Қадырғали Жалайри


1. Қадырғали Жалайридің еңбек пен тәрбие тағылымдары (1530.1605)
2. Қадырғали ғалым филосооф
Орта ғасырдағы қазақтың ғұлама ғалымы Қадыр-ғали Жалаири ана тілімен қатар араб, парсы тілдерін жете игеріп, Шығыстың классикалық озат әдебиеті мен мәдениетін терең білген. Ол Орта Азияның атақты ғалымдарымен теңдес білімдар адамның бірі. ''Мен дүние жүзіндегі неше түрлі мемлекеттерді аралаған, әділ үкім, нақыл сөзге қанық көптеген кітаптар оқыған адаммын''-деп жазды ол ''Жылнамалар жинағында''. Бұл шежіре кітапта ол қазақ жері, оның қалалары т.б. сол кездегі адамдар туралы аса құнды тарихи деректер қалдырды. Ол әсіресе, сол кездегі қазіргі Жетісу жерін мекендеген адамдардың қант қызылшасының өнімін арттырып, бұл өңірді түгел баққан адамдар болған, бұлар нағыз еңбек адамдары деген мәліметтер келтірген. Бұл таза еңбектің жемісі деген. Ол қол еңбегін пайдалы еңбек және халықтық еңбек деп екіге бөлген. өзі өмір сүрген дәуірде қазақ хандарының алдына үлкен талаптар қойған. Хандар халық қамын жесін. Халықтың тек мал бағумен бірге отырықшылықпен айналысып, егін егіп, астық өсіріп жер кәсібімен айналысуын уағыздаған. Халықтың бірлесіп еңбек етуін жақтаған. Ол өзінің шежіре кітабында жер атауларын анықтаған. Еңбектің түрлерін белгілеген.
Шежіре кітабында /термин ретінде/ әрбір руға байланысты еңбектің түрлерін келтірген. Ол еңбек атау-лары, халықтың салт дәстүрін көрсеткен. Олар: адал еңбек, пайдалы еңбек, халықтық еңбек, көпшілік еңбек, бірлестік еңбек т.б. Ол жастардың халықтық еңбекпен айналысуын мақұл көрді. Ол туралы өлең жолдарын арнады.
Халқыңның қамын жесең, таза еңбек ет,
Дәстүрді ұста, көксеген мұратқа жет.
Болашаққа апарар бі рақ жол бар,
Б ілі м, еңбек, тәрбие - ол парасат. Автор ''Жылнама'' атты еңбегінде Шығыс елдеріне, оның шаүарларына шолу жасап, қазақ сахарасын мекен-деген жалайыр, арғын, қыпшақ, қаңлы найман, қоңырат т.б. түркі ру-тайпаларын тарихын анықтап беріп, осы халықтардың дамуындағы тәрбиенің және еңбектің ролін жоғары бағалады. Жастарды әке-шешелері үшін еңбек етуге шақырды, отбасы иесі жастар - деген тұжырым жасады.
1. Ақпанбек Г. Қазақтардың дүниетанымы. -Алматы, Қазақ университеті, 1989.
2. Айтмамбетова Б. Жаңашыл педагогтар идеялары мен тәжірибелері. -А., 1991.
3.Алмаханова Х. Жас өспірімдерге эстетикалық тәрбие беру. /Методикалық нұсқау. А., 1990.
4.Ақназарова Б. Класс жетекшісі. -А., Мектеп, 1973.
5.Әбенбаев С. Оқушы жастарға эстетикалық тәрбие беруді жетілдіру. -А., 1992.

6.Әбенбаев С. Мектептегі тәрбие жұмысының әдістемесі. -А., 1999.
7.Әбілова З. Этнопедагогика. -А., 1997.
8.Әтемова Қ. Ата-аналар жиналысының мәні. Қаз. мем. 1-1996.
9.Болдырев Н. Мектептегі тәрбие жұмысының методикасы. -Алматы, 1987. тарау.
10. Болдырев Н. Класс жетекшісі. -А., Мектеп, 1980.
11. Богословский В. т. б. Жалпы психология -А., Мектеп, 1980, 13 тарау.
12. Безкаравайный С., Жұмабаев А. Мектепте өткізілетін тарихи-әдеби кештер. -А., Мектеп, 1968.
13. Бержанов Қ. Тәрбие мен оқытудың бірлігі. -Алматы, 1973.
14. Бабанский Ю. Педагогика. -Москва, 1988. 23-тарау.
15. Батышев С. Научная организация учебно-воспитательного процесса. -М., 1975.
16. Внутришкольное управление: Вопросы теории и практики. Под ред. Т. И. Шамовой.
17. Елеманов С., Күктілеуов А. Жастарға арналған праволық білім беру негіздері. -А., 1985.
18. Егембердиев Ж. Мектеп жұмыстарын жоспарлау /Методикалық ұсыныстар. -А., Мектеп, 1975.
19. Жұмаханов Ә. Семьяда балаларды адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. -А., 1985.
20.Ильина Т. Педагогика, -М., 1984 жыл.
21.Керімов Л. Праволық тәрбие жүйесі. (11-лекция). -А., 1991.
22.Капралов Р. Класс жетекшісінің жұмысы. -А., 1983.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 2 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Қадырғали Жалайридің еңбек пен тәрбие тағылымдары (1530-1605)
Орта ғасырдағы қазақтың ғұлама ғалымы Қадыр-ғали Жалаири ана тілімен
қатар араб, парсы тілдерін жете игеріп, Шығыстың классикалық озат әдебиеті
мен мәдениетін терең білген. Ол Орта Азияның атақты ғалымдарымен теңдес
білімдар адамның бірі. ''Мен дүние жүзіндегі неше түрлі мемлекеттерді
аралаған, әділ үкім, нақыл сөзге қанық көптеген кітаптар оқыған адаммын''-
деп жазды ол ''Жылнамалар жинағында''. Бұл шежіре кітапта ол қазақ жері,
оның қалалары т.б. сол кездегі адамдар туралы аса құнды тарихи деректер
қалдырды. Ол әсіресе, сол кездегі қазіргі Жетісу жерін мекендеген
адамдардың қант қызылшасының өнімін арттырып, бұл өңірді түгел баққан
адамдар болған, бұлар нағыз еңбек адамдары деген мәліметтер келтірген. Бұл
таза еңбектің жемісі деген. Ол қол еңбегін пайдалы еңбек және халықтық
еңбек деп екіге бөлген. өзі өмір сүрген дәуірде қазақ хандарының алдына
үлкен талаптар қойған. Хандар халық қамын жесін. Халықтың тек мал бағумен
бірге отырықшылықпен айналысып, егін егіп, астық өсіріп жер кәсібімен
айналысуын уағыздаған. Халықтың бірлесіп еңбек етуін жақтаған. Ол өзінің
шежіре кітабында жер атауларын анықтаған. Еңбектің түрлерін белгілеген.
Шежіре кітабында термин ретінде әрбір руға байланысты еңбектің
түрлерін келтірген. Ол еңбек атау-лары, халықтың салт дәстүрін көрсеткен.
Олар: адал еңбек, пайдалы еңбек, халықтық еңбек, көпшілік еңбек, бірлестік
еңбек т.б. Ол жастардың халықтық еңбекпен айналысуын мақұл көрді. Ол туралы
өлең жолдарын арнады.
Халқыңның қамын жесең, таза еңбек ет,
Дәстүрді ұста, көксеген мұратқа жет.
Болашаққа апарар бі рақ жол бар,
Б ілі м, еңбек, тәрбие - ол парасат. Автор ''Жылнама'' атты еңбегінде
Шығыс елдеріне, оның шаүарларына шолу жасап, қазақ сахарасын мекен-деген
жалайыр, арғын, қыпшақ, қаңлы найман, қоңырат т.б. түркі ру-тайпаларын
тарихын анықтап беріп, осы халықтардың дамуындағы тәрбиенің және еңбектің
ролін жоғары бағалады. Жастарды әке-шешелері үшін еңбек етуге шақырды,
отбасы иесі жастар - деген тұжырым жасады.
Ол үлкендердің кішілерге, жастарға беретін тәрбие-сін ''үлкендер
ұлағаттылығы'' - деп атады. Жастарға тәрбиенің мәнін түсіндірді. Оны
ақындық жырға қосты:
Жалындаған ұл өссін,
Тәрбиелі қыз өссін.
Екеуі де өсіп дамысын,
Қалыптассын жаңғырсын,
Бермесі н жауға намысын. Қадырғалидың жастарға арналған осы бір ғұлама-
лық, ақындық шумағы оны ғалымның бүгігі жастарға берген батасы, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қадырғали Жалайыр
Қадырғали би Жалайыри
Жалайыр Қосымұлы Қадырғали (1530-1605)
Қадырғали Жалайыри зираты
Қ.Жалаири, М.Х.Дулати, Өтеміш қажы – алғашқы қазақ тарихшылары
Ибн сина, фирдоуси, қ.жалаири еңбектеріндегі педагогикалық идеялар, тәрбие және еңбек туралы
XV-XVII ғ.ғ. этнопсихологиялық ой-пікірлер (асанқайғы, қ. жалайри, м.х. дулати, шалкиіз, жиембет жырау т.б.)
Қазақ хандығы дәуіріндегі тархи шығармалар қазақ тарихының дерек көзі ретінде
ОРЫС-ҚАЗАҚ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАРЫНЫҢ БАСТАЛУЫ. ҚАЗАҚ ЖЕРІ ТУРАЛЫ ГЕОГРАФИЯЛЫҢ ТАРИХИ ДЕРЕКТЕРДІҢ ЖИНАҢТАЛУЫ
Ұрпақ тәрбиесіндегі тағлым – тәрбие туралы ой пікірлер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

MasterCard Visa


WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь