонкалы, штифті, клеммалы қосылыстар жатады.
Қосылыс түрін конструктор тағайындайды және оның жұмыс істеу қабілеттілігінің басты критерийі ретінде беріктігі болып табылады. Жекелеген қосылыстарда тозуға төзімді, қаттылығы мен саңылаусыздығы (герметичность) секілді критерийлермен анықталады.
1. Бұрандалы қосылыстар
Бұрандалы қосылыстар - бұранданың немесе бұрандалы бекітуші бөлшектердің (винттер, болттар, шпилькалар, гайкалар) көмегімен жиналатын бөлшектердің ажырамалы қосылыстарын айтады (1-ші cурет). Мұндағы винт дегеніміз бұрандалы сырық; болт - қалпақшалы винт; гайка - бұрандалы тесігі бар кілтпен қамтылатын пішінді бөлшек; ал шпилька - екі жағы да бұрандалы сырық.
Машиналарда бұрандалы бөлшектер көп кездеседі. Кейбір машиналарда олардың саны барлық бөлшектердің 60%-ін кұрайды. Өйткені бұрандалы косылыстардың ажырамайтын қосылыстарға қарағанда мынадай артықшылықтары болады:
1. Тез жиналып, оңай сұрыпталынады (ажыратылады).
2. Бұранданың сына тәрізді әсер етуінің нәтижесінде және кілт ұзындығының бұранда радиусына қатынасы үлкен болғандықтан қосылыстарды кысатын үлкен осьтік күш пайда болады, сондықтан бұрандалы қосылыстар берік келеді.
3. Бұрандаларды өте дәл әзірлеуге болады және олардың конструкциясы қарапайым келеді.
4. Белгілі жағдайда өздігінен тежелу қасиеті пайда болады. Бұрандалар цилиндрлі және конусты етіп жасалады. Ең кеңінен тараған цилиндрлі бұрандалар. Қосылыс арасында тығыздықты қамтамасыз ету мақсатында конусты бұрандаларды пайдаланады.

Қалпақша Винт Бұранда Гайка

1-ші cурет. Бұрандалы қосылыс.
Бұранда сызығының пайда болуы және оларды
дайындау әдістері
Егер цилиндрдің бүйір бетіне тікбұрышты иілгіш үшбұрышты цилиндрдің табаны мен үшбұрыштың катеті беттесетіндей етіп орасақ, онда иілгіш үшбұрыштың гипотенузасы бұранда сызығын сызады.Өндірісте бұрандаларды әр түрлі әдістермен дайындайды.
а) Қарапайым бұранданы кескішпен қолдан дайындауға болады. Бұл әдіс өнімділігі шамалы болғандықтан шағын өндірістер мен жендеу жұмыстарында ғана қолданылады.
б) Бұранданы кескіш аркылы темір жонатын немесе арнаулы болт өндейтін станоктарда дайындауға болады.
в) Арнаулы фрезерлік станоктарда дайындалады. Бұл әдіспен дәлдікті талап ететін, үлкен диаметрлі винттер дайындалады.
г) Құю әдісі. Мұнда пластмассадан, шойыннан және шыныдан құйылған бөлшектердің бұрандаларын құю процесінде жасауға болады.
д) Сығу әдісі. Жұка кабырғалы каңылтырдан және пластмассадан штамптау немесе үлкен қысыммен қысу арқылы жаса-латын бөлшектерге бұранда сызығын сығу арқылы түсіреді.
е) Арнаулы бұрандалар таптағыш станок автоматтарда да кесіледі. Мұндай өнімділігі жоғары, әрі арзан әдіспен стандартты козғалыс қажетіне арналған бұрандалар әзірленеді (болттар, гайкалар т. б.).
Бұрандалардың жіктелуі
Бұрандалар қолданылуы қарай келесі түрлерге бөлінеді. Жалпы пайдаланымдағы бекітуші бұрандалар (2, а,б сур.) - үшбұрышты профиль етіп жасалады (метрлік α=600, дюймдік α=550 және сағаттық). Бекітуші-нығыздаушы бұрандалар (2, в,г сур.) - бөлшектерді бекітіп, олардың арасында сұйықтың ағып кетуіне жол бермейді (құбырлы цилиндрлі және конусты, конусты дюймдік және домалақ). Домалақ бұрандалар үлкен динамикалық жүктемелерді (вагон тіркемелері) қабылдайтын, қабырғалары жұқа бұйымдарында саңылаусыздықты қажет ететін және қолайлы контактіні қамтамасыз ететін (патрон мен электрлампаның цоколі) бұрандалы қосылыстарда пайдаланылады. Олар көбіне құю тәсілімен дайындалады. Жүрісті бұрандалар (2, д,е сур.) - жүрісті және жүк винттері арасында қозғалысты береді (тікбұрышты, трапеция тәріздес, тіреуіш). Домкраттарда, престерде т. б. жүрісті винттерде колданылады. Трапеция тәріздес бұрандалар винт-гайка берілістерінде қолданылады.

а) б)

в) г)

д) е)
2-сурет. Бұрандалы қосылыс профильдері.
Бұранданың негізгі түрлері
Бұранда тілінген бөлшектің пішіні бойынша конусты бұранда және цилиндрлі бұранда болып екі түрге бөлінеді.Бұранда сызығының кіруіне байланысты винттер бір, екі, үш және көп кірмелі болып келеді. Екі кірмелі бұрандаларда винт сызығы екі жерден басталады. Бұранда кадамының өлшеміне байланысты:
* ұсақ қадамды (аралықты) бұранда;
* ірі қадамды (аралықты) бұранда болып табылады.
Ұсақ қадамды бұранда төзімді және берік келеді, сондықтан олар:
* егер бұрандаға динамикалық күш түссе;
* егер бұрандалы біліктер иілу мен бұралуға жұмыс істесе;
* бұранда реттегіш қызметін атқаратын жағдайларда қолданылады.
Ұсақ қадамды бұрандалар төмендегідей болып белгіленеді: М 12X1,5 (1,5 - қадам шамасын миллиметрмен керсетеді), ал ірі қадамды бұрандалар М 24. Бұрандалар профилі бойынша үшбұрышты, төртбұрышты, трапециялы, жұмыр және т. б. болып бөлінеді.
Үшбұрышты бұранда. Үшбұрышты басқа бұрандалармен салыстырғанда берік келеді, бірақ мұнда үйкеліс күші көп болады және олардың өздігінен тежеу касиеті жоғары, сондықтан көбінесе бекіту бөлшектерінде, мысалы, болттарда, винттерде, шпилькаларда, гайкаларда және т. б. колданылады.Үшбұрышты бұранданы кебінесе бекіту бұрандасы деп атайды және ол метрлік, дюймдік болып екіге бөлінеді.
Метрлік бұранда. Мемлекеттік стандарт СТ СЭВ 182-75 бо-йынша метрлік бұрандалар ірі және ұсақ қадамды болып бөлі-неді. Олардың негізгі параметрлері бірдей болады, мысалы, профиль бұрышы а = 60°; үшбұрышты бұранданың профилінің биіктігі ; винт бұрандасының ойыс радиусы .Ал сырық беріктігін ең кіші диаметрі бойынша есептейміз

Метрлік бұрандалар 4; 6; 7; 8 -- дәлдік кластары бойынша әзірленеді. Өте жоғары, бірінші класты бұрандалар жауапты қосылыстарда және дәл қозғалатын винттерде қолданылады.Метрлік бұрандалардың белшектерге кіріп түратын ұзындығы СТ СЭВ 640-77 шектелген.Дюймдік бұрандалардың айырмашылығы, біріншіден, профиль бұрышы = 55° болса, екіншіден, бұранда қадамы метрлік өлшеммен (мм) емес, бір дюймге келетін орам санымен керсетіледі және олар тек шет мемлекет машиналарына қор бөлшектер дайындауда пайдаланылады.
Трапециялы бұранда. Мұндай бұрандалар негізгі винт-гайка берілістерінде қолданылады.Трапециялы бұранда станоктардың жүріс винттерінде, су-порттарында, яғни олар күш пен жүріс беретін механизмдерде жиі кездеседі.Трапециялы бұрандаларда үйкеліс аз болады, оңай дайындалады және олар анағұрлым төзімді келеді. Диаметрі 8-ден 640 мм-ге дейінгі трапециялы бұрандалар стандарттал-ған. СТ СЭВ 838-78 бойынша мұндай бұрандалар бұлай белгілене-ді. Тг 80X10 -- мұндағы соңғы саны қадамын көрсетеді. Олардың профиль бұрышы 30°. Солға бұрылатын бұрандалар белгісі ТМОХ62Н, ал көп кірмелі бұранда Тг40Х8 (Р4) болып белгіленеді, екі кірмелі, қадамы 4.
Конусты бұранда. Конусты бұрандалар көбінесе трубаларды ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Гетерофункционалдық қосылыстар
Комплексті қосылыстар
Алициклді қосылыстар
Ароматты қосылыстар
Клеткааралық қосылыстар
Комплексті қосылыстар туралы ақпарат
Сыртқы қосылыстар сұлбалары
Комплексті қосылыстар жіктелуі
Гетероциклды қосылыстар. Алкалоидтар
Ажырайтын немесе ажырамайтын қосылыстар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь