Бұлшық ет жиырылуының механизімі


Жиырылу жылдамдығына қарай ет талшықтары шапшаң және баяу әрекеті болып бөлінеді.

Шапшаң әрекетті, немесе фазалық талшықтарда саркоплазмалық ретикулум жақсы дамиды да, одан кальций иондары оңай, тез шығады. Мұндай талшықтар қанмен нашар жабдықталады, жиырылғаннан соң шапшаң босаңсиды және оларда тотықтырғыш ферменттердің белсенділігі төмен келеді. Олардың талшықтары ақ түсті, ірі әрі үзынырақ, құрамында миоглобин аз, гликоген көп болады.

Баяу әрекетті, немесе тонустық, талшықтардың түсі қызыл, диаметрі жіңішке, тотықтырғыш ферменттерінің белсенділігі жоғары және олардың құрамында миоглобин көп, гликоген аз жинақталады.

Шапшаң әрекетгі етгер белгілі мерзім ішінде АТФ-ті көп жұмсайды және тонустық жиырылу кезінде қуатты аз сақтайды. Сондықтан статикалық жүмыс атқарылғанда (мысалы, дененің кеңістіклері жағдайын сақтау үшін) организм негізінен баяу өрекеті қызыл талшықтарды, ал жылдам қимыл атқару үшін шапшаң өрекеті ақ талшықтарды пайдаланады.

Бұлшық етте изотониялық, изометриялық және ауксотониялық жиырылу түрлері кездеседі.

Изотониялық жиырылу кезінде ет талшықтарының ширығу деңгейі өзгермей, оның тек ұзындығы қысқарады. Тәжірибе жағдайында изотониялық жиырылу оқшауланған бұлшық етке аз ғана жүк іліп, электр тогымен тітіркендірген кезде байқалады.

Изометриялық жиырылуда бұлшық етгің ұзындығы өзгермей, тек ширығу деңгейі артады. Тәжірибе жағдайында жиырылудың бұл түрі оқшауланған бұлшық етке тым ауыр жүк іліп, тітіркендіргенде байқалады.

Табиғи жағдайда таза изотониялық, немесе таза изометриялық, жиырылулар кездеспейді. Денеде бұлшық етгің екі ұшы сүйек рычагына бекіген, сондықтан ол жиырылған кезде өзі әсер ететін мүшенің салмағына тең кедергіні, немесе антагонист еттердің қарсылығын жеңу керек. Демек, әрекет үстінде ет талшығы әрі ширығады, әрі қысқарады.

Ауксотониялық жиырылу деп бұлшық еттің ширығу деңгейі мен ұзындығын өзгерте жиырылуын айтады. Қимыл әрекет үстінде етгер ауксотониялық жиырылу жағдайында болады, бірақ онда не изотониялық, не изометриялық жиырылу басымырақ келеді.

Тітіркендіру жиілігіне байланысты ауксотониялық жиырылу дара және қарыса жиырылу (тетанус) түрлеріне бөлінеді. Қарыса жиырылу кертпешті (тісті) және жазық қарысу болып бөлінеді.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 2 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Бұлшық ет жиырылуының механизімі

Жиырылу жылдамдығына қарай ет талшықтары шапшаң және баяу әрекеті болып
бөлінеді.

Шапшаң әрекетті, немесе фазалық талшықтарда саркоплазмалық ретикулум жақсы
дамиды да, одан кальций иондары оңай, тез шығады. Мұндай талшықтар қанмен
нашар жабдықталады, жиырылғаннан соң шапшаң босаңсиды және оларда
тотықтырғыш ферменттердің белсенділігі төмен келеді. Олардың талшықтары ақ
түсті, ірі әрі үзынырақ, құрамында миоглобин аз, гликоген көп болады.

Баяу әрекетті, немесе тонустық, талшықтардың түсі қызыл, диаметрі жіңішке,
тотықтырғыш ферменттерінің белсенділігі жоғары және олардың құрамында
миоглобин көп, гликоген аз жинақталады.

Шапшаң әрекетгі етгер белгілі мерзім ішінде АТФ-ті көп жұмсайды және
тонустық жиырылу кезінде қуатты аз сақтайды. Сондықтан статикалық жүмыс
атқарылғанда (мысалы, дененің кеңістіклері жағдайын сақтау үшін) организм
негізінен баяу өрекеті қызыл талшықтарды, ал жылдам қимыл атқару үшін
шапшаң өрекеті ақ талшықтарды пайдаланады.

Бұлшық етте изотониялық, изометриялық және ауксотониялық жиырылу түрлері
кездеседі.

Изотониялық жиырылу кезінде ет талшықтарының ширығу деңгейі өзгермей, оның
тек ұзындығы қысқарады. Тәжірибе жағдайында изотониялық жиырылу оқшауланған
бұлшық етке аз ғана жүк іліп, электр тогымен тітіркендірген кезде
байқалады.

Изометриялық жиырылуда бұлшық етгің ұзындығы өзгермей, тек ширығу деңгейі
артады. Тәжірибе жағдайында жиырылудың бұл түрі оқшауланған бұлшық етке тым
ауыр жүк іліп, тітіркендіргенде байқалады.

Табиғи жағдайда таза изотониялық, немесе таза изометриялық, жиырылулар
кездеспейді. Денеде бұлшық етгің екі ұшы сүйек рычагына бекіген, сондықтан
ол жиырылған кезде өзі әсер ететін мүшенің салмағына тең кедергіні, немесе
антагонист еттердің қарсылығын жеңу керек. Демек, әрекет үстінде ет талшығы
әрі ширығады, әрі қысқарады.

Ауксотониялық жиырылу деп бұлшық еттің ширығу деңгейі мен ұзындығын өзгерте
жиырылуын айтады. Қимыл әрекет үстінде етгер ауксотониялық жиырылу
жағдайында болады, бірақ онда не изотониялық, не изометриялық жиырылу
басымырақ келеді.

Тітіркендіру жиілігіне байланысты ауксотониялық жиырылу дара және қарыса
жиырылу (тетанус) түрлеріне бөлінеді. Қарыса жиырылу кертпешті (тісті) және
жазық қарысу болып бөлінеді.

Бұлшық етгің жиырылу механизмі өте күрделі, сондықтан оны түсіндіру
мақсатында бірнеше теория ұсынылған. Олардың алғашқысы - актомиозиндік
теория. 1939 жылы В.А.Энгельгардт пен М.Н.Любимова миозин белогына АТФ-ті
ыдырататын АТФ-аза ферметінің қасиетгері тән екенін анықтаған, сондықтан
АТФ әсерімен миозин жіптері қысқарып, ет жиырылады. Кейінірек Венгрия
ғалымы А.Сцент-Дьорди ет талшығының қүрамында екінші - актин белогының
болатынын аныктаған. Бұл белок миозинмен қосылып актомиозин кешенін түзеді.
Актомиозиннің ферменггік белсенділігі миозиннен 10 есе артық болады. Бұл
теорияға сәйкес актомиозин АТФ-ті ыдыратып, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Бұлшық ет тіні
Сүйек және бұлшық ет жүйесі
Бұлшық ет және оның жиырылу механиздері
Бұлшық еттер туралы ілім.Тұлға,құрсақ және арқа бұлшық еттері
Бұлшық еттің жиырылу механизмі
Ет. Ет биохимиясы
Бас бұлшық еттері. Аяқ және қол бұлшық еттері
Ет және ет өнімдерін сараптау
Іштің бұлшық еттері
Қоғамдық шаруашылық механизімі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь