Омыртқалы жануарлар денесінде болатын ет талшықтары


Жоғары даму сатысындағы жануарлар организміңде үш түрлі ет талшықтары кездеседі. Олар қанқаның көлденең жолақ еггері, жүрек еті жөне ішкі ағзалардың, қан тамырлары қабырғасының, терінің бірыңғай салалы еттері. Сонымен қатар организмде етті эпителий (миоэпителий) жасушалары, көз қарашығы мен кірпікшелі дененің ерекше мамаңданған жиырылғыш құрамдары болады. Жануарлардың қимыл-әрекеті, оның ішкі ағзаларының жұмысы, тыныс алу, ас қорыту, қан айналым, бөлу үрдістері осы аталған әр түрлі ет топтарының үйлесімді қызметінің арқасында атқарылады.

Миофибриллалар ет талшығының бір ұшынан екінші ұшына дейін созыла орналасады. Олардың жуандығы 0,5-2 мкм шамасында болады.

Өз кезегінде миофибриллалар жіңішке және жуан белок жіпшелерінен - протофибриллалардан (филаменттерден), құралады. Әрбір миофибрилланың құрамында 2-2,5 мың протофибриллалар болады, Жіңішке - актин жіпшелерінің жуандығы 5-8 нм, үзындығы - 1-1,2 мкм, ал жуан миозин жіпшелерінің диаметрі
-10-15нм, ұзындығы -1,5 мкм. Микроскоппен қарағаңда миофибриллалардың ұзына бойында алма кезек орналасқан күңгірт, анизотроптық, және ақшыл, -
изотроптық ,жолақтар көрінеді,сондықтан қаңқа еті талшықтарын көлденең жолақ ет талшықтары деп атаайды. Талшықтың күңгірт учаскесі, - А дискасы, сәулені қос жақты шағылыстырады, ал изот-ропты участкелерге, - И дискасына, мұндай қасиетгер тән емес. Миофибриллалардың ақшыл учаскелері орта тұсында тығыз жолақпен, -1- мембранасымен, бөлінген. Осы мембрана миофибриллаларды жеке сегмегатерге - саркомерлерге бөледі. Саркомердің екі шетінде жарты изотроптық дискалар, ал орта шенінде - бүтін анизотроптық диск орналасады. Жылы қанды жануарлар етінде саркомердің үзындығы 2 мкм шамасында болады. 2 мембранасына актин жіпшелері бекиді. Миофибриллалардың күңгірт участкелеріңде миозин протофибриллалары орналасады да, олардың ортаңғы жуандаған бөлігі М мембранасын түзеді. Актин жіпшелерінің ұштары миозин жіпшелерінің арасына кірігіп жатады. Актин мен миозин жіпшелері өзара миозиннен шығатын көптеген көлденең көпіршелер арқылы жалғасады. Бұл көпіршелерде басқа заттармен қатар АТФ-аза ферменті болады. Әрбір миозин протофибрилін алты актин протофибрилі қоршап жатады. Миофибриллалардың А дискасының ұзындығы өзгермейді, ал И - дискасының ұзындығы ет талшығының жиырылу сатысына қарай өзгеріп отырады. Миофибриллалардың актин жіпшелері кірікпеген А диск ауданын Н аймағы деп атайды.

Қанқа еттері әрқайсысының құрамында 20-60 ет талшықтары бар жеке-жеке ет шоғырларынан қүралады. Әрбір ет шоғыры сырт жағынан дәнекер ұлпалы қабықпен - перимизиуммен, ал әр талшық -эндомизиуммен қапталады. Адам мен жануарлар бұлшық етінде талшықтар саны айтарлықтай көп шамада (жүзден жүз мыңға дейін) ауытқып отырады. Әрбір ет талшығының жуандығы (диаметрі) 10-100 мкм, ал ұзындығы 12-16 см шамасында болады.

Ет жасушалары көп ядролы симпластық құрылым және ет ұлпасында жеке жасушалар анық шектелмеген. Әрбір талшық сырт жағынан шын мәнісіндегі жасуша қабығымен - сарколеммамен қапталған. Оның ішінде саркоплазма, еттің жиырылғыш жіпшелері - миофиб-риллалар және жасуша қосындылары - саркосомалар мен митохондриялар, орналасады. Митохондрияларда тотығу фосфорлау үрдісі жүреді де, ет талшықтарына қажет қуат белінеді.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 2 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Омыртқалы жануарлар денесінде болатын ет талшықтары

Жоғары даму сатысындағы жануарлар организміңде үш түрлі ет талшықтары
кездеседі. Олар қанқаның көлденең жолақ еггері, жүрек еті жөне ішкі
ағзалардың, қан тамырлары қабырғасының, терінің бірыңғай салалы еттері.
Сонымен қатар организмде етті эпителий (миоэпителий) жасушалары, көз
қарашығы мен кірпікшелі дененің ерекше мамаңданған жиырылғыш құрамдары
болады. Жануарлардың қимыл-әрекеті, оның ішкі ағзаларының жұмысы, тыныс
алу, ас қорыту, қан айналым, бөлу үрдістері осы аталған әр түрлі ет
топтарының үйлесімді қызметінің арқасында атқарылады.

Миофибриллалар ет талшығының бір ұшынан екінші ұшына дейін созыла
орналасады. Олардың жуандығы 0,5-2 мкм шамасында болады.

Өз кезегінде миофибриллалар жіңішке және жуан белок жіпшелерінен -
протофибриллалардан (филаменттерден), құралады. Әрбір миофибрилланың
құрамында 2-2,5 мың протофибриллалар болады, Жіңішке - актин жіпшелерінің
жуандығы 5-8 нм, үзындығы - 1-1,2 мкм, ал жуан миозин жіпшелерінің диаметрі
-10-15нм, ұзындығы -1,5 мкм. Микроскоппен қарағаңда миофибриллалардың ұзына
бойында алма кезек орналасқан күңгірт, анизотроптық, және ақшыл, -
изотроптық ,жолақтар көрінеді,сондықтан қаңқа еті талшықтарын көлденең
жолақ ет талшықтары деп атаайды. Талшықтың күңгірт учаскесі, - А дискасы,
сәулені қос жақты шағылыстырады, ал изот-ропты участкелерге, - И дискасына,
мұндай қасиетгер тән емес. Миофибриллалардың ақшыл учаскелері орта тұсында
тығыз жолақпен, -1- мембранасымен, бөлінген. Осы мембрана миофибриллаларды
жеке сегмегатерге - саркомерлерге бөледі. Саркомердің екі шетінде жарты
изотроптық дискалар, ал орта шенінде - бүтін анизотроптық диск орналасады.
Жылы қанды жануарлар етінде саркомердің үзындығы 2 мкм шамасында болады. 2
мембранасына актин жіпшелері бекиді. Миофибриллалардың күңгірт
участкелеріңде миозин протофибриллалары орналасады да, олардың ортаңғы
жуандаған бөлігі М мембранасын түзеді. Актин жіпшелерінің ұштары миозин
жіпшелерінің арасына кірігіп жатады. Актин мен миозин жіпшелері өзара
миозиннен шығатын көптеген көлденең көпіршелер арқылы жалғасады. Бұл
көпіршелерде басқа заттармен қатар АТФ-аза ферменті болады. Әрбір миозин
протофибрилін алты актин протофибрилі қоршап жатады. Миофибриллалардың А
дискасының ұзындығы өзгермейді, ал И - дискасының ұзындығы ет талшығының
жиырылу сатысына қарай өзгеріп отырады. Миофибриллалардың актин жіпшелері
кірікпеген А диск ауданын Н аймағы деп атайды.

Қанқа еттері әрқайсысының құрамында 20-60 ет талшықтары бар жеке-жеке ет
шоғырларынан қүралады. Әрбір ет шоғыры сырт жағынан дәнекер ұлпалы қабықпен
- перимизиуммен, ал әр талшық -эндомизиуммен қапталады. Адам мен жануарлар
бұлшық етінде талшықтар саны айтарлықтай көп шамада (жүзден жүз мыңға
дейін) ауытқып отырады. Әрбір ет талшығының жуандығы (диаметрі) 10-100 мкм,
ал ұзындығы 12-16 см шамасында болады.

Ет жасушалары көп ядролы симпластық құрылым және ет ұлпасында ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Омыртқалы жануарлар
Балықтар - омыртқалы жануарлар
Омыртқалы жануарлар жайлы
Омыртқалы жануарлар – құстар
Қазақстан қызыл кітабы беттерінен омыртқалы жануарлар
Ет. Ет биохимиясы
Омыртқалы жануарлардың жалпы сипаттамасы
Тоқыма талшықтары
Ет ткані. Қаңқа ет тканінің регенерациясыциясы
Вискоза талшықтары
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь