Қазіргі заманғы геосаясат және Қазақстан сыртқы саясатта ден қоятын басымдықтар

ЖОСПАР

Кіріспе 3

Қазақстанның сыртқы саясаты 3
Қазіргі заманғы геосаясат және Қазақстан сыртқы саясатта ден қоятын басымдықтар 6

Қорытынды 15

Қолданылған әдебиеттер 16
Кіріспе


Бұрынғы Одақ кезінде Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі негізінен протоколдық қызметпен шектеліп, сыртқы саясат мәселелерін ол үшін орталық шешетін. Қазақстан Республикасы егеменді ел болып, өзінің тәуелсіздігін алғаннан кейін өзінің сыртқы саясатын ұлттық-мемлекеттік мүддесіне саясат жүргізе бастады. Ол дүниежүзілік қауымдастыққа дербес субьект ретінде белсене кірісуде. Мұның жарқын дәлелі — Қазақстан Республикасының Біріккен Ұлттар Ұйымының толық құқықты мүшесі болуы. Еліміздің Хельсинки келісіміне қосылуы, Лиссабон хаттамасына қол қоюы және Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа енуі оның халықаралық беделін нығайтып, егемендігін, қауіпсіздігін және шеқараларының мызғымастығын баянды етті. Бұған АҚШ-пен "Демократиялық серіктестік туралы хартияға" қол қоюы, НАТО-ның "Бейбітшілік мүддесіндегі серіктестік" бағдарламасына қосылу, АҚШ, Ресей, Ұлыбритания, Франция және Қытай сияқты ядролы державалардың Қазақстанға берген қауіпсіздік кепілдіктері жәрдемдесті.
Қолданылған әдебиеттер

1. Д. Жамбылов. Саясаттану. Оқу құралы. — Алматы, 1996.
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. — Алматы, 1999.
3. Қазақстан Советтік Социалистік Республикасының мемлекеттік егемендігі туралы Декларация. — Алматы, 1991.
4. Н. Назарбаев. Ғасырлар тоғысында. — Алматы, 1996.
5. Н. Назарбаев. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. — Алматы, 1996.
6. Саясаттануға кіріспе. Проф. Т. Т. Мұстафиннің редакциясында. — Алматы, 1994, І, II, III бөлімдер.
7. Тоқаев Қ. Қазақстан Республикасының дипломатиясы, — Алматы, 2002ж.
        
        Жоспар
Кіріспе 3
Қазақстанның сыртқы саясаты 3
Қазіргі заманғы геосаясат және ... ... ... ден ... ... ... әдебиеттер 16
Кіріспе
Бұрынғы Одақ кезінде Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі ... ... ... сыртқы саясат мәселелерін ол үшін орталық
шешетін. Қазақстан Республикасы егеменді ел болып, ... ... ... ... ... саясатын ұлттық-мемлекеттік мүддесіне саясат
жүргізе бастады. Ол ... ... ... ... ... ... Мұның жарқын дәлелі — Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... болуы. Еліміздің Хельсинки келісіміне
қосылуы, Лиссабон ... қол қоюы және ... ... ... ... енуі оның ... ... нығайтып, егемендігін, қауіпсіздігін
және шеқараларының мызғымастығын баянды етті. Бұған АҚШ-пен "Демократиялық
серіктестік туралы хартияға" қол ... ... ... ... бағдарламасына қосылу, АҚШ, Ресей, Ұлыбритания, Франция және
Қытай сияқты ... ... ... ... қауіпсіздік
кепілдіктері жәрдемдесті.
Қазақстанның сыртқы саясаты
Республиканың негізгі әлемдік валюта қаржы ұйымдарына—Халықаралық
валюта қорына, Бүкіл дүниежүзілік ... ... ... құру және ... ... ... зор. Сондай-ақ Еуропалық одақпен серіктестік және
ынтымақтастық туралы ... қол ... ... Азияның он ... ... ... ұйымында белсенді түрде жұмыс
істеуде.
Республика тиісті халықаралық институттармен, ... ... ... қайырымдылық және мәдени салаларда тығыз байланыс жасап ... ... — ұлы ... 150 ... ... көптеген елдерде ЮНЕСКО-ның
демеуімен аталып өтуі.
Елімізді қазір дүние жүзінің 117 мемлекеті таныды, олардың ... ... ... Шетелдерде 26 елшілік ашылып, Алматыда
40 елшілік пен миссия, халықаралық және ұлттық ұйымдардың 16 өкілдігі жұмыс
істейді.
Қазақстанның ... ... ... ... қауіпсіздігін,
егемендігі мен территориялық тұтастығын қамтамасыз ететін, мемлекетіміздің
дүниежүзілік қауымдастыққа енуіне, республика ... ... ... оның тиімді және өсіңкі экономика, тұрақты ... ... ... ... ... ... мен ... қолайлы жағдайлар жасау мүдделері жатыр. Ол өзінің қауіпсіздігін
қамтамасыз етуде әскери құралдарды емес, парасатты, салмақты ... ... ... құралдарды пайдалануды мақсат етіп отыр. Ол
халықаралық байланыстарының негізінде таяу және алыс ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық мәдени қатынастарды орнатуға
ұмтылуда.
Біздің елімізбен дәйекті байланыстарды дамытуға бірталай мемлекеттер
ықылас ... Оған ... ... ең ... өткен тақырыпта
айтылғандай, қыруар қазба байлықтармыз. Тұтас алғанда жыл ... ... ... ... ... ... қазбалар игеріледі. Республикамыз астық
өнімдерімен өзін-өзі қамтамасыз етіп қана ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі бар. ТМд елдерінің қой
шаруашылығының 25%-і қазақ ... ... ... бәрі ... қоймайды. Оған қоса ... ... ... жолмен реформалауға алған бағыты да ... ... ... ... ... империясының ыдырауының нәтижесінде мүлдем жаңа
географиялық саяси жағдай пайда болды. Қазіргі Қазақстан жері Еуропаны Азия-
Тынық мұхит аймағымен байланыстыратын ... ... және ... ... алып ... Бұл ... буын ... де
Республикамызға септігін тигізуге тиіс.
Біздің географиялық жағдайымыздың тиімсіз де жері бар. Ол ашық ... шығу ... ... ... ... ... ... бәрі халықаралық экономикалық ... ... ... және ... ... құруға да әсерін
тигізуде. Сондықтан көршілес мемлекеттермен, оның ... ең ... ... ... ... мәні зор. Бұл ел, ... қатынас жолының қақпасы болып тұр. Екіншіден, республикамызда
тұратын орыстардың саны көп. ... ... де ... қазақтар
тұрады. Екі елдің арақатынасы дұрыс болса, ел де тыныш болады. Сондықтан
Ресеймен Достық, ынтымақтастық және ... ... ... ұзақ ... шарт
жасалды. Әсіресе, шартта көрсетілген Қазақстан мен ... ... ... ... ереженің аса маңызды рөлі бар. Біз де
Ресейдің тұрақты болғанын, онда ... ... ... ... ... ... сауда-экономикалық, ғылыми-
техникалық және мәдени ынтымақтастықта. шекара бойындағы аудандарда еркін
сауда аймақтарын ашу ... ... ... ... бар. ... ... ядролық қаруды қолданбауға, күш жұмсамауға немесе күшпен
қорқытпауға, егемендік пен аумақтық тұтастықты құрметтеуге міндеттенді. Өз
кезегінде, ... ... ... ... ... осындай
міндеттемелерді мойнына алды. 1994 жылғы сәуір айында Алматыда ... ҚХР ... ... ... өтуі ... ... қол қойылды.
Бұл құжаттың маңызы өте зор екендігі айтпаса да түсінікті.
Өмір бойы көршілес ... ... ... ... ... Орта Азия ... ... ортақ мүдделеріміз көп.
Әлбетте, олармен ізгі қатынастарға алдыңғы қатарлы орын берілді. Тілі ... ... ... ... ... екі арада өзара тиімді
экономикалық ынтымақтастықты дамытуға, мәдени ... ... ... ... ... бар. Сол ... Иран елімен де ... ... ... ... ... Екі ел ... ... Қазақстанды Солтүстік
Иранмен және Парсы шығанағымен байланыстыратын көлік артериясына айналдыру
туралы уағдаласты.
Біз Азия ... өмір ... ... ... ... экономикалық
қоғамдық құрылымы сан алуан. Сондықтан бұл аймақ үшін өзара тиімді іс-қимыл
және сенім мен қауіпсіздікті сақтаудың ... зор. ... ... ... және т.б. ... ... шешетін ортақ мәселелері
бар. Соның бәрін ескере отырып, республикамыздың Президенті Н. ... ... пен ... ... ... ... ... да қауіпсіздік пен ынтымақтастықтың құрылымдарын құру идеясын БҰҰ
Ассамблеясының 47 сессиясында, Брюссельде НАТО елшілерімен кездесу ... т.б. ... ... ... ... ... ... мемлекеттер Египет, Сирия, Сауд
Арабиясы, Оман және ... ... және ... ... ... ... ... мен Солтүстік Американың белді, жетекші елдерімен де
жан-жақты ынтымақтастықты одан әрі дамыту көзделіп отыр
Қазіргі жағдайда қай ел ... ... ... ... ... ... ... істерде рөлдері орасан зор Америка Құрама
Штаттары, Батыс ... және ... ... ... іс-қимылдарды
үйлестірудің орны ерекше екендігі айтпаса да түсінікті. ... бұл ... ... ... мүдделерімізге нұқсан келтірмегені жөн.
Бұрынғы Кеңестер Одағының ыдырауына, Ресейдің ортақ ақша, экономика
аумағынан ығыстыруына байланысты Орта Азия елдері ... ... ... Таяу ... ... ... қарым-қатынастарын кеңейтуде. Ал мұны
кейбіреулер пантюркизм, панисламизм қайтадан бас көтеріп келе ... ... ... Бұл ... ... Себебі, бұрынғы коммунистік
идеяның үстемдік етіп түрған кезінде ... ... ... ... байланыс болмады. Енді ол құрсаудан құтылған соң ислам мәдениетінің
рухани негіздеріне деген халықтардың табиғи ұмтылыстарын ... ... ... ... ... зор ... иесі екендігін, оның
халықаралық саясатта өзіндік орны бар ... де ... ... Қазақстан
болса бұл бауырлас елдермен қатынасын халықаралық құқықтық ... ... ... ... тиімді, еліміздің, экономикасы мен ... ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарды нығайтып,
дамыту да кіреді. Бүгінде ... 200-ге жуық ... ... өзге ... ... бар. ... ... әлемнің 80-нен
астам еліне өнімдер шығарады. Тауар ... ... 22%-і ... ... Ұлыбританияға — 11,6%, Швейцарияға — 11%, Нидерландыға — ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар
тіркелген. Біздің серіктестеріміздің ішінде дүние жүзіне белгілі "Шеврон",
"Эльф Акитен", ... Гэз", ... ... газ өндіретін компаниялары және
басқалары бар. Мұндай ... ... ... да арта ... ... ... мен айналадағы ортаны қорғау мәселелерімен де
астасып жатыр. Бұл орайда, алдыңғы қатарда Қазақстанның екі қасіреті ...... бара ... Арал ... Оның ... шөлге
айналуы аймақтағы экологияның күрт нашарлауына әкеліп соғып ... 150 ... ... ... ... ... Ол айналасында тұратын 3
миллионнан астам адамның денсаулығы мен ... ... ... Бұл ... ... сол адамдарға ғана зардаптарын тигізсе, ертең
ол талай-талай миллиондаған адамдарға қайғы болып ... ... ... өңірді дүниежүзілік көлемдегі экологиялық апат аймағы деп түсініп, ... әрі ... ... көмек көрсетпесе болмайды.
Екінші экологиялық қасіретіміз — Семейдегі ... ... ... ... атом және ... ... жарылыстары жер беті ... ... 1963— 1983 ... жер астында жүргізілген. Ал
олардың, қуаты ... мен ... ... көзі ... ... ... есе көп. ... зардаптарынан жарты
миллионнан астам адам жапа шекті.
Республикадағы "Невада-Семей" қозғалысынын мұрындық болып, үкіметтің
шешімімен аталған ажал көзі жабылды. Бірлік ... ... ... ... орта ... генетикалық заң бойынша ұрпақтан-ұрпаққа кетерлік
жүздеген мың аурулар қалды. Осы аймақты ... жапа ... ... ... ... ... үшін орасан зор қаржы керек. Оны
аяғынан жаңа тұра бастаған жас мемлекетіміз жалғыз өзі шеше ... ... оны да ... ... тікелей байланысты әскери саясат. Бұл саладағы
негізгі мақсат — Қазақстан жерінің ... мен ... ... ... сай ... ... да икемді армияны ұстау. Республика
стратегиялық шабуыл қаруын қысқартуды жақтайды, ... ... ... ... ... ... бағытталған бастамаларды дұрыс деп табады. Бұл
мәселелерді шешкенде Қазақстан жоғарыда аталған қаруларға ие бұрынғы Одаққа
кірген Ресей, Украина, ... ... ... ... ... Әрине, мұның бәрі күрделі мәселелер. Сондықтан халық арасында
кейбіреулеріне қарсы пікір де болуы мүмкін.
Қазіргі заманғы ... және ... ... ... ден ... Республикасының сыртқы саясатының басымдық берілетін
бағыттары бірінші кезекте біздің еліміздің географиялық орналасуы және ... ... ... ұзақ мерзімді сипаты бар факторлардың ықпалымен
қалыптасты. Жаңа технологиялардың және ... ... ... ... ... пайда болуына, жаңа ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың
тереңдеуі мен сан алуандығына байланысты әлемде болып жатқан өзгерістер
мұның бәрі мемлекетіміздің сыртқы саясатының ... ... ... ... ... ... ... шешуге қатысты жедел әрі
икемді үн қатуға, осы мәселелерде жаңа көзқарастарды әзірлеуді және ... ... ... ... ... ... ... алынатын қағидаттары
өзгеріссіз қала береді.
Азия мен Еуропаның қиылысындағы геосаяси орналасуы, экономикалық және
әскери саяси мүдделері, ... ... бар ... ... ірі ... мемлекет ретінде қалыптастырудың алғышарттары
болды. Қазақстан өзара ... ... ... ... аумақтық
тұтастық принциптерімен өзінің төңірегінде тұрақтылық пен ізгі ... ... ... Азия әлемдік державалардың стратегиялық мүдделерінің ... ... ... ... ... АҚШ мүдделері үшін аймақтардың маңызын
атап көрсететін, белгілі американдық саясаткер 3. Бжезинскийдің төмендегі
сөздері мысал бола алады: ... ... ... ... сипат
алу үстінде, бұл бүкіл Еуроазиялық құрлықтан үстем болу ғаламдық тұрғыдан
жетекшілік ету үшін ... ... ... ... уақытта еуропалық
держава болып табылмайтын Құрама Штаттар халықаралық ауқымда жетекшілік
етуде, бұл ... оның ... ... ... үш ... ... ... осы позиция тұрғысынан ол әлгі аймақтардың ішкі аудандарына
орналасқан мемлекеттерге өзінің қуатты ықпалын жүзеге асырады"[1].
Кез келген мемлекеттің геосаяси ... ... ... ... ... аумақтық үйлесуімен, сондай-ақ осы факторлардың қоғамның саяси
өмірінің кеңістікте ұйымдастырылуының өзара байланысымен белгіленеді. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
тұрғысында халықаралық қатынастардағы және ... ... ... ... жылдарында өзінің экономикалық әлеуетін, өзінің
геосаяси жағдайын барабар бағалай білу ... ... ... Осы ... ... ... ... бағытына зиянды ықпал етуі мүмкін еді.
Шынында да егер Қазақстан халықаралық мәселелерде өзінің мәртебесіне
сәйкес келмейтін ... ... ... ... етсе, кереғар құбылысқа
душар болар едік. Сонымен бірге өзінің проблемалары шеңберінде ... және ... ... жатқан оқиғаларға енжарлықпен қарауды ақтауға
болмайды. Әлемде болып жатқан геосаяси өзгерістерді де ескермесе болмайтын,
өйткені олар ... бір ... ... Азиядағы жағдайға ықпал етіп
жатты. Сондықтан Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... бәрі де ... ... әлемдік шаруашылық байланыстары жүйесіне енуі мемлекеттің
сыртқы саясат тұжырымдамасымен қатар шет елдермен сауда-экономикалық
қатынасты және ... ... ... ... ... іс-қимылды дамытудың стратегиялық бағыты болуын талап етеді.
Ел экономикасын реформалау және оның тұрақты ... ... ... шешу ... ... факторларды, халықаралық еңбек бөлінісінің
артықшылықтарын тиімді пайдалану қазақстандық сыртқы ... ... ... ... байланыстарды әртараптандыру және
дамыту Қазақстан экономикасының осал тұстарын мейлінше азайтуға ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
болдырмауға бағытталуы тиіс. Сыртқы экономикалық саясат мынадай міндеттерді
шешуі тиіс:
• Аграрлық және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге қабілетті салаларды мемлекеттік
қолдау негізінде елдің экспорттық әлеуетін дамыту және ... ... ... ... ... ... ... ойпатынан
әлемдік рынокқа мұнай тасымалдауға байланысты құқықтық, қаржылық, ұйымдық
және өзге де мәселелерді шешуге маңызды орын ... ... Ел үшін ... ... бар ... ... технологиялық
және импорталмастырушы өндірістерді дамыту үшін сыртқы сатып алуларда басты
назарды технологияға, кешенді құрал-жабдықтарға, лицензияларға, ... ... ... ... ... ету;
• Қазақстан компанияларының, шет елдердің, сондай-ақ халықаралық
ұйымдардың қатысуымен халықаралық инвестициялық ... ... ... жәрдемдесу;
• Стратегиялық шикізат пен өнімдердің экспортын реттеуге арналған
валюталық, несиелік және экспорттық-импорттық операцияларға ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
• Халықаралық көліктік коммуникацияның ұтымды жүйесін қалыптастыру,
Қазақстанның ... пен ... ... жүйесіне енуі;
• Сыртқы экономикалық саясатты дәйекті түрде ырықтандыру, ... ... ... ... ... ... ... етіледі:
• Мемлекет иелігінен алу және жекешелендірудегі, несие-банк жүйесін,
сондай-ақ сыртқы ... ... ... ... ... мемлекеттерінің тәжірибесіне сараптама жүргізу;
• Әлемдік экономикалық дамудың үрдістері, Қазақстанның негізгі сауда-
экономикалық әріптестерінің экономикасындағы ... ... ... үшін ... ... мен шикізат материалдарын өткізу
рыноктарындағы бәсекелестік туралы ақпарат әзірлеу;
• Шетелдердегі ықтимал әріптестерді Қазақстанның ... ... ... ... ... ... салық және
кеден саясатымен, инвестициялық ... және ... ... ... ... ... кең ... таныстыру.
Дипломатиялық күш-жігер сондай-ақ мынадай бағыттарда көрініс табады:
• Экономикалық реформалар бағдарламаларын қаржыландырудың ... ... қол ... ... ... Шетелдік инвестицияларды тарту арқылы ел экономикасындағы шетелдік
капиталды ұлғайту; ірі ... ... ... ... кәсіпорындар мен банктердің ашылуына жәрдемдесу;
• Елге қажетті технологиялар, ... және ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық құрылымдарының
болашағы бар шетелдік әріптестерімен байланыстарын дамыту;
• Қазақстанның өнеркәсіптік және ауыл ... ... ... рыноктарына шығару;
• Қазақстанның және оның шаруашылық жүргізуші ... ... зиян ... ... ... ... ... әріптестері туралы ақпаратты сұрыптау, өңдеу,
жинақтау және ... ... ... ... ... да бір ... күш қолдану
әдістерінен, ядролық немесе басқа да жаппай қырып-жоятын қаруды қолданудан
(ЖҚҚ) немесе ... ... ... ... бас тарту принциптерін
нығайтуға бағытталған ... ... ... ... ... ... басымдық беріледі. Қазақстан алдағы уақытта да
төмендегідей іс-шараларды қолға алуға ниеттеніп отыр:
... ... ... ... және ... дипломатия қызметіне белсенді түрде қатысу, қауіпсіздіктің және сенім
білдіру шараларының ұжымдық және кооперативтік ... ... ... ... ... мен ... ... ету үшін
жоғарыда аталған институттардың тиімділігін ... қол ... ... жанжалдарды болдырмаудың және ... ... ... ... ... тетігі ретінде Азиядағы өзара
іс-қимыл және сенім білдіру шаралары жөніндегі кеңесті шақыру ... ... ... осы ... ... ... ұйымының
жұмысына қатысу;
• Қазіргі бар стратегиялық шабуыл жасау қару-жарақтарының ... ... ... ... ... ... ... қару
мен технология экспортын шектеуге бақылау жасайтын тетіктердің тиімділігін
арттыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... туралы шарттың және ядролық қаруды сынауға
жаппай тыйым салу туралы шарттың ережелерін қатаң түрде ... ... және ... қару ... ... ... беруге жәрдемдесу;
• Стратегиялық шабуыл жасау қару-жарағын шектеу және қысқарту туралы
шарт ... ... және осы ... ... бар Лиссабон
Хаттамасының орындалуын қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... ... ... ... қаржылық-техникалық жәрдем көрсету
және стратегиялық ядролық күштердің жұмыс істеуіне қатысты ... ... ... ... және ... ... ... көлемді
іске асуына қол жеткізетін болады.
• Біртұтас қорғаныс кеңістігі шеңберінде практикалық іс-қимыл ... ... ... ... келу принциптерін сақтай ... ... ... қауіпсіздік туралы шарттың орындалуын қамтамасыз ету;
•Жаппай қырып-жоятын ... ... оны ... ... сондай-
ақ жаппай қырып-жоятын қаруға байланысты технологиялық процестерге қатысы
бар ... ... ... ... ... шетелдік
мемлекеттердің көмегімен жүзеге асыру;
• Аймақтық тұрақтылыққа нұқсан келтірмеуге бағытталған халықаралық
стандарттар мен ... ... ... бақылау жасау саласында
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларын басшылыққа алу.
Қазақстандық ... ... Арал ... ... ... болатын адамзат тыныс-тіршілігінің ... ... ... ... ... ... жою ... қоғамдастықтың күш-жігерін қолдау мақсатында ... ... ... ПРООН) өзара іс-қимылды нығайтуға
бағытталған. Осы ... ... ... ... және басқа да әскери
полигондардың ... ... және ... ... жоюға
қатысты халықаралық техникалық сондай-ақ экономикалық көмекті ... ... ... ... ... Біріккен Ұлттар
Ұйымындағы, оның мамандандырылған саяси, экономикалық және ... ... ... ... ... ... Қазақстандық
өкілдердің БҰҰ Бас ... ... ... оның арнайы
комитеттерінің мәжілістеріне, БҰҰ желісі бойынша басқа да ... ... ... өткір экономикалық, әлеуметтік және
экологиялық проблемаларымен әлемдік қоғамдастықты кең ауқымда ... ... ... проблемалардың шешімі елеулі деңгейде донор
елдер мен халықаралық ұйымдардың көмегіне байланысты. ... ... ... ... ... нақты шынайылықпен сәйкес келтіру, сондай-
ақ қарулы қақтығыстарды реттеу мен тоқтатуда осы ... ... ... ... Қазақстан, ішінара, Қауіпсіздік Кеңесінде
БҰҰ-ны реформалау желісін ... ... да ... ... ... ... ... пен ынтымақтастық жөніндегі ұйымда
(ЕҚЫҮ) ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ны тікелей жария
дипломатияның, сондай-ақ әскери-саяси, гуманитарлық, экономикалық ... ... ... және тепе-тең дамытудың негізгі құралы
ретінде қарайды. Қауіпсіздікке ... ... жаңа ... ... ... ... ... осы ұйымның күш-жігеріне ерекше маңыз беріледі.
Қазақстан ... ... ... ... жәй ... ... оның ... жүктелген аймақта бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдауда,
жанжалдарды реттеу мен ... ... ... ... зор ... бар ұйым деп ... мұның өзі Еуропалық. қауіпсіздік
хартиясында да атап көрсетілген.
Еуроатлантикалық ынтымақтастық кеңесі және НАТО ұсынған ... ... ... ... ... ... ... қорғаныс қабілетін арттыру мүдделерін қамтамасыз етуге
трансатлантикалық ... ... ... ... ... НАТО институттарымен түрлі нысандағы ынтымақтастығы сондай-ақ
мемлекетіміздің демократиялық негіздерін нығайтуға, Батыс елдерімен өзара
толық ... қол ... ... даму ... және ... ... тарту
Еуропалық Экономикалық Комиссия әзірлейтін жобаларға тікелей қатысуды,
Халықаралық Валюта ... ... ... ... ... қайта
құру және даму банкінің (ЕҚДБ), Азиялық даму банкінің (АДБ) және ... ... ... ... ... өзара іс-қимылды талап
етеді.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ... (ДСҰ) ... ... стратегиялық маңызы бар, мұның өзі тауарлар мен капиталдың
әлемдік рыноктарында еліміздің мәртебесін нығайтуға ... ... ... ену ... ... және ... байланысты шаралар
нарықтық экономика тетіктерін ... ... ... ... ... жүруде.
Қазақстанның Халықаралық атом энергиясы жөніндегі агенттікке (МАГАТЭ)
мүшелігі ядролық материалдар мен ... ... ... позицияны нығайтуда донор мемлекеттер тарапынан кең ... ... ... ... ... ... технологияларға қол
жеткізуді қамтамасыз етуге қатысты Қазақстан ядролық қаруды таратпау ... ... ... бар барлық режимдеріне мүшелікке ену ... ... ... ... ... ... ... ЮНЕСКО-
мен гуманитарлық және мәдени ынтымақтастығына үлкен көңіл ... ... және ... ... ... осы ... ... аудару маңызды. Аумағында қазақ диаспоралары ... ... ... ... аз ... үшін ... отаны
болып табылатын елдермен мәдениет, ... және ... беру ... даму ... ... ... практикасында, адам құқығы
мен жалпыға бірдей ... ... ... ... ... ішкі ... ... халықаралық шарттары
бойынша міндеттемелеріне, ... ... ... толық сәйкес
келтіру елеулі назар аударуды талап етеді. Сонымен бірге ... ... да кез ... сылтаумен еліміздің ішкі істеріне араласу және
халықаралық қоғамдастық ... ... ... ... ... қарсы түрады.
Қазақстан Республикасының дипломатиясы өзінің ... ... ... 19911993 ... кезеңін қамтыған бірінші кезеңнің негізгі
мазмұны біздің еліміздің халықаралық құқықтың субъектісі ретінде ... ... ... ... шаралар болды. Қазақстан
Біріккен Ұлттар Ұйымына, бірқатар аймақтық еуропалық және азиялық ұйымдарға
толық ... мүше ... ... ... ... ... шарттық-құқықтық базасы қалыптасты.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында ... ... ... ... әлемдік қоғамдастыққа ену процесін қамтамасыз етуде
маңызды рөл ойнады. Және олар бүгінгі күнге дейін ... ... ... оң ... ықпал етуде. Мемлекетіміз
үшін тарихи ... бар ... ... ... атап өту ... ... бұлар Қазақстанның басқа мемлекеттермен ұзақ ... ... ... ... ... шарттар мен
келісімдер. Мұндай құжаттарға іс жүзінде ТМД-ның барлық мемлекеттерімен,
алыс шетелдің көптеген ... қол ... ... ... ... ... ... базасын құру кезеңі дипломатиялық қызметтің қажетті инфрақұрылымын
құрумен қатар жүрді. Осы уақытта әлемнің жетекші ... ... ... ... елшіліктер, бас консулдықтар, консулдықтар
пайда болды. Біздің елімізде көптеген мемлекеттердің ... ... ... ... ... КСРО-ның құқықтық мұрагерлері арасындағы, ең алдымен
халықаралық қауіпсіздік саласындағы міндеттемелерін бөлісу ... ... ... Осы ... ... әрі жауапты келіссөздерге
жас мемлекеттің тартылуы, сөз жоқ, ... ... ... ... ... ... Бұрынғы кеңес республикаларының ішінде ірі
ядролық державалардың бірі ... ... ... ... анық және ... жауап беруді талап етті. Сол ... ... ... ... айналған жас мемлекеттің дүниежүзілік сахнадағы
алғашқы қадамдары ... ... екен деп ... ... ... ... ... сыртқы саясат принципін берік ... ... ... әлемдік тәртіпті терең түсінетінін және халықаралық
қауіпсіздік проблемаларына ... ... ... паш ... ... ... қару-жарақтары туралы шарттың тең құқықты
тараптарының бірі ретінде Қазақстан 1992 жылғы мамырда Лиссабон Хаттамасына
қол қойып, ... ... жоқ ... ... өзіне міндеттеме алды. Ол
Лиссабон Хаттамасына қатысушы елдердің ... ... ... ядролық қаруы
жоқ мемлекет мәртебесімен Стратегиялық шабуыл жасау қару-жарақтары туралы
шартқа (СШҚШ) қосылды. 1994 жылғы ... ... ... ... ... ... ... қосылуына байланысты Құрама Штаттар, ... және ... ... ... ... ... елімізге
Қауіпсіздік кепілдігін беру туралы меморандумға қол қойды. ... ... екі ... держава Қытай мен Франция Қазақстанға кепілдіктің осындай
түрін берді.
Еліміздің сыртқы саясаты ... ... ... ... айқын сипат алуының маңызы аз емес. Тал осы сөз
болып отырған ... яғни ... ... ... ... көп ... ... қалыптасты, бүгінгі күні ол еліміздің
сыртқы саясатының ... ... ... ... ... екінші кезеңі 1994 жылдан басталып, 1997
жылмен аяқталады, бұл кезеңде сыртқы саяси қызметтің берік ... ... және ... қызметтің белгілі бір тәжірибесін жинақтаумен
қатар, ... ... ... ... ... мүдделерді қамтамасыз
ету тетіктерін қалыптастыру міндеті шықты. Бұл жерде Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығындағы интеграциялық бастамалардың, ... Азия ... ... құру ... ... бастамасын іске асыруға
бағытталған дипломатиялық акциялардың үлкен ... ... ... ... ... ... бастамаларын дәйекті
түрде іске асыру көзге түседі. Қазақстан, Қырғызстан және ... үш ... ... ... экономикалық кеңістік
(Орталық Азия Одағы) құру туралы ... 1994 ... 30 ... қол ... өту ... Орталық Азия мемлекеттерінің басшылары Мемлекетаралық Кеңес
құрды, Премьер-Министрлердің, сыртқы істер және қорғаныс министрлерінің
кеңестерін құрды, сондай-ақ ... және даму ... ... әкелді.
Тараптар Арал проблемасын шешуді аса ... ... ... ... ... Одақ құру идеясының өміршеңдігінің тағы бір айғағы ТМД-ға
мүше мемлекеттер басшылары Кеңесінің Тәуелсіз ... ... ... ... үшін ... ... айтқан
негізгі идеяларды пайдалану туралы 1994 жылғы 21 қазандағы шешімі ... ... бұл ... ... ... өтті деп сеніммен
айтуға болады, өйткені ол 2000 жылы ... ... ... ... ... ... ... құбылысқа айналды. 2001
жылғы 1 маусымда Минскіде бес мемлекеттің ... ... ... ... қол қойды, мұның өзі, сөз жоқ ... ... ... ... ... ... және АҚШ ... Вашингтонда, 1994 жылғы ақпанда
"Демократиялық ... ... ... қол қоюы ... ... тағы бір ... ... болатын. Қазақстан мен АҚШ қарым-
қатынастары туралы айтқанда, АҚШ алғашқы кезеңде негізгі ... ... ... ал ... ... кезекте саяси және сауда-
экономикалық ынтымақтастықты дамыту мәселелерін қойғандығын атап ... ... іс ... барлық бағыттар бойынша ұзақ мерзімді негізде
екі жақты қарым-қатынастарды дамытуды айқындаған бағдарламалық құжат болды.
Қытай Халық ... ... ... әріптестік
деңгейіне көтеру жөніндегі қазақстандық делегацияның күш-жігері өзінің
жемісін берді. Біздің сыртқы ... осы ... ... ... елеулі істердің бар екендігі талас тудырмайды. Тарихи мәні бар аса
маңызды ... ... ... сияқты күрделі проблеманың реттелуін бөліп
көрсету ... ... ... 1700 ... ... шекараны
делимитациялады және демаркациялады. "Шанхай бестігі" шеңберінде әзірленген
және қабылданған Шекара ауданында әскери ... ... ... шаралары
туралы, сондай-ақ Шекара ауданында қарулы күштерді қысқарту туралы құжаттар
Азия-Тынық мұхит аймағының тарихында бұрын-соңды болмаған жетістік ... Осы ... ... зор ... ... тұрақтылықты
нығайтудың берік алғышарттары жасалды.
Сыртқы саясаттың азиялық ... ... ... ... ... өзінің негізгі күш-жігерін 1992 жылы БҰҰ ... ... ... ... ... ... және сенім
білдіру шаралары жөніндегі ... ... ... ... ... ... жылжытуға бағыттады. Бұл идея құрлықтағы ... ... ... ... мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар (БҰҰ,
ЕҚЫҰ, ИКҰ) тарапынан қолдау ... ... ... қатысушылар аймақта орын
алып отырған келіспеушіліктер аймақ ... ... ... ... ... ... көзқарастарын әзірлеу үшін
кедергі бола алмайды деген пікірге келді. ... ... іске ... ... ... ... жүйесін құру мақсатындағы жұмыстың
қажеттілігін және ... ... ... сыртқы саясатында әлемдік геосаясатта беделді позициясы
бар Еуропалық Одақпен ынтымақтастыққа ерекше орын ... ... ... Қазақстанның бірлескен жұмыс жүргізудегі өзара мүдделілігі 1995 ... ... ... өзінің маңызы жағынан тарихи орны бар ... ... ... және әріптестік туралы шартқа қол
қойғаннан кейін ... ... ... Шарт ... ... ... Қазақстанның дайын екендігінің куәсіне айналды.
Қазақстанның халықаралық позицияларының ... ... ... ... ... өсе түсуімен қатар жүрді, әлемдік
қоғамдастық үшін қауіпсіздіктің ғаламдық жүйесін құру басты ... ... ... қала ... ... ... нұсқалары мен жолдарын ... ... ... ... ... ... Н.Назарбаев БҰҰ Бас
Ассамблеясының 50-ші мерейтойлық сессиясының арнайы мәжілісінде (1995 жылғы
22 қазан) сөйлеген сөзінде ... ... ... ... ... ... ... өз көзқарасын анық түрде білдірді. Оның сөйлеген
сөзінде осы бүкіләлемдік ... ... ... бейбітшілік пен
халықаралық қауіпсіздікті қолдауға қатысты аса маңызды және ... ... ... ... ... ... дамуды қамтамасыз
етуді, адам құқығы мен бостандығын сақтауды, демократия мен ... ... ... ... атап ... ... ... да халықаралық ұйымдардың, атап айтқанда ЕҚЫҰ-ның
қызметіне және НАТО-ның "Бейбітшілік жолындағы ... ... ... ... ... ... бұрынғы КСРО кеңістігіндегі
қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... Актісінде, Жаңа Еуропаға арналған Париж Хартиясында,
Вена және Будапешт құжаттарында ... ... ... қазіргі
шекаралардың мызғымастығы, адам мен ұлттық азшылықтардың құқықтарын сақтау
принциптерін қатаң түрде қадағалауды ... ... ... дипломатия
ЕҚЫҰ шеңберіндегі жұмыс жалпы еуропалық қауіпсіздік ... құру ... ... ... ... ... негізге алды.
"Бейбітшілік жолындағы әріптестік" бағдарламасы ... ... ... тап осындай мақсаттарды көздейді.
1997 жылы Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... бар ... ... атап ... болады. Басқаша сөзбен айтсақ,
Қазақстан дипломатиясының қаз тұруы аяқталды, мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... жылы ... сыртқы саясаты дамуының үшінші кезеңі басталды,
бұл кезең жаңа ғаламдық ахуалдың орнығуымен және тиісінше оған бейімделген
дипломатиялық қызметтің жаңа ... ... ... ... ... ала ... сыртқы саясаттың басымдық берілетін бағыттары
тұжырымдалды, оларды өмірге енгізу қазіргі кезеңнің ... ... ... ... - 2030" даму стратегиясында баяндалған Қазақстанның
сыртқы саясатының бағдарлары мыналар болып табылады:
... ... ... ... ... ... экономикалық реформалар мен демократияландыру процесін
жалғастыру үшін мейлінше қолайлы сыртқы жағдайларды қамтамасыз ... ... ... ... өзара іс-қимыл желісін жалғастыру және
тең құқықты әріптестік қатынастарды ... ... пен ... қалыптасып жатқан әлемдік
тәртіптің демократиялық негіздерін нығайтуға жәрдемдесу[3].
Орасан зор еуразиялық ... ... ... үшін ... аймақтық істерге белсенді ... ... оның ... ... даусыз шарты. Сондықтан біздің еліміз үшін белсенді сыртқы ... ... ... бар. ... ... да ... әлемде болып
жатқан өзгерістерді мұқият қадағалап, өзінің сыртқы ... ... ... ... және бұл ... өзінің ұлттық мүдделеріне
нұқсан келтірмеуге әрекеттенуде. Жаңа ғасырда отандық дипломатияның алдында
барлық мүмкіндіктер мен ... ... ... ... ұтымды жүйесін құру, халықаралық қатынастардың ескі және жаңа
өлшемдерін ақылға қонымды үйлестіру ... ... тұр. ... тап ... ... 2002 ... қазанда сыртқы саясат
ведомствосының алдына қойды[4].
Үшінші ... басы ... ... ... жаңа
үрдістердің еліміздің тәуелсіздігі мен егемендігінің негіздерін нығайтуға
және ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Саяси прагматизм XX ғасырдың аяғындағы қазіргі ... ... ... халықаралық қатынастардың жаңа дипломатиясы
тұрғысында еліміз үшін артықшылықтар мен ... ... ала ... ... ... және ... ... кейінгі кеңістікте уақыт
озған сайын экономика мен әлеуметтік саладағы мемлекеттің рөлі мен маңызын
кемітуге болмайды ... ... ... белең алуда. Шынында да мемлекет
XXI ғасырдың ... ... ... ... ұзақ ... ... ... және өмірге енгізуі керек. Бұл Қазақстанның
сыртқы саясат ведомствосы елдің стратегиялық мүдделерін ... ... ... ... ... дегенді білдіреді. Бірінші кезекте
бұл Каспий теңізінің құқықтық мәртебесін айқындау, қазақстандық мұнайды
тасымалдау бағыттарын көбейту, ... ... ... делимитациялау,
инвестициялар тарту және тағы басқалары сияқты ... ... ... ... іске ... ... ... табалдырығында экономика шаруашылық жүргізудің тәсілі
ретінде ғана емес, ... ... жаңа ... саясаты ретінде, тіпті
идеологиясы ретінде көріне бастады. ... күні ... пен ... ... ... ... да ... анағұрлым тәуелді.
Осындай жағдайларда Қазақстанның сыртқы саясатына экономикалық ... ... ... ... айналды[5]. Осы міндетті шешу елдің
экономикалық қауіпсіздігін, халықаралық еңбек бөлінісі жүйесінде еліміздің
сыртқы экономикалық ... ... ... капиталды тартуды,
Қазақстанда кәсіпкерлік қызмет үшін қолайлы жағдайлар туғызуды ... ... ... ... жағдайында дипломатияны ұлттық
мүдделерге сәйкес жүргізу және шет елдермен экономикалық ынтымақтастықты
дамыту ... ... ... ... ... ... табылады.
Егер дипломатия туралы анағұрлым кең ауқымда айтатын болсақ, онда ол,
сөз жоқ, Қазақстандағы мемлекеттік ... ... ... ... ... уақытта біздің еліміз осы заманғы әлемдік қоғамдастықтың
барлық үрдістерімен тығыз байланыста қаралады. Жоғарыда ... ... ... ірі ... мемлекет үшін сыртқы саясаттың орасан зор
маңызы бар. Біздің мемлекетіміз өзінің жаратылысы бойынша ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ұтымды дипломатияны жүргізуге міндетті.
Қорытынды
Сайып келгенде, Қазақстан егеменді және тәуелсіз мемлекет ретінде
қалыптасты және ... ... ... құқылы мүшесі, оның ажырағысыз
бөлігі болып еніп отыр. Ол өзінің сыртқы саясатында барлық ... тең ... ... қатынас орнатпақ. ... ... ... ... ... болып отырған көкейтесті
мәселелері — қарусыздану және халықаралық қауіпсіздікті нығайту, аймақтық
жанжалдарды реттеу және ... ... ... ... арттыру, адам құқықтары, айналадағы ортаны қорғау, дамыту және
т.б. Республикамыз дәйекті сыртқы саясат жүргізіп, ішкі ... ... ... құқықтық қоғам орнатуына сеніміміз мол.
Қолданылған әдебиеттер
1. Д. Жамбылов. Саясаттану. Оқу құралы. — Алматы, 1996.
2. Қазақстан ... ...... 1999.
3. Қазақстан Советтік Социалистік Республикасының мемлекеттік
егемендігі туралы ...... ... Н. ... ... тоғысында. — Алматы, 1996.
5. Н. Назарбаев. Тәуелсіздігіміздің бес жылы. — Алматы, 1996.
6. Саясаттануға кіріспе. Проф. Т. Т. ... ... ... 1994, І, II, III ... ... Қ. ... ... дипломатиясы, — Алматы, 2002ж.
-----------------------
[1] Бжезинский 3. Великая шахматная доска. М.: ... ... г. ... ... ... жаңа ... мен ... ҚР Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 1996 жылғы 11 қыркүйектегі Сыртқы істер министрлігінің
кеңейтілген алқасында сөйлеген ... // ... ... ... ... ... под ред. Токаева К.К. М.: Русский раритет, 1998
г. ... ... ... ... Процветание, безопасность и
улучшение благосостояния всех казахстанцев. Алматы: Білім:, 1997 г. ... ҚР ... ... ... 2 ... ҚР ... кеңейтілген мәжілісінде сөйлеген сөзінен // Казахстанская правда.
2000 ж. 3 ... ... ... 1998 ... 16 ... ҚР Сыртқыісмині
Алқасының кеңейтілген мәжілісінде сөйлеген сөзі // Диломатиялық жаршы.
Арнайы басылым. 1998 ж. ...

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дене пропорциясы мен өлшемі9 бет
«геосаясат» терминінің шығу тарихы5 бет
«Ядролық дәуірдегі геосаясат»5 бет
Геосаясат10 бет
Геосаясаттың теориялық-концептуалдық маңызы мен негіздері15 бет
Сүліктердің түрлері7 бет
ҚР-ның геосаяси мүдделері16 бет
Өлшеуге арналған аппараттар7 бет
Аудиовизуалды мұрағат құжаттарын пайдаланудың қазіргі заманғы технологиялық және құқықтық негіздері48 бет
Ауылшаруашылық дақылдарының суға, ауаға, жылуға, қоректік заттарға қоятын талаптары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь