Қазақстан қорықтары және қызыл кітап

Ж О С П А Р

Кіріспе

Қазақстан қорықтары және қызыл кітап

Ақсу . Жабағылы қорығы.

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер:
Кіріспе

Көлемі 2,7 миллион шаршы километр жерді алып жатқан байтақ өлке өзінің саялы да аялы қалың орман – тоғайы, оны мекендеген сан түрлі хайуанаттары, айдын – шалқар көлі, сарқырап аққан өзен суымен бай, көрікті. Біздің өлкеде 34 миллион гектар жыртылған құнарлы жер, 186,9 миллион гектар шыбындықтар мен жайылымдықтар, 22 миллион гектар орман, Д. И. Менделеевтің периодтық кестесінің барлық элементтерін жинақтаған түрлі қазба байлықтардың ірі кен орындары, 11 мың өзен, 7 мыңнан астам көлдер мен су қоймалары бар. Сондай-ақ туған өлкеміз алуан түрлі жан – жануарларға өте бай. Осы мол табиғат қазыналарын көздің қарашағындай сақтап, қорғауда республикамыздағы Алматы, Ақсу – Жабағылы, Барсакелмес, Қорғалжын және Наурызым қорықтарына қоса 1976 жылы ұйымдастырылған Марқакөл қорығының маңызы зор. Ұлан – байтақ республикамызда келешекте де осындай табиғи лабораториялар көбейе берсе дейміз.
Менің ойымша, республикамыздың барлық территориясының 0,3% - ға жуық аумағын алып жатқан Қазақстан қорықтары кейбір бірен – саран жағдайларда болмаса, жануарлардың ( сол сияқты өсімдіктердің ) сирек кездесетін түрлеріне байланысты мәселелерді шеше алмайды. Болашақта сонау 1975 жылы Қазақстан Ғылым академиясы ұсынған және келешекте қорғалатын табиғат территорияларының Бас жүйесіне енген жаңа қорықтар желісін құру жоспары іске асқан кезде ғана олардың сирек және жойылып бара жатқан түрлерді қорғаудағы рөлі бірнеше мәрте өседі. Бірақ ол кезде де қорықтар қорғау ісіне территориялық тұрғыдан қарайтын болғандықтан, екінші таксономиялық тұрғыдан шешу мәселелерін алмастыра алмайды.
Бұл тұрғыдан қараудың екінші мәні сол, ол жануарлардың (және өсімдіктердің) таралу аймағы (ареалы) адам баласының шаруашылық және басқа да атқарылатын қызметіне көп болғанда ғана, яғни оның таралу ауданы кең көлемде болып, ол жерде түрдің географиялық өзгеру процестері жүре алатын жағдайда ғана жүзеге аса алады. Бұл жағдай түрді тек қорғалатын территорияларда ғана емес, сол сияқты жалпылай пайдаланатын жерлерде де сақтаудың қажеттілігі мен маңызын көрсетеді.
60 – жылдардың ортасында, ал біздің елде 1978 жылы жарық көрген Қызыл кітап жануарлар мен өсімдіктерді қорғау жұмыстарына екінші тұрғыдан қарауға негізделген. Бұл – Қазақстанда таралу аймағының барлығында ерекше қорғауды қажет ететін жануарлар мен өсімдіктер түрлерінің қысқаша сипаттамасы берілген тізім. Республиканың жануарлар әлемінде оларды қорғаудың басты шаралары – түрдің таралу аймағының үлкен бөлігінде оның өмір – шеңділігін қамтамасыз ету.




Адам баласы ХХ – ХХІ ғасырлар аралығында негізгі қауіп –қатердің бірі – қоршаған ортаның нашарлауына тап болды. Осыған байланысты экожүйені әлемдік, аймақтық және ұлттық дәрежеде қорғау жалпы мақсатқа жетудегі негізгі міндеті болып табылады. Әлемдегі ең ірі және беделді табиғат қорғау ұйымы Халықаралық табиғат қорғау одағы ( ХТҚО, ағылшынша қысқартылған атауы – IUCN ) болып табылады, оған бірнеше мемлекеттер, сонымен қатар халықаралық және ұлттық үкіметтік емес бірлестіктер мүше болып кіреді. ХТҚО бүкіл әлемнен алты белгі мақсатқа арналған бағытта жұмыс істейтін бірнеше мыңдаған сарапшыларды біріктіреді. Олардың бірі – қорғалатын территориялар жөніндегі Әлемдік комиссия ( WCPA ), табиғи экожүйені қорғаудың теориялық және практикалық мәселелерімен айналысады, табиғи қор жағдайларына сараптау мен бағалау жүргізеді, тәуелсіз мемлекеттер үкіметіне қорғалатын табиғи территориялар жүйесін құруға ұсыныстар дайындайды.
ХТҚО онжылдықта бір рет қорғалатын территориялардың Бүкіләлемдік конгресін өткізеді, онда табиғи экожүйелерді қорғаудағы қазіргі жағдай мәселелері қаралады және келешекке жоспар жасалады. 2003 жылы Дурбан қаласында ( ЮАР ) өткен бесінші Бүкіләлемдік конгресс комиссия жұмыстарын қортындылай келе, биоәртүрлілікті қорғау және оның тұрақты дамуы үшін қорғалатын табиғи территориялар ( ҚТТ ) маңызын қайта бағалады. Оның ішінде, өткен онжылдықта табиғатты территориялдық қорғау мәселесінде ХТҚО келесідей нәтижелерге қол жеткізді:
- қорғалатын территориялар Биоәртүрлілік жөніндегі
Конвенция пікірін іске асыруда негізгі топ болып танылды;
- 1992 жылдан бері әлемдегі ҚТТ-ның жалпы саны және оның
көлемі екі еседен көп ұлғайды: қазіргі кезде, Антарктиданы қоспағанда, құрлық бетінің 12% - ынан көбі қорғалады, тек территорияның 10% - ына ғана қатаң қорғау тәртібі таралған;
- әлемдік мұраның табиғи және табиғи - мәдени нысаналар саны 101-ден 172-ге өсті, және де табиғи және мәдени қазыналарды қатар қорғау қажеттіліг одан да бетер ақиқат болып отыр.
Бұрын қорғалатын табиғи территориялардың адам баласының басқа саладағы мүдделері мен байланысы толық емес еді. Сондықтан Дурбан конгресі келешектің негізгі бастамасы қорғалатын табиғи территориялардың біртұтас жалпы жүйесін құру туралы қаулы қабылдады.
Әлемдік үлгі талабы бойынша мемлекет территориясы көлемінің 10% - ынан көбі қорғалатын табиғи территория болу керек.
Жер көлемі жағынан әлемде тоғызыншы орын алатын Қазақстан, қорғалатын табиғи территориялардың әлемдік жүйесінің дамуында маңызды рөл атқарады.
Пайдаланған әдебиеттер:

Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары « Алматыкітап » 2006, Құрастырушы А.А. Иващенко;
Қазақстан қызыл кітабы беттерінен –Қызыл кітап және Қазақстан қорықтары авторы биология ғылымдарының докторы, профессор А.Ф. Кошварь Алматы, ААҚ « Алматыкітап » 2004, 8-12 беттерінен;
Қазақстан қорықтары « Алматыкітап » 1996;
        
        Ж о с п а р
Кіріспе
Қазақстан қорықтары және қызыл кітап
Ақсу – ... ... ... 2,7 ... ... километр жерді алып ... өлке ... ... да аялы ... орман – тоғайы, оны мекендеген
сан түрлі хайуанаттары, айдын – шалқар көлі, сарқырап ... өзен ... ... ... ... 34 ... ... жыртылған құнарлы жер,
186,9 миллион ... ... мен ... ... гектар орман, Д. И. Менделеевтің периодтық кестесінің барлық
элементтерін ... ... ... ... ірі кен ... мың ... 7 ... астам көлдер мен су қоймалары бар.
Сондай-ақ туған ... ... ... жан – ... өте бай. Осы ... ... көздің ... ... ... Алматы, Ақсу – Жабағылы, Барсакелмес, Қорғалжын және
Наурызым қорықтарына қоса 1976 жылы ... ... ... зор. Ұлан – ... ... ... де осындай
табиғи лабораториялар көбейе берсе дейміз.
Менің ойымша, республикамыздың барлық территориясының 0,3% ... жуық ... алып ... ... қорықтары кейбір бірен – саран
жағдайларда болмаса, жануарлардың ( сол ... ... ) ... ... ... ... шеше ... Болашақта
сонау 1975 жылы Қазақстан Ғылым академиясы ұсынған және ... ... ... Бас жүйесіне енген жаңа ... құру ... іске ... ... ғана олардың сирек ... бара ... ... ... рөлі ... ... өседі.
Бірақ ол кезде де қорықтар қорғау ісіне ... ... ... ... таксономиялық тұрғыдан шешу мәселелерін
алмастыра алмайды.
Бұл ... ... ... мәні сол, ол ... ... таралу аймағы (ареалы) ... ... және ... да ... ... көп ... яғни оның ... ауданы кең көлемде болып, ол
жерде түрдің географиялық өзгеру ... жүре ... ... ғана
жүзеге аса ... Бұл ... ... тек ... ғана ... сол сияқты жалпылай
пайдаланатын жерлерде де ... ... мен ... ...... ... ал ... елде 1978 жылы жарық
көрген Қызыл кітап жануарлар мен өсімдіктерді қорғау ... ... ... ... Бұл – Қазақстанда ... ... ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктер
түрлерінің қысқаша сипаттамасы берілген ... ... ... ... ... ... ... – түрдің таралу аймағының
үлкен ... оның өмір – ... ... ... баласы ХХ – ХХІ ғасырлар аралығында негізгі ... бірі – ... ... ... тап ... Осыған байланысты
экожүйені әлемдік, аймақтық және ... ... ... ... ... негізгі міндеті болып ... ... ... және ... ... ... ... Халықаралық табиғат қорғау
одағы ( ХТҚО, ағылшынша қысқартылған атауы – IUCN ) болып ... ... ... сонымен қатар халықаралық және ... емес ... мүше ... ... ХТҚО ... әлемнен
алты белгі мақсатқа арналған бағытта жұмыс істейтін бірнеше мыңдаған
сарапшыларды ... ... бірі – ... ... ... комиссия ( WCPA ), табиғи экожүйені
қорғаудың ... және ... ... табиғи қор жағдайларына сараптау мен бағалау жүргізеді,
тәуелсіз мемлекеттер ... ... ... ... жүйесін
құруға ұсыныстар дайындайды.
ХТҚО онжылдықта бір рет ... ... ... өткізеді, онда табиғи экожүйелерді қорғаудағы
қазіргі жағдай мәселелері қаралады және ... ... ... ... ... ... ( ЮАР ) өткен бесінші Бүкіләлемдік конгресс
комиссия ... ... ... ... ... және ... дамуы үшін қорғалатын табиғи территориялар ( ҚТТ ) ... ... Оның ... ... ... ... территориялдық қорғау
мәселесінде ХТҚО келесідей нәтижелерге қол жеткізді:
- қорғалатын ... ... ... ... іске асыруда негізгі топ болып танылды;
- 1992 жылдан бері әлемдегі ҚТТ-ның ... саны және ... екі ... көп ... ... ... ... қоспағанда,
құрлық бетінің 12% - ынан көбі қорғалады, тек ... 10% ... ғана ... қорғау тәртібі таралған;
- әлемдік мұраның табиғи және табиғи - ... ... ... 172-ге ... және де ... және ... ... қатар
қорғау қажеттіліг одан да бетер ақиқат ... ... ... ... ... ... ... саладағы мүдделері мен ... ... емес ... ... ... келешектің негізгі бастамасы қорғалатын
табиғи территориялардың ... ... ... құру ... қаулы
қабылдады.
Әлемдік үлгі талабы ... ... ... ... - ынан көбі ... ... ... болу керек.
Жер көлемі жағынан әлемде тоғызыншы орын ... ... ... территориялардың әлемдік жүйесінің дамуында маңызды рөл
атқарады.
Қазақстан қорықтары және қызыл кітап
«Қорық» сөзі өте көне ол ... Киев ... ... ... ең ... әмірмен тыйым салынған жерлерді ... ... « ... кітап » термині жақында, бар жоғы 30 ... ... ... да, ... ... ... ... ол ... ... ... ... ... ... даңқа ие болды. Бұл
тақырыпқа ... ... ... ... бірқатар
мемлекеттер биологиялық ... ... ... қол ... (Рио – де – Жанейро , 1992) екі – үш ... ... ... ... Бұл мақалаларда осы ұғымдардың бір-біріне
пара пар ... ... сәл – пәл ... да ... ... ... ... да осылай болатыны түсінікті. Бірақ бұл ... ... ... ... олар ... ... сақтауды екі –
территориялық және таксономиялық ( түрлік, ... т.б) – ... ... мен Орта ... ... республикаларында
қорықтар 1926 ... ... ... ... ... ... ( эталоны ) ретінде бұл өңірде ... ...... ... ... ... ашыла бастады.
Екінші болып, Қостанай облысының тың бидайықты далаларын, ең ... ... ... және жануарлар ... бай ... ... тән ... көлдерді қорғауға алған
Наурызым қорығы ( 1930 жылы ... ) ... Одан ... ... ... оның әр түрлі белдеуімен қоса, табиғатының
эталондық учаскелерімен таныстыру ... Іле ... ... ... ... Алматы қорығы ... 1931 жылы ). ... ...... облысының далалары,
гранитті тас ... ... ...... ормандарымен
айдын көлдерін ( Бурабай, Шортанды, ... ... ... « ... » ... Бұл ... ... 15 жыл
жұмыс істеп, 1951 жылы таратылды.
Бесінші ... ... 1939 ... Арал ... ... аралда жұмыс істейді. Алтыншы қорық , Қорғалжын
қорығы 1958 жылы ... ... ... ( ... ... ) ... және Қорғалжын
көлдерінің су айдынын және ... ... ... ... ... ... алып ... жерлер су құстарының, соның ішінде ... ең ... тобы ... ... ... ... ... қорық – Марқакөл, осы аттас көл мен ... ... ... таныстыратын, 20 жылдан астам
уақыттан кейін, 1976 жылы ... ал ... ... ... 1984 жылы ... ол үстірттің батыс ... ең ... ... ... ... ... ... учаскелерін қорғау үшін осы ... ... 1992 ... ... ... 12,5 мың га ... қорғауға
алынып, соңғы есеппен Алакөл қорығы 1998 құрылды.
Өкінішке орай, ... ... ... орман –
аңшылық және ... деп ... ... ... рет ... ... Бұл кезде олардың территориялары көп
өзгеріске ... ... бір ... екінші жерге ауыстырылды
( мысалы, ... ... ). Тек Ақсу – ... ... 75 ... аса батыс Тянь – Шань
табиғатының эталоны қорғау ... ... ... ... ... – жай бейнелі сөз емес.
Ол ... ... ... ... ... ... ... комплекстерді
адам ... ... ... ... ... ... даму
бағыты мен ... ... мал ... ... шөп шабылған
көршілес осындай учаскелерде болып ... ... ... адам ... ... ... өздері пайдаланатын табиғат
ресурстары мен ... ... ... ... әсер ... деген сұраққа жауап беруге тиіс. Биологиялық әртүрлілікті
сақтау
міндеті маңызды болғанымен де, бұл ... ол ... ... ... орында тұрады.
Айтылғандарды мына мысал арқылы ... ... ... үшін ... мен ... ... жеке
топтарының күрделі жүйелі өзара ... қоса ... ... сақтау ол жерде ұялайтын ... ... ... қазанының санын ... әлде ... ... ... ... ... қалу мәселесінде сол ... ... ... ... ғана ... қалу ... оны ... басқа көлдердегі олардың маңызы зор.
Наурызым ... ... ... ... тыс ... ... ... зиян келтірген болар еді.
Ақсу – Жабағылы қорығы.
Ақсу -Жабағылы – Орта Азиямен Қазақстандағы ежелгі ... жылы оған 80 жыл ... ... құру ... ... ... А. Л. ... болатын, ол 1920 жылы бірінші рет Жабағылы
және Ақсу ... ... ... ... Екі ... ... ... Ташкент университетінің бір топ профессорлары – Д. ... Е. П. ... М. В. ... М. ... Н. А. Димо зерттеулер жүргізді. Олар ... ... ... ... ... 1925 жылы ... ... жер бөлімі
шешімі бойынша жерді қорыққа бөлу ... бір ... ... ... ... ... қойылды. 1926 жылы маусымда Қазақ
Республикасының ... ... ... Ақсу – ... ... ... арнайы қаулы (хаттама № 25 ) қабылдады, ол 1927 жылы ... ... ... ... ... ... ... бекітілді.
Сонымен Ақсу – Жабағылы өз мерейтойын үш жыл ... ... ... және ... ... Петрович Тризна (
1867-1938 ) жұмыстарына байланысты, ол Ақсу – Жабағылы қалыптасуының ... ... ... ... Осы кезде ... ... ... ... саны мен қорық территориясы
көлемі алғашқы 30 мың га 1937 жылы 69 825 ... ... ... жыл ... оның ... мен ... ... ғана өзгерістер
болды. Тек соңғы онжылдықта Қазақстан ... ... ... қорыққа Ақсай, Көксай өзендерінің жоғарғы жағын және
Майдантал өзені аңғарының бір ... ... ... ... Ақсу ... ... көлемі 128118 га, ол Қазақстанның Өзбекстан ... ... ... ... ... ... мен ... орналасқан.
Сонымен қатар қорықта екі палеонтологиялық жер бар, олар
Қаратау тауында орналасқан. Сол ... ... ... директоры
болып жұмыс істеген Б. П. Тризнаның белсенділігінің арқасында 1924 жылы
мамырда көлемі 126 га ... жері ... ... ... бірінші палеонтологиялық қорық болды.
Көлемі 100 га Әулие жері тек 1973 жылы ғана ... ... ... ... ... юра ... жануарлар мен өсімдіктер қалдығы -
әлемдік ... ... асыл ...... ... территориясы Талас Алатауы жотасының батыс
бөлігі мен теңіз ... 1100 – 4200 м ... ... қиыр ...... тарамын алып жатыр.
Мұндағы тау жыныстарының басымы – төменгі ... мен ... ... ... ... палеозойдағы ежелгі теңіз жануарларының
көпшілігін – ... ... ... ... ... ... ... тау жыныстары плиоцен мен төрттік дәуірдің
қырық құрау қоспалары мен, ... ... ... ... және ... шығу тегі ... борпылдақ жыныстармен жабылған. Атпа жыныстар –
сиениттер мен ... жер ... жиі ... ... Олардың ізбестермен
қосылысы мәрмәр түзеді. Қорықтағы тау жоталары қатты ... ... ... ... созылған және бедерлері ... ... ... ... ... ... кең ... сатылы бедерлер, тау
адырлары қар және мұздақтармен көмкерілген. ... ...... және ... Олардан жиі жіңішке үшкір жоталар кетеді, сөйтіп,
сайда күрделі ... ... ... ... ... жота ... көзге айқын түсіп ... ... ... ең ... ... шамамен 1 шаршы шақырым.
Қорықтың басқа мұздықтары ( олар ... ... ) оның ... негізгі өзендері – Жабағылы, ... Бала – ... , олар ... ... ... су, қар, мұз және бұлақтардан келеді. Өзен аңғарларының ... ... ... арна түрінде болады. Әсірісе Ақсу ... ... ... оның ... 400 метр, 20 км-ден артыққа созылады.
Ақсу –Жабағылының ... ... ... мен ... ... есте ... Бұл – ... мен Жасыл керемет сұлу
тау көлдері, Ақсу –Жабағылы, ... және ... ... ... ... өзені аңғарындағы жіңішке құзды ... ... ... ( ... ) ... ... сұр жартастардың жұмбақ сілемдері дерлік түгел ... жыл ... ... ... осы территорияны алып жатқан үлкен
теңіз мекендеушілері ... ... ... губкалар, малюскалар)
тасқа айналған қалдықтарынан тұрады.
Бұл жерде біздің ата – бабаларымыз да өз іздерін ... ... тау мен ... ромб ... қар мұздығынан
тұратын, үлкен амфитеатрмен қоршалған, әсем де ... ... сайы ... ... тас галереясы бар.
Қара темірлі – ... ... ... ... ... ... қару ұшымен салынған ежелгі ... ... ... ... екі ... ... ... бар. Тас көркем
суретінің таңғаларлық ... ... ... мен алуан түрлі
сюжеттері қайран қалдырады. ... ... ...... арқар, марал
суреттері
кездеседі. Жиі салт адамның атта ... ... ... ... найзасы бар аңшы, күресу, билеу, әртүрлі салт ... ... ... ... асу суреттері көрсетіледі.
Осы суреттердің жасы ... әлі ... ... бір ... келмей жатыр.
Зерттеушілердің көбі оларды сақ кезеңіне, яғни ... ... V – IV ... ... ... ... « сурет
галереясы » тас дәуірінен бастап, ... ... орт а ... көптеген ұрпақтардың қолымен жасалған деп есептеледі.
Қорық ауа райы континентальды, ... жыл ... ... түседі. Жалпы түсетін жауын – шашынның ( таудың ... 950 мм) 30 %-ы ... 40 % -ы ... және ... % -ы жазда т үседі. Ауаның жылдық орташа температурасы
+ 5,6 0С, ең суық айда ( ... ) – ... – 5,4 0С, ең ... айда ... ) + 17,20С. ... ... орташа
ұзақтығы – 70 күн, аязсыз – 142 күн, қар ... ... – 160 ...... биологиялық алуантүрлілігінің ғажайып
әлемі ежелден әртүрлі ... ... ... ... ... Бұл ... ғылыми зерттеулердің ... ... ... тек ... ғана ... ... ... Одағының
барлық қорықтарының ішінде алдынғы орынға ие. Мыңға жуық ... ... - ... ... ... ... « Еңбектер »
8 рет шығарылды, ондаған ... мен ... ... ... ... және 4 ...... кинофильм бүкіл
әлемге таралды. Соңғы жылдары Батыс Тянь –Шань биоәртүрлілігін қорғау
жөніндегі ... ... іске асуы ... Ақсу-Жабағылы өзенінің
территориясын еңейтіп, материялдық – техникалық базасын бекітіп ... жоқ, ... ... ... саяхатшылар мен ғылымдар арасында
танымалдылығын одан да бетер арттырады.
Қорытынды
Қорыта келгенде, қорықтар – шарушылыққа ... ... ... ... ... орналасқан, табиғатқа тұрақты және
комплексті зерттеу жүргізетін ғылыми мекемелер. Мұнда ... ... ... ... ... Жабайы
жануарларға санақ жүргізу әдістері, ... және ауыл ... ... ... ... ... ... азайып -
көбеюіне әсер ететін факторлар, сирек аңдар мен ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды
сақтаудың жолдары белгіленеді.
Қорық территориясының климаты, топырағы, ... мен ... да ... ... бойы ... ғылыми зерттеуден өтеді, онымен ... ... ... ... ... отырып,
табиғат байлықтарын шаруашылыққа пайдаланудың тиімді жолы анықталады.
Қорықтарда ғылыми жұмыстар ... жыл бойы ... ... ... ... комплексті
жұмыстардың теориялық және ... ... зор. ... « ... » ... – жыл ... отырады. Онда ауа райы
жөніндегі мәлімет, өзен - көл ... ... ... өсімдіктердің
гүлдеуі, жыл құстарының көктемде ... ... ... ... ... ... ... көлемінің ұлғаюы, жеміс –
жидек өнімінің аз - көптігі және ... ... ... ... ... қорық территориясындағы табиғи процестердің
көп жылғы даму ... ... ... ... ... да
өлкеміздің даңққа бөленген көрікті орындарын бұрынғы ... ... саны ... ... мен өсімдіктер дүниесін ... ... ... орман алқабын қорғау, бағалы ... ... су ... ... және ... ... мен ... шашатын өзен - көлдерін қорғау арқылы ... ... ... зор ... атқарып келеді,
алда да осылай болмақ.
Жойылып кету хаупі ... ... ... мен
өсімдіктер қорықтарда мұқият ... ... ... ал ... саны ... ... ... кавказ пальмасы, барқыт
шөп, лотос сияқты ... ... ... ақ ... зубр,
құлан, теңбіл бұғы, кәмшат, ... ... ... ... ... Воронеж қорығының – кәмшатты, Хопер ... ... ... қорығының – бұлғынды, Бадхыз қорығының – құланды
сақтап қалумен аттары әлемге ... ... ... ... ... ... оған көршілес жерлерге
тарайды. Соның нәтижесінде бұл учаскелер ... ... ... еті ... пен ... сақтап, оның мөлшерін арттыратын орынға айналды. Сондай-
ақ, қорықта жан – жануарлардың белгілі ... саны ... ... ... ... ... ... да жүзеге асырылады. ... ... ... 2 ... ... ... ... Бұлғын, жұпартышқан сияқты аңдар да қорықтан жаңа ... ... ... ... ... санының өсуіне
байланысты бұл жануарларды келешекте Сарыарқаға ... ... ... ... ... ... мәселесінде
атқаратын рөлі зор ... ... ... ... ... ... ... бірнеше мыңдаған адамдар ... ... сұлу ... ... мен ... ... тамашалап қайтады.
Осы мәселе туралы өз пікірімді қосатын болсам, қорықтарда
алдағы ... ... ... пайдалану және олардың қайталанбас
сұлулығын сақтаудың ... ... ... жөніндегі үлкен міндеттер тұр.
Әсіресе, бұл мәселенің табиғат байлықтарын ... ... ... ... пайдалану үшін зор маңызы бар. Бұл міндеттердің
Қазақстан жағдайына да актуальды ... ... ... ... ... ... және ... ұрпақ үшін
қорғаймыз. Табиғат – адамның ежелден бергі тіршілік етіп келген ... ... ете ... алтын бесігі. Туған жер табиғаты – халқымыздың
ұлттық мақтанышы!
Пайдаланған әдебиеттер:
Қазақстанның қорықтары мен ұлттық бақтары « Алматыкітап » 2006, ... ... ... ... ... ... ... және Қазақстан қорықтары
авторы биология ғылымдарының докторы, профессор А.Ф. Кошварь Алматы, ААҚ «
Алматыкітап » 2004, 8-12 ... ... « ... » 1996;

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан қорықтарына сипаттама29 бет
Қазақстан Қызыл кітабы11 бет
Қорықтардың қоршаған ортаны қорғаудағы рөлі27 бет
Қызыл кітап жайлы11 бет
Қазақстанның қызыл кітабына енгізілген жануарлар мен қорықтар тізімі11 бет
Әлеуметтанудағы жеке іс қағаздар әдісі16 бет
Баспа ісіндегі бәсекеге қабілеттілікті арттыру жолдары43 бет
Кiтап iсiндегi жарнаманың рөлi45 бет
Тмд елдеріндегі кітап басып шығарудың дәстүрлі әдістері47 бет
Қазіргі қазақ кітап ісінің даму деңгейі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь