Хромосомада ДНҚ молекуласы


1. Хромосомада ДНҚ молекуласы
2. Ген
Хромосомада ДНҚ молекуласы тығыз жинақталған. ДНҚ гистон-ақуыздармен бірігіп, хроматиндердің құрылымдық бірліктері болып келетін нуклеосомалар түзеді. Диаметрі 10 нм моншақ тәрізді нуклеосомалар гистонның 8 молекуласынан (Н2А, Н2Б, Н3, Н4 гистон молекулалары екеуден) құралған. Олардың сыртында 146 жұп нуклеотидтері бар ДНҚ бљлімшесі бұралады. Нуклеосомалар арасында 60 жұп нуклеотидтен түзілген ДНК-ның линкер бљлімшелері орналасады, Н гистоны кљршілес нуклеосомаларды љзара байланыстырады. Нуклеосомалар ДНҚ-ның жинақталуының тек бірінші дәрежесі.
Хроматин жуындығы 30 нм-дей фибрилл түрінде болады.
Бљлініп жатқан ядрода ДНП-ның тығыз спиральдануы нәтижесінде хромосомалар жарық микроскоп кљмегімен жақсы кљрінеді. Әрбір хромосома ДНП-ның бір ұзын молекуласынан түзілген. Олар центромерамен бљлінген екі иығы бар ұзын таяқша тәріздес құрылым.
Центромерлердің орналасуы бойынша және екі иықтың љзара орналасуларына байланысты хромосомалардың үш типі болады (33 - сурет):
1. Метацентрлік – екі иықтың ұзындығы шамамен бірдей;
2. Акроцентрлік – бір иығы љте қысқа, бір иығы ұзын;
3. Субметацентрлік – бір иығы ұзын, бір иығы біршама қысқа.
Кейбір акроцентрлік хромосомалардың сателлиттері, яғни серіктері болады. Сателлиттер дегеніміз жұқа түссіз фрагмент (екінші белдік) арқылы қысқа иықпен байланысқан кішкене бљлім. Хромосомада эу- және гетерохроматинді бљлімдер болады. Гетерохроматинді бљлім қалыпты ядрода (митоздан тыс уақытта) тығыз болып келеді. Эу- және гетеротроматин бљлімшелердің кезектесіп орналасуын хромосомаларды идентификациялауға қолданады (34-сурет).

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Хромосомада ДНҚ молекуласы тығыз жинақталған. ДНҚ гистон-ақуыздармен
бірігіп, хроматиндердің құрылымдық бірліктері болып келетін нуклеосомалар
түзеді. Диаметрі 10 нм моншақ тәрізді нуклеосомалар гистонның 8 
молекуласынан (Н2А, Н2Б, Н3, Н4 гистон молекулалары екеуден) құралған.
Олардың сыртында 146 жұп нуклеотидтері бар ДНҚ бљлімшесі бұралады.
Нуклеосомалар арасында 60 жұп нуклеотидтен түзілген ДНК-ның линкер
бљлімшелері орналасады, Н гистоны кљршілес нуклеосомаларды љзара
байланыстырады. Нуклеосомалар ДНҚ-ның жинақталуының тек бірінші дәрежесі.
Хроматин жуындығы 30 нм-дей фибрилл түрінде болады.
Бљлініп жатқан ядрода ДНП-ның тығыз спиральдануы нәтижесінде
хромосомалар жарық микроскоп кљмегімен жақсы кљрінеді. Әрбір хромосома ДНП-
ның бір ұзын молекуласынан түзілген. Олар центромерамен бљлінген екі иығы
бар ұзын таяқша тәріздес құрылым.
Центромерлердің орналасуы бойынша және екі иықтың љзара орналасуларына
байланысты хромосомалардың үш типі болады (33 - сурет):
1.     Метацентрлік – екі иықтың ұзындығы шамамен бірдей;
2.     Акроцентрлік – бір иығы љте қысқа, бір иығы ұзын;
3.     Субметацентрлік – бір иығы ұзын, бір иығы біршама қысқа.
Кейбір акроцентрлік хромосомалардың сателлиттері, яғни серіктері
болады. Сателлиттер дегеніміз жұқа түссіз фрагмент (екінші белдік) арқылы
қысқа иықпен байланысқан кішкене бљлім. Хромосомада эу- және
гетерохроматинді бљлімдер болады. Гетерохроматинді бљлім қалыпты ядрода
(митоздан тыс уақытта) тығыз болып келеді. Эу- және гетеротроматин
бљлімшелердің кезектесіп орналасуын хромосомаларды идентификациялауға
қолданады (34-сурет).
Метафазадағы хромосома центромерамен қосылған екі ағайынды
хроматидтерден құралған. Осындай әрбір хроматидте тығыз спираль түрінде
жинақталған ДНП-ның бір молекуласы болады. Спиральдану кезінде эу- және
гетерохроматин бљлімшелері белгілі бір заңдылықпен кезектесе орналасады.
Оларды арнайы бояу кљмегімен айқындайды. Хромосомалар беті әр түрлі
молекулалармен, ең бастысы рибонуклеопротеиндермен (РНП) қапталған. Дене
клеткаларында әрбір хромосоманың екі кљшірмесі болады. Оларды гомологты
хромосомалар деп атайды. Ондай хромосомалардың ұзындығы, пішіні, құрылысы,
жолақтарының орналасуы, гендері де бірдей локальденген. Гомологты
хромосомалар љздерінің құрамдарында болатын аллельді гендерімен
ерекшеленеді.
 Ген дегеніміз РНҚ-ның белсенді молекуласы синтезделінетін ДНҚ
молекуласының бљлімшесі. Адамның хромосомаларының құрамына кіретін гендерде
екі миллион жұпқа жуық нуклеотидтер болады.
Сонымен, хромосома дегеніміз – ақуыздардың күрделі жүйесімен қоршалған
қос тізбекті ДНҚ. ДНҚ-ның бір бљлігімен гистондар байланысады. Гистондар
ДНҚ-ны жауып немесе босатып тұрады. Бірінші жолы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ДНҚ
ДНҚ тарихы, тәжірибелері. ДНҚ құрамы мен құрылысы
Дезоксирибонуклеин қышқылының (ДНҚ) кұрылысы
ДНҚ репликациясының молекулалық механизмі. Репликацияның негізгі принциптері
Нуклейн қышқылдары – ДНҚ
ДНҚ құрылымы. Уотсон – Крик үлгісі. ДНҚ-ның қосспиральді құрылымының дәлелдемесі
ДНҚ репарациясына қысқаша анықтама
ДНҚ зерттеу әдістері. ДНҚ диагностикасының тура және көлденең әдістері. ДНҚ – фингерпритинг
Нуклейн қышқылдары (ДНҚ) туралы ақпарат
Тұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ құрылымы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь