Экономикалық жүйе


Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

I.бөлім. Экономикалық жүйенің мәні, түрлері.
1.1. Экономикалық жүйе түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Экономикалық жүйенің көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3. Экономикалық жүйенің модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ.бөлім. Өтпелі экономиканың теориялық негіздері.
2.1. Әкімшілдік.әміршілдік экономикадан нарыққа өтудің объективті қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2. Өтпелі экономика сипаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... .
2.3. Қазақстан Республикасының рыноктық экономикаға өтуінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Кіріспе
Күнделікті экономикалық өмірде адамдар арасындағы қатынастар әрқашанда белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды.
Экономикалық жүйе – бұл экономикалық процестер жиынтығы.
Мен бұл тақырыпты таңдағаным, қазіргі кезде Қазақстан Республикасы әлеуметтік бағытталған нарықтық экономика болып табылады. Сондықтан ол бәсекелестік бастауға, меншіктің негізгі түрлерін араластыра өзара іс- әрекетке негізделеді. Олардың әрқайсысы жалпы экономикалық және әлеуметтік өзара байланыс жүйесінде өз қызметтерін атқарады.
Әрбір елдің экономикалық жүйесі бар. Бұл жүйе бір – біріне тәуелді әр түрлі компоненттерден тұрады.
Экономикалық жүйе – бұл материалдық, рухани игіліктер мен қызметтерді өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы байланыстың ерекше реттелген жүйесі.
Экономикалық жүйе көп факторлы. Олардың ішінде оның дамуына әсер ететін:
- елдегі шаруашылық шешімдерін қабылдау жөніндегі шаралар жүйесі;
- меншік құрылымы;
- ақпаратпен және үлестіріммен қамтамасыз ететін механизмдер;
- мақсат қою мен адамдарды еңбекке тарту механизмдері.
Жалпы экономикалық жүйе түсінігі бұл қоғамның қызметінің және оның субъектілерінің ұйымдық әдісі немесе проблемаларды шешу мақсатында өндіріс пен тұтынудың өзара арақатынас әдісі.
Жалпы курстық жұмысым негізгі екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде
жалпы экономикалық жүйенің түсінігі, түрлеріне тоқталдым.
Ал екінші бөлімді қазіргі кездегі Қазақстан Республикасының
экономикалық жүйе ерекшелігіне тоқталдым.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты – экономикалық жүйенің мәнін ашу және Қазақстан Республикасында аралас әлеуметтік бағыттағы рыноктық экономиканы қалыптастыру және оны әрі қарай дамыту жөніндегі өзекті мәселелерді талқылау.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1.Әубәкіров Я. Л. “Экономикалық теория негіздері”.
2. Жатқанбаев А. А. “Аралас экономика”.
3. Жунусов К. Н. “Нарықтық экономика негіздері”.
4. Қожамқұлов Т. “Саяси экономия негіздері”.
5. Мәдешев Б. Н. “Нарықтық экономика теориясына кіріспе”.
6. Мәуленов С. және басқалар “Экономикалық теория”.
7. Осипова Г. М. “Экономикалық теория негіздері”.
8. Сахариев С. “ Жаңа кезең экономикалық теориясы”
9. Симкина Л. Г. “Экономическая теория”.
10. Шеденов Ө. Қ. және т. басқалары “Жалпы Экономикалық теория”.
11. Экононмика: Учебник/под ред. доц. А.С.Булатова/ М. 1996г.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
I-бөлім. Экономикалық жүйенің мәні, түрлері.
1.1. Экономикалық жүйе
түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2. Экономикалық жүйенің
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Экономикалық жүйенің
модельдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ІІ-бөлім. Өтпелі экономиканың теориялық негіздері.
2.1. Әкімшілдік-әміршілдік экономикадан нарыққа өтудің объективті
қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ..
2.2. Өтпелі экономика сипаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... . ...
2.3. Қазақстан Республикасының рыноктық экономикаға өтуінің
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер
тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Кіріспе
Күнделікті экономикалық өмірде адамдар арасындағы қатынастар
әрқашанда белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды.
Экономикалық жүйе – бұл экономикалық процестер жиынтығы.
Мен бұл тақырыпты таңдағаным, қазіргі кезде Қазақстан Республикасы
әлеуметтік бағытталған нарықтық экономика болып табылады. Сондықтан ол
бәсекелестік бастауға, меншіктің негізгі түрлерін араластыра өзара іс-
әрекетке негізделеді. Олардың әрқайсысы жалпы экономикалық және әлеуметтік
өзара байланыс жүйесінде өз қызметтерін атқарады.
Әрбір елдің экономикалық жүйесі бар. Бұл жүйе бір – біріне тәуелді әр
түрлі компоненттерден тұрады.
Экономикалық жүйе – бұл материалдық, рухани игіліктер мен
қызметтерді өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы байланыстың ерекше
реттелген жүйесі.
Экономикалық жүйе көп факторлы. Олардың ішінде оның дамуына әсер
ететін:
- елдегі шаруашылық шешімдерін қабылдау жөніндегі шаралар жүйесі;
- меншік құрылымы;
- ақпаратпен және үлестіріммен қамтамасыз ететін механизмдер;
- мақсат қою мен адамдарды еңбекке тарту механизмдері.
Жалпы экономикалық жүйе түсінігі бұл қоғамның қызметінің және оның
субъектілерінің ұйымдық әдісі немесе проблемаларды шешу мақсатында өндіріс
пен тұтынудың өзара арақатынас әдісі.
Жалпы курстық жұмысым негізгі екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде
жалпы экономикалық жүйенің түсінігі, түрлеріне тоқталдым.
Ал екінші бөлімді қазіргі кездегі Қазақстан Республикасының
экономикалық жүйе ерекшелігіне тоқталдым.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты – экономикалық жүйенің мәнін ашу
және Қазақстан Республикасында аралас әлеуметтік бағыттағы рыноктық
экономиканы қалыптастыру және оны әрі қарай дамыту жөніндегі өзекті
мәселелерді талқылау.

І – бөлім. Экономикалық жүйенің мәні, түрлері.
1.1. Экономикалық жүйе түсінігі.
Күнделікті экономикалық өмірде адамдар арасындағы қатынастар
әрқашанда белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды. Экономикалық
жүйе - бұл экономикалық процестер жиынтығы. Ол қалыптасқан мүліктік
қатынастар мен ұйымдық түрлер негізінде қоғамда жүзеге асады.
Жалпы экономикалық жүйе түсінігі бұл қоғамның қызметінің және оның
субъектілерінің ұйымдық әдісі немесе проблемаларды шешу мақсатында өндіріс
пен тұтынудың өзара арақатынас әдісі. Тұтыну экономикалық жүйені
функциялаудың басты мақсаты болып саналады. Өндіріс экономикалық
ресурстарды пайдалану процесі ретінде бұл мақсатқа қол жеткізу қоры болып
есептеледі.
Тұтыну шексіз, ал ресурстар сирек болғандықтан, қоғамның барлық
материалдық қажеттілігін қанағаттандыру мүмкін емес. Бұл жағдайдан шығу
үшін бұл ресурстарды тиімді пайдалану керек. Ресурстарды тиімді пайдалану
өндіріс процесінде қолданылатын сирек ресурстар бірлігінің саны мен
нәтижесінді пайда болған өнім саны арасындағы байланысты сипаттайды.
Берілген шығын көлемінен пайда болған өнімнің үлкен көлемі тиімділік
деңгейін көрсетеді, берілген көлемдегі шығынның шағын өнім көлемі
экономикалық тиімділіктің төмендеуін көрсетеді.
Ресурстарды шектеу қоғам мен экономикалық субъектілер арасында
негізгі үш міндетті шешуді талап етеді:
1. Не, яғни қандай тауарлар және қызметтер, сонымен қосса қандай
мөлшерде өндіру қажет?
2. Қалай, яғни қандай ресурстардың көмегімен және техникалық әдістермен
жүзеге асыру?
3. Кім үшін өндіріс нәтижесі қажет, адамдар арасында өндірілген өнім
қалай таралады?
Шектеулі ресурстарды пайдалана отырып, қандай тауарлар және
қызметтер, сонымен қоса қандай мөлшерде өндірудің таңдауын өндіріс
мысалының екі альтернативтік тауарлар Х және У көрсетуге болады. Барлығын
қанағаттандыру үшін ресурстар шектеулігінің күшімен тауарларды өндіру
көлемін өсіру жеткіліксіз. Өнімдерді қандай мөлшерде өндіру әрқашан таңдау
арқылы жүзеге асады.
Қалай өндіру үшін шешім қабылдау өндірісте тиімділікке қол жеткізу
немесе технологиялық тиімділік, яғни тауар өндірісін неғұрлым арзан әдіспен
өндіру.
Тауарларды кім үшін өндіру, өндірілген өнімді адамдар арасында қалай
тарату сұрағына жауап таратудағы тиімділік пен әділеттілікті талап етеді.
Таратудағы тиімділік тарту жолымен бір адамның тұрмысын жақсартып,
бірақ басқалардың өмір деңгейін төмендетпеген кезде өз шегіне жеткен болып
есептеледі. Бұл принцип Парето тиімділігі деп аталады.
Сонымен, жетіспеушілік, ресурстардың шектеулігі альтернативалық
мақсаттар мен оларды пайдалану және проблемаларды таңдау арасындағы
бәсекемен түсіндіріледі.
Бұл негізгі үш проблема экономикалық жүйенің түрлі типтерін әртүрлі
шешеді. Негізінен экономикалық жүйенің дәстүрлі нарықтық, әкімшілдік-
әміршілдік және аралас экономиканы бөліп көрсетеді.

1.2. Экономикалық жүйенің көрсеткіштері мен түрлері.
Әлемдік экономикалық әдебиеттерде экономикалық жүйені
топтаудың кең таралған екі фактор негізінде жүргізіледі:
1. Меншік типтері бойынша;
2. Экономиканы ұйымдастыру типтері бойынша..
Осындай әдістер негізінде экономикалық жүйені шешуді төмендегідей
типтер арқылы бөледі:
а) дәстүрлі экономика
ә) әкімшілдік- әміршілдік экономика
б) еркін бәсекелестік (таза капитализм) нарықтық экономика.
в) қазіргі рыноктық экономика (қазіргі капитализм) немесе аралас
экономика.
Енді осы типтерге толығырақ тоқталайық.
а) дәстүрлі экономика тұйықталған, оқшауланған шаруашылыққа
негізделеді. Ұрпақтан – ұрпаққа беріліп отырған дәстүр мен салт, қандай
тауарды қалай, кім үшін өндіру арқылы анықтады. Экононмиканың осы түрі
бұрыңғыға қарағанда Азия, Латын Америкасы мен Африка елдерінде қазір өте
сирек кездеседі.
ә) еркін бәсекенің нарықтық экономикасы ресурстарға жеке меншіктік
және тауар өндірушінің еркін бәсекелік механизмінен сипатталады.”Тұлға
өзінің барлық материалдық және рухани мүмкіндіктерін өз пайдалылығы үшін
қолдануға тырысады. Ол күнделікті өмірде қоғам үшін пайда келтіруді
ойламайды. Адам тек өзінің мүддесін көздейді, бірақ бұл жағдайда көптеген
басқа кездегідей, ол көрінбейтін қолмен мақсатқа қарай бағыттайды және оның
ойында бұл болғанда емес. Өзінің ойлаған мүддесін тіпті саналы түрде
көздегенмен де, ол қоғам мүддесіне батымды- ақ жиі қызмет жасайды”.
Мұндай экономика ең идеалды экономика ретінде қарастырылады. Еркін
(либералды) рыноктық экономиканың негізін қалаушы А. Смит
болды. Ол нарықтық экономикаға барынша еркіндік беру қажет деп есептеді.
Алайда еркін нарықтық экономиканың нақты қызмет атқаруы көрсеткендей,
оның бөлінбес серігі – артық өндіру экономикалық дағдарысының үнемі
туындауы болып табылады. Экономикалық дағдарыстар тарыхын зерттеу
көрсеткендей, олар 1825-ші жылдан бастап үнемі әрбір 8-10 жылда қайталанып
отырады. Дағдарыс кезінде саудада тоқырау басталады, нарыққа өтпейтін
өнімдер мөлшері толып кетеді, қолма – қол ақшалар айналымнан жоылады, зауыт
пен фабрикалар тоқталып, жұмысшылар жұмыссыз қалады.
Экономикалық жүйенің типтері.
Т и п т е р

Негізгі
белгілері

Н а р ы қ т ы қ
Мемлекеттік-
жоспарлы

XVII- XIX Қазіргі ХХ- шы ғасыр
ғ.ғ.
Әкімшілдік- Еркін Аралас Әлеуметтік
әміршілдік бәсекелестікбағытталған аралас
Өндірісті Қоғам Кәсіпорын Шаруашылықты Шаруашылықты
қоғамдастырудың (мемлекет) шеңберінде бөлшектеп бөлшектеп
көлемі шеңберінде мемлекеттендірмемлекеттендір
у у
Меншік түрінің Мемлекеттік Жеке Жеке ұжымдық Жеке ұжымдық
басымдырақ болуы индивидуалдымемлекеттікпенмемлек еттікпен
Экономиканы Мемлекеттік Нарықтық
реттеу өзін-өзі Нарықтық және Нарықтық және
реттеушілік мемлекеттік мемлекеттік
Өндірістің Экономикаға мемлекеттің
әрбір 8-10 араласуы. Экономикалық
Әлеуметтік Тұрақты жыл сайын дағдарыстарды ескерту мен
болатын бәсеңдету бойынша антициклдық
экономикалықшаралар.
дағдарыстар
Күшті Жеке және Күшті
мемлекеттік Азаматтардыңмемлекеттік әлеуметтік
Әлеуметтік әлеуметтік әлеуметтік әлеуметтік қорғау, мүлік
кепілдіктер қорғау, қорғалмауы сақтандыру тепе –
мүлік тепе- қорларының теңсіздігін
теңсіздігін құрылуы. азайту
жою

б) әкімшілдік- әміршілдік экономика.
Нарықтық экономикадағы еркін бәсеке және оны тереңірек талдау
құбылысы әкімшілік- әміршілдік экономика теориясының пайда болуына ықпал
етеді. Әміршілдік экономика теориясының ұраны: Қазіргі өндіргіш күштермен
олардың ұғыну бейнесінде, тіпті табиғатымен қарау байқалады. Өндірістегі
қоғамдық анархия өндірісті қоғамдық- жоспарлы реттеумен алмастырылады.
Әкімшілдік- әміршілдік экономиканың нарықтық экономикаға қарағанда
артықшылығы мынада: ол ашық түрде жұмыссыздықтық өндірістің тым құлдырауын
болдырмайды. Ал қиын шешуші кезеңде елдің материалдық, еңбектік және ақша
қорларын ірі халық шаруашылығының міндеттері мен бағдарламасын жүзеге
асыруға шоғырландырады және жұмылдырады. Сондықтан да жоспарлау жүйесін
қоғамдық меншікке негізделген социалистік елдер ғана емес, жеке меншікке
негізделген кейбір капиталистік елдерде қолданады. Айталық, екінші дүние
жүзілік соғыс кезеңінде бұл гитлерлік Германияда байқалды. Экономиканың
ауқымды салалары мен барлық салалары орталық жоспарлау және соғыс
ұйымдарының тікелей бақылауында болды. Осы кезеңдерде Англия мен АҚШ- да
дәл солай жүзеге асты.
Біріншіден, барлық шаруашылық сауалдарын көп сатылы бюрократтық
инстанциясы арқылы шешу қажет болды. Олардың келісімін алуға көп уақыттың
кетуі – барынша кедергі болып табылады. Мұндағы басты мақсат- жаңа өнімді
шығару қажеттілігі жаңа техника мен технологияны ендіру болмақ. Ал
келісімге кеткен уақыт бұған кедергі жасайды.
Екіншіден, кәсіпорын жоспарының орындалуы туралы тұтынушы алдында
емес, жоғары жақтағы орталық, ұйымдар арасында есеп береді.
Осының барлығы әкімшілдік-әміршілдік экономиканы тиімсіз етеді, оны
әртүрлі тапшылыққа алып келеді.
в) қазіргі нарықты экономика аралас экономика ретінде болуда.
Американ экономисі Пол Самуэльсонның айтуынша Аралас экономика
экономикалық өмірдің нашарлауын жалпы сауықтырудың нақтыланған алып жүйені
болып табылады, әрі қарай ол: Аралас экономика- бұл нарықпен, бұйрық,
дәстүр элементімен болатын экономика- дейді.
Әлеуметтік аралас нарықтық экономика теориясының негізін қалаушы
батыс герман экономисі, Фрайбург университетінің профессоры Вольтер Ойкен
болып табылады.
Аралас әлеуметтік бағытталған экономикалық саясатқа емес экономикаға
мысал ретінде “швед моделі” жатады. Мұнда барлық негізгі қордың 4%-ті
мемлекеттің қолдануында болады, ал барлық мемлекеттік шығындардың жартысы
әлеуметтік мақсатқа бағытталады.

1.3. Экономикалық жүйенің модельдері.
Елдер өздерінің тарихымен, экономикалық даму деңгейімен,
әлеуметтік және ұлттық жағдайларының бөлектегімен ерекшеленетіндіктен,
шаруашылықты ұйымдастырудың өзіндік ұлттық модельдерін әр жүйеде
жасақтаған. Айталық, әкімшілдік - әміршілдік жүйеде кеңестік, қытайлық және
басқа да модельдер бар. Қазіргі жүйедегі әртүрлі модельдер ең танысалдарын
атап өтейік.
Американ моделі кәсіпкерлік белсенділікті жан – жақты қолдаудың
жүйесіне, халықтың неғұрлым белсенді бөлігін байытуға бағытталған. Аз
қамтылған топтарға жеңілдіктер мен қосымша төлемдер есебінен өмір
деңгейінің жарамды дәрежедегі әл – ахуалы реттеледі. Әлеуметтік теңдік
мәселесі бұл жерде мүлдем көтерілмейді. Бұл модель еңбек өнімділігінің
жоғары деңгейі мен көшілікті жеке жетістіктерге қол жеткізуге бағыттауға
негізделген.
Жапон моделі еңбек өнімділігінің өсуінен халықтың өмір деңгейінің
(соның ішінде жалақы деңгейінің) белгілі дәрежеде қалыс қалуымен
ерекшеленеді. Осының есебінен өнімнің өзіндік құнының төмендеуі мен әлемдік
нарықта оның бәсекеге бейімділігінің оқыс көтерілуіне қол жеткізіледі.
Мүліктік бөлінуге кедергі қойылмайды. Мұндай модель тек ұлттық сананың өте
жоғары деңгейде дамып, нақты адамның мүддесінен ұлттық мүдде жоғары
қойылғанда, халықтың белгілі бір материалдық құрбандықтарға елінің
өркендеуі жолында өзін қиюға әзір ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономикалық жүйе, мәні, элементтері
Аралас экономикалық жүйе
Меншік және экономикалық жүйе
Экономикалық жүйе туралы
Экономикалық жүйе қатынастарын қалыптастыру
Экономикалық жүйе қатынастары
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты аралас экономикалық жүйе
Экономикалық жүйе жайлы
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты жайында
Экономикалық жүйе: мәні, элементтері, даму сипаты туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь