Зат алмасу үрдісінде дәрумендердің маңызы


Дәрмендәрілер адам мен жануарлар тіршілігі үшін өте қажетті майда молекулалы органикалық қосылыстар. Олар құрылымдық ма-териал да емес, қуат кезі де болып табылмайды, бірақ ферменттік жүйелердің құрамасы (компоненті) және зат алмасу процесінің катализаторы болып табылады. Дәрмендәрілер организмге өте аз мөлшерде ғана қажет. Қорек құрамында олардың болмауы немесе тапшылығы зат алмасу процесін бұзып, организмді түрлі ауруларға (мешел, ақшам соқыр, нервтер қабынуы (полиневрит) т.б.) шалдықтырады.

Дәрмендәрілер ерігіштік қасиетіне қарай майда еритін (А, Д, Ғ, Е, К) және суда еритін дәрмендәрілер (В тобы, К, инозит, фоли қышқылы, пантотен қышқылы, РР, С, Р) болып жіктеледі. Әр дәрмендәріге белгілі бір биологиялық қызмет тән.

А дәрмендәрісі (ретинол) - каротин туындысы, организмде эпителий жасушаларының түзілуін реттейді. Ол жетіспесе организмнің өсіп-жетілуі бұзылады , ауруға төзімділігі төмеңдейді, көру қабілеті әлсіреп, адам ақшам соқыр деген дертке шалдығады. А дәрмендәрісі ұзақ уақыт жетіспеген жағдайда тері мен кілегейлі қабықтың қызметі бұзылып, өкпе мен бронхылар, қуық пен бүйрек ауруға шалдығады. А дәрмендәрісі бауыр мен ішек қабырғасында кездесетін каротиназа ферментінің әсерімен өсімдік құрамындағы каротиноидтардан адам мен жануарлар ұлпаларында ғана түзіледі.

А дәрмендәрісінің көзі - жануарлар майы, балық, жұмыртқа, сүт, бауыр, сәбіз.

Д дәрмендәрісі (кальциферол) - организмде кальцийдің алмасуын реттейді, азоттың, көмірсулардың, кальций мен фосфордың сіңрілуін жақсартады. Ол организмде ультракүлгін сәуленің әсерімен өсімдік құрамындағы стеролдардан түзіледі. Стеролдардың арасында организм үшін ең маңыздысы - эргостерол.

Адам мен жануарлар үшін Д тобындағы дәрмендәрілер арасындағы ең маңыздылары Д2 - эргокальциферол және Д3 - холекальциферол. Д дәрмендәрісі жетіспесе жас бала мен төл рахит (мешел) дертіне шалдығады, толысқан организмде - остеомалядия (сүйек боруы) байқалады, өніп-өсу (көбею) қызметі бұзылады, Д дәрмендәрісінің көзі - балық майы, бауыр, жұмыртқа сары уызы.

Е дәрмендәрісі (токоферол) - қанықпаған липидтерді асқын то-тыққа айналудан сақтайтын антиоксиданттар болып табылады. Ал, асқын тотық белоктардың табиғи күйін өзгертеді - денатурациялай-ды, ферменттердің әрекетін тоқтатын, жасушалардың бөлінуін реттейді. Бұл дәрмендәрінің жетіспеуі жыныстық қызметтің әлсіреуіне себепші болады, ұрықтың дамуын тежеп, сперматогенез процесін бөгейді, эритроциттердің гемолизге төзімділігін төмендегіп, бұлшық ет дистрофиясына ұшыратады, жүрек етінің қызметін бұзады. Е дәрмендәрісі өсімдік тектес те (өсімдік майлары, өнген бидай, көкөніс), жануар тектес те (сары май, ет, сүт, жұмыртқа) азық құрамында кездеседі.

Пән: Химия
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Зат алмасу үрдісінде дәрумендердің маңызы

Дәрмендәрілер адам мен жануарлар тіршілігі үшін өте қажетті майда
молекулалы органикалық қосылыстар. Олар құрылымдық ма-териал да емес, қуат
кезі де болып табылмайды, бірақ ферменттік жүйелердің құрамасы (компоненті)
және зат алмасу процесінің катализаторы болып табылады. Дәрмендәрілер
организмге өте аз мөлшерде ғана қажет. Қорек құрамында олардың болмауы
немесе тапшылығы зат алмасу процесін бұзып, организмді түрлі ауруларға
(мешел, ақшам соқыр, нервтер қабынуы (полиневрит) т.б.) шалдықтырады.

Дәрмендәрілер ерігіштік қасиетіне қарай майда еритін (А, Д, Ғ, Е, К) және
суда еритін дәрмендәрілер (В тобы, К, инозит, фоли қышқылы, пантотен
қышқылы, РР, С, Р) болып жіктеледі. Әр дәрмендәріге белгілі бір
биологиялық қызмет тән.

А дәрмендәрісі (ретинол) - каротин туындысы, организмде эпителий
жасушаларының түзілуін реттейді. Ол жетіспесе организмнің өсіп-жетілуі
бұзылады , ауруға төзімділігі төмеңдейді, көру қабілеті әлсіреп, адам ақшам
соқыр деген дертке шалдығады. А дәрмендәрісі ұзақ уақыт жетіспеген
жағдайда тері мен кілегейлі қабықтың қызметі бұзылып, өкпе мен бронхылар,
қуық пен бүйрек ауруға шалдығады. А дәрмендәрісі бауыр мен ішек
қабырғасында кездесетін каротиназа ферментінің әсерімен өсімдік құрамындағы
каротиноидтардан адам мен жануарлар ұлпаларында ғана түзіледі.

А дәрмендәрісінің көзі - жануарлар майы, балық, жұмыртқа, сүт, бауыр,
сәбіз.

Д дәрмендәрісі (кальциферол) - организмде кальцийдің алмасуын реттейді,
азоттың, көмірсулардың, кальций мен фосфордың сіңрілуін жақсартады. Ол
организмде ультракүлгін сәуленің әсерімен өсімдік құрамындағы стеролдардан
түзіледі. Стеролдардың арасында организм үшін ең маңыздысы - эргостерол.

Адам мен жануарлар үшін Д тобындағы дәрмендәрілер арасындағы ең маңыздылары
Д2 - эргокальциферол және Д3 - холекальциферол. Д дәрмендәрісі жетіспесе
жас бала мен төл рахит (мешел) дертіне шалдығады, толысқан организмде -
остеомалядия (сүйек боруы) байқалады, өніп-өсу (көбею) қызметі бұзылады, Д
дәрмендәрісінің көзі - балық майы, бауыр, жұмыртқа сары уызы.

Е дәрмендәрісі (токоферол) - қанықпаған липидтерді асқын то-тыққа айналудан
сақтайтын антиоксиданттар болып табылады. Ал, асқын тотық белоктардың
табиғи күйін өзгертеді - денатурациялай-ды, ферменттердің әрекетін
тоқтатын, жасушалардың бөлінуін реттейді. Бұл дәрмендәрінің жетіспеуі
жыныстық қызметтің әлсіреуіне себепші болады, ұрықтың дамуын тежеп,
сперматогенез процесін бөгейді, эритроциттердің гемолизге төзімділігін
төмендегіп, бұлшық ет дистрофиясына ұшыратады, жүрек етінің қызметін
бұзады. Е дәрмендәрісі өсімдік тектес те (өсімдік майлары, өнген бидай,
көкөніс), жануар тектес те (сары май, ет, сүт, жұмыртқа) азық құрамында
кездеседі.

К дәрмендәрісі -химиялық тұрғыдан нафтохинон туындысы болып табылады. Бұл
дәрмендәрі қанның үю процесінде маңызды рөл атқарады, ал антигеморрагиялык
фактор. — К дермендәрісі жетіспегенде кандағы протромбин мөлшері азайып,
қанның үюы баяулайды, ағзалар қанталайды. К дәрмендәрісі организмде ішек
микроорганизмдері әрекетімен синтезделеді, қалыпты жағдайда оның тапшылығы
сезілмейді.

Суда еритін дәрмендәрілер табиғатта кең тараған. Олардың арасындағы ең көбі
В тобының дәрмендәрілері. Бұл дәрмендәрілер көптеген ферменттердің
кұрамына кофермент ретінде енеді де, организмдегі зат алмасу процесін
реттеуде маңызды қызмет атқарады. Мысалы, никотин қышқылы амидті тотығу
процесін жүргізетін ферменттер құрамына енеді.

В тобы дәрмендәрілерінің біреуі ғана жетіспегеннің өзінде организмдегі
биохимиялық реакциялар өзгеріп, түрлі аурулар байқалады терінің қабынуы,
көз бен ас қорыту ағзаларының аурулары, нерв жүйесі, көбею ағзаларының
қызметтерінің бүзылуы, антиденелер түзілуінің баяулауы, организм
төзімділігінің төмеңдеуі.

В} дәрмендәрісі (тиамин, аневрин) - жетіспесе бери-бери (полиневрит) ауруы
қозады, шеткей нерв жүйесінің қызметі бұзылып, организм сал болып қалады.
Тиаминді өсімдіктер синтездей алады, ал адам мен жануарларда ондай қабілет
жоқ. Бұл дәрмендәрі мес қарын микроорганизмдері әрекетімен синтезделеді,
сондықтан күйіс малы оған зәру болмайды.

В2 дәрмендәрісі (рибофлавин) әр түрлі ферменттер, әсіресе тыныс
ферменттерін синтездеу үшін қажет. Рибофлавин көру мүшелерінің,
жыныс бездерінің, нерв жүйесінің қалыпты кызметі, ұрықтың құрсақта дұрыс
дамуы үшін де қажет. Ол гемоглобинді синтездеу процесін
реттеуге де қатысады. В2 дәрмендәрісі жетіспесе көмірсулар алмасуы
бұзылып, бауырда гликогеннің түзілуі баяулайды, сүт және пирожүзім
қыщқылдарының тотығуы нашарлайды, белок пен амин қышқылдарының пайдалану
деңгейі төмендейді, гипохромдық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Зат алмасу
Зат алмасу. Биомембараналар
Жасушадағы зат алмасу
Зат және энергия алмасу
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі
Зат пен қуат алмасу физиологиясы
Тірі жүйелердегі зат және энергия алмасу типтері
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы
Жасушадағы зат алмасу және энергия айналымы
Зат алмасу - тірі организмдердің тіршілігінің негізі
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь