Этнопедагогика пәнiнiң мiндетi мен мақсаты


1. Этнопедагогика пәнiнiң мiндеті
2. Этностар мәдениетiн зерттеу
3. Этнолигвистика дилектология
Қазақстанның егемендi ел болуымен байланысты оқу-ағарту iсiнде оның басшылыққа алатын негiзгi идеялық бағыты қазақстандық патриотизмге негiзделуi керек. Ал Қазақстандық патриотизм мемлекеттiң территориялық тұтастығын, салт-дәстүрдiң, ұлттық мәдениеттiң сақталуын, Қазақстанда тiршiлiк етушi ұлттардың бiрлiгiн қамтамасыз етудi, олардың өзара саяси-экономикалық және мәдени байланысын күшейтудi, осы байланыстың пәрмендi насихатшысы мемлекеттiк қазақ тiлi мен халықаралық қатынас тiлi – орыс тiлiнiң жетiлiп көркеюiне баса назар аударуды көздеу болмақ. Бұл бағдарламада келер ұрпақтың денсаулығын сақтау үшiн қамқорлық жасау, оларға қажеттi бiлiм беру және дүниетану көзқарасын қалыптастыру, бүгiнгi нарықтық қатынас жағдайында өздерiнiң ата-бабаларының дәстүрiн сақтай отырып еңбек етуге әзiр болуын қамтамасыз ету көзделедi. Келер ұрпақтың бейбiт отанда өмiр сүрiп, шапшаң қарқынмен дамып, жан-жақты жетiлуi, Отанының адал патриоты болуы тиiс.
Сондай-ақ Қазақстан үкiметi қабылдаған “Бiлiм туралы” заңының “Бiлiм жүйесi” деп аталатын екiншi бөлiмiнде “Бiлiм беру жүйесiнiң (пәннiң) мiндеттерi; Қазақстан республикасына шын берiлген, адал патриот азамат даярлау… Олар мемлекеттiк белгiлердiң мәнi мен маңызын терең түсiнген, халықтық дәстүрлердi қастерлейтiн… Халықтар достығының негiзiнде тәрбиеленген, халық, отан, отбасы алдындағы жеке бастың мiндеттерi мен құқықтарын терең сезiнген… Қазақстанда тiршiлiк етушi халықтардың негiзiн қалаушы – қазақ халқы мен басқа халықтардың тiлiн, тарихын, салт-дәстүрлерiн қадiр тұтып, оны игеруге кепiлдi азамат болуы керек” делiнген.
Осы мiндеттердi ойдағыдай орындап шыға алатын азаматтарды тәрбиелеушi келешек ұстаздар қауымы – бүгiнгi педколледждер мен пединституттарда, университеттерде оқып бiлiм алып жатқан студент-жастар болмақ.
Ал студент-жастарға халық педагогикасының қыры мен сырын, ғылыми негiздерi мен тәлiмдiк мәнiн ғылыми педагогикалық тұрғыда игерудiң теориясы мен әдiстемесiн меңгерту мәселесiмен этнопедагогика пәнi айналысады.
Этнопедагогиканың зерттеу обьектiсi – халық педагогикасы. Халық педагогикасы халықтардың ғасырлар бойы ұрпақ тәрбиелеу тәсiлдерiне негiзделген бай тәжiрибесiнiң эмприкалық жиынтығы.
Этнопедагогика пәнiнiң мақсаты – халықтық салт-дәстүрдi, ұлттық өнердi дәрiптейтiн, ана тiлi мен дiнiн қастерлейтiн, отанын, елiн, жерiн сүйетiн жан-жақты жетiлген, саналы, намысқой азамат тәрбиелеу.
1.Қалиев С. Қазақ этнопедагогикасының теориялық мәселелерi және тарихы. А; “Бiлiм” 2004.
2.Жарықбаев К.Б., Қалиев С. Қазақ тәлiмiнiң тарихы. А; “Санат” 1995 ж.
3.Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы. А; “Санат” 2001 ж.
4.Қалиев С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б. “Этнопедагогика” Астана. 2005 ж.
5.Қалиев С., Оразаев М., Смаилова М. Қазақ халқының салт-дәстүрлерi. А; “Рауан” 1995 ж.
6.Жұмабаев.М. “Педагогика” А; “Ана тiлi” 1992 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Этнопедагогика пєнiнiњ мiндетi мен маќсаты

Ќазаќстанныњ егемендi ел болуымен байланысты оќу-аѓарту iсiнде оныњ
басшылыќќа алатын негiзгi идеялыќ баѓыты ќазаќстандыќ патриотизмге
негiзделуi керек. Ал Ќазаќстандыќ патриотизм мемлекеттiњ территориялыќ
т±тастыѓын, салт-дєст‰рдiњ, ±лттыќ мєдениеттiњ саќталуын, Ќазаќстанда
тiршiлiк етушi ±лттардыњ бiрлiгiн ќамтамасыз етудi, олардыњ µзара саяси-
экономикалыќ жєне мєдени байланысын к‰шейтудi, осы байланыстыњ пєрмендi
насихатшысы мемлекеттiк ќазаќ тiлi мен халыќаралыќ ќатынас тiлi – орыс
тiлiнiњ жетiлiп кµркеюiне баса назар аударуды кµздеу болмаќ. Б±л
баѓдарламада келер ±рпаќтыњ денсаулыѓын саќтау ‰шiн ќамќорлыќ жасау, оларѓа
ќажеттi бiлiм беру жєне д‰ниетану кµзќарасын ќалыптастыру, б‰гiнгi нарыќтыќ
ќатынас жаѓдайында µздерiнiњ ата-бабаларыныњ дєст‰рiн саќтай отырып ењбек
етуге єзiр болуын ќамтамасыз ету кµзделедi. Келер ±рпаќтыњ бейбiт отанда
µмiр с‰рiп, шапшањ ќарќынмен дамып, жан-жаќты жетiлуi, Отаныныњ адал
патриоты болуы тиiс.
Сондай-аќ Ќазаќстан ‰кiметi ќабылдаѓан “Бiлiм туралы” зањыныњ “Бiлiм
ж‰йесi” деп аталатын екiншi бµлiмiнде “Бiлiм беру ж‰йесiнiњ (пєннiњ)
мiндеттерi; Ќазаќстан республикасына шын берiлген, адал патриот азамат
даярлау... Олар мемлекеттiк белгiлердiњ мєнi мен мањызын терењ т‰сiнген,
халыќтыќ дєст‰рлердi ќастерлейтiн... Халыќтар достыѓыныњ негiзiнде
тєрбиеленген, халыќ, отан, отбасы алдындаѓы жеке бастыњ мiндеттерi мен
ќ±ќыќтарын терењ сезiнген... Ќазаќстанда тiршiлiк етушi халыќтардыњ негiзiн
ќалаушы – ќазаќ халќы мен басќа халыќтардыњ тiлiн, тарихын, салт-
дєст‰рлерiн ќадiр т±тып, оны игеруге кепiлдi азамат болуы керек” делiнген.
Осы мiндеттердi ойдаѓыдай орындап шыѓа алатын азаматтарды тєрбиелеушi
келешек ±стаздар ќауымы – б‰гiнгi педколледждер мен пединституттарда,
университеттерде оќып бiлiм алып жатќан студент-жастар болмаќ.
Ал студент-жастарѓа халыќ педагогикасыныњ ќыры мен сырын, ѓылыми
негiздерi мен тєлiмдiк мєнiн ѓылыми педагогикалыќ т±рѓыда игерудiњ теориясы
мен єдiстемесiн мењгерту мєселесiмен этнопедагогика пєнi айналысады.
Этнопедагогиканыњ зерттеу обьектiсi – халыќ педагогикасы. Халыќ
педагогикасы халыќтардыњ ѓасырлар бойы ±рпаќ тєрбиелеу тєсiлдерiне
негiзделген бай тєжiрибесiнiњ эмприкалыќ жиынтыѓы.
Этнопедагогика пєнiнiњ маќсаты – халыќтыќ салт-дєст‰рдi, ±лттыќ µнердi
дєрiптейтiн, ана тiлi мен дiнiн ќастерлейтiн, отанын, елiн, жерiн с‰йетiн
жан-жаќты жетiлген, саналы, намысќой азамат тєрбиелеу.
Б±л пєннiњ кµздейтiн маќсаты – халыќтыќ тєрбие т‰рлерiн студент
жастардыњ бойына сiњiрiп, бiлiм, бiлiк даѓдыларын дамыту, сµйтiп дене
ењбегiне де, ой ењбегiне де ќабiлеттi, нарыќтыќ-бєсекелестiк жаѓдайында
µмiр с‰руге икемдi, жан-жаќты жетiлген азамат тєрбиелеп шыѓару. Ол жан жєне
тєн тєрбиесiн ќатар ж‰ргiзу арќылы студент-жастардыњ ќайрат-жiгерiн, аќыл-
парасатын халыќтыќ µнер туындылары негiзiнде оќытып, тєрбиелеу арќылы iске
асырылады. Халыќтыќ тєрбиенiњ негiздерiн бiлдiртiп мењгерту ‰шiн, ењ
алдымен этнопедагогиканыњ теориялыќ-єдiснамалыќ, танымдыќ негiздерiн
‰йренiп бiлуге тура келедi. Ал ол этнос (±лт) туралы ±ѓымды, этностардыњ
туып, дамып ќалыптасуын, этномєдениеттiњ ерекшелiктерi мен оныњ єлемдiк
µркениетке ±штасуын, кiрiгу процесiн теориялыќ т±рѓыда ќарастырудан
басталады.
Этностар мєдениетiн зерттеу iсiмен ѓылыми-методология айналысады.
Сондыќтан этнопедагогика пєнiн оќытуды этностар мєдениетiн зерттеудiњ
ѓылыми-методологиялыќ, теориялыќ негiздерiн оќытудан бастауды жµн кµрдiк.
Этностар µзiнiњ µмiр с‰ру кезењiнде наќтылы тарихи жаѓдайларѓа (оныњ
iшiнде ќоѓамдыќ ќ±рылыстардыњ да) байланысты бiрнеше рет µзгеруi м‰мкiн.
Этностар орта есеппен 1200-1500 жыл µмiр с‰редi. Бiраќ ол т‰рлi
географиялыќ, экономикалыќ, єлеуметтiк жаѓдайларѓа байланысты бiрде ±заќ,
бiрде ќысќа болуы ыќтимал.
Жеткiлiктi географиялыќ жаѓдайѓа бейiмделмеген тiршiлiк иесi (оныњ
iшiнде адам да) басќа жаќќа ауып кетуi керек немесе µлiп, жоѓалып тынады.
Тiршiлiктiњ жер бедерiне ќарай икемделуiн биология ѓылымы ќарастырады. Ал
ол тiрi организмде болатын биологиялыќ µзгерiстi географиялыќ жаѓдаймен
байланыстыра зерттейтiн болѓандыќтан, зерттеушiге географиялыќ
зањдылыќтарды да жаќсы бiлуi ќажет. Этностардыњ жаратылысын география мен
биология ѓылымдарымен ќоса, тарих ѓылымы да тексередi. Себебi, этностар
тарихы ќоѓам дамуымен тыѓыз байланысты. Бiз этностарды, бiр жаѓынан
табиѓаттыњ перзентi, биологиялыќ бµлшегi деп ќарасаќ, екiншiден, табиѓи
байлыќтарды игере отырып, ќоѓамды ќ±рушы к‰ш деп бiлемiз. Ќоѓамныњ белгiлi
даму кезењiнде бiр этностыњ пайда болып, µсiп µркендеуi, керiсiнше, ќоѓам
зањдылыќтарына орай, ендi бiрде оныњ жойылып, орнына екiншi бiр этностыњ
пайда болуы м‰мкiн.
Ертедегi адамдарѓа жаратылыс т±тас ќ±былыс болып кµрiндi. Олардыњ
табиѓат пен тарихтыњ байланысы туралы т‰сiнiгi де болмады. “±ќсас нєрсе
±ќсастыќтан туады” деген магиялыќ ±ѓым олардыњ ойынан берiк орын алды да,
табиѓат пен адам бойынан ±ќсастыќ iздеу принципiн туѓызды. Б±л принцип
халыќтыќ астрономия мен медицинада µзектi орын алды. Кейiн жеке ѓылым
салаларыныњ дамып µркендеуi нєтижесiнде, ол т‰сiнiктер негiзсiз болып,
практикалыќ iс-тєжiрибеден бiртiндеп ыѓысып шыѓа бастады. ХVIII-ХIХ
ѓасырларда ѓылыми жањалыќтардыњ ашылып, орасан кµп мєлiметтердiњ жинаќталуы
ѓылым салаларыныњ кењейiп, тармаќталуына м‰мкiндiк туѓызды. Сµйтiп,
табиѓаттыњ (оныњ iшiнде этностардыњ да) даму зањдылыќтарын зерттейтiн
жаратылыстану ѓылымыныњ салалары (µсiмдiктану, жануартану, тєнтану т.б.)
жеке-жеке ѓылым т‰рлерi болып бµлiнiп шыќты. Сондай-аќ ќоѓамныњ даму
барысын аныќтайтын тарих, ќоѓамтану, саяси экономия, социология, тарихи
жєне диалектикалыќ материализм ѓылымдары пайда болды.
М±нан басќа ±лттыќ ерекшелiктердi зерттейтiн этнология, этнопсихология,
этнопедагогика ѓылымдары бар.
¦лттыњ ±лт болуы ‰шiн ќажеттi аумаќтыќ, экономикалыќ, мєдени,
психологиялыќ бiрлiкпен бiрге, тiлдiк т±тастыќ басты жєне ењ негiзгi
белгiлердiњ бiрi болып саналады. Белгiлi бiр этнос адамдарыныњ жан
д‰ниесiндегi мiнез-ќ±лыќ, сана-сезiм (этнопсихологиясы) мен єдет-ѓ±рып,
салт-дєст‰р (этнологиясы) ерекшелiгi ±рпаќтан-±рпаќќа ана тiлi арќылы
жетедi. ¦лттыќ сана-сезiмнiњ µсуi мен µшуi, бiр жаѓынан, ана тiлдiњ
таѓдырын аныќтаса, екiншi жаѓынан, ана тiлдiњ даму дєрежесi ±лттыќ сана-
сезiм дењгейiнiњ µлшеуiшi болып есептеледi.
“Психология” атты оќу ќ±ралын ќазаќ тiлiнде жазып шыќќан єдебиетшi
ѓалым Ж. Аймауытов б±дан дєл 70 жыл б±рын “Тєрбиеге жетекшi” деген
ењбегiнде: “Ана тiлi – халыќ болып жаралѓаннан бергi жан-д‰ниесiнiњ айнасы,
µсiп, µнiп, т‰рлене беретiн, мєњгi ќ±ламайтын бєйтерегi... Ж‰ректiњ терењ
сырларын, жанныњ барлыќ толќындарын т±ќымнан-т±ќымѓа жеткiзiп, саќтап
отыратын ќазынасы - сол халыќтыњ тiлi” (1,6) - деген болатын. Кезiнде Ахмет
Байт±рсыновтыњ да: “Сµзi (тiлi) жоѓалѓан ж±рттыњ µзi де жоѓалады. ¤з ±лтына
басќа ж±ртты ќосамын дегендер єуелi сол ж±рттыњ тiлiн аздыруѓа тырысады”, -
деген ±лаѓатты ойы б‰гiнге дейiн мєн-маѓынасын жоѓалтќан жоќ. Б‰гiнде
“мєњг‰рттер” делiнiп ж‰ргендердiњ пайда болуы сол тiл саясатыныњ
єлсiздiгiнiњ жемiсi екенiн ±мытуѓа болмайды.
¦лттыќ тєлiм-тєрбиенi (этнопедагогиканы) iске асыратын ±лттыќ тiл
(этнолингвистика) екенi, ал оныњ ±лттыњ iшкi жан д‰ниесiмен, сана-сезiмiмен
байланысты (этнопсихологиямен) ж‰ргiзiлетiнi кµпке аян. Этнолингвистика
тiлдi этносќа ќатысы жаѓынан зерттесе, психолингвистика оны адам
психологиясына, ал социолингвистика ќоѓам дамуына ќатысы т±рѓысынан
ќарастырады.
Этнолигвистика дилектология, фольклористика, этнология, культурология,
мифология сияќты ѓылымдармен де байланысты. Себебi, б±лардыњ ќай-ќайсысы
болсын, этнос табиѓатын ашуѓа ќызмет етедi жєне олардыњ зерттеу нысаны да
ортаќ. Мысалы, дилектология этностыњ жергiлiктi сµйлеу ерекшелiгiн,
этнология мен фольклористика (оны жалпы культурология саласына жатќызуѓа да
болады) этностыњ єлденеше ѓасырѓа созылѓан мєдени даму ‰рдiсiн, заттыќ жєне
рухани мєдениетiн, салт-дєст‰рiн зерттесе, мифология этностыњ д‰ниетанымын,
сенiм-нанымын, µзiн ќоршаѓан ортаѓа деген кµзќарасын зерттейдi. Олай болса,
б±лардыњ бєрi де тiкелей этносќа ќатысты, бєрi де этностыќ ерекшелiктердi
сипаттайды.
Ал философия – ѓылымдардыњ ѓылымы, барлыќ ѓылымдарды зерттеудiњ єдiс-
тєсiлдерiн жинаќтаушы, этностыњ болмыс-бiтiмiмен байланысты мєселелердiњ
басын бiрiктiрiп, методологиялыќ т±рѓыда талдау жасайтын алтын дiњгек
iспеттi. Демек, этнос б±лардыњ бєрiнiњ бiр-бiрiмен тоќайласатын “мама
аѓашы”, бєрiнiњ “т‰йiсу н‰ктесi” болып табылады. Осы ѓылымдардыњ даму
зањдылыќтарымен танысып, оны зерттеуде басшылыќќа ала отырып, бiз адамзат
тарихы мен табиѓат µзгерiсiнде µзара байланыстылыќ бар екенiн байќаймыз.
Себебi, адамзат тарихы мен табиѓаттаѓы ±ќсастыќ, бiрiншiден, олардыњ кµп
ќырлылыѓында. Айталыќ, єрбiр адам немесе б‰кiл адамзат т±тас физикалыќ
дене, тiрi организм, жоѓары биологиялыќ ќ±ндылыќ болып та, ќоѓамныњ м‰шесi,
халыќтыњ µкiлi болып та кµрiнедi. Екiншiден, табиѓат адамныњ, тiршiлiк
ететiн ортасы (отаны) болып саналады. Сонымен бiрге адамныњ µзi –
хайуанаттан бµлiнген табиѓат перзентi, ‰шiншiден, адам – табиѓаттыњ
ќ±шаѓында тiршiлiк ететiн, оныњ перзентi бола отырып, табиѓатты саналы
т‰рде мењгерiп, µзiне ќызмет етуге икемдеушi, яѓни табиѓатты игерушi.
Адамдар бiрлесе ењбек етедi. Соныњ негiзiнде адамдар арасында ќоѓамдыќ
ќарым-ќатынастар ќалыптасады. Адамдардыњ ќоѓамдасып тiршiлiк етуi ‰шiн
материалдыќ жаѓдайы мен тарихи жаѓдайыныњ бiрлiгi ќажет. Б±л ж‰йенi
аныќтаудыњ басты белгiсi материалдыќ байлыќты µндiру тєсiлдерi мен оныњ
игiлiктерiн пайдалану, яѓни меншiктiњ т‰рлерi болып саналады. Осыныњ
негiзiнде адамдар арасындаѓы ќоѓамдыќ ќатынастар ќалыптасады. Ќоѓамдыќ
ќ±рылыс пен этностардыњ ќ±рылысында тепе-тењдiк болѓан емес, болмайды да.
Мысалы, ХIХ ѓасырда Ресей капиталистiк ќоѓам сатысында тiршiлiк етсе, ал
Ресейдiњ колониялары Ќазаќстан мен Орта Азия елдерi феодалдыќ ќоѓам
жаѓдайында µмiр с‰рдi.
Єр халыќтыњ тарихы µзiне кµршi халыќпен тыѓыз байланысты. Тiптi бiр-
бiрiнен алыс жатќан халыќтардыњ да тарихында себеп-салдарлыќ байланыстыњ
болуы м‰мкiн.
Єр халыќтыњ ќалыптасу тарихында олардыњ алдыњѓы ќатарлы тобы-зиялы
ќауым шешушi роль атќарса, ал б‰кiл мемлекеттiњ дамуында этностардыњ µзара
байланысы басты роль ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Туризм пәнінің мақсаты мен міндеті
Этнопедагогика пәнінің даму жолдары
Этнопедагогика пәнінің лекция курсы
ЭТНОПЕДАГОГИКА пәнінің лекция жинағы
Пәннің мақсаты мен міндеті
Аудиттің мақсаты мен міндеті
Геология пәнінің мақсаты мен міндеті.Гелогия пәнінің зерттеу әдістері мен зерттелу тарихы. ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ
Топырақты өңдеудің мақсаты мен міндеті
Тілдік қатынас негіздері пәнінің мақсаты, міндеті зерттеу нысаны
Грамматикамен жазу сабақтарының міндеті мен мақсаты
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

MasterCard Visa


WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь