Қазақстанның сыртқы саудасы

Қазақстанның сыртқы саудасының қазiргi жай.күйiн талдау
Қазақстан мен Қытайдың сыртқы саудасы
Қазақстан мен Ресейдiң сыртқы саудасы
Қазақстан мен Еуропа Одағы елдерiнiң сыртқы саудасы
Еуропа . Қытай, Азия . Тынық мұхиты өңiрi елдерiнiң халықаралық саудасындағы жағдайы
Халықаралық саудадағы трансұлттық корпорациялардың қызметi
Қазақстандағы транзиттiк контейнерлiк тасымалдарды дамыту перспективаларын талдау
Қазақстанның сыртқы саудасының қазiргi жай-күйiн талдау
Ұйымдастырылмаған сауданы ескермейтiн, кеден статистикасының деректерi бойынша Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 2005 жылы 45,2 млрд. АҚШ долларын және 2004 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда 37,5%-ға ұлғайды, оның iшiнде экспорт 27,8 млрд. АҚШ долларына немесе 38,6%-ға, импорт - 17,4 млрд. АҚШ долларына немесе 35,8%-ға ұлғайды.
Қазақстандық өнiмнiң негiзгi тұтынушысы Швейцария (19,8 %), Италия (15%), Ресей (10,5%), Франция (9,6%), Қытай (8,7%), Нидерланды (3,2%), Иран (3%), Израиль және АҚШ (2,4%-дан), Виргин аралдары (2%) болып табылады.
Қазақстан Республикасына импорттық өнiмдердi негiзгi жеткiзушiлер Ресей (импорттың жалпы көлемiнде 38%), Германия (7,5%), Қытай (7,2%), AҚШ (6,9%), Украина (4,7%), Италия (3,9%), Жапония (3,4 %), Ұлыбритания (2,4%), Түркия (2,3%), Франция (1,7%), Корея Республикасы (1,5%) болып табылады.
2005 жылы алыс және таяу шет елдердегi қазақстандық өнiмдер экспортының құрылымы мынадай түрде қалыптасты: минералды өнiмдер (экспорттың жалпы көлемiнде 74%); қымбат емес металдар және олардан жасалған бұйымдар (16%); азық-түлiк тауарлары (2,4%); химиялық және онымен байланысты өнеркәсiп саласының өнiмдерi (3,3%); машиналар, жабдықтар (1,3%); өзгелерi (3,3%).
2005 жылғы қаңтар-қарашадағы минералдық өнiмдердiң үлес салмағы, ТМД мемлекеттерiнде экспорттың жалпы көлемiндегi 52,3%-ын, азық-түлiк тауарларының - 11,7%-ын, химиялық өнiмдердiң - 14%-ын құрады. 2005 жылы әлемнiң басқа елдерiндегi экспорттың жалпы көлемiндегi минералдық шикiзаттың үлес салмағы 78%-ды, металлургия өнеркәсiбiнiң өнiмдерi - 16%-ды құрады.
2005 жылғы Қазақстандағы импорттың құрылымы мынадай түрде қалыптасты: машиналар, жабдықтар мен тетiктер, электротехникалық жабдықтар (импорттың жалпы көлемiнде 43%), минералдық азық-түлiктер (13,4%); қымбат емес металдар және олардан жасалған бұйымдар (15%); химиялық және онымен байланысты өнеркәсiп саласының өнiмдерi (12%); тағам өнеркәсiбiнiң өнiмдерi (7%); өзгелерi (9%).
ТМД елдерiнен импорт көлемiндегi машиналар, жабдықтар, көлiк құралдары, приборлар мен аппараттар үлесi 28,3%-ды, минералдық өнiмдер - 26,1%-ды, металлургиялық өнiмдер - 18%-ды, химиялық тауарлар - 10%-ды құрады.
ТМД елдерi минералдық азық-түлiктердiң, химиялық және металлургиялық өнiмдердiң негiзгi жеткiзушiсi болып табылады. 2005 жылы осы елдерден минералдық ресурстар бойынша импорт үлесi көрсетiлген тауарлардың жалпы импортының 91%-ын, металлургиялық өнiмдер - 56%-ын, азық-түлiк тауарлары - 51%-ын, химия тауарлары - 40%-ын құрады.
Әлемнiң басқа елдерiнен импорттың жалпы көлемiндегi машиналардың, жабдықтардың, көлiк құралдарының, приборлар мен аппараттардың үлесi 2005 жылда 58%-ды, азық-түлiк тауарлары - 7%-ды, химиялық өнiмдер - 13%-ды, металлургиялық өнеркәсiп өнiмдерi - 12%-ды құрады.
Әлемнiң басқа елдерi бiрқатар маңызды тауарлар бойынша елдiң қажеттiлiгiн қамтамасыз етуде үлкен рөл атқарады: осы елдерден машина жасау өнiмдерi бойынша импорт үлесi - көрсетiлген тауарлардың жалпы көлемiнiң 70%-ын, фармацевтикалық тауарлар - 86%-ын, киiм-кешек - 79%-ын, азық-түлiк тауарлары - 49%-ын құрайды.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымының серпiлiсiн зерделеу соңғы 3 жылда экспорт пен импорт көлемiнiң тұрақты өскенiн көрсетедi.
2003-2005 жылдары экспорт жылына орташа алғанда 32 %-ға өстi. Өсiмнiң жоғарғы қарқыны алдымен мұнайға бағаның өсуiнен туындаған. Бiрақ, өңдеушi салалар - металлургия салаларының өнiмдерi экспортының өсiмi 2004 жылғы 32,4 %-дан 2005 жылы 11,8%-ға дейiн тежелген.
Соңғы 3 жылда сыртқы сауданың тауар құрылымында айтарлықтай өзгерiстер байқалмайды.
2003-2005 жылдардағы кезеңiнде мұнайға бағаның өсуiн ескере отырып, экспорттың тауарлық құрылымы өзгерiссiз қалып отыр - шикiзаттық тауарлар экспортында иелiк ету және өңдеушi өнеркәсiп өнiмдерiнiң үлесi тиiсiнше төмен. Соған ұқсас импорт бойынша негiзгi тауар топтарының үлесi iс жүзiнде өзгерген жоқ - сонымен қатар жоғарғы қосымша құны бар түпкiлiктi өнiмге - машиналар мен жабдықтар, химиялық және металлургиялық салалар өнiмдерiне және отын-энергетикалық саланың өңделген өнiмдерiне иелiк ету байқалады.
Мұндай жағдай жалпы алғанда Қазақстанның сыртқы сауда құрылымындағы әлсiз сапалық iлгерiледi және елдiң шикiзаттық импортер және дайын өнiм экспортерi мәртебесiнен белсендi өндiрiс және дайын өнiмнiң әлемдiк нарықтарға экспорты ұстанымына тиiмдi араласуының болмауын көрсетiп отыр.
Экспорттың шикiзаттық бағдарының негiзгi себептерi қайта өңдеушi өнеркәсiптiң әлсiз дамуы және отандық тауарлардың әлемдiк нарықтағы бәсекеге қабiлеттiгiнiң жоғары еместiгi болып табылады.
Басқа елдермен екi жақты өзара қатынастардағы маңызды проблемалардың бiрi Қазақстанның сыртқы сауда көлемдерiнiң нақты деректерiн бұрмалауда көрiнетiн кедендiк статистикадағы ауытқушылықтар болып табылады.
Атап айтқанда, Қазақстан мен Қытайдың өзара саудасындағы айтарлықтай ауытқушылықтар "экспорт (Қытай) - импорт (Қазақстан)" бағытында белгiленедi. Бұл жағдайда қытай тарапы жағынан негiзiнен шекара маңы саудасы аймағында ресiмделетiн және Қазақстанға артықшылықпен жеке тұлғалар әкелетiн тоқыма, тоқыма бұйымдары және аяқ-киiм экспортын салыстыру кезiнде айтарлықтай ауытқушылықтар неғұрлым көзге түседi. Қазақстан Республикасының кедендiк органдары берген ақпаратқа сәйкес Қазақстан мен Қытай кедендiк статистикасындағы айырмашылық 2005 жылғы 10 айда 2,3 миллиардтан астам АҚШ долларын құрады, оның iшiнде Қытайдан осы импорт бойынша айырмашылық 1,9 миллиард АҚШ долларын, Қытайға экспорт 0,4 миллиард АҚШ долларын құрады.
        
        Қазақстанның сыртқы саудасы
Қазақстанның сыртқы саудасының қазiргi жай-күйiн талдау
Қазақстан мен Қытайдың сыртқы саудасы
Қазақстан мен ... ... ... мен ... ... ... ... саудасы
Еуропа - Қытай, Азия - Тынық мұхиты өңiрi ... ... ... ... ... корпорациялардың қызметi
Қазақстандағы транзиттiк контейнерлiк тасымалдарды дамыту перспективаларын
талдау
Қазақстанның сыртқы саудасының қазiргi жай-күйiн ... ... ... ... кеден статистикасының
деректерi бойынша Қазақстанның сыртқы сауда айналымы 2005 жылы 45,2 ... ... және 2004 ... ... ... салыстырғанда 37,5%-ға ұлғайды,
оның iшiнде экспорт 27,8 ... АҚШ ... ... 38,6%-ға, импорт - 17,4
млрд. АҚШ долларына немесе ... ... ... өнiмнiң негiзгi тұтынушысы Швейцария (19,8 %), ... ... (10,5%), ... (9,6%), ... (8,7%), ... (3,2%), Иран
(3%), Израиль және АҚШ (2,4%-дан), Виргин аралдары (2%) болып табылады.
      ... ... ... ... ... жеткiзушiлер
Ресей (импорттың жалпы көлемiнде 38%), Германия (7,5%), Қытай (7,2%), AҚШ
(6,9%), Украина (4,7%), Италия (3,9%), ... (3,4 %), ... ... (2,3%), ... (1,7%), ... Республикасы (1,5%) болып табылады.
      2005 жылы алыс және таяу шет ... ... ... құрылымы мынадай ... ... ... ... ... ... 74%); ... емес металдар және олардан
жасалған бұйымдар (16%); азық-түлiк тауарлары (2,4%); химиялық және ... ... ... ... (3,3%); ... ... ... (3,3%).
      2005 жылғы қаңтар-қарашадағы минералдық өнiмдердiң үлес салмағы, ТМД
мемлекеттерiнде экспорттың ... ... ... ... - ... химиялық өнiмдердiң - 14%-ын құрады. 2005 жылы
әлемнiң басқа елдерiндегi экспорттың ... ... ... үлес ... 78%-ды, металлургия өнеркәсiбiнiң өнiмдерi - 16%-ды
құрады.
      2005 жылғы Қазақстандағы импорттың құрылымы мынадай түрде қалыптасты:
машиналар, ... мен ... ... ... (импорттың
жалпы көлемiнде 43%), минералдық ... (13,4%); ... ... және ... ... ... (15%); химиялық және онымен
байланысты ... ... ... (12%); ... ... өнiмдерi
(7%); өзгелерi (9%).
      ТМД елдерiнен ... ... ... ... ... ... мен аппараттар үлесi 28,3%-ды, минералдық өнiмдер -
26,1%-ды, металлургиялық өнiмдер - ... ... ... - 10%-ды
құрады.
      ТМД елдерi минералдық ... ... және ... ... жеткiзушiсi болып табылады. 2005 жылы осы ... ... ... ... үлесi көрсетiлген тауарлардың жалпы
импортының 91%-ын, металлургиялық ... - ... ... ... ... химия тауарлары - 40%-ын құрады.
      Әлемнiң басқа елдерiнен импорттың жалпы көлемiндегi машиналардың,
жабдықтардың, ... ... ... мен ... ... ... ... азық-түлiк тауарлары - 7%-ды, химиялық өнiмдер - 13%-ды,
металлургиялық ... ... - 12%-ды ... ... басқа елдерi бiрқатар маңызды тауарлар бойынша елдiң
қажеттiлiгiн ... ... ... рөл атқарады: осы елдерден машина жасау
өнiмдерi ... ... ... - ... ... жалпы көлемiнiң 70%-
ын, фармацевтикалық тауарлар - ... ... - ... ... - 49%-ын құрайды.
      Қазақстанның сыртқы сауда айналымының ... ... ... ... экспорт пен импорт көлемiнiң тұрақты өскенiн көрсетедi.
      2003-2005 жылдары экспорт жылына орташа алғанда 32 %-ға өстi. ... ... ... мұнайға бағаның өсуiнен туындаған. Бiрақ, өңдеушi
салалар - металлургия салаларының ... ... өсiмi 2004 ... %-дан 2005 жылы ... ... ... Соңғы 3 жылда сыртқы сауданың тауар құрылымында ... ... ... ... кезеңiнде мұнайға бағаның өсуiн ескере отырып,
экспорттың тауарлық құрылымы өзгерiссiз қалып отыр - ... ... ... ету және ... ... ... үлесi тиiсiнше
төмен. Соған ұқсас импорт бойынша негiзгi тауар топтарының үлесi iс ... жоқ - ... ... ... ... құны бар ... өнiмге -
машиналар мен жабдықтар, химиялық және металлургиялық ... ... ... саланың өңделген өнiмдерiне иелiк ету байқалады.
      Мұндай жағдай жалпы алғанда Қазақстанның сыртқы сауда құрылымындағы
әлсiз ... ... және ... ... импортер және дайын өнiм
экспортерi мәртебесiнен белсендi өндiрiс және дайын ... ... ... ... ... ... ... көрсетiп отыр.
      Экспорттың шикiзаттық бағдарының негiзгi себептерi қайта ... ... ... және ... ... ... ... қабiлеттiгiнiң жоғары еместiгi болып табылады.
      Басқа елдермен екi жақты өзара қатынастардағы маңызды проблемалардың
бiрi Қазақстанның сыртқы ... ... ... деректерiн бұрмалауда
көрiнетiн кедендiк статистикадағы ауытқушылықтар ... ... Атап ... ... мен ... ... ... айтарлықтай
ауытқушылықтар "экспорт (Қытай) - ... ... ... Бұл жағдайда қытай ... ... ... ... ... аймағында ресiмделетiн және Қазақстанға артықшылықпен жеке тұлғалар
әкелетiн тоқыма, тоқыма ... және ... ... салыстыру кезiнде
айтарлықтай ауытқушылықтар неғұрлым көзге түседi. Қазақстан Республикасының
кедендiк органдары берген ақпаратқа ... ... мен ... ... айырмашылық 2005 жылғы 10 айда 2,3 миллиардтан астам АҚШ
долларын құрады, оның ... ... осы ... бойынша айырмашылық 1,9
миллиард АҚШ долларын, Қытайға экспорт 0,4 миллиард АҚШ долларын құрады.
Қазақстан мен ... ... ... ... мен ... арасындағы сауда-экономикалық қатынастарды
дамытудың талдауы қазiргi заманғы кезеңде бұл сала екi жақты ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан сыртқы тауар айналымының көлемi бойынша Қытайдың ... ... ... Орталық Азия және Шығыс Еуропа елдерiнен кейiн
екiншi орын алады. 2005 жылы ... мен ... ... тауар айналымы
кедендiк статистика деректерi бойынша 3,7 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... 35%-ға ... ... сыртқы тауар айналымында Қытаймен тауар айналымы 8,1%-ды
иеленедi. Қазақстаннан Қытайға экспорт көлемi 2,4 ... AҚШ ... ... ... ... - 1,3 млрд. АҚШ долларын құрады.
Қазақстан экспортының жалпы көлемiндегi ... ... ... ... көлемiнде - 7,2 %-ды құрайды.
       2-кесте. Қазақстан мен Қытайдың 2005 жылғы ... ... ... ... ... ... мың АҚШ ... |Экспорттағы ұстанымның үлес
салмағы |Импорт, мың АҚШ доллары |Импорттағы ұстанымның үлес салмағы ... ... |100,0% ... |100,0% | ... ... |0,2% |23175,5 |1,9% | ... ... |685966,7 |28,3% |61346,6
|4,9% | |Химия және онымен байланысты сала ... ... ... ... қоса ... |130730,1 |5,4% |116277,5 |9,3% | |Терілік
шикізат, аң ... және одан ... ... ... |9,1% ... | ... орман материалдары, целлюлозды-қағаз бұйымдары |149,6 |0,0%
|23244,2 |1,9% | |Тоқыма және тоқыма бұйымдары |32004,0 |1,3% ... | ... бас киім ... және ... ... |9,0 |0,0%
|29802,4 |2,4% | |Құрылыс материалдары |351,8 |0,0% |56718,3 |5,3% ... және ... ... ... |1337875,9 |55,2% |254299,2 |20,3%
| |Машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, ... мен ... ... ... |44,5% | ... тауарлар |1445,3 |0,1% |66615,9 |5,3% |
|      Қазақстан мен ... ... ... ... ... - асыл емес ... минералдық азық-түлiктер, терiлiк
шикiзаттар, ... және ... ... сала ... ... ... ... өңдеудiң терең деңгейiндегi тауарлар артықшылыққа ие -
тоқыма, аяқ-киiм, бас киiм, ... ... ... жер, әуе және су ... ... ... бөлшектерi және
керек-жарақтары, оптикалық, фотографиялық приборлар мен аппараттар,
сағаттар, музыкалық ... асыл емес ... және ... ... ... және одан ... бұйымдар, каучук және резеңке
бұйымдар.
      Осы кедендiк статистика деректерi ... ... ... түрлерi бойынша Қытайдың Қазақстандағы өнiмдер импортының жалпы
көлемiндегi үлесi осы тауар түрлерi бойынша шамамен 85-90%-ды ... мен ... ... ... 2005 жылы ... мен ... ... тауар айналымының көлемi 9,7
млрд. АҚШ долларын құрады және ... ... ... ... ... ұлғайды. Ресейдiң Қазақстан экспортының ... ... ... ... ... - 38%-ды ... Қазақстан мен Ресейдің 2005 жылдың ішіндегі тауар
                    айналымының құрылымы      
Тауар тобының атауы |Экспорт, мың АҚШ доллары |Экспорттағы ... ... ... мың АҚШ ... ... ... үлес ... |
|Барлығы |2927156,7 |100,0% |6591276,2 |100,0% | |Азық-түлік тауарлары
|177741,4 |6,1% |484961,3 |7,4% | ... ... ... ... |28,1% | ... және ... байланысты сала өнеркәсібінің
өнімдері (каучук пен пластмассаны қоса алғанда) |505477,0 |17,3% ... |10,7% | ... ... аң ... және одан ... ... |657,7
|0,0% |2218,6 |0,0% | ... ... ... ... |8153,5 |0,3% ... |4,7% | |Тоқыма және тоқыма бұйымдары
|61219,1 |2,1% |54930,9 |0,8% | |Аяқ-киім, бас киім заттары және ... |985,0 |0,0% |11449,2 |0,2% | ... ... |1523,3 |0,1%
|128533,0 |2,0% | |Металдар және олардан жасалған бұйымдар |384004,6 |13,1%
|1138027,0 |17,3% | ... ... ... ... приборлар мен
аппараттар |186018,6 |6,4% |1757779,9 |26,7% | |Өзге тауарлар |2569,4 |0,1%
|144017,6 |2,2% | ... ... ... ... тауар құрылымында
энергиялық ресурстар және ... ... - ... мен ... темiрден, легирленбеген болаттан, ферроқорытпалардан
және басқа да асыл емес металдардан жасалған жазық ... мен ... ... ... және ... ... Ресейден келетiн импорттың тауар құрылымында жоғары деңгейде өңделген
өнiмдер - ... және оның ... ... ... қара металдардан
жасалған бұйымдар, машиналар, жабдықтар мен ... ... ... ... жол ... ... мен ... қозғалатын басқа да құралдар басым.
Қазақстан мен Еуропа Одағы елдерiнiң сыртқы саудасы
      Еуропа ... ... әрi - ЕО) ... ... ... ... ... 15,3 млрд. АҚШ долларын құрады және 2004 жылмен салыстырғанда 45,7%-ға
ұлғайды. Қазақстанның сыртқы сауда ... 2005 жылы ... ... ... ... ... құрайды.
     4-кесте. Қазақстан мен ЕО елдерінің 2005 жылдың ішіндегі
                      ... ... ... ... атауы |Экспорт, мың АҚШ доллары |Экспорттағы ұстанымның үлес
салмағы |Импорт, мың АҚШ доллары ... ... үлес ... ... |10999360,2 |100,0% |4284796,2 |100,0% | |Азық-түлік тауарлары
|83014,0 |0,8% ... |3,4% | ... ... ... ... |1,2% | ... және онымен байланысты сала өнеркәсібінің өнімдері
(каучук пен ... қоса ... ... |1,6% ... |17,4% ... шикізат, аң терісі және одан жасалған бұйымдар |21800,3 ... |0,1% | ... ... материалдары, целлюлозды-қағаз бұйымдары
|214,2 |0,0% |197264,2 |4,6% | |Тоқыма және ... ... ... |46955,6 |1,1% | ... бас киім ... және галантерея
тауарлары |14,9 |0,0% |6086,5 |0,1% | ... ... |786,2 ... |0,7% | ... және ... жасалған бұйымдар |1560297,4 |14,2%
|491384,7 |11,5% | |Машиналар, жабдықтар, ... ... ... ... |63032,5 |0,6% |2438577,6 |56,9% | ... ... ... ... |3,1% | ... ... EO ... экспорты 2005 жыны
11 млрд. АҚШ долларын құрады (Қазақстан экспорты жалпы көлемiнiң - ... 2004 ... ... 57,3%-ға ұлғайды. ЕО елдерiнен импорт 2005
жылы 4,3 млрд. АҚШ долларын құрады және 22,5%-ға ұлғайды. EO-ның ... ... ... үлесi 2005 жылы 24,7%-ды құрады.
      ЕО-ға экспорттың негiзгi ұстанымы шикiзаттық тауарлар - мұнай, ... ... ... ... ... ... ... Импорт құрылымында жоғарғы қосымша құны бар ... орын ... ... ... мен ... ... құралдары, қара металдардан
жасалған бұйымдар және фармацевтикалық өнiмдер.
     
Еуропа - Қытай, Азия - Тынық мұхиты өңiрi елдерiнiң халықаралық
саудасындағы жағдайы
      Қазiргi ... ... ... ... бiрiншi кезекте Еуропа
және Азия елдерi арасында өсiмi ... бұл ... ... - ... ... ... ... орналасқан трансұлттық
компаниялардың (бұдан әрi - ТҰК) ... ... ... ... ... ... саудасының көлемi 2005 жылы 10 121 ... ... ... ... ... өсiм ... 13%-ды құрады. Бұл ретте,
жалпы алғанда әлемдiк ... ... ... ... ... ... ... озғандығы байқалады. Осылайша, ДСҰ деректерiне
сәйкес, 2005 жылы ... ... ... ... өстi, ... ол кезде
әлемдiк экономика өсiмiнiң қарқыны тек қана 4,7%-ды құраған болатын.
      Еуропа және АТӨ ... ... ... ... жылына 300 млрд. АҚШ
долларынан асты және өсiм ... ... ... ... ... болжамдық бағалары XXI ғасыр басындағы негiзгi
қаржылық және тауарлық ағындар АҚШ - Еуропа - ... ... Азия ... ... шоғырланатын болады. Сарапшылар болжамдары бойынша 2010
жылы Еуропа мен Азия ... ... ... 1 ... АҚШ ... болады.
      Қазiргi заманғы әлемдiк экономиканың жай-күйi АТӨ-нiң әлемдiк
саудадағы ... ... ... ... етедi. Нарықтық реформалардың
басында Қытайда 80-жылдары қытай сыртқы тауар айналымы әлемдегi ең жылдам
қарқынмен өстi. ... ... ... ... 0,5%-дан 6%-ға өстi. Ол
уақытта АҚШ-тың үлесi 12-ден ... ал ... ... - 7-ден ... ... он жыл ... қытай өнiмдерiнiң үлесi жетекшi елдердiң
жиынтық импортында үш еселендi.
      Қытай экономикасының қазiргi заманғы ауқымы мен экономикалық ... елдi ... ... ... ... ... ... негiзгi
геоэкономикалық аймақтардың бiрi ретiнде қалыптастырды. Бүгiнде Қытай
Жапонияны ... ... ... iрi ... және ... ... ... болды, сонымен қатар қызметтер экспорты ... ... ... ... EO елдерiмен сыртқы сауда айналымының жалпы көлемi 2002 жылы
алдыңғы жылмен салыстырғанда 13,2%-ға ұлғайып, 86,7 ... АҚШ ... Бұл ... ЕО - ... ... ... ... қытай нарығындағы
екiншi өнiмдер экспорттаушысы. Қытайдан әкелiнетiн ... ... ... ... ... ... пен ... кейiнгi төртiншi орынды алады.
      Қытайдың EO елдерiмен сыртқы ... ... ... ... ... ... ... және экспортының жартысына жуығын
машиналар мен жабдықтар құрайтынын көрсеттi. Экспорттың айтарлықтай ... ... және ... ... ... Соңғысы сонымен қатар, қытай
импортында екiншi орынды ... ... ... ... өсiмi ... және ... өндiрiстiк бiрлiктерiн Қазақстанда орналастыру жан-жақты
тиiмдi болатынын ... ТМД ... мен ... өсiп келе ... ... ... алғанда әлемдiк инвестициялық ағындарды
Азия мен ТМД елдерiнiң жағына ... ... ... ... 2004 жылы ... шетелдiк инвестициялар (бұдан әрi - ТШИ) жаһанды
ағындарының өсiмi дамушы елдердiң арқасында ... ... ... ... ... ТШИ-дiң әлемдiк ағыны 2004 жылы 2%-ға ұлғайды
және 648 млрд. АҚШ долларына жеттi. Дамушы ... ... ... ... 233 млрд. АҚШ долларына дейiн жеттi. Сол уақытта дамушы елдерге ТШИ
ағыны ... ... 14%-ға ... ... ТШИ ... ... елдердiң үлесi 1997 жылғы деңгейден рекордты - 36%-ға жеттi. Үшiншi
- iрi ТШИ алушы ... ... ... ... және ... ... ТШИ ... ұлғайту 2004 жылы
трансшекаралық салыстырулар мен жұтылуларды жандандырумен байланысты ... Азия ... ... ТШИ-дың маңызды көзi болып табылады. 2004 жылы
ТШИ-ды басты түрде Гонконгтан (Қытай) ТШИ-дың ... ... ТҰК ... ... және ... Азияның басқа
аудандарынан өсiру арқасында өңiрден әкету төрт есе ұлғайды және 69 ... ... ... ... ... ... ... катализаторларының
бiрi осы елдiң оны ТМД және ... ... ... iрi ... ... ... мәжбүрлейтiн табиғи ресурстарға сұранысының өсуi
болды.
      ТШИ-дың ТМД елдерiне ағыны негiзiнен мұнай мен табиғи ... ... ... 2000 жылы 5 млрд. АҚШ долларынан 2004 жылы 24 ... ... ... ... ... алғанда Қазақстандағы ТШИ ағыны
2004 жылы 8,4 млрд. АҚШ долларын құрады, бұл ретте ТШИ ... ... ... газ ... ... ... ... 63,5%), геологиялық және
iздестiру қызметiне (20,3%), сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және ТМД елдерiндегi ТШИ-дың ағындары және керi ... және ... ... ... ... өзгерiстерге қолайлы жағдай
жасайды. Мысалы, Оңтүстiк Шығыс Азия мен Қытай мемлекеттерi қауымдастығы
(АСЕАН) 2010 жылы ... ... ... құру ... ... қол қойды, азия
елдерi АҚШ-пен еркiн сауда аймағын құру ... ... ... ... ... өндiрiстердi оларды одан әрi Еуропа және
Азия елдерiне экспорт мақсатында орналастыру мынадай ... ... үшiн ... болып табылады:
      өткiзудiң негiзгi нарықтарына - Еуропаға, Қытайға және Азияның ... ... ... ... ... және ... әлеуеттiң болуы;
      өндiрiс факторларының қатысты төмен құны;
      айтарлықтай отын-энергетикалық ресурстардың болуы.
Халықаралық саудадағы трансұлттық корпорациялардың қызметi
      Еуропа - Азиядағы ... ... ... ... ... ... еңбектi бөлуге озық технологияларды енгiзу, танымал
әлемдiк ... ... ... ... және оны ... әлемдiк
тәжiрибесiн зерделеу мақсатында ... ... ... ... ... ... қосу тиiмдiлiгiнiң
қажеттiлiгiн көрсетедi.
      Әлемдiк сауданы дамытудың ... ... ... бiрi
халықаралық өндiрiсi бар әлемдiк сауданы бiрiктiретiн және олардың дамуының
жоғарғы серпiлiсiн ... ... ... ... және ... ие ТҰК ... ... табылады.
      2004 жылғы жағдай бойынша әлемде 830 мың шетел ... ... мың ТҮК ... еттi. Бұл ... ТҰК ... сауданың шамамен 2/3-сiн,
әлемдегi бар патенттердiң, ... мен ... 4/5-iн ... өнеркәсiптiк өндiрiстiң шамамен Ң тиесiлi.
      Жинақталған ТШИ шоғырланған көлемi 2004 жылы 9 ... ... бұл ... жалпы көлемi 19 трлн. АҚШ долларға жететiн ТҰК ... ... ... қызметiмен қамтамасыз етiлген. Шетелдiк
активтердiң әлемдегi iрi шетел активтерi мөлшерi ... ... емес ... ... ... ... ... электрик" (АҚШ) және "Форд
мотор" (АҚШ). 100 iрi ТҰК ... ... ... ... ... төрт ... дамушы елдерде базаланады.
      ТҰК инвестицияларын ұлттық экономикаға тарту әртүрлi елдер арасында
орнықты экономикалық байланыстар құра ... ... ... ... ... негiзгi өнеркәсiп кәсiпорындары әлемнiң
әртүрлi елдерiнде әдетте экспортқа бағдарланған ... ... ... ... ... да бiр елге орналастыру ... ... ... ... 94%-ы экспортқа өткiзiледi.
      Дамушы елдер үшiн ТҰК ... ... ... және ... ... ... әрi - ҒЗТКЖ) ұлтаралық етудiң маңызы зор.
ҒЗТКЖ ... ... ... ТҮК ... дәстүрлi түрде айналысты.
Бүгiнде ... ... ... жаңа ... пайда бола
бастады, атап айтқанда ТҰК жергiлiктi нарықтың талаптарына бейiмдеу аясынан
шығатын ҒЗТКЖ ... ... ... ... ... дамыған елдерде, ал
нақты алсақ Оңтүстiк Шығыс Еуропа мен ТМД ... ТҮК ... ... қызметiнде оларды басты бағытта жаһандық нарықтарда өзiнiң
ҒЗТКЖ-ын бағыттайды.
      Трансұлттық құрылымның жекелеген өндiрiстiк ... құру ... ... ... ... ... көрсететiндей, ТҰК
стратегиясы мынадай жалпы қағидаттармен айқындалады:
      өндiрiс факторының құнын ескере ... ... ... бөлiнiсiне
бағдарлану;
      халықаралық көлiктiк дәлiздерде және ... пен ... ... ... нарықтарға дейiн тауарларды жеткiзу уақытын қысқартуға
мүмкiндiк беретiн iрi көлiктiк-логистикалық тораптарға ... ... құны бар ... жинастыру өндiрiсiн орналастыру;
      арнайы сауда-экономикалық өндiрiстерде және ... ... бар ... ... ... ... ... және
өндiрiлген өнiмдердiң одан әрi экспорты.
      Қазақстанда iрi трансұлттық ... ... ... ... ... ... кейбiр ТҰК инвестициялары негiзiнен
шикiзаттық салаға шоғырландырылған, ал жоғарғы қосымша құны бар тауарлардың
өнеркәсiптiк өндiрiсiнде ... ... ... ... ... -
көлiктiк және логистикалық инфрақұрылымдардың жеткiлiксiз дамуы және ... Азия ... ... ... ... бойынша тиiмдi
қалыптастырудың болмауы.
      Сонымен қатар, трансұлттық өндiрiс - бұл экономиканы ... ... ... жол болып табылады, яғни ғылымды қажетсiнетiн өнiмдер,
жоғарғы технологиялар өндiрiсiн және өткiзудi ... ... ... отырып, қазақстандық экономика әлемдегi iрi ТҰК
инвестициялық белсендiлiгiнiң барлық жинақталған ... ... және ... трансұлттандырудың негiзгi өңiрлiк, салалық және
стратегиялық ерекшелiктерiн ескере отырып әлемдiк ... ... ... ... ... тасымалдарды дамыту перспективаларын
талдау
      Қазақстанның Еуропа - Азия бағытының халықаралық контейнерлiк
тасымалын ... үшiн ... ... және ... ... ... ... Республикасының Үкiметi республиканың транзиттiк ... ... ... бiрi ... ... ... ... мiндетiн қойды. 2015 жылға дейiнгi ... ... ... ... жуырда Қазақстан тасымалды контейнерлеу деңгейiн
қазiргi кездегi 4%-дан 15%-ға ... ... ... шаралар қабылдауға
тиiс.
      Республиканың көлiк ... ... ... ... ... ... және ... өндiрiсiн өсiрудегi кедергi фактор
болып табылады. Атап ... ... мен ... ... көлiктi
құрастырушы iшкi темiр жолдары үшiн 8% және автомобиль ... үшiн ... ... Салыстыру үшiн - дамушы елдерде бұл көрсеткiш 4 ... ... ... мұндай айырмашылықтар себептерiнiң ... ... ... ... ... ... елеулi азайтуға мүмкiндiк беретiн Еуропа елдерiнде контейнерлiк
тасымалдың жоғары деңгейi болып ... 2003 жылы ... ... ... 281,4 млн. TEU ... ... ... контейнерлiк жүктасқынының әлемдiк көлемiн жылына 500
млрд. доллар құрайды. Қазiргi уақытта әлемде осы ... ... ... ... 60 %-нан астамы контейнермен тасымалданады. 1986 ... ... ... ... көлемi жылына 8-10%-ға өстi. Еуропа,
Қытай және басқа да елдер арасындағы жылдық ... ... жыл ... ... өсуi жалғасуда.
      Сонымен бiрге, 2003 жылы әлемдiк сауданың өсу ... ... EO ... сыртқы сауданың көлемi 115 млн. тонна болғанда, тек 3
млн ... ... ғана (ЕО мен ... ... ... ... 2,6%)
транзитпен Қазақстан аумағы арқылы өттi. Бұл ... ... ... ... контейнерлiк ресурсына қосылмағанын көрсетедi.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның сыртқы саудасы туралы5 бет
Қазақстан және ЕҚЫҰ36 бет
Дамушы мемлекеттердің сыртқы сауда саясаты9 бет
Мемлекеттің сыртқы сауда жағдайының теориялық негіздері96 бет
Сыртқы сауда30 бет
Сыртқы сауда жүйесі13 бет
Сыртқы сауда саясаты14 бет
Сыртқы сауда туралы26 бет
Сыртқы саудада тауарларды сату-сатып алу57 бет
Сыртқы саудадағы мемлекеттік саясат29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь